Kinh Bồ Tát Xử Thai (kinh nói về Bồ Tát — người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu giúp mọi loài — khi còn ở trong thai mẹ), phẩm Địa Thần (thần đất) thứ ba mươi hai.
Lúc ấy trong hội có một vị Bồ Tát tên là Thiện Nghiệp, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay, tiến lên thưa với Phật: "Con muốn hỏi điều còn nghi, nếu được cho phép, con xin dám nói." Phật bảo Thiện Nghiệp: "Ông cứ tùy ý hỏi, ta sẽ phân biệt cho ông từng điều một." Thiện Nghiệp thưa Phật: "Bạch Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, tức Phật), trong các thần của sáu đại (sáu yếu tố lớn cấu thành vạn vật và con người): đất, nước, lửa, gió, không gian và thức (tâm hay biết), thần nào là tuyệt diệu nhất?"
Lúc ấy đức Thế Tôn liền dùng thần túc (năng lực thần thông biến hóa), khiến thần đất từ dưới đất vọt lên đứng trên mặt đất, thần nước từ nước vọt lên đứng trong nước, thần lửa từ lửa vọt lên đứng trong lửa, thần gió từ gió vọt lên đứng trong gió, thần không gian từ không gian vọt lên đứng trong không gian, thần thức từ thức vọt lên đứng trong thức. Phật bảo Thiện Nghiệp: "Sáu vị thần này, ông tự hỏi họ."
Bồ Tát Thiện Nghiệp liền hỏi thần đất: "Trong sáu đại, ông có phải là tuyệt diệu nhất không?" Thần đất đáp: "Trong sáu thần, ta là hơn hết. Vì sao? Vì muôn vật sinh ra — núi sông, vách đá, cây cối, hoa quả — đều nương vào ta mà đứng. Hết thảy chúng sinh, mọi loài có hình hài, đều nương vào ta mà tồn tại. Vì lẽ ấy nên ta là tuyệt diệu nhất."
Lúc ấy Bồ Tát Thiện Nghiệp hỏi thần nước: "Trong sáu thần, ông có phải là tuyệt diệu nhất không?" Thần nước đáp: "Trong sáu thần, ta là hơn hết. Vì sao? Nếu không có nước, đất sẽ khô cằn, không được thấm nhuần; cỏ cây hoa quả đều khô héo; chúng sinh, mọi loài có hình hài đều phải chết khát. Vì lẽ ấy nên ta là hơn hết."
Lúc ấy Bồ Tát Thiện Nghiệp lại hỏi thần lửa: "Trong sáu thần, ông có phải là hơn hết không?" Thần lửa đáp: "Trong sáu thần, ta là hơn hết. Vì sao? Nếu không có lửa, muôn vật sinh trưởng làm sao chín được? Nếu gặp sương, mưa đá, băng giá, sấm sét, thì hết thảy chúng sinh, mọi loài có hình hài đều phải chết rét. Vì lẽ ấy nên ta là hơn hết."
Lúc ấy Bồ Tát Thiện Nghiệp lại hỏi thần gió: "Trong sáu thần, ông có phải là tuyệt diệu không?" Thần gió đáp: "Trong sáu thần, ta là tuyệt diệu nhất. Vì sao? Nếu không có gió, cây cối hoa quả, rễ, mầm, thân, đốt đều không thể lớn lên chín muồi. Hết thảy chúng sinh, mọi loài có hình hài, mọi sự đi đứng cử động đều là gió của ta. Vì lẽ ấy nên ta là tuyệt diệu nhất."
Lúc ấy Bồ Tát Thiện Nghiệp lại hỏi thần không gian: "Trong sáu thần, ông có phải là tuyệt diệu không?" Thần không gian đáp: "Trong sáu thần, ta là tuyệt diệu nhất. Vì sao? Núi sông, vách đá, cây cối, hoa quả, hết thảy muôn vật, mọi loài có hình hài, sự đi lại tới lui đều nhờ ta dung chứa, khiến được thông suốt, qua lại thuận lợi. Vì lẽ ấy nên ta là tuyệt diệu nhất."
Lúc ấy Bồ Tát Thiện Nghiệp lại hỏi thần thức: "Trong sáu thần, ông có phải là tuyệt diệu không?" Thần thức đáp: "Trong sáu thần, ta là tuyệt diệu nhất. Vì sao? Năm vị thần lớn kia đều là tôi tớ của ta, ta là vua của họ. Đi lại tới lui, tốt hay xấu, điều đáng tránh thì biết mà tránh, điều đáng theo thì biết mà theo. Họ đều mù tối, ta làm con mắt cho họ. Vì lẽ ấy nên ta là tuyệt diệu nhất."
Lúc ấy thần đất thưa với Bồ Tát Thiện Nghiệp: "Điều ấy không đúng. Vì sao? Vì ta luôn bị thần thức lừa dối, không chỉ cho đường đi. Ta muốn được cứng (?) thì lại cho ta mềm; lúc cần mềm thì lại cho ta cứng (?); ta muốn đi về nam thì lại dẫn về bắc. Giặc trong các thứ giặc không gì hơn thần thức. Tự xưng là vua, điều ấy không đúng."
Lúc ấy thần nước thưa với Bồ Tát Thiện Nghiệp: "Điều thần thức nói không đúng. Vì sao? Nước có thể thấm nhuần làm muôn vật lớn lên. Tính ta cần mát lạnh, thức lại cho ta nóng, đốt hơ tiêu hết, mãi không còn tính mát. Ta bị thức lừa dối. Vì lẽ ấy, lời của thức là sai."
Lúc ấy thần lửa thưa với Bồ Tát Thiện Nghiệp: "Lời của thức là sai. Vì sao? Lửa có thể làm chín vật, lại làm ra ánh sáng; cây cối hoa quả theo mùa mà lớn lên. Nếu không có lửa thì thức nương vào đâu? Vì lẽ ấy, lời của thức là sai."
Lúc ấy thần gió thưa với Bồ Tát Thiện Nghiệp: "Lời của thức là sai. Vì sao? Muôn vật lớn lên, đi lại tới lui, cử động, mà thức lại kiềm chế ta, không cho ta chuyển động. Vì lẽ ấy, lời của thức là sai."
Lúc ấy thần không gian thưa với Bồ Tát Thiện Nghiệp: "Lời của thức là sai. Vì sao? Pháp không gian của ta không vật gì không chứa; dung chứa muôn loài đi lại tới lui, thông suốt không ngăn ngại, đều là không gian của ta. Nếu không có không gian thì thức nương vào đâu? Vì lẽ ấy, lời của thức là sai."
Lúc ấy đức Thế Tôn hỏi Bồ Tát Thiện Nghiệp: "Những lời sáu đại bàn luận đây có ý nghĩa về câu hay không có ý nghĩa về câu? Có ý vị hay không có ý vị? Có ý nghĩa về chữ hay không có ý nghĩa về chữ?" Bồ Tát Thiện Nghiệp thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, tính của năm đại đều ngang bằng nhau. Vì sao? Phần đất nhiều mà phần nước ít thì không thành; phần nước nhiều mà phần lửa ít thì không thành; phần lửa nhiều mà phần gió ít thì không thành; phần gió nhiều mà phần không gian ít thì không thành; phần không gian nhiều mà phần thức ít thì không thành; năm phần ngang nhau mà thức không phân biệt thì cũng không thành." Lúc ấy Bồ Tát Thiện Nghiệp liền nói bài tụng (bài thơ tóm ý giáo lý):
"Thần thức là pháp không có hình, lấy năm đại làm nhà;
phân biệt hạnh thiện ác, đi hay ở, phân biệt thật giả.
Thức chỉ ra chỗ đường lành, đưa mãi đến con đường yên ổn.
Thức là vua thứ sáu, các đại khác đều không bằng."
Phật bảo Thiện Nghiệp: "Những điều ông hỏi đều là nhờ sức uy thần của Như Lai." Lúc ấy trên hội có một trăm bảy mươi ức chúng sinh hiểu được pháp sâu xa, đều phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân (sự giác ngộ cao tột, chân chính của Phật).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video