Kinh Bồ Tát Xử Thai (kinh về bồ tát ở trong thai mẹ), phẩm thứ năm: Ba đời bình đẳng.
Bấy giờ trong hội có một vị bồ tát (người tu hành cầu thành Phật, đã phát nguyện cứu độ mọi chúng sinh) tên là Hỷ Kiến. Ngài có tài thuyết giảng không gì ngăn trở, đã bước lên bậc Thập trụ (mười bậc an trụ vững vàng trên đường tu của bồ tát), và nhớ giữ trọn vẹn mọi điều Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật) đã làm. Ngài liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần vai phải, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay đến trước Phật thưa: “Lành thay Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, chỉ Phật)! Nay được nghe pháp này, thật là điều chưa từng có. Các Như Lai trong quá khứ nhiều như cát sông Hằng không đếm được, có vị nhập niết bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sống chết; cũng chỉ việc Phật rời bỏ thân xác), có vị không nhập niết bàn. Nếu các ngài nhập niết bàn thì chúng sinh ở Dục giới (cõi còn ham muốn, gồm loài người, súc sinh, quỷ, địa ngục và một số cõi trời thấp) làm sao được cứu độ? Còn nếu Như Lai không nhập niết bàn thì các Như Lai ấy ở cõi Phật nào?”
Phật bảo Hỷ Kiến bồ tát: “Lành thay, lành thay! Ông lại có thể ở trước Như Lai mà cất tiếng sư tử rống (ví lời nói pháp mạnh mẽ, không chút sợ hãi). Hãy lắng nghe, lắng nghe, và suy nghĩ kỹ. Nay ta sẽ vì ông mà phân tích giảng giải từng điều.” Hỷ Kiến đáp: “Vâng, bạch Thế Tôn, con rất muốn được nghe.” Phật nói: “Các đức Phật Thế Tôn trong quá khứ nhiều như cát sông Hằng, tên gọi và danh hiệu tạm đặt không thể ghi chép hết. Cũng như chúng sinh đời đời sinh ra không hề mất hẳn, không có bờ, không có ranh giới, cũng không có đầu mối. Chỗ cốt yếu mà chư Phật cùng quy về là tâm như cõi hư không. Niết bàn chính là chúng sinh vậy. Vì thế Như Lai không nhập niết bàn. Vì sao? Vì chúng sinh.”
Hỷ Kiến bồ tát bạch Phật: “Chúng sinh được các vị Đa-tát-a-kiệt A-la-ha Tam-da-tam-phật (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là: Như Lai, bậc đáng được cúng dường, bậc giác ngộ hoàn toàn chân chính) trong quá khứ cứu độ, là đã diệt độ (dứt hết sinh tử, vào niết bàn) hay chưa diệt độ?” Phật bảo Hỷ Kiến bồ tát: “Này Hỷ Kiến, ông nghĩ sao? Ông từ vô số a-tăng-kỳ kiếp (khoảng thời gian dài đến mức không thể đếm; kiếp là một thời kỳ cực dài) đã phụng sự chư Phật, lễ bái, hầu hạ, cúng dường hương hoa, cờ phướn, lọng che; ông có từng thấy Như Lai nhập bát niết bàn (niết bàn trọn vẹn, khi Phật bỏ thân) không?” Đáp: “Thưa không.” “Này Hỷ Kiến, ông nghĩ sao? Ta hiệu là Thích Ca Văn Đa-tát-a-kiệt A-la-ha Tam-da-tam-phật-đà, nay đang ở trong thai mẹ, đó là niết bàn hay không phải niết bàn?” Đáp: “Thưa Thế Tôn, không phải.” “Này Hỷ Kiến, ông nghĩ sao? Bồ tát và chúng sinh được thọ ký (được Phật báo trước rằng sau này sẽ thành Phật) là sẽ thành đạo vô thượng chính chân (đạo giác ngộ cao nhất, chân chính, đúng thật), đó là đạo chân thật hay không phải đạo chân thật?”
Đáp: “Đó là đạo, mà chưa phải đạo chân thật (?). Vì sao? Vì còn có Phật, có thuyết pháp, có chúng sinh được thấy và được giáo hóa; vì thế đạo ấy không phải đạo chân thật. Chúng sinh còn duyên duyên (các duyên, tức những điều kiện nương nhau mà sinh khởi) là đạo; chúng sinh đã dứt hết duyên duyên là đạo chân thật. Chúng sinh đã dứt duyên duyên trong quá khứ thì đối với hiện tại không phải đạo chân thật. Chúng sinh dứt duyên duyên trong hiện tại thì đối với quá khứ không phải đạo chân thật. Chúng sinh dứt duyên duyên trong quá khứ và hiện tại thì đối với vị lai không phải đạo chân thật. Chúng sinh dứt duyên duyên trong vị lai thì đối với quá khứ và hiện tại không phải đạo chân thật. Vì sao? Vì đạo ấy không phải đạo chân thật. Chúng sinh dứt duyên duyên trong quá khứ, chúng sinh dứt duyên duyên trong hiện tại, chúng sinh dứt duyên duyên trong vị lai — đó mới là đạo chân thật. Bồ tát ma-ha-tát (bồ tát lớn, bậc bồ tát cao) biết và thấy điều ấy mà không ở trong đó, không đi vào đó.
Vì sao? Ví như chín bậc chưa dứt hết. Chín bậc là: trên-trên, trên-giữa, trên-dưới, giữa-trên, giữa-giữa, giữa-dưới, dưới-trên, dưới-giữa, dưới-dưới. Duyên bậc trên-trên dứt mà duyên bậc trên-giữa chưa dứt thì không phải đạo chân thật. Duyên bậc trên-giữa dứt mà duyên bậc trên-dưới chưa dứt thì không phải đạo chân thật. Duyên bậc trên-dưới dứt mà duyên bậc giữa-trên chưa dứt thì không phải đạo chân thật. Duyên bậc giữa-trên dứt mà duyên bậc giữa-giữa chưa dứt thì không phải đạo chân thật. Duyên bậc giữa-giữa dứt mà duyên bậc giữa-dưới chưa dứt thì không phải đạo chân thật. Duyên bậc giữa-dưới dứt mà duyên bậc dưới-trên chưa dứt thì không phải đạo chân thật. Duyên bậc dưới-trên dứt mà duyên bậc dưới-giữa chưa dứt thì không phải đạo chân thật. Duyên bậc dưới-giữa dứt mà duyên bậc dưới-dưới chưa dứt thì không phải đạo chân thật. Duyên bậc dưới-dưới dứt thì đó là đạo chân thật.
Bồ tát ma-ha-tát đối với tính chân thật thì không nắm lấy, không buông bỏ, không trụ, cũng không phải không trụ. Quá khứ, vị lai, hiện tại đều bình đẳng; đạo bình đẳng, niết bàn bình đẳng; một sự bình đẳng, không có hai pháp. Tính bình đẳng, tướng tự nhiên bình đẳng; chúng sinh bình đẳng, cấu uế bình đẳng, ngũ ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm nhận, tưởng là hình dung nhận biết, hành là tạo tác của ý chí, thức là sự phân biệt hiểu biết) bình đẳng; duyên bình đẳng, hành của si mê bình đẳng. Hạnh đạo trong sạch, không một, không hai. Duyên của hạnh cõi Dục dứt thì chẳng phải duyên của hạnh cõi Sắc (Sắc giới: cõi các vị trời đã lìa dục vọng nhưng còn thân hình vi tế) dứt; duyên của hạnh cõi Sắc dứt thì chẳng phải duyên của hạnh cõi Vô sắc (Vô sắc giới: cõi chỉ còn tâm thức, không còn thân hình) dứt; duyên của hạnh cõi Vô sắc dứt, duyên của hạnh cõi Sắc dứt, duyên của hạnh cõi Dục dứt — đó gọi là sự bình đẳng của bồ tát, chẳng phải một, chẳng phải hai.”
Bấy giờ Phật bảo Hỷ Kiến bồ tát: “Ông có muốn biết cõi nước của các Phật quá khứ là đã diệt hay chưa diệt không?” Khi ấy Thế Tôn liền dùng sức thần thông nhập tam muội (trạng thái định, tâm chuyên chú vào một chỗ không tán loạn) Vô úy không giới (định không sợ hãi, rỗng như cõi hư không), khiến tất cả đại chúng đều thấy thân Thích Ca Văn lặng lẽ không lời, tướng thân đầy đủ. “Các bồ tát nên biết, những thân quá khứ của ta nhiều không thể kể, không thể lường.” Ngài liền dùng thần túc (thần thông đi lại, biến hiện tự tại) vào cõi thấp sinh (loài sinh ra từ chỗ ẩm ướt), hiện đủ các tướng, vì vô số a-tăng-kỳ chúng sinh có thức thấp sinh mà thuyết pháp, khiến các thức thấp sinh ấy tùy theo ý nguyện đều được giải thoát. Ngài lại dùng thần túc vào cõi chúng sinh hóa sinh (loài tự nhiên hóa hiện ra, không cần cha mẹ), hiện thân và sắc tướng, vì vô số a-tăng-kỳ chúng sinh mà thuyết pháp, khiến các thức hóa sinh ấy tùy theo ý nguyện đều được giải thoát. Bấy giờ Thế Tôn lại dùng thần túc vào cõi chúng sinh có thức noãn sinh (loài sinh ra từ trứng), hiện thân và sắc tướng, vì vô số a-tăng-kỳ chúng sinh mà thuyết pháp, khiến các chúng sinh ấy tùy theo ý nguyện đều được giải thoát. Bấy giờ Thế Tôn lại dùng thần túc hiện ra thế giới đời vị lai, hiện thân và sắc tướng trong bốn loài sinh (thai sinh, noãn sinh, thấp sinh, hóa sinh) của loài người, vì vô số a-tăng-kỳ chúng sinh mà thuyết pháp, khiến chúng sinh bốn loài ấy tùy theo ý nguyện đều được giải thoát.
“Như ta hôm nay ở trong thai mẹ, vì các bồ tát có thần thông khắp mười phương mà nói pháp bất thoái chuyển (không còn lùi bước trên đường tu) khó có được. Ta cũng dùng thần thông vào bốn loài sinh ở cõi trời, vào bốn loài sinh ở địa ngục, bốn loài sinh ở loài ngạ quỷ (quỷ đói), bốn loài sinh ở loài súc sinh. Trong bốn loài sinh, hai loài thai sinh và hóa sinh dứt sạch lậu (phiền não khiến tâm rỉ chảy, rơi vào sinh tử) nhanh; thấp sinh và noãn sinh dứt sạch lậu chậm. Hóa sinh và thai sinh là người lợi căn (căn tính sắc bén, dễ ngộ); thấp sinh và noãn sinh là người độn căn (căn tính chậm lụt).”
Bấy giờ Thế Tôn lại dùng thần túc hiện ra thế giới Tịch Mịch, khiến đại chúng đều thấy biết: ở đó cũng không có lời dạy, không có cả tên gọi khổ, tập, diệt, đạo (Tứ đế — bốn chân lý: khổ là sự đau khổ, tập là nguyên nhân của khổ, diệt là sự dứt khổ, đạo là con đường dứt khổ). Vì sao? Vì chúng sinh cõi ấy đều là người thai sinh, hóa sinh, lợi căn. Phật lại dùng thần túc hiện ra thế giới Chiếu Quang ở phương dưới, cho thấy chúng sinh ở đó nhận lãnh, đọc tụng, trải qua nhiều kiếp mới thành đạo quả (kết quả tu đạo, tức giác ngộ); biết rằng chúng sinh ấy là thấp sinh, noãn sinh, người độn căn. Phật lại dùng thần túc hiện ra cõi Bất Tử, khiến đại chúng biết chúng sinh ở đó không hề nghe đến tên gọi cái chết; biết rằng chúng sinh ấy có thệ nguyện đại từ, là bậc căn tính trội nhất trong hàng lợi căn. Phật lại dùng thần túc hiện ra cõi Trung Yểu (cõi có người chết yểu giữa chừng), khiến đại chúng đều thấy biết, thấy trong chúng sinh ở đó có người chết yểu. Đó là vì chính chúng sinh ấy tự gây ra gốc khổ: xưa tuổi thọ rất dài, nay tuổi thọ dần ngắn lại. Vua của thế giới ấy tên là Trừ Ưu, lột da người chết làm trống, trăm năm đánh một lần, khiến chúng sinh ấy đều biết đến tên gọi cái chết. Tuổi thọ dần giảm đến một trăm năm, khi ấy mới có người xuất thế.
“Nay ta bỏ thọ mạng ở tuổi tám mươi bốn (?). Ta ra đời ở thế giới ngũ trược (đời có năm thứ vẩn đục: thời đại, kiến chấp, phiền não, chúng sinh, tuổi thọ đều suy đồi), thai sinh và hóa sinh là phần lợi căn của ta. Các ông nên biết: mạng sống không còn bao lâu, không phải sức thần của Phật có thể giữ lại được. Thân này như bọt nước, không thể đứng vững lâu. Thân này như sương mù, thường làm rối loạn suy nghĩ của người. Thân này như giấc mộng, làm tăng thêm giận dữ. Thân này như ảo thuật, lừa dối người đời. Thân này như tiếng vọng, tìm thì chẳng có hình. Thân này như cái bóng, mắt thấy mà không nắm được. Thân ta như thế, ở đây diệt hết, không còn sinh lại nữa. Không sinh là thế nào? Là không sinh ở Diêm-phù-đề (cõi đất loài người đang ở) này nữa, mà lại ở ba mươi hai cai (một con số cực lớn) cõi Phật khắp mười phương, đi khắp các cõi ấy mà làm Phật sự (việc giáo hóa cứu độ của Phật). Đó không phải là đã qua mất. Vì lẽ ấy, dù duyên duyên đã dứt hay chưa dứt, cũng không có ai nhập niết bàn cả.”
Bấy giờ Di Lặc bồ tát ma-ha-tát (vị bồ tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích Ca) liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, sửa y phục, để trần vai phải, quỳ gối phải xuống đất, đến trước Phật thưa: “Thật kỳ lạ thay, Thế Tôn! Trong thế giới, bao nhiêu chúng sinh không giống nhau, quả báo của việc lành việc dữ mỗi người mỗi khác. Như Lai nói pháp rỗng không, vắng lặng, không thể nghĩ bàn — ngài nhập tam muội nào mà oai thần làm rung động, khó lường đến như thế? Chúng sinh có thức đều có thể dễ dàng giáo hóa; còn núi sông, vách đá, cây cối cỏ cây mọc lên cũng đều biến thành hình người — đó là chúng sinh có thức hay chúng sinh không có thức?”
Phật bảo Di Lặc: “Xưa kia ông cùng ta vượt núi băng biển, gặp một con thú dữ, nó có nên ăn thịt bồ tát bậc Thập trụ không?” Di Lặc bạch Phật: “Thưa không. Vì sao? Dù cho ba nghìn đại thiên cõi nước (một hệ thế giới gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ) chứa đầy thú dữ muốn ăn thịt bồ tát thì việc ấy cũng không thể có.” “Xưa ta khuyên ông: ai có thể tiến lên trước? Ông và Văn Thù (vị bồ tát tiêu biểu cho trí tuệ) đều nói không đương nổi. Lúc ấy ta liền dùng sức thần, đem vị cam lộ (nước ngọt bất tử của cõi trời, ở đây ví giáo pháp) chỉ cho con thú đói, giữ ý vững chắc mà thành đạo vô thượng chính chân đẳng chính giác (giác ngộ cao nhất, chân chính, đúng thật, bình đẳng và chân chính). Ông nói tạm lui ra sau. Tất cả đều là giáo hóa loài có thức, không phải giáo hóa loài không có thức.”
Phật bảo Di Lặc: “Ông há không nhớ, thuở xưa vô số a-tăng-kỳ kiếp, cách đây về phía tây bắc sáu mươi hai lần số cát sông Hằng cõi nước, có đức Phật hiệu là Bình Đẳng, cõi nước tên là Vô Hình, như nay vẫn đang thuyết pháp. Ở đó không có Bích-chi-phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy và không giảng dạy cho ai) và Thanh văn thừa (những người nghe lời Phật dạy mà tu đến quả A-la-hán, chỉ cầu tự giải thoát), không có mặt trời mặt trăng, mùa tiết, số kiếp nhiều ít. Đức Phật ấy giáo hóa khắp một cõi Phật, chúng sinh hiện có trong cõi ấy đều được thành Phật, không dời sang thế giới của Phật khác nữa. Này Di Lặc, ông nghĩ sao, nên gọi đức Phật ấy là Phật quá khứ, vị lai hay hiện tại?” Di Lặc bạch Phật: “Cũng là quá khứ, hiện tại, vị lai. Vì sao? Vì mọi chúng sinh đều từ các cõi đi đến cõi ấy; các duyên dứt, chúng sinh dứt, vì được độ thoát nên hiện có hiện tại.”
Phật bảo Di Lặc: “Ông nay là hiện tại chăng?” Đáp: “Thưa Thế Tôn, không phải. Tên gọi tuy là hiện tại nhưng hành không ở hiện tại: hành trước đã qua, hành sau chưa đến. Thức, niệm, suy tư — ba việc thành tựu; vì vậy không có hiện tại.” Phật liền hỏi Di Lặc: “Tâm có điều nghĩ đến thì có bao nhiêu niệm, bao nhiêu tưởng, bao nhiêu thức?” Di Lặc thưa: “Trong khoảng vỗ tay, búng ngón tay, có ba mươi hai ức trăm nghìn niệm; niệm niệm thành hình, hình hình đều có thức. Thức và niệm cực kỳ vi tế, không thể nắm giữ. Oai thần của Phật đi vào những thức vi tế ấy, khiến đều được độ. Đó là giáo hóa loài có thức, không phải loài không thức. Lại nữa, thức vi tế cực kỳ nhỏ, nhỏ hơn cả hạt bụi; thức nhỏ như bụi này không thể trông thấy, oai thần Như Lai đi vào đó giáo hóa, khiến đều được độ.”
“Di Lặc nên biết, chớ có ngờ vực. Thức nhỏ như bụi ấy cũng thọ nhận bốn khí (?), cũng có bốn loài sinh. Vì sao? Chúng sinh không có bờ; bờ cũng không có bờ; Như Lai cũng không có bờ; đạo cũng không có bờ. Hết thảy lời nói đều là có; có mà cũng không có. Không cõi, không chỗ, không nơi trụ, cũng không có ai dạy bảo giáo hóa chúng sinh. Đó gọi là tam muội Nghịch Thuận (định thấu suốt cả chiều nghịch lẫn chiều thuận). Không trụ, cũng không phải không trụ; một tướng, không tướng; không dính mắc, không trói buộc, cũng không có chân tế (bờ mé chân thật, tức thực tại rốt ráo). Sửa sang đạo tràng (nơi tu và thành đạo), làm trong sạch cõi Phật; phương tiện biến hóa vô số, không phải kẻ thấp kém có thể với tới.”
Bấy giờ Thế Tôn muốn giải trừ mối ngờ vực của Di Lặc, liền hiện thân sắc: sắc mềm mại, sắc nhìn không biết chán, sắc trong ngoài trong sạch không vết nhơ. “Ta từ vô số a-tăng-kỳ kiếp tu cho mắt trong sạch, trong ngoài không ngăn ngại, nay được sắc thân (thân có hình tướng vật chất). Thân cũng không phải thân, sắc (hình chất, cái có hình tướng có thể thấy) cũng không phải sắc. Biết thân là không (rỗng, không có tự tính cố định), sắc là không, thân và sắc đều không. Biết thân và sắc đều không thì đó là không – không – không (rỗng đến cả cái rỗng). Biết cái không-thân là không, cái không-sắc là không; biết không-thân không-sắc đều không; biết không-thân không-sắc đều không thì đó là không – không – không.
Biết thân quá khứ là không, biết sắc quá khứ là không, biết thân và sắc quá khứ đều không; biết thân và sắc quá khứ đều không thì đó là không – không – không. Biết thân vị lai là không, biết sắc vị lai là không, biết thân và sắc vị lai đều không; biết thân và sắc vị lai đều không thì đó là không – không – không. Biết thân hiện tại là không, biết sắc hiện tại là không, biết thân và sắc hiện tại đều không; biết thân và sắc hiện tại đều không thì đó là không – không – không.
Biết cái không-thân quá khứ là không, biết cái không-sắc quá khứ là không, biết không-thân không-sắc quá khứ đều không; biết không-thân không-sắc quá khứ đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân vị lai là không, biết cái không-sắc vị lai là không, biết không-thân không-sắc vị lai đều không; biết không-thân không-sắc vị lai đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân hiện tại là không, biết cái không-sắc hiện tại là không, biết không-thân không-sắc hiện tại đều không; biết không-thân không-sắc hiện tại đều không thì đó là không – không – không.
Biết thân ở Dục giới là không, biết sắc ở Dục giới là không, biết thân và sắc ở Dục giới đều không; biết thân và sắc ở Dục giới đều không thì đó là không – không – không. Biết thân ở Sắc giới là không, biết sắc ở Sắc giới là không, biết thân và sắc ở Sắc giới đều không; biết thân và sắc ở Sắc giới đều không thì đó là không – không – không. Biết thân ở Vô sắc giới là không, biết sắc ở Vô sắc giới là không, biết thân và sắc ở Vô sắc giới đều không; biết thân và sắc ở Vô sắc giới đều không thì đó là không – không – không.
Biết cái không-thân ở Dục giới là không, biết cái không-sắc ở Dục giới là không, biết không-thân không-sắc ở Dục giới đều không; biết không-thân không-sắc ở Dục giới đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân ở Sắc giới là không, biết cái không-sắc ở Sắc giới là không, biết không-thân không-sắc ở Sắc giới đều không; biết không-thân không-sắc ở Sắc giới đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân ở Vô sắc giới là không, biết cái không-sắc ở Vô sắc giới là không, biết không-thân không-sắc ở Vô sắc giới đều không; biết không-thân không-sắc ở Vô sắc giới đều không thì đó là không – không – không.
Biết thân do duyên duyên là không, biết sắc do duyên duyên là không, biết thân và sắc do duyên duyên đều không; biết thân và sắc do duyên duyên đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân do duyên duyên là không, biết cái không-sắc do duyên duyên là không, biết không-thân không-sắc do duyên duyên đều không; biết không-thân không-sắc do duyên duyên đều không thì đó là không – không – không.
Biết thân thai sinh (sinh ra từ bào thai) là không, biết sắc thai sinh là không, biết thân và sắc thai sinh đều không; biết thân và sắc thai sinh đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân thai sinh là không, biết cái không-sắc thai sinh là không, biết không-thân không-sắc thai sinh đều không; biết không-thân không-sắc thai sinh đều không thì đó là không – không – không. Biết thân hóa sinh là không, biết sắc hóa sinh là không, biết thân và sắc hóa sinh đều không; biết thân và sắc hóa sinh đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân hóa sinh là không, biết cái không-sắc hóa sinh là không, biết không-thân không-sắc hóa sinh đều không; biết không-thân không-sắc hóa sinh đều không thì đó là không – không – không. Biết thân thấp sinh là không, biết sắc thấp sinh là không, biết thân và sắc thấp sinh đều không; biết thân và sắc thấp sinh đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân thấp sinh là không, biết cái không-sắc thấp sinh là không, biết không-thân không-sắc thấp sinh đều không; biết không-thân không-sắc thấp sinh đều không thì đó là không – không – không. Biết thân noãn sinh là không, biết sắc noãn sinh là không, biết thân và sắc noãn sinh đều không; biết thân và sắc noãn sinh đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân noãn sinh là không, biết cái không-sắc noãn sinh là không, biết không-thân không-sắc noãn sinh đều không; biết không-thân không-sắc noãn sinh đều không thì đó là không – không – không.
Biết thân ở Vị chí thiền (giai đoạn định sơ khởi, chưa đạt tới Sơ thiền) là không, biết sắc ở Vị chí thiền là không, biết thân và sắc ở Vị chí thiền đều không; biết thân và sắc ở Vị chí thiền đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân ở Vị chí thiền là không, biết cái không-sắc ở Vị chí thiền là không, biết không-thân không-sắc ở Vị chí thiền đều không; biết không-thân không-sắc ở Vị chí thiền đều không thì đó là không – không – không.
Biết thân ở Sơ thiền (bậc định thứ nhất trong bốn bậc thiền của Sắc giới) là không, biết sắc ở Sơ thiền là không, biết thân và sắc ở Sơ thiền đều không; biết thân và sắc ở Sơ thiền đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân ở Sơ thiền là không, biết cái không-sắc ở Sơ thiền là không, biết không-thân không-sắc ở Sơ thiền đều không; biết không-thân không-sắc ở Sơ thiền đều không thì đó là không – không – không.
Biết thân ở Trung gian thiền (bậc định nằm giữa Sơ thiền và Nhị thiền) là không, biết sắc ở Trung gian thiền là không, biết thân và sắc ở Trung gian thiền đều không; biết thân và sắc ở Trung gian thiền đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân ở Trung gian thiền là không, biết cái không-sắc ở Trung gian thiền là không, biết không-thân không-sắc ở Trung gian thiền đều không; biết không-thân không-sắc ở Trung gian thiền đều không thì đó là không – không – không.
Biết thân ở Nhị thiền (bậc định thứ hai) là không, biết sắc ở Nhị thiền là không, biết thân và sắc ở Nhị thiền đều không; biết thân và sắc ở Nhị thiền đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân ở Nhị thiền là không, biết cái không-sắc ở Nhị thiền là không, biết không-thân không-sắc ở Nhị thiền đều không; biết không-thân không-sắc ở Nhị thiền đều không thì đó là không – không – không.
Biết thân ở Tam thiền (bậc định thứ ba) là không, biết sắc ở Tam thiền là không, biết thân và sắc ở Tam thiền đều không; biết thân và sắc ở Tam thiền đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân ở Tam thiền là không, biết cái không-sắc ở Tam thiền là không, biết không-thân không-sắc ở Tam thiền đều không; biết không-thân không-sắc ở Tam thiền đều không thì đó là không – không – không.
Biết thân ở Tứ thiền (bậc định thứ tư, cao nhất của Sắc giới) là không, biết sắc ở Tứ thiền là không, biết thân và sắc ở Tứ thiền đều không; biết thân và sắc ở Tứ thiền đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân ở Tứ thiền là không, biết cái không-sắc ở Tứ thiền là không, biết không-thân không-sắc ở Tứ thiền đều không; biết không-thân không-sắc ở Tứ thiền đều không thì đó là không – không – không.
Biết thân ở Không xứ (bậc định thứ nhất của Vô sắc giới, quán hư không vô biên) là không, biết sắc ở Không xứ là không, biết thân và sắc ở Không xứ đều không; biết thân và sắc ở Không xứ đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân ở Không xứ là không, biết cái không-sắc ở Không xứ là không, biết không-thân không-sắc ở Không xứ đều không; biết không-thân không-sắc ở Không xứ đều không thì đó là không – không – không.
Biết thân ở Thức xứ (bậc định quán thức vô biên) là không, biết sắc ở Thức xứ là không, biết thân và sắc ở Thức xứ đều không; biết thân và sắc ở Thức xứ đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân ở Thức xứ là không, biết cái không-sắc ở Thức xứ là không, biết không-thân không-sắc ở Thức xứ đều không; biết không-thân không-sắc ở Thức xứ đều không thì đó là không – không – không.
Biết thân ở Bất dụng xứ (tức Vô sở hữu xứ, bậc định quán không có gì cả) là không, biết sắc ở Bất dụng xứ là không, biết thân và sắc ở Bất dụng xứ đều không; biết thân và sắc ở Bất dụng xứ đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân ở Bất dụng xứ là không, biết cái không-sắc ở Bất dụng xứ là không, biết không-thân không-sắc ở Bất dụng xứ đều không; biết không-thân không-sắc ở Bất dụng xứ đều không thì đó là không – không – không.
Biết thân ở Phi tưởng phi bất tưởng xứ (bậc định cao nhất, chẳng phải có tưởng cũng chẳng phải không có tưởng) là không, biết sắc ở Phi tưởng phi bất tưởng xứ là không, biết thân và sắc ở Phi tưởng phi bất tưởng xứ đều không; biết thân và sắc ở Phi tưởng phi bất tưởng xứ đều không thì đó là không – không – không. Biết cái không-thân ở Phi tưởng phi bất tưởng xứ là không, biết cái không-sắc ở Phi tưởng phi bất tưởng xứ là không, biết không-thân không-sắc ở Phi tưởng phi bất tưởng xứ đều không; biết không-thân không-sắc ở Phi tưởng phi bất tưởng xứ đều không thì đó là không – không – không.”
Phật bảo Di Lặc: “Nay ta sẽ vì ông nói nghĩa của sinh và nghĩa của căn. Hãy lắng nghe, lắng nghe, và suy nghĩ kỹ. Thế nào là nghĩa của sinh? Sinh là bảy chín (?). Căn là nghĩa dính liền vào nhau. Như Lai không còn dính mắc gì. Có căn đã biết, căn chưa biết, căn không biết. Căn đã biết là quá khứ, vị lai, hiện tại. Căn chưa biết là kết sử (phiền não trói buộc và sai khiến chúng sinh) và chướng ngại. Căn không biết là Như Lai chí chân đẳng chính giác (bậc chân thật tột cùng, giác ngộ bình đẳng và chân chính). Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại thành tựu căn này, phân biệt các căn; không có căn mà cũng không phải không có căn; không có lời nói, không có nghĩa; phân tích nghĩa của chữ thì rỗng không, chẳng có gì. Đó là nghĩa của căn. Từ khi mới phát tâm cho đến khi ngồi dưới cây vua (cây bồ-đề, nơi Phật thành đạo), chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp) vô thượng, gom góp các pháp môn: pháp môn hành mà không hành, pháp môn suy nghĩ bàn luận, pháp môn tổng trì (ghi nhớ giữ gìn trọn vẹn không quên) gốc rễ, pháp môn kho tàng pháp hư không. Đó là tam muội cốt yếu mà chư Phật cùng quy về.
Này Di Lặc, nên biết: ông lại được thọ ký rằng năm mươi sáu ức bảy nghìn vạn năm nữa, ở dưới cây vua này, ông sẽ thành đạo vô thượng đẳng chính giác. Ta sinh ra từ hông phải, còn ông, Di Lặc, sinh ra từ đỉnh đầu. Như ta thọ trăm tuổi thì Di Lặc thọ tám vạn bốn nghìn tuổi. Cõi nước của ta là đất, cõi nước của ông là vàng. Cõi nước của ta khổ, cõi nước của ông vui.” Bấy giờ Thế Tôn liền nói bài tụng:
Như Lai đủ Thập lực (mười thứ sức trí tuệ đặc biệt của Phật), bậc tôn quý — như hư không không có bờ mé;
Sức nhẫn nhục, trí tuệ, phúc nghiệp, và sức thệ nguyện là hơn cả.
Ông sinh ở cõi nước vui sướng, chẳng bằng cõi khổ của ta;
Ông thuyết pháp rất dễ, ta thuyết pháp rất khó.
Lần nói thứ nhất độ chín mươi sáu (ức), lần nói thứ hai độ chín mươi bốn (ức),
Lần nói thứ ba độ chín mươi hai (ức); còn ta, lần nói đầu độ mười hai,
Lần nói thứ hai hai mươi bốn, lần nói thứ ba ba mươi sáu.
Những người ông độ trong ba lần thuyết pháp, chính là những người ta đã giáo hóa trước.
Cha ông là Phạm Ma Tịnh, cùng tám vạn bốn nghìn người,
Không phải do ta giáo hóa trước, mà là do ông khai mở cứu độ.
Chín mươi sáu ức người là những ai thọ năm giới (năm điều răn: không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu) của ta;
Chín mươi bốn ức người là những ai thọ trì Tam quy (quy y — nương tựa vào Phật, Pháp, Tăng);
Chín mươi hai ức người là những ai chỉ một lần xưng “Nam mô Phật” (kính lễ quy y Phật).
Lần nói đầu của ta độ một nghìn tỳ kheo (người xuất gia nam), hai mươi bốn ức chư thiên,
Lần thứ ba ba mươi sáu ức — đó là các chúng sinh được độ.
Ông an vui, ta siêng năng khổ nhọc; ông thư thả, ta trong sạch tinh tấn.
Khi Phật nói bài kệ này, bảy mươi hai ức chúng sinh tu khổ hạnh ngay trên chỗ ngồi, không hề động, đạt được bất khởi pháp nhẫn (hiểu thấu các pháp vốn không sinh khởi, không diệt mất, tâm an nhiên không lay chuyển).
Kinh Bồ Tát Xử Thai, quyển thứ hai (hết).
Kinh Bồ Tát Xử Thai, quyển thứ ba.
Sa môn (người xuất gia tu hành) Trúc Phật Niệm ở Lương Châu, đời Diêu Tần (nhà Hậu Tần do họ Diêu lập), dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video