Kinh Bồ Tát Xử Thai (kinh nói về Bồ Tát — người tu hạnh lớn cầu thành Phật — khi còn ở trong thai mẹ), phẩm Khổ Hạnh thứ hai mươi mốt (khổ hạnh: lối tu ép xác, chịu khổ cực để cầu đạo).
Bấy giờ có các Bồ Tát trong hội, các vị trời, rồng, quỷ thần, a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay ghen ghét, gây chiến với trời), càn-thát-bà (thần âm nhạc của trời), ca-lưu-la (chim thần cánh vàng), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), khẩn-na-la (thần ca hát), người và không phải người, các bậc hữu học và vô học (hữu học: người đã chứng thánh quả nhưng còn phải tu học; vô học: bậc đã dứt sạch phiền não, không còn gì phải học), cùng bốn bộ chúng là tỳ-kheo (nam tu sĩ), tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia). Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc theo đường như thật mà đến) quán sát, biết những điều trong tâm chúng sinh nghĩ: họ muốn Như Lai nói về vô lượng khổ hạnh đã thành tựu rốt ráo, phát tâm đến mức nào thì được thành Phật đạo. Phật biết tâm họ, liền nói về những hạnh khổ cực siêng năng thuở xưa của mình.
Phật bảo các Bồ Tát Ma-ha-tát (bậc Bồ Tát lớn) đến dự hội: "Hãy nghe ta nói về tướng của pháp chân thật. Không phải nhờ phép đời mà được đạo, cũng không phải rời phép đời mà được đạo; không phải theo đạo chân thật, cũng không phải rời đạo chân thật. Vì sao vậy? Vì trong đen có trắng là tuyệt diệu, trong đời có đạo là tuyệt diệu; khổ và vui thì cái ngọt hơn. Vì sao vậy? Thuở xưa ta học đạo, tin thẳng không nghi, làm vua mặt trời, mặt trăng. Cung điện mặt trời rộng dài năm mươi mốt do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số). Cung điện mặt trăng rộng dài bốn mươi chín do-tuần. Mặt trời phóng ra một ức một nghìn ánh sáng, mặt trăng phóng ra một ức ánh sáng. Khi ta làm thiên tử mặt trời, mặt trăng, ta tưởng rằng mình thường còn, không mục nát, không hư hoại. Trải qua ức nghìn vạn cõi nước nhiều như cát sông Hằng, ta làm thiên tử mặt trời, làm thiên tử mặt trăng, đến khi hết mạng mới biết đó không phải thật, không phải chân."
"Về sau tuổi thọ giảm dần, ta làm đại thần của mặt trời, mặt trăng, tên là Hà-già-la, cung điện rộng dài hai mươi lăm do-tuần. Kế đó lại làm Tỳ-lê-ha-ba-đề, cung điện rộng dài hai mươi do-tuần. Kế đó lại làm Ương-già-la, cung điện rộng dài mười chín do-tuần. Kế đó lại làm Hạp-mưu (?), cung điện rộng dài mười chín do-tuần. Kế đó lại làm Hàm-ni, cung điện rộng dài mười lăm do-tuần. Năm vị đại thần này ở hai bên mặt trời, mặt trăng. Trong vô số trăm nghìn kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài), ta làm năm ngôi sao này (năm hành tinh), hết tuổi thọ thì rơi rụng, cũng không phải chân thật, tuổi thọ ngày càng giảm."
"Ta từng làm sao Mão (một trong hai mươi tám tú — hai mươi tám chòm sao nằm trên đường đi của mặt trăng, dùng để tính lịch), cùng nhóm sáu ngôi (sách gọi mỗi ngôi sao là một người), độ số (số đo khoảng thời gian hoặc khoảng cách mặt trăng đi qua chòm sao) ba mươi. Ta từng làm sao Tất, nhóm năm ngôi, độ số bốn mươi lăm. Ta từng làm sao Chủy, nhóm ba ngôi, độ số ba mươi. Ta từng làm sao Sâm, chỉ một ngôi, độ số mười lăm. Ta từng làm sao Tỉnh, nhóm hai ngôi, độ số bốn mươi lăm. Ta từng làm sao Quỷ, nhóm ba ngôi, độ số bốn mươi. Ta từng làm sao Liễu, nhóm bốn ngôi, độ số mười lăm. Các Bồ Tát nên biết, bảy chòm sao này đứng ở phương đông."
"Ta từng làm sao Tinh, nhóm năm ngôi, độ số ba mươi. Ta từng làm sao Trương, nhóm hai ngôi, độ số ba mươi. Ta từng làm sao Dực, nhóm hai ngôi, độ số ba mươi lăm. Ta từng làm sao Chẩn, nhóm năm ngôi, độ số ba mươi. Ta từng làm sao Giác, chỉ một ngôi, độ số ba mươi. Ta từng làm sao Cang, cũng chỉ một ngôi, độ số mười lăm. Ta từng làm sao Đê, nhóm hai ngôi, độ số ba mươi lăm. Các Bồ Tát nên biết, bảy chòm sao này đứng ở phương nam."
"Ta từng làm sao Phòng, nhóm bốn ngôi, độ số ba mươi. Ta từng làm sao Tâm, nhóm ba ngôi, độ số mười lăm. Ta từng làm sao Vĩ, nhóm ba ngôi, độ số ba mươi. Ta từng làm sao Cơ, nhóm bốn ngôi, độ số ba mươi. Ta từng làm sao Đẩu, nhóm bốn ngôi, độ số ba mươi lăm. Ta từng làm sao Ngưu, nhóm ba ngôi, độ số mười sáu. Ta từng làm sao Nữ, nhóm ba ngôi, độ số ba mươi. Các Bồ Tát nên biết, bảy chòm sao này đứng ở phương tây."
"Ta từng làm sao Hư, nhóm bốn ngôi, độ số ba mươi. Ta từng làm sao Nguy, chỉ một ngôi, độ số mười lăm. Ta từng làm sao Thất, nhóm hai ngôi, độ số ba mươi. Ta từng làm sao Bích, nhóm hai ngôi, độ số ba mươi lăm. Ta từng làm sao Khuê, nhóm hai ngôi, độ số ba mươi. Ta từng làm sao Lâu, nhóm hai ngôi, độ số ba mươi. Ta từng làm sao Vị, nhóm ba ngôi, độ số ba mươi. Các Bồ Tát nên biết, bảy chòm sao này đứng ở phương bắc."
"Từ vô số a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều không đếm được), ta khi làm vua mặt trời, mặt trăng, khi làm bề tôi phụ tá, xoay vòng qua lại, thân xác mục nát, không có đạo chân thật. Về sau đến cõi người, ta có khi làm Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị bốn châu thiên hạ bằng chính pháp), làm các tiểu vương rải rác, có khi làm trưởng giả (người giàu có, có đức, được kính trọng), cư sĩ, cầu đạo trong sạch, tưởng là chân thật, nhưng đều là hạnh hư dối, không hợp với đạo chân thật."
"Thuở xưa có lần ta vào núi cầu đạo, thấy năm nghìn người học đạo tiên tụ họp một nơi. Có người co một chân, chắp tay, xoay mình theo mặt trời. Có người thờ mặt trăng, chắp tay, xoay mình theo mặt trăng. Có người nằm trên gai, có người ăn cát đá. Có người giữ giới bắt chước cú đất, bò, ngựa, hươu. Có người từ đỉnh núi gieo mình xuống vực sâu. Có người ôm đá tự trầm xuống nước sâu. Có người dùng năm lửa tự hơ đốt (bốn đống lửa bốn phía và mặt trời trên đầu) để cầu sinh lên cõi Phạm thiên (cõi trời của Phạm vương, vị thần tối cao theo đạo Bà-la-môn). Có người tháo rời các khớp thân thể để tìm xem thần hồn ở đâu. Có người khoét đỉnh đầu, lấy não làm đèn đốt để cúng dường trời. Có người gieo mình vào dầu, bơ đang sôi. Có người ở bờ hữu sông giết vô lượng chúng sinh. Có người ở bờ tả sông đốt hương, cầu cho các chúng sinh đã chết đều được sinh lên trời. Có người tự nghĩ: 'Nhân lúc ta còn đây, hãy độ cha mẹ trước', liền ném cha mẹ vào lửa, hô lên: 'Sinh về Phạm thiên!' Có người ăn phân bò, có người ăn quả cây quả dây. Có người bảy ngày mới ăn một lần, có người nhịn ăn đến nỗi thân hình khô héo. Có người kết lá cây làm áo, có người xâu đầu lâu làm áo, có người lấy đầu lâu làm bát ăn. Có người nuốt kim gai, lấy gai đâm vào tim để giữ tim yên. Có người tụ họp một chỗ, mổ bụng nhau, rửa ruột cho sạch nhơ, hô lên: 'Sinh về Phạm thiên!'"
"Thuở xưa ta tu khổ hạnh nhiều không kể xiết. Dưới cây vua (cây bồ-đề, nơi thành Phật), ta học đạo sáu năm, mỗi ngày chỉ ăn một hạt mè, một hạt gạo. Chim bồ câu xanh, chim sẻ đến làm tổ sinh con trên đỉnh đầu ta (bản Đan chép là đẻ trứng). Rắn rết quấn quanh mình. Kẻ chăn bò, thợ săn ném gạch đá vào ta, có khi chém đâm làm hư nát thân thể, có khi lấy gậy chọc vào bụng sâu đến rốn. Ta gặp trăm nghìn vạn nỗi đau như thế mà không cho là khổ. Vì sao vậy? Vì lúc ấy ta cho đó là đạo, nhưng thật ra không phải đạo chân thật."
"Bấy giờ trên hư không có vị trời chắp tay thưa với Bồ Tát: 'Sức nhẫn là lớn nhất, phá tan được kết sử (phiền não trói buộc và sai khiến tâm). Ngài sắp thành Phật, xin chớ thoái lui. Chư Phật Thế Tôn quá khứ nhiều như cát sông Hằng, không ai nhịn ăn cầu đạo như Bồ Tát.' Do thiên thần cảm ứng, cô gái nhà Di (?) dâng lên cháo sữa. Ta ăn xong, khí lực đầy đủ, suy nghĩ bảy ngày, hàng phục ma oán, Phạm thiên xuống thỉnh, được thành Phật, giảng rộng đại pháp. Có thể nói đạo chân thật không gì hơn niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sống chết). Niết-bàn không có sinh, già, bệnh, chết. Những khổ hạnh ta trải qua thuở xưa là như thế."
Bấy giờ các Bồ Tát trong hội khen là việc chưa từng có, đều phát tâm cầu đạo bình đẳng vô thượng.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video