Thiên 8 — Phẩm 8: Tám loại thân

 Kinh Bồ Tát Xử Thai, phẩm thứ tám: Tám loại thân.

 Phật bảo các bồ tát ma-ha-tát (bồ tát lớn — người tu cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) đến dự hội, hàng hữu học (người tu còn đang học, chưa dứt hết phiền não) và vô học (bậc đã tu xong, không còn gì phải học), cùng bốn chúng — tỳ kheo (người xuất gia nam), tỳ kheo ni (người xuất gia nữ), ưu bà tắc (cư sĩ nam tu tại gia), ưu bà di (cư sĩ nữ tu tại gia) — là những bậc mà tất cả chúng sinh nên cúng dường: “Có chúng sinh ở Kiến địa (bậc đã thấy chân lý), Bạc địa (bậc phiền não đã mỏng nhẹ), Tịnh địa (bậc trong sạch), Như Lai địa (bậc Phật), Bích-chi-phật địa (bậc tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không thầy dạy), Bất thoái chuyển địa (bậc không còn lùi bước), Đạo tràng địa (bậc ngồi nơi thành đạo), Thuyết pháp địa (bậc thuyết giảng giáo pháp). Nhờ tám địa (bậc) này mà thành đạo vô thượng đẳng chính giác (giác ngộ cao nhất, bình đẳng, chân chính).

 Thế nào là Kiến địa? Là bồ tát phát ý hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn: sự giác ngộ chân chính, đầy đủ, cao tột của Phật). Lại có bồ tát ma-ha-tát từ khi mới phát tâm cho đến khi ngồi dưới cây đạo, tự hàng phục tâm mình, muốn hàng phục các ma, liền trên chỗ ngồi nhập tam muội (trạng thái định, tâm chuyên chú không tán loạn). Các tam muội ấy là: tam muội Trừ ghen ghét, tam muội Tâm thắng, tam muội Kho tàng bí mật, tam muội Trừ si mê, tam muội Oai thần hàng phục, tam muội Không lời dạy như chư Phật Thế Tôn, tam muội Thị hiện biến hóa. Khi ấy ma Ba Tuần độc ác (vua ma ở cõi trời Tha hóa tự tại, chuyên phá người tu đạo) đến quấy rối Phật, không phải do tự sức nó mà đến được, mà đều do oai thần của Như Lai cảm ứng khiến đến. Vì sao vậy? Vì muốn chỉ rõ pháp thế gian là thấp kém, còn Đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng, rốt ráo) là thù thắng. Vì sao? Như ma Ba Tuần độc ác nổi lòng giận dữ muốn hại, tiếng vang rung chuyển mặt đất, Phật dùng tam muội Nhẫn, không động không lay, khiến vô số chúng ma ác đều ngã nhào xuống đất, như dế, đỉa (?), kiến con và ruồi, không thể cử động. Ma Ba Tuần độc ác cũng như vậy: nếu ma đến thì không thể làm lay động một sợi lông của ta.

 Bấy giờ Thế Tôn liền dùng oai thần nhập tam muội, làm rung động một cõi Phật đầy ma ác, khiến các ma ấy loan truyền lời độc ác: ‘Sa môn Cù Đàm (họ của Phật Thích Ca; sa môn là người xuất gia tu hành) giữ lòng yếu đuối, không có chí khí trượng phu, ở chỗ đáng sợ lớn này mà muốn cầu đạo Phật.’ Phật bảo đại chúng: ‘Ma Ba Tuần độc ác là do ta làm ra. Tâm của ma ấy là tâm ác hay tâm thiện?’ Khi ấy có một vị thiên tử (con trời, vị thần ở cõi trời) tên là Câu Tỳ bạch Phật: ‘Phật hàng phục ma, không phải là sức của ma, mà là sức thần của Phật. Vì sao? Vì loài chúng sinh kia không hiểu pháp thế gian lẫn pháp của đạo; vì muốn giáo hóa chúng sinh nên khiến ma đến. Chúng sinh nào thấy các ma thì tâm không ưa thích, như ví với nghìn mắt (?); mấy nghìn vạn người lập tâm vào bậc bất thoái chuyển.’

 Lại nữa, có bồ tát ma-ha-tát từ cõi trời Đao Lợi (cõi trời thứ hai của Dục giới, ở trên đỉnh núi Tu Di) sinh ra ở các cõi mười phương, không do thấp sinh (sinh từ chỗ ẩm ướt), noãn sinh (sinh từ trứng), hóa sinh (tự nhiên hóa hiện) hay thai sinh (sinh từ bào thai), để giáo hóa chúng sinh. Các bồ tát này thành tựu căn vô ký (căn tính không thể xếp vào thiện hay ác), chúng sinh được giáo hóa cũng thành tựu căn vô ký. Đó là ở đâu? Là cảnh giới của Phật A Súc (vị Phật ở phương Đông, cõi Diệu Hỷ). Hoặc có bồ tát ma-ha-tát từ thế giới Nhẫn (cõi Ta-bà, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu nhiều khổ, tức thế giới chúng ta) sinh đến cõi Phật Quang Ảnh ở phương bắc, thành tựu căn hữu ký và vô ký (căn tính thiện, ác và không thiện không ác), giáo hóa chúng sinh đều thành tựu căn hữu ký và vô ký — đó là chúng sinh ở thế giới Dục Lạc, cõi Phật Diệu Quang.

 Hoặc có bồ tát ma-ha-tát từ khi mới phát tâm cho đến khi thành Phật, giữ tâm một mực, không có nhiều ý tưởng tạp, không giận không tức, ưa muốn sinh về nước Phật Vô Lượng Thọ (tức Phật A Di Đà, vị Phật ở cõi Cực Lạc phương Tây). Tất cả chúng sinh nào sinh về đó, bốn chúng tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di, đều cùng một màu vàng. Ở phương tây, cách cõi Diêm-phù-đề (cõi đất loài người đang ở) này mười hai ức na-do-tha (một số cực lớn) có cõi Giải Mạn (cõi của sự lười biếng, kiêu căng). Cõi nước ấy vui sướng, có trò ca múa âm nhạc, y phục trang sức, hương hoa trang hoàng, giường bảy báu có trục xoay: ngước mắt nhìn sang đông thì giường báu xoay theo, nhìn sang bắc, tây, nam cũng xoay theo như thế. Những chúng sinh trước sau phát ý muốn sinh về nước Phật A Di Đà, đều đắm nhiễm cõi nước Giải Mạn, không thể tiến lên để sinh về nước Phật A Di Đà. Trong ức nghìn vạn người, chỉ thỉnh thoảng có một người sinh được về nước Phật A Di Đà. Vì sao? Đều do lười biếng kiêu căng, giữ tâm không bền chắc. Những chúng sinh ấy tự mình không sát sinh, cũng dạy người khác không sát sinh; nhờ phúc báo này mà được sinh về nước Vô Lượng Thọ.

 Hoặc có bồ tát ma-ha-tát đầy đủ Lục độ (sáu pháp tu đưa người qua bờ giải thoát): bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, giải thoát trí tuệ, sinh về cõi Phật Dũng Dược ở phương nam, cách cõi Diêm-phù-đề này một ức cõi Phật. Chúng sinh ở đó không có ý tưởng si mê, ái luyến, dâm dục. Vì sao? Vì đều từ Dục giới (cõi còn ham muốn) đã dứt diệt ba mươi sáu loại hạnh dâm dục, chủng tính thành tựu, việc làm trong sạch, như ánh sáng mặt trời không bị bụi che. Chúng sinh cõi ấy thực hành mười ba hạnh khổ tu. Mười ba hạnh ấy là gì? Ngày đêm ba thời không bỏ lỡ thời khắc; đi kinh hành (đi chậm rãi qua lại để tu tập) và ngồi thiền; hoặc ở dưới gốc cây; hoặc ở giữa bãi tha ma; hoặc ở nơi đất trống; hoặc ở nơi núi đá không người; hoặc nương bên nguồn suối; hoặc mỗi ngày ăn một bữa; hoặc không ăn; pháp phục (áo của người tu) chỉnh tề, không mất oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ đúng phép); hoặc lúc thuyết pháp, lúc không thuyết pháp; đi lại kinh hành, biết đủ biết vừa. Pháp được giảng là: ít ham muốn là đạo chân thật, nhiều ham muốn không phải đạo; lắng tâm định ý, hiểu pháp Không, Vô tưởng, Vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi sự rỗng không, không chấp tướng, không mong cầu). Đó là hạnh của bồ tát ở thế giới Dũng Dược. Chúng sinh cõi ấy chỉ học một thừa duy nhất (Nhất thừa — con đường duy nhất đưa đến thành Phật), không có thừa A-la-hán (bậc tu đã dứt phiền não, tự giải thoát) và Bích-chi-phật; tướng tốt đầy đủ, ca ngợi chính pháp, hiểu Không và vô ngã (không có cái tôi thường còn). Bấy giờ Thế Tôn liền nói bài tụng:

 Mọi hành (sự tạo tác, biến chuyển) đều đã diệt, thức là pháp bên ngoài;

 Cái gì đã sinh ra rồi cũng trở về chỗ hết, niết bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi sống chết) là vui nhất.

 Xin quy mệnh (đem cả thân mạng nương tựa) Phật Dũng Dược, bậc Pháp vương (vua của giáo pháp) đứng đầu hết thảy,

 Ngồi dưới cây Diêm-phù, trước hết phá tan lưới ham muốn,

 Thuyết pháp độ người dân, cúng dường các ruộng phúc (bậc đáng được cúng dường, như ruộng sinh ra phúc).

 Ngồi dưới cây suy ngẫm, Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên) đến khuyên thỉnh:

 “Mong Thế Tôn từ thiền định tỉnh dậy, thương xót những người ngu mê.”

 Khi ấy Đại Phạm thiên vương, tay cầm cây đàn lưu ly,

 Ca ngợi công đức của Phật, bằng âm thanh mềm mại, hài hòa, thanh nhã:

 “Trong ức trăm nghìn kiếp, thỉnh thoảng mới có người phát tâm cầu đạo;

 Tâm đạo là gốc của bồ tát, ức kiếp mới có một lần.

 Xin mau từ thiền định đứng dậy, chuyển bánh xe pháp vô thượng (giảng dạy giáo pháp cao nhất).

 Như hoa ưu đàm bát (loài hoa rất hiếm, lâu lắm mới nở một lần), lâu lâu mới có một lần;

 Phật ra đời chiếu sáng thế gian, trừ bóng tối của trần lao (phiền não như bụi bặm làm nhọc tâm).”

 Ở thế giới của Phật Dũng Dược, nghe về giới và bố thí trong sạch;

 Không giống cõi Năng Nhẫn (cõi Ta-bà, nơi phải nhẫn chịu), chúng sinh cứng cỏi khó giáo hóa.

 Suy ngẫm đạo thiền định, diệt thân mà không thọ nhận quả chứng;

 Ba vòng chuyển, năm pháp ngăn ngại (?), mười hai mối dắt dây trói buộc (mười hai nhân duyên của vòng sống chết);

 Ba mươi hai đạo nghiệp, mười sáu tâm từ bi thương xót.

 Từ vô lượng kiếp xưa kia, thệ nguyện với chí vững như kim cương,

 Phóng ra ánh sáng lớn, chiếu khắp các cõi Phật.

 Bấy giờ Phật nói kệ xong, bảo những người dự hội: “Về phương đông bắc, cách thế giới Năng Nhẫn này năm trăm lần số cát sông Hằng cõi nước, có nước tên là Quả Thục, Phật hiệu là Hoa Anh Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn (mười danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như; bậc đáng được cúng dường; bậc biết đúng khắp mọi sự; bậc đủ trí sáng và đức hạnh; bậc đã khéo đi đến giải thoát; bậc hiểu rõ thế gian; bậc cao nhất; bậc khéo điều phục người; thầy của trời và người; bậc giác ngộ được thế gian tôn kính), hiện nay đang thuyết pháp: lời đầu cũng hay, lời giữa cũng hay, lời cuối cũng hay, nghĩa lý sâu xa, ngang với phạm hạnh. Chúng sinh cõi ấy không có thai sinh, hóa sinh, thấp sinh, noãn sinh, mà sinh ra từ hoa sen. Họ có từ, bi, hỷ, xả (bốn tâm rộng lớn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo điều lành của người, buông xả không thiên lệch), một trăm lẻ bảy thứ thần túc và định ý khó có, đều cùng tu tập Tam muội vương tam muội (vua của các tam muội). Các tam muội ấy là: tam muội Thủ lăng nghiêm (định kiên cố, dũng mãnh phá tan mọi phiền não), tam muội Giác đạo, tam muội Oai nghi cấm giới, tam muội Trừ gốc khổ của chúng sinh, tam muội Tự chiếu ánh sáng, tam muội Giác ngộ chúng sinh — một trăm lẻ bảy tam muội như vậy. Quán thân bên trong, quán thân bên ngoài, quán thân cả trong lẫn ngoài; pháp bên trong, pháp bên ngoài, pháp trong và ngoài; định bên trong, định bên ngoài, định trong và ngoài; suy ngẫm phân biệt, quán thấy rõ không hình, không tưởng, không niệm. Bồ tát ma-ha-tát vào cửa giải thoát, quán tất cả pháp đều rỗng lặng không hình.” Bấy giờ Thế Tôn liền nói kệ:

 Như hư không không bờ mé, dùng âm thanh nói pháp vi diệu;

 Người ở cõi nước Quả Thục, có Hoa Anh là bậc tôn quý nhất.

 Không do bốn cách thai sinh (bốn loài sinh: thai, trứng, ẩm ướt, hóa hiện), tự nhiên sinh ra từ hoa sen;

 Không có ý tưởng ta và người, tuổi thọ không thể đo lường.

 Cõi nước do bảy báu làm thành, cũng như cõi Diêm-phù-đề

 Có vua Chuyển luân (vua thánh cai trị bốn châu) với bảy báu: voi báu, ngựa báu, ngọc nữ báu,

 Quan giữ kho báu, quan chủ binh báu với bốn loại quân, ngọc ma-ni (ngọc quý như ý) báu, bánh xe vàng báu,

 Đi đến đâu cũng không vướng ngại; cõi kia có ngọc ma-ni báu

 Chiếu khắp một cõi Phật, ở đó không có mặt trời mặt trăng chiếu sáng,

 Không có sao và ánh lửa; phân biệt bốn diệu đế (bốn chân lý vi diệu: khổ, nguyên nhân của khổ, dứt khổ, con đường dứt khổ):

 Vô thường, khổ, không, đạo — khiến loài chúng sinh ấy

 Không còn ý tưởng về sinh, về đoạn diệt.

 Bấy giờ Phật nói kệ xong, bảo những người dự hội: “Về phương tây bắc, cách cõi Diêm-phù-đề này bảy vạn lần số cát sông Hằng cõi nước, có nước tên là Bảo Lưu Ly, Phật hiệu là Tuệ Thành Tựu Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn, hiện nay đang thuyết pháp: lời đầu hay, lời giữa hay, lời cuối hay. Chúng sinh cõi ấy bẩm tính mềm mỏng, quán đạo vô thường, xa lìa ba mối họa, không dâm dục, giận dữ, si mê, không có ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ (quỷ đói), súc sinh.” Bấy giờ Thế Tôn vì đại chúng mà nói kệ:

 Đường phiền não của các nhập (các giác quan và đối tượng của chúng), cùng với bốn điên đảo (bốn cái thấy sai lầm: cho vô thường là thường, khổ là vui, vô ngã là có ta, nhơ là sạch),

 Tất cả đều dứt sạch mãi mãi, như hư không không có hình tướng.

 Tuổi thọ nhiều không kể xiết, không có ai chết yểu;

 Thực hành pháp bốn vô úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp), thành tựu quả không lay chuyển.

 Ai sinh về cõi ấy, là quả báo của tu tam muội Từ (định tâm thương yêu ban vui).

 Như ta, Thích Ca Văn, dũng mãnh vượt qua số kiếp,

 Đem nước nhà, của cải, vợ con bố thí, bỏ hết ý tưởng, không còn luyến tiếc.

 Các ông, những người con Phật, hãy phát nguyện sinh về cõi ấy;

 Ở đó cũng không có pháp thanh văn (người nghe lời Phật mà tu cầu tự giải thoát), mỗi người tự theo nhân duyên mà đi đạo Phật (?).

 Ở đây suốt trăm nghìn kiếp siêng năng khổ nhọc tu đạo đức,

 So với ở kia, chia mười sáu phần còn chưa được một phần.

 Lấy pháp tính (bản tính chân thật của các pháp) quán xét các pháp, thông suốt, trí tuệ không ngăn ngại;

 Dứt sạch tâm ngã mạn, cái tôi, liền trụ nơi bậc vô sinh (bậc thấu suốt các pháp vốn không sinh).

 Các chúng sinh ở cõi ấy, dựng chí theo pháp bền vững;

 Phá cái có mà không trụ nơi có — là điều bậc bổ xứ (bồ tát sắp kế vị thành Phật) tu học.

 Các ông, những người con Phật, hãy hiểu rõ chỗ không có gì để làm;

 Bỏ thiền định mà vào Sơ thiền (bậc định thứ nhất), mới biết nỗi khổ của chúng sinh.

 Khoảng giữa có chín vô ngại (chín bậc không chướng ngại) (?), tướng thiền không thể đo lường.

 Tâm chúng sinh trong sạch, mỗi người nghĩ mỗi khác;

 Đã lìa vực sâu năm đường (năm nẻo luân hồi), mặt trời Phật chiếu khắp ba cõi (Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới).

 Lành thay, được lợi ích lớn, làm rung động các cung trời;

 Bậc đồng chân (giữ thân trong sạch như trẻ thơ từ nhỏ) có Nhất thiết trí (trí biết hết mọi sự), khai hóa không biết mỏi.

 Chúng sinh được tâm từ, mến mộ đạo vô thượng.

 Từ vô số kiếp, bỏ thân rồi lại thọ thân,

 Xoay vần trong sống chết; đang bị trói mà được lìa trói.

 Bốn đế (bốn chân lý) như hương chiên đàn, như hương gỗ mật (?) giã nhỏ;

 Sức của tam muội và trí tuệ, phá tan đám quân ma.

 Kết sử (phiền não trói buộc) một niệm của quá khứ, dùng tam muội nào để dứt?

 Kết sử hai niệm của vị lai, dùng định nào, đạo nào để trừ?

 Kết sử ba niệm của hiện tại, trừ sạch cần phải có gốc.

 Kết sử một niệm của quá khứ, có chín vạn ức bụi nhơ;

 Dùng định Không trong sạch, đến được bờ rỗng không.

 Vị lai không có chín kết, định ý không tưởng không niệm,

 Lặng lẽ đến đạo Phật, mãi mãi ở chỗ không có nơi trụ.

 Hiện tại ba lần chín kết, pháp nguyện không vướng ngại,

 Gột bỏ tâm, ý, thức, dần dần trụ đến chỗ không ngăn ngại.

 Phật nói kệ xong, bảo đại chúng: “Về phương tây nam, cách thế giới Năng Nhẫn này ba mươi hai lần số cát sông Hằng, có cõi tên là Vô Tưởng, Phật hiệu là Nhất Trụ Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn, hiện nay đang thuyết pháp: đầu hay, giữa hay, cuối hay, nghĩa lý sâu xa. Ngài phân tích năm ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm): sắc (thân vật chất), thọ (cảm nhận), tưởng (hình dung), hành (tạo tác của ý chí), thức (phân biệt hiểu biết); sáu tình (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) và sáu trần (sáu đối tượng: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, ý niệm). Tu quán tưởng vô thường, buộc ý vào trước mặt. Pháp suy ngẫm đầu tiên là phá tan sự mê lầm về thân: thân này không thật có, là cái nhà của bốn con rắn (ví bốn đại: đất, nước, lửa, gió hợp thành thân, luôn xung khắc nhau). Thân này như thuốc độc, làm hỏng đạo thiền của người. Thân này như con quạ, lòng không bao giờ thỏa. Thân này như con rồng, ưa ở vực sâu. Đạo Phật là vô vi (không tạo tác, không sinh diệt), trong sạch không vết nhơ, như hoa sen trong nước, không nhiễm bụi bẩn. Mặt trời soi sáng trời đất thì che lấp ánh đom đóm. Trong các núi non sừng sững, núi Tu Di (núi chúa ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) là cao nhất. Trong ánh sáng nhỏ của các vì sao, mặt trăng sáng là hơn hết. Như Lai ra đời, đèn pháp là bậc nhất.” Bấy giờ Thế Tôn nói kệ:

 Dứt nhơ, diệt trừ tưởng, tâm được lìa khỏi sự trói buộc, dính mắc;

 Ý niệm lặng lẽ trong định, hạnh trong sạch được đầy đủ.

 Trong một ý, một niệm, dứt diệt dấu vết của kết sử;

 Trừ bỏ nỗi khổ suốt bao kiếp, khiến hết sạch không sinh lại nữa.

 Đạo vô thượng rỗng lặng, như có mà như không có;

 Người kia, ta, và các thức, như mộng, như bóng, như ảo tưởng.

 Bồ tát tích chứa khổ hạnh, số kiếp khó mà đo lường;

 Muốn nói hết cội gốc, không phải một hình, không phải hai hình.

 Nếu có người có trí tuệ, miệng diễn nói vô lượng nghĩa,

 Một nghĩa có đến ức câu, mỗi câu mỗi khác nhau;

 Hư không còn có thể lấp đầy, nghĩa ấy không thể nói hết.

 Ta xưa nay từ gốc, thực hành sáu độ vô cực (sáu pháp tu đưa đến bờ giải thoát, không có giới hạn):

 Bố thí để trừ ý tham, thiền định cũng như vậy;

 Khi lửa cuối kiếp thiêu đốt thế giới, tâm không lay động, không đi đến cõi Phật khác;

 Do sức thần cảm ứng, ở lại suốt kiếp mà giáo hóa.

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ xong, liền dùng định ý tự trang nghiêm thân mình, bảo đại chúng: “Về phương đông nam, cách thế giới Năng Nhẫn này ba mươi ba lần số cát sông Hằng, có cõi tên là Lưu Ly, Phật hiệu là Tín Giải Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn, hiện nay đang thuyết pháp: đầu hay, giữa hay, cuối hay. Ngài phân tích hạnh tốt lành của bốn đạo (bốn quả vị tu chứng của hàng thanh văn, từ thấp đến cao: Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán): bảy lần sinh lại, rồi ba (?), không còn qua lại nữa, liền ngay trong đời này nhập bát niết bàn (niết bàn trọn vẹn); dứt khổ, dứt tập (nguyên nhân của khổ), diệt, giữ lấy đạo mà thành tựu chứng ngộ.”

 Khi ấy có một vị thiên tử tên là Nhãn Tịnh, ở trong chúng ấy lòng còn ngờ vực, nghĩ rằng: “Nay ta nên hỏi nghĩa lý của Như Lai, để ta và những người như ta đều được khai ngộ.” Thiên tử liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, quỳ thẳng chắp tay đến trước Phật thưa: “Cúi xin Thế Tôn vì chúng con nói về nghiệp dâm dục, giận dữ, si mê trong Đại thừa (con đường lớn, cứu độ khắp chúng sinh) bình đẳng; những chúng sinh mê tối nào ở quá khứ, vị lai, hiện tại được vào cửa giải thoát?” Phật bảo bồ tát Nhãn Tịnh: “Lành thay, lành thay! Ông lại vì tất cả mà mở mắt cho họ. Ông nay hãy lắng nghe, lắng nghe, và suy nghĩ kỹ; ta sẽ vì ông phân tích từng điều. Thế nào, mắt là sắc chăng?” Đáp: “Không phải.” Lại hỏi: “Không phải sắc chăng?” Đáp: “Không phải.” Lại hỏi: “Là sắc mà không phải sắc chăng?” Đáp: “Sắc không có chỗ trụ.” Phật bảo bồ tát Nhãn Tịnh: “Như ông nói, là sắc, không phải sắc, sắc mà không phải sắc, không có chỗ trụ — vậy sao lại đặt chữ gọi là sắc?” Bồ tát Nhãn Tịnh bạch Phật: “Tính của sắc đã hư hoại từ lâu, hiện tại thì diệt không dừng, quá khứ thì không hiện; đời này đời sau dứt hẳn không còn sót, nên gọi là vô dư niết bàn (niết bàn trọn vẹn, không còn sót lại gì).”

 Phật bảo Nhãn Tịnh: “Thức này từ xưa đến nay do đâu mà sinh? Hôm nay bốn chúng diệt cấu uế của ba đời thì đi về đâu?” Nhãn Tịnh bạch Phật: “Vốn từ rỗng không mà đến, nay lại trở về rỗng không.” Phật nói: “Cái rỗng không trước và cái rỗng không sau có gì khác nhau?” Đáp: “Không khác.” “Nên biết thực tướng (tướng chân thật) của các pháp, trước không thể truy đến cùng, sau không thể đi đến hết.” Phật bảo bồ tát Nhãn Tịnh: “Ta từ vô số a-tăng-kỳ kiếp tích chứa hạnh lành, phúc nghiệp, nghĩ thương khắp tất cả chúng sinh đang chìm đắm, xót thương nỗi khổ của họ, muốn cho họ được độ thoát. Vì sao vậy? Nay ta ở trong thai, những gì muốn diệt đều đã diệt hết; quả của nguyện thành tựu báo ứng, hôm nay đã đạt được. Chúng sinh ở cõi kia không lấy việc thành Phật hay không thành Phật làm điều vướng bận. Vì sao vậy? Chúng sinh cõi ấy dựng ý dũng mãnh, không ở trong thai có, không ở trong thai không, không ở trong hóa sinh; công đức thành tựu, không phải giác, không phải không giác. Thế nào là giác? Thế nào là không giác? Tất cả chúng sinh ngu si, ta đều làm cho tỉnh giác — đó là giác. Tất cả những người đang học đã dứt kết sử — đó là không giác.” Bấy giờ Thế Tôn liền nói kệ:

 Phật tỉnh giác ra đời, phóng xa ánh sáng lớn;

 Khổ, tập, diệt hết kết sử, đứng một mình không ai dám đến gần.

 Dù cho mặt đất rung chuyển, ba cõi cũng chỉ như hạt bụi;

 Giữ tâm vào định ý, mọi tướng đều không khác nhau.

 Niệm chân thật tột cùng của Như Lai, trừ tưởng mà không vào định,

 Trở lại vào giữa chúng sinh, theo nhân mà lại tạo duyên.

 Tinh tấn, dũng mãnh, trí tuệ, giáo hóa dẫn dắt người ngu si;

 Dẫn dắt loài chúng sinh, kẻ có thể độ và kẻ không độ được.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video