Kinh Nhập Lăng-già (Lăng-già: tên một ngọn núi trên đảo Tích Lan, nơi Phật giảng kinh này), phẩm Biến Hóa thứ mười lăm.
Bấy giờ, bậc thánh là Đại Tuệ Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát: người tu hạnh giác ngộ, tự giác ngộ và giúp người khác giác ngộ; ma-ha-tát: "bậc lớn", chỉ Bồ-tát ở địa vị cao) lại thưa Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật: bậc được thế gian tôn kính), như Phật Thế Tôn thọ ký (Phật báo trước rằng một người sẽ thành Phật) A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và viên mãn, tức quả Phật) cho các vị A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh, quả vị cao nhất của người tu theo đường Thanh văn); Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) lại nói chư Phật Như Lai không vào Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử).
Lại nói Như Lai Ứng Chính Biến Tri (Ứng: bậc xứng đáng được cúng dường; Chính Biến Tri: bậc biết đúng và biết khắp — danh hiệu của Phật) từ đêm chứng đại bồ-đề (giác ngộ lớn) cho đến đêm vào bát Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, tức lúc Phật nhập diệt), trong khoảng giữa ấy không nói một chữ. Như Lai lại nói chư Phật Như Lai thường ở trong định không giác không quán (không còn sự tìm xét thô và tế của tâm), không phân biệt; lại nói làm đủ thứ ứng hóa để độ chúng sinh.
Thế Tôn lại nói các thức từng niệm sai khác không dừng; (lại nói) thần Kim Cương Mật Tích (vị thần hộ pháp cầm chày kim cương) thường theo hầu hộ vệ. Lại nói bản tế (điểm khởi đầu ban sơ) của thế gian khó biết; lại nói chúng sinh vào bát Niết-bàn — mà nếu vào Niết-bàn thì phải có chỗ cùng tận. Lại nói chư Phật không có kẻ thù, mà vẫn thấy các ma (loài chuyên phá hoại người tu đạo). Lại nói Như Lai đã dứt mọi chướng ngại, mà vẫn thấy bị Chiên-già Ma-na-tì (?) và Tôn-đà-lợi (những người nữ vu khống Phật thời Phật còn tại thế) phỉ báng; Phật vào làng Sa-lê-na suốt buổi không được thức ăn, ôm bát không đi ra.
Bạch Thế Tôn, nếu như thế thì Như Lai có vô lượng tội nghiệp. Vì sao Như Lai không lìa mọi tội lỗi xấu ác mà lại được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề và nhất thiết chủng trí (trí tuệ biết rõ đầy đủ mọi pháp đến từng chi tiết)?"
Phật bảo bậc thánh Đại Tuệ Bồ-tát: "Lành thay, lành thay! Lành thay, Đại Tuệ! Nay ông hãy lắng nghe kỹ, ta sẽ vì ông mà nói." Đại Tuệ thưa Phật: "Lành thay, Thế Tôn! Con xin vâng nghe lời dạy."
Phật bảo Đại Tuệ: "Ta vì những Thanh văn (người nghe lời Phật mà tỏ ngộ, chỉ cầu tự giải thoát) từng tu hạnh Bồ-tát mà nương vào vô dư Niết-bàn (Niết-bàn không còn sót lại thân năm ấm) để thọ ký. Đại Tuệ, ta thọ ký cho Thanh văn là để những chúng sinh nhút nhát sinh lòng dũng mãnh. Đại Tuệ, ở thế giới này và các cõi Phật khác, có những chúng sinh tu hạnh Bồ-tát mà lại ưa pháp hạnh của Thanh văn; để chuyển họ hướng về đại bồ-đề, Phật ứng hóa (thân Phật biến hiện tùy duyên để độ chúng sinh) thọ ký cho Thanh văn ứng hóa, chứ không phải Báo Phật (thân Phật do quả báo công đức tu hành thành tựu) hay Pháp thân Phật (thân chân lý của Phật, không sinh không diệt) thọ ký.
Đại Tuệ, Niết-bàn của Thanh văn và Bích-chi-phật (người tự tỏ ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên, không cần thầy) không khác nhau. Vì sao? Vì việc dứt phiền não không khác nhau: đều dứt phiền não chướng (chướng ngại do phiền não như tham, sân, si, ngăn sự giải thoát), chứ không dứt trí chướng (chướng ngại do chấp các pháp là thật, che lấp trí tuệ, ngăn sự thành Phật). Lại nữa, Đại Tuệ, thấy pháp vô ngã (các pháp không có tự thể thật) thì dứt trí chướng; thấy nhân vô ngã (con người không có cái "ta" thật) thì dứt phiền não chướng. Đại Tuệ, vì chuyển ý thức nên dứt pháp chướng (?) và nghiệp chướng (chướng ngại do nghiệp đã tạo); vì chuyển sự huân tập (sự ngấm dần, để lại thói quen trong tâm) của ý và A-lê-da thức (thức thứ tám, thức tàng chứa mọi hạt giống của nghiệp và kinh nghiệm) nên rốt ráo thanh tịnh.
Đại Tuệ, ta thường nương thể pháp vốn có mà trụ, không sinh thêm pháp nào; nương vào lời văn vốn có, không giác không suy nghĩ mà nói các pháp. Đại Tuệ, Như Lai thường biết theo ý mình, thường không mất chính niệm, vì thế Như Lai không giác không quán. Chư Phật Như Lai đã lìa bốn loại địa (?) (bốn chỗ trụ của phiền não gốc), xa lìa hai loại chết (cái chết của thân có giới hạn tuổi thọ, hình dáng nơi phàm phu, và sự đổi dời vi tế nơi bậc thánh), hai loại chướng và hai loại nghiệp.
Đại Tuệ, bảy thức — tức ý, ý thức (ý: thức chấp có cái "ta"; ý thức: thức phân biệt, suy xét), và thức của mắt, tai, mũi, lưỡi, thân — từng niệm không dừng, vì do sự huân tập hư dối mà lìa xa các pháp thiện vô lậu (pháp không còn phiền não). Đại Tuệ, Như Lai tạng (cái "kho chứa Như Lai": bản tính Phật vốn sẵn có trong mỗi chúng sinh nhưng bị phiền não che lấp) ở thế gian không sinh không chết, không đến không đi, thường hằng, mát mẻ (an lạc, không phiền não), không đổi. Lại nữa, Đại Tuệ, nương Như Lai tạng mà có nhân của thế gian và Niết-bàn, của khổ và vui; nhưng các phàm phu không hay không biết, nên rơi vào cái không, hư dối, điên đảo.
Đại Tuệ, thần Kim Cương Mật Tích thường theo hầu hộ vệ, vây quanh trước sau Như Lai ứng hóa, chứ không phải Pháp Phật, Báo Phật hay Như Lai Ứng Chính Biến Tri gốc. Đại Tuệ, Như Lai gốc xa lìa các căn (các giác quan) và mọi sự đo lường lớn nhỏ, xa lìa tất cả phàm phu, Thanh văn, Bích-chi-phật. Đại Tuệ, người tu hành như thật, đạt được cảnh giới an vui của chân như (thực tính chân thật, như như không đổi), thì biết được Phật gốc, vì đã được pháp nhẫn bình đẳng (trí an trú vững vàng trong chân lý bình đẳng của các pháp). Vì thế thần Kim Cương Mật Tích chỉ theo Phật ứng hóa.
Đại Tuệ, Phật ứng hóa không có nghiệp, cũng không có (thật) bị phỉ báng. Phật ứng hóa không khác Pháp Phật, Báo Phật Như Lai, mà cũng không phải là một; như người thợ gốm (nhờ đất sét), (người làm) muối… làm ra những việc cần làm (?), Phật ứng hóa làm việc giáo hóa chúng sinh; nói pháp khác với tướng chân thật, không nói cảnh giới thánh trí của pháp chứng bên trong.
Lại nữa, Đại Tuệ, tất cả phàm phu, ngoại đạo (các giáo phái ngoài đạo Phật), Thanh văn, Bích-chi-phật thấy sáu thức diệt thì rơi vào đoạn kiến (cho rằng chết là mất hẳn); không thấy A-lê-da thức thì rơi vào thường kiến (cho rằng có cái còn mãi không đổi). Lại nữa, Đại Tuệ, vì không thấy bản tế của sự phân biệt nơi tâm mình nên thế gian gọi là không có bản tế. Đại Tuệ, xa lìa cái thấy phân biệt của tâm mình thì gọi là giải thoát, chứng được Niết-bàn. Đại Tuệ, chư Phật Như Lai đã xa lìa bốn loại tập khí huân tập (bốn thứ tập khí phiền não gốc), vì thế không có lỗi." Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ (bài tụng có vần điệu):
Ba thừa (ba "cỗ xe", ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát) và phi thừa (chẳng phải thừa nào), / chư Phật có vô lượng thừa.
Mọi lời thọ ký về địa vị Phật / là nói việc dứt các phiền não.
Thánh trí chứng nơi tự thân bên trong / và vô dư Niết-bàn,
Là để dẫn dắt, khích lệ chúng sinh nhút nhát, / vì thế nói một cách che kín ý thật.
Như Lai đạt được trí chứng ngộ / cũng nói về con đường ấy;
Chúng sinh nương đó mà vào đạo, / hai thừa không có Niết-bàn (thật sự).
Thấy (các tập khí) dục, sắc và hữu (sự tồn tại) / cùng bốn loại địa huân tập (?),
Ý thức cũng từ đó mà sinh, / thấy ý thức cùng trụ (với ý).
Thấy ý, nhãn thức v.v. / là thường, vô thường, đoạn diệt;
Kẻ thường kiến nương vào ý v.v. / mà khởi kiến chấp về Niết-bàn.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video