Thiên 6 — Tập Hanh, tiết 2: An thần tổ khiếu, thu tụ tiên thiên

 Sách "Tính mệnh song tu vạn thần khuê chỉ" (sách chỉ dẫn chuẩn mực về phép tu song song cả "tính" — tức tâm thần, lẫn "mệnh" — tức thân mạng và sinh khí). Khẩu quyết (lời bí truyền thầy truyền miệng cho trò), tiết thứ hai.

 An thần tổ khiếu, hấp tụ tiên thiên: đặt yên thần vào tổ khiếu (tức "khiếu tổ", chỗ huyền diệu căn bản trong thân, gốc của tính và mệnh; không phải một huyệt cụ thể trên da thịt), thu gom khí tiên thiên (cái có từ trước khi thân hình sinh ra, tức tinh khí nguyên sơ bẩm thụ từ trời).

 (Hình an thần tổ khiếu)

 (Bên trong kèm hai phép: pháp luân tự chuyển — bánh xe pháp tự xoay, tức khí tự vận chuyển tuần hoàn trong thân; và long hổ giao cấu — rồng hổ giao hợp, tức hai khí âm dương trong thân hoà hợp với nhau.)

 Chỗ thật của tổ khiếu, cả đời ít người biết. Không được thầy truyền thì chẳng khác gì bắn bia trong bóng tối.

 Tổ khiếu chính là cái mà Lão Tử gọi là "cửa huyền tẫn" (nghĩa đen là "con cái huyền diệu", chỉ cái gốc sinh hoá mầu nhiệm của trời đất; trong đan đạo chỉ khiếu huyền diệu nơi âm dương giao hội). Sách Ngộ Đạo thiên nói: "Muốn cho cốc thần (thần hư linh trong thân, trống rỗng như hang mà ứng biến vô cùng) mãi không chết, phải dựa vào huyền tẫn mà dựng nền gốc."

 Vì thế Tử Dương (Trương Bá Đoan, hiệu Tử Dương chân nhân, tác giả sách Ngộ Chân thiên) nói: tu luyện kim đan (đan vàng, tức "viên thuốc" bất tử kết thành bên trong thân do tinh, khí, thần luyện hợp mà nên, không phải thuốc uống bên ngoài) hoàn toàn ở huyền tẫn. Trong bài tựa sách Tứ Bách Tự (Bốn trăm chữ), ông viết: "Một khiếu huyền tẫn: thải thủ (hái thuốc, tức thu nhặt tinh khí) ở đây, giao cấu (cho âm dương hợp nhau) ở đây, phanh luyện (nấu luyện bằng lửa của thần ý) ở đây, mộc dục (tắm gội, tức giai đoạn ngừng lửa, giữ ôn hoà để thuốc tự lắng trong) ở đây, ôn dưỡng (nuôi ấm) ở đây, kết thai (kết thành thánh thai, tức mầm thần mới sinh trong thân) ở đây. Cho đến thoát thai thần hoá (thần thai thoát ra ngoài thân, biến hoá thần diệu) cũng đều ở đây cả. Người tu luyện nếu thật biết được một khiếu này thì đạo kim đan đã trọn", đúng như câu "được cái Một thì muôn việc xong".

 Thế nhưng sách đan phần nhiều nói bằng lời ví von, khiến người học không biết bám vào đâu. Các bậc đi trước gọi nó bằng đủ thứ tên khác nhau, khó kể cho hết:
- chủ nhân tiên thiên, chúa tể của muôn hình tượng;
- cuống của thái cực (khối nguyên sơ chứa âm dương mà chưa phân), rễ của hỗn độn;
- chốn chí thiện, nơi ngưng kết, hang hư vô, nguồn tạo hoá;
- pháp môn bất nhị (cửa pháp "không hai", trong Phật giáo chỉ chân lý vượt khỏi mọi đối đãi), pháp giới rất sâu;
- khiếu quy căn (trở về gốc), cửa ải phục mệnh (trở lại mệnh gốc);
- cung Trung Hoàng, phủ Hi Di, cửa Tổng Trì, nước Cực Lạc, kho Hư Không, làng Tây Nam;
- cửa Mậu Kỷ (Mậu và Kỷ là hai can thuộc hành Thổ, tượng trưng cho trung tâm), chỗ Chân Nhất;
- nhà Hoàng Bà ("bà mối vàng", tượng trưng cho ý ở trung ương làm môi giới cho âm dương gặp nhau), đàn Thủ Nhất;
- Tịnh Độ, Tây Phương, Hoàng Trung, Chính Vị, Cái Này, Thần Thất, Chân Thổ;
- Hoàng Đình ("sân vàng", chỗ trung ương trong thân).

 Nhưng nếu tìm khiếu này trong thân thì: không phải miệng, không phải mũi, không phải tim, không phải thận, không phải gan, không phải phổi, không phải tỳ vị, không phải vòng rốn, không phải vĩ lư (xương cùng cụt), không phải bàng quang, không phải cốc đạo (hậu môn), không phải huyệt nằm giữa hai quả thận, không phải chỗ dưới rốn một tấc ba phân, không phải minh đường hay nê hoàn (các vị trí trong đầu: minh đường ở sâu vào trong giữa trán, nê hoàn ở đỉnh đầu), cũng không phải quan nguyên hay khí hải (các huyệt ở bụng dưới). Vậy rốt cuộc nó ở đâu?

 Thuần Dương tổ sư (Lã Động Tân) nói: "Huyền tẫn, huyền tẫn, huyền tẫn thật — chẳng ở nơi tim mà chẳng ở nơi thận. Hãy tìm đến lúc đầu thân mới sinh, vừa nhận khí; chớ trách thiên cơ đã tiết lộ hết."

 Hãy lấy lẽ sinh ra thân mà nói. Lúc cha mẹ vừa khởi một niệm sắp giao hợp, một điểm linh quang tiên thiên tròn vành vạnh, sáng rực rỡ va vào bào thai mẹ, chỉ như thế này: ○ mà thôi. Nho gia (chữ "nho" trong nguyên văn bị chép nhầm) gọi nó là "nhân", cũng gọi là vô cực (cõi không cùng, trạng thái có trước cả thái cực). Phật gia gọi là hạt châu, cũng gọi là viên minh (tròn và sáng). Đạo gia gọi là đan, cũng gọi là linh quang. Tất cả đều chỉ một khí tiên thiên ấy, tức tinh chất cao tột của hỗn nguyên (khối nguyên sơ hỗn độn). Thật là gốc của thân sinh ra, là lúc đầu nhận khí, là nền của tính mệnh, là tổ của muôn biến hoá.

 Khi cha mẹ giao hợp xong, tinh huyết bao bọc bên ngoài, chỉ như thế này: ◎ mà thôi, tức là cái mà Nho gia chúng ta gọi là thái cực. Từ đó mà có ngũ tạng (năm tạng: tim, gan, tỳ, phổi, thận), từ đó mà có lục phủ (sáu phủ: dạ dày, ruột non, ruột già, mật, bàng quang, tam tiêu), từ đó mà có tứ chi, từ đó mà có trăm xương cốt. Từ đó mà biết nhìn, biết nghe, biết cầm, biết đi; từ đó mà có thể nhân, nghĩa, lễ, trí; từ đó mà có thể thành thánh, thành thần, giỏi văn, giỏi võ. Xét đến tận gốc của thân sinh ra, tất cả đều từ một chút ấy trong thái cực phát ra mà thôi.

 Sách Tham Đồng Khế (tức Chu Dịch tham đồng khế của Ngụy Bá Dương đời Hán, kinh điển gốc của đan đạo) nói: "Thân thể con người bẩm thụ vốn là một cái không (?). Nguyên tinh (tinh gốc) toả ra như mây, nhờ khí mà gửi vào. Khí ban đầu vừa ngưng định thì huyền tẫn được dựng lên. Trên kết thành linh quan (cửa ải thiêng ở phía trên), dưới kết thành khí hải (biển khí ở phía dưới). Linh quan chứa tính giác linh (tính biết, thiêng sáng); khí hải chứa mệnh sinh khí (mệnh là khí sống)." Tính và mệnh tuy chia làm hai "huyền" rồng và hổ (như hai nửa vầng trăng thượng huyền, hạ huyền, chỉ hai khí âm dương), nhưng gốc của tính mệnh thì đều được nắm giữ trong tổ khiếu.

 Cho nên Lão Tử nói: "Cửa huyền tẫn gọi là gốc của trời đất." Vì sao gọi là cửa huyền tẫn mà lại nói là gốc trời đất? Há chẳng phải trời đất của thân ta chính là huyền tẫn của thân ta sao? Gốc trời đất của thân ta chính là gốc huyền tẫn của thân ta sao? Cửa huyền tẫn của thân ta chính là cửa trời đất của thân ta sao?

 Cửa trời đất từ đâu mà ra? Há lại không có một cái gọi là "sinh trước trời đất", làm gốc cho trời đất sao? Cho nên gốc của trời đất (nguyên văn chép "gốc của thiên khí" (?)) chính là cái do đó mà trời đất chia ra thành trời và đất. Còn cửa huyền tẫn từ đâu mà ra? Há lại không có một cái "sinh trước huyền tẫn", làm gốc cho huyền tẫn sao? Cho nên gốc của huyền tẫn chính là cái do đó mà huyền tẫn chia ra thành huyền và tẫn (huyền: trời, dương; tẫn: đất, âm).

 Vì sao gọi là "huyền"? Há chẳng phải vì nó phát ra từ "mẹ có tên" sao? Vì sao gọi là "huyền rồi lại huyền"? Há chẳng phải vì nó phát ra từ "khởi đầu không tên" sao? (Nguyên văn câu này có mấy chữ bị chép lầm, dịch theo câu tương ứng trong Đạo Đức Kinh (?).)

 "Khởi đầu không tên", nhà Phật chỉ là pháp môn bất nhị. Tử Tư (cháu Khổng Tử, tác giả sách Trung Dung) nói: "Nó là vật không hai, cho nên nó sinh ra vật thì không thể lường được." Trang Tử nói: "Cái sáng rõ sinh ra từ cái mờ tối, cái có thứ lớp sinh ra từ cái không hình." Vậy người muốn ngộ tính để thấy tính sẽ tìm ở cái sáng rõ có thứ lớp chăng, hay tìm ở cái mờ tối không hình chăng?

 Cái mờ tối không hình thì không ai dòm thấy được dấu vết của nó. Đó là cái mà Nho gia chúng ta gọi là "không tiếng không mùi", nhà Phật gọi là "trước thời Phật Uy Âm Vương" (vị Phật đầu tiên ở kiếp xa xưa nhất, ý chỉ thời trước khi có bất cứ thứ gì). Thế thì vì sao gọi là "vương"? Cái làm chủ cho Uy Âm chính là thái cực, cho nên gọi là "vương".

 Nhân đó ta biết rằng người học tiên, học Phật chỉ cần tìm chỗ vị vương ấy ở mà tôn kính. Đã tôn vương rồi lại quên luôn cả vị vương ấy, như vậy là dạo chơi trong thái cực mà trở về vô cực. Vô cực chính là cái trung chân thật. Cho nên nói: "Thánh này truyền cho thánh kia đều ở trong cái trung này."

 Cái trung này chính là:
- cái trung mà Nghiêu, Thuấn giữ chặt lâu dài;
- cái trung trong "thời trung" (đúng mực tuỳ theo lúc) của Khổng Tử;
- cái trung "chưa phát" (lúc mừng giận buồn vui chưa phát ra) của Tử Tư;
- cái "hoàng trung" (cái vàng ở giữa, tức đức trung hoà) của Kinh Dịch, cái trung trong câu "hoàng trung thông lý";
- cái trung của kinh Độ Nhân, cái trung trong câu "điều lý năm khí";
- cái trung trong "không trung" của Thích Ca;
- cái trung trong "thủ trung" (giữ trung) của Lão Tử.

 Nhưng chữ "trung" có hai nghĩa. Nếu nói trung có chỗ nhất định, thì nó ở trong cái trung này. Nếu nói trung không có chỗ nhất định, thì chỗ Càn Khôn (Càn: trời, thuần dương; Khôn: đất, thuần âm) hợp nhau chính là trung. Vì có thể nắm được và giữ lâu, nên nói là có chỗ nhất định. Nhưng há chỉ trong một thân này mới như vậy? Dẫu ở ngoài một thân, khắp đầy trời đất, cũng đều là trung của tâm ta. Lại há chỉ trong trời đất này mới như vậy? Dẫu ở ngoài trời đất, khắp đầy hư không, cũng đều là trung của tâm ta.

 Kinh Dịch nói: "Lưu chuyển khắp sáu hư (trên, dưới và bốn phương)." Thế nhưng dẫu lưu chuyển ra ngoài sáu hư cũng không phải là thiếu, lui về cất giấu trong một khiếu của thân cũng không phải là thừa. Cho nên nói: một khiếu có thể chứa cả thái hư (khoảng hư không mênh mông).

 Kinh Không Trung Đạo (?) nói: "Chỗ cao tột của trời cách chỗ thấp tột của đất tám vạn bốn nghìn dặm, mà chính giữa trời đất là đúng chỗ bốn vạn hai nghìn dặm." Thân người là một trời đất nhỏ: tim và rốn cách nhau cũng tám tấc bốn phân, mà chính giữa ấy đúng là chỗ bốn tấc hai phân.

 Khiếu này nằm ngay dưới Càn, trên Khôn, phía tây Chấn, phía đông Đoài (Chấn và Đoài là hai quẻ trong bát quái, chỉ phương đông và phương tây). Đó là nơi tám mạch, chín khiếu và các kinh lạc tụ hội liền nhau; ở khoảng trống giữa hai huyệt lơ lửng một hạt châu nhỏ như hạt kê. Đó là chính giữa trời đất trong thân người, là khiếu chứa tổ khí nguyên thuỷ.

 Nếu biết khiếu mà không biết diệu, cũng như biết trung mà không biết nhất (cái Một). Người xưa có câu: "Tâm là đất mà tính là vua, khiếu là trung mà diệu là nhất."

 Nhất có nhiều loại: cái một của đạo, của thần, của khí, của nước, của số; cái một của "nhất quán" (một mà xuyên suốt); cái một của "hiệp nhất" (hợp làm một); cái một của "tinh nhất" (tinh ròng, chuyên nhất); cái một của "duy nhất"; cái một của "thủ nhất" (giữ cái một); cái một của "quy nhất" (trở về một). Quy nhất là đem cái một ấy trở về nơi trung. Thủ nhất là đem cái một ấy giữ ở nơi trung.

 Có trung thì có nhất; nhất mà không phải trung thì không phải cái nhất mà thánh nhân nói. Có nhất liền có trung; trung mà không phải nhất thì không phải cái trung mà thánh nhân nói. Cho nên cái nhất của Khổng Tử là đem cái nhất ở trong trung mà xuyên suốt; cái trung của Nghiêu Thuấn là đem cái trung của nhất mà nắm giữ.

 Hà Đồ của Phục Hi (bức đồ gồm các chấm số, tương truyền con long mã đội lên từ sông Hoàng Hà) để trống ở giữa, đó là tiên thiên, tức là cái trung của tổ khiếu trong thân ta.

 Khổng Tử nói: "Đi trước trời mà trời không trái (?)." (Nguyên văn chép lầm một chữ.)

 Lão Tử nói: "Không tên là khởi đầu của trời đất."

 Tức cái mà nhà Phật gọi là: mênh mang, không dấu vết, một mảnh thái hư.

 Lạc Thư của thần Vũ (vua Hạ Vũ; Lạc Thư là đồ số tương truyền rùa thần đội lên từ sông Lạc) đầy đặc ở giữa, đó là hậu thiên (cái có sau khi thân hình đã sinh ra), tức là cái nhất của tổ khiếu trong thân ta.

 Khổng Tử nói: "Đi sau trời mà vâng theo thời của trời."

 Lão Tử nói: "Có tên là mẹ của muôn vật."

 Tức cái mà Đạo gia gọi là: lộ ra đầu mối, một điểm linh quang.

 Thế nhưng Hà Đồ là trung, mà trung chưa từng không phải là nhất; Lạc Thư là nhất, mà nhất chưa từng không phải là trung. Trung bao lấy nhất, nhất làm chủ trung. Há chẳng phải là lẽ mầu tinh vi, là cơ thần diệu của vô vi (không cố làm, thuận theo tự nhiên) đó sao?

 Đạo Đức Kinh nói: "Nói nhiều thì mau cùng đường, chẳng bằng giữ trung."

 Động Huyền Kinh nói: "Sách đan muôn quyển, chẳng bằng giữ một." Một là cái "nhân" sinh sôi không ngừng.

 Trung Dung nói: "Tu đạo bằng nhân."

 Luận Ngữ nói: "Thiên hạ quy về nhân."

 Lễ Ký nói: "Tâm ở giữa yên với nhân."

 Chu Dịch nói: "Yên với đất, dày đức nhân."

 Ta thường ví nó như cái nhân của hạt quả (chữ "nhân" cũng có nghĩa là nhân hạt): ở giữa có một điểm, đó là thái cực; còn hai mảnh ôm lấy nó là một âm, một dương.

 Kinh Dịch nói: "Dịch có thái cực, thái cực sinh ra lưỡng nghi (hai nghi: âm và dương)." Cho nên dịch là hai mà biến hoá; thái cực là một mà thần diệu. Đem một điểm thần này nuôi chứa trong tổ khiếu, không được gắng sức, không được lơ là, gọi là "an thần tổ khiếu". Đó chẳng phải là để khôi phục càn nguyên (nguyên khí thuần dương của trời) trong thân ta sao? Đem một điểm nhân này vun nuôi dày dặn trong đất Khôn, đừng quên, cũng đừng giúp (đừng cưỡng ép cho mau thành), gọi là "an thổ đôn nhân" (yên với đất, dày đức nhân). Đó chẳng phải là để dựng thái cực trong thân ta sao?

 Lại như hạt sen chẳng hạn: ở giữa có một sợi mầm, hai mảnh ôm lấy nó, chẳng phải đó là "một mà xuyên suốt" sao? Một thành hai, hai thành ba, ba sinh muôn vật. Cho nên Trương Tử Dương nói: "Đạo là hư vô sinh ra một khí, liền từ một khí sinh ra âm dương; âm dương hợp lại thành ba thể, ba thể lại sinh, muôn vật thịnh."

 Xưa Văn Thuỷ tiên sinh (Doãn Hỉ, quan giữ ải Hàm Cốc, người được Lão Tử trao cho Đạo Đức Kinh) hỏi Lão Tử: "Điều rất mầu nhiệm, rất cốt yếu của việc tu thân được chép ở chương nào?" Lão Tử đáp: "Chỉ ở chỗ làm sâu rễ, làm bền cuống, giữ trung, ôm một mà thôi."

 Thế nào là giữ trung? Đáp: "Siêng giữ trung, chớ buông lung; ngoài không vào, trong không ra; trở về nguồn gốc thì muôn việc xong." Cho nên "thủ trung" của Lão Tử là giữ cái trung của bản thể này. "Chấp trung" của Nho gia là nắm cái trung của bản thể này. "Không trung" của Phật gia là nói cái trung của bản thể vốn trống suốt mà rỗng.

 "Bão nhất" của Lão Tử là ôm cái một của bản thể này. "Quy nhất" của Phật gia là trở về với cái một của bản thể này. "Nhất quán" của Nho gia là đem cái một của bản thể này mà xuyên suốt.

 "Duy tinh duy nhất" (chỉ tinh ròng, chỉ chuyên một) chính là cái mà Kinh Dịch gọi là "tinh nghĩa nhập thần" (tinh tường lẽ nghĩa đến mức vào được chỗ thần diệu). "Nắm giữ lâu dài cái trung" chính là cái mà Lễ Ký gọi là "vua ở trung tâm, vô vi, để giữ điều chí chính". Nói "vua ở trung tâm" là vì lấy một điểm nhân làm chủ cái trung của tâm ở giữa, mà gọi nó là vua; đó tức là cái gọi là "thiên quân" (vua trời, chỉ tâm). Nó làm gì? Chỉ giữ điều chí chính mà thôi.

 Mệnh do đây mà lập, tính do đây mà còn. Hai cái này cùng ra từ một chỗ mà khác tên, vốn là vật cũ ở trong khiếu. Nay lại trở về trong khiếu, thì đúng như Mông Trang (tức Trang Tử, người đất Mông) nói: Thúc là vua biển Nam, Hốt là vua biển Bắc, gặp nhau ở đất của Hỗn Độn (ngụ ngôn trong sách Trang Tử; ở đây ví tính và mệnh hội nhau ở chốn hỗn độn nguyên sơ).

 Người tu đan nếu không rõ tổ khiếu thì chân tức (hơi thở thật, tức hơi thở rất nhỏ gần như ngưng, phát từ bên trong như thai nhi thở) không dừng được, và thần hoá không có nền. Dược vật (các "vị thuốc" trong thân, tức tinh, khí, thần) không đủ thì đại đan không kết. Bởi khiếu này là cửa tổng trì (nắm giữ tất cả), là đô hội của muôn pháp; nó không có bờ cạnh, cũng không có trong ngoài. Không thể dùng hữu tâm (cố ý) mà giữ, cũng không thể dùng vô tâm mà tìm. Dùng hữu tâm mà giữ thì dính vào tướng (bám vào hình tướng); dùng vô tâm mà tìm thì rơi vào rỗng không. Vậy phải thế nào mới được?

 Lời khẩu quyết thầy truyền rằng: "Trống rỗng không bờ là huyền khiếu, biết mà không giữ là công phu." Thường đặt chân ngã (cái ta thật) yên dừng trong đó, như như bất động (lặng yên đúng như bản thể, không lay động), lặng lặng mà tỉnh tỉnh, trong ngoài đều quên, hồn nhiên không việc gì. Như thế thì thần luyến khí mà ngưng lại, mệnh luyến tính mà dừng lại; không cần quy nhất mà nhất tự quy, không cần giữ trung mà trung tự giữ. Tâm ở trung tâm đã đầy đặc thì tâm ngũ hành (tâm vọng động thuộc thân xác hậu thiên; ngũ hành là năm hành kim, mộc, thuỷ, hoả, thổ) tự rỗng. Đây là ý gốc trong lời Lão Tử về "ôm một giữ trung, rỗng tâm đầy bụng".

 Trương Tử Dương nói:

 "Rỗng tâm, đầy bụng, nghĩa đều sâu; chỉ vì rỗng tâm thì phải biết tâm."

 Lưu Hải Thiềm nói:

 "Thần thất (nhà của thần, tức tổ khiếu) ở trung ương vốn trống rảnh, tự có chân khí tiên thiên đến."

 Lã Thuần Dương nói:

 "Giữ trung, dứt học, mới biết chỗ sâu; ôm một, không lời, mới thấy cái hay."

 Từ Tá Khanh nói:

 "Thúc Hốt rong chơi về với Hỗn Độn, rồng hổ cuộn ngồi vào Trung Hoàng (chỗ vàng ở giữa, tức tổ khiếu)."

 Chính Dương ông (Chung Ly Quyền) nói:

 "Muốn biết chỗ đích thực của kim đan, hãy dụng công ở chỗ khi thân chưa sinh."

 Như Như cư sĩ nói:

 "Trên Khôn, dưới Càn, ở giữa có một vật báu khó trả được giá."

 Lý Thanh Am trong sách Trung Hoà tập nói:

 "Lưỡng nghi vừa chia đã phân ra tam cực (ba ngôi: trời, đất, người) (?); Càn thì thẳng và chuyên nhất, Khôn thì mở và khép. Giữa trời đất là cửa huyền tẫn, động thì càng ra, tĩnh thì càng vào."

 Vương Ngọc Dương trong sách Vân Quang tập nói:

 "Cốc thần từ đây dựng gốc trời, bậc thánh cao gượng đặt tên là cửa huyền tẫn. Chỉ toạc huyệt sống chết của người đời, bậc chân tiên ở đây định Càn Khôn."

 Đàm Xứ Đoan trong sách Thuỷ Vân tập nói:

 "Âm ở trên, dương ở dưới; dương khí lên trước, âm khí theo sau. Chỗ hổ rồng phối hợp giao hợp, lúc ấy như lúc đi qua cầu nhỏ (phải hết sức cẩn trọng)."

 Hà Thượng Công trong sách Quá Minh tập nói:

 "Mờ mịt tối tăm mở ra mọi điều mầu; hoảng hoảng hốt hốt giữ gìn khiếu thật. Thu lại thì ẩn trong một hạt; buông ra thì toả khắp ngoài lục hợp (trời, đất và bốn phương)."

 Trương Tử Dương trong sách Ngộ Chân thiên nói:

 "Rồng Chấn là hống (thuỷ ngân, tượng trưng cho thần), tự ra từ làng Ly; hổ Đoài là kim (tượng trưng cho khí), sinh ở phương Khảm (Ly là quẻ lửa phương nam, Khảm là quẻ nước phương bắc). Hai vật đều do con sinh ra mẹ (đi ngược vòng tương sinh của ngũ hành); năm hành muốn sống phải vào trung ương."

 Trương Cảnh Hoà trong sách Chẩm Trung ký nói:

 "Một khiếu hỗn nguyên là tiên thiên, bên trong hư vô, lý tự nhiên. Nếu thấy được nó từ trước khi chưa sinh, biết rõ ắt là tiên Đại La (bậc tiên cao nhất, ở cõi trời Đại La)."

 Cát tiên ông (Cát Huyền) trong bài Huyền Huyền ca nói:

 "Chỗ Càn Khôn hợp nhau là trung thật, trung ở trong hư vô, rất rộng rỗng. Gom rồng hổ lại cất trong khiếu, then chốt của tạo hoá nằm gọn trong tay."

 La Công Viễn trong sách Lộng Hoàn tập (?) nói:

 "Một khiếu hư vô ở giữa trời đất, quấn quýt kín đáo, gió không lọt. Mơ hồ thăm thẳm, không màu không hình, chân nhân hiện ở trong hạt châu báu."

 Thiên Lai Tử trong bài Bạch Hổ ca nói:

 "Cửa huyền tẫn suốt ngày mở, ở giữa một khiếu hoà lẫn với linh đài (đài thiêng, chỉ tâm). Không then, không khoá, không người canh giữ, mặt trời mặt trăng đông tây tự qua lại."

 Trương Hồng Mông trong sách Hoàn Nguyên thiên nói:

 "Gốc trời đất khởi đầu từ huyền tẫn, thở ra mặt trời, hít vào mặt trăng, nắm giữ cán chuôi. Ẩn hay hiện đều là không, không mà chẳng không; tìm thì không thấy, gọi thì ứng."

 Cao Tượng Tiên trong bài Kim Đan ca nói:

 "Đạo của cái một ấy nói thế nào? Chẳng gì bằng trước hãy gõ cửa Mậu Kỷ. Trong cửa Mậu Kỷ có chân thuỷ (nước thật), chân thuỷ chính là gốc của hoàng nha (mầm vàng, tức mầm đan mới sinh)."

 Đinh Dã Hạc trong bài Tiêu Dao du nói:

 "Ba đạo chung một gốc, cái này tròn đầy; sinh ra trong vô vi, dường như có trước cả Thượng Đế. Ngộ được lý mầu thật ở trong này, mới biết nguồn gốc tổ của đại đạo."

 Tiêu Tổ Hư trong sách Đại Đan quyết nói:

 "Người học nếu muốn tìm hoàng nha, hai chỗ nguồn gốc vốn chung một nhà. Thất phản cửu hoàn (bảy lần trở lại, chín lần quay về, tức các bước luyện đan đưa tinh khí trở về gốc) phải biết ai là chủ, công phu mảy may không được sai."

 Lý Linh Dương trong bài Tổ Khiếu ca nói:

 "Ai ai cũng có kho vô sinh vô tận, người người bản thể vốn là hư không. Chớ bảo chỉ Cù Đàm (Phật Thích Ca) mới gọi là Cực Lạc, niềm vui của Khổng Tử, Nhan Hồi cũng ở trong đó."

 Trần Trí Hư trong bài Chuyển Ngữ kệ nói:

 "Cái một gọi là cửa bất nhị, được cửa mà vào thì liền yên thân. Năm xưa Tăng Tử đáp một tiếng 'dạ' (sách Luận Ngữ chép: Khổng Tử bảo Tăng Sâm 'đạo ta lấy một lẽ mà xuyên suốt', Tăng Tử đáp 'dạ'), đã làm lầm bao nhiêu người ở cõi Diêm Phù (thế gian loài người)."

 Tiết Tử Hiền trong bài Hư Trung thi nói:

 "Khoảng giữa trời đất giống như ống bễ thổi lửa, ống bễ thì phải biết ai là người kéo. Gốc rễ của động tĩnh từ đây mà có, anh xem buông tay ra còn có gió không?"

 Lã tổ trong sách Thuần Dương văn tập nói:

 "Hai vật âm dương ẩn trong chỗ nhỏ nhiệm, chỉ vì kẻ ngu tự không biết. Cứ đinh ninh nhận đó là nam nữ, thật ra gọi là Khảm Ly cũng chẳng đúng."

 Lý Đạo Thuần trong bài Vô Nhất ca nói:

 "Đạo vốn hư vô, sinh ra thái cực; thái cực biến đổi, trước có cái một. Một chia làm hai, hai sinh ba; tứ tượng (bốn hình tượng: thái dương, thiếu âm, thiếu dương, thái âm) và ngũ hành từ đây mà ra."

 Thọ Nhai thiền sư trong sách Ngữ lục nói:

 "Cửa Đà La (đà la ni, tức tổng trì, nắm giữ tất cả) mở ra, mầu nhiệm khó cùng; Phật Phật truyền nhau chỉ ở trong cái trung này. Không biết nghĩa thật của việc Tổ từ phương Tây sang (Bồ Đề Đạt Ma từ Ấn Độ sang Trung Hoa truyền Thiền), uổng công mòn giày sắt chạy đông chạy tây."

 Mã Đan Dương trong bài Tuý Trung ngâm nói:

 "Kim đan của Lão Tử, hạt châu của nhà Phật, tròn sáng, không thiếu cũng không thừa. Cửa chết, cửa sống đều lấy khiếu này làm gốc, khiếu này còn chứa được cả thái hư."

 Tào Văn Dật trong bài Đại Đạo ca nói:

 "Xin hỏi chân nhân từ đâu đến? Xưa nay vốn chỉ ở nơi linh đài. Năm trước mây mù che phủ dày, hôm nay gặp nhau, mắt đạo mở ra."

 Lưu Trường Sinh trong sách Tiên Dược tập nói:

 "Một khiếu hư không là cửa huyền tẫn, điều hoà tiết hậu (độ lửa theo từng thời tiết) phải thường giữ ấm. Trong đỉnh (lò luyện đan, ở đây chỉ lò trong thân) của tiên nhân không có thuốc nào khác, chỉ là quặng tạp nung thành vàng trăm lần luyện."

 Lý Đạo Thuần trong sách Trung Hoà tập nói:

 "Càn Khôn đóng mở không ngơi nghỉ, Ly Khảm lên xuống có lúc hợp lúc lìa. Ta vì các anh mà chỉ rõ ra: chỗ ý niệm khởi lên (?) là nơi dựng nền đan."

 Lưu Hải Thiềm trong bài Kiến Đạo ca nói:

 "Ải Hàm Cốc nằm giữa trời đất, mặt trời mặt trăng tự qua lại tây đông. Thử đem ống nhỏ nhòm vào huyền khiếu, thấy hổ ngồi rồng cuộn, khí tượng hùng tráng."

 Vô Tâm Xương lão trong sách Bí quyết nói:

 "Tự hiểu cốc thần thì thông được đạo này; ai có thể chỉ dùng lý tính mà muốn tu chân? Rõ ràng chỉ hướng con đường Trung Hoàng, trong tiếng sấm sét tự được thần."

 Bạch Ngọc Thiềm chân nhân nói:

 "Gốc của tính, cuống của mệnh, cùng ra một chỗ mà khác tên, chia làm hai loại. Hợp về một chỗ kết thành đan, lại trở thành khí tiên thiên nguyên thuỷ."

 Duyên Đốc Triệu chân nhân nói:

 "Một khiếu hư vô ngay chính giữa, không sinh không diệt, tự vô cùng. Sáng sáng thiêng thiêng, là tướng mà chẳng phải tướng; thăm thẳm mờ mịt, là không mà chẳng phải không."

 Tử Dương Trương chân nhân trong bài Kim Đan tự nói:

 "Khiếu này chẳng phải khiếu thường, do Càn Khôn cùng hợp thành. Gọi là huyệt thần khí, bên trong có tinh của Khảm Ly."

 Oánh Thiềm Lý chân nhân trong bài Đạo Đức tụng nói:

 "Đóng mở ứng với Càn Khôn, đó là cửa huyền tẫn. Từ đó không ra không vào, riêng được xưng tôn trong tam giới (ba cõi: dục giới, sắc giới, vô sắc giới)."

 Tư Mã Tử Vi (Tư Mã Thừa Trinh, đạo sĩ đời Đường) nói:

 "Một khiếu hư vô gọi là huyền quan (cửa ải huyền diệu), nằm ngay khoảng trời đất trong thân người. Tám vạn bốn nghìn chia ra trên dưới, chín, ba, sáu, năm (?) bày ra tuần hoàn."

 "Lớn thì bao trùm pháp giới mà không để dấu vết, nhỏ thì vào bụi trần mà không thấy mặt. Cái này gọi là huyệt tổ khí, một hạt châu như hạt kê treo ngay chính giữa."

 Các khẩu quyết trên đều làm sáng tỏ cái mầu nhiệm của tổ khiếu. Lão Tử nói: "Khoảng giữa trời đất, há chẳng giống như ống bễ sao?"

 Trang Tử nói: "Then cửa đặt được vào giữa vòng tròn thì ứng phó được vô cùng."

 Quẻ Khôn (?) nói: "Ở ngôi chính, giữ đúng thể."

 Quẻ Đỉnh (?) nói: "Ở ngôi chính để ngưng tụ mệnh."

 Quẻ Cấn (?) nói: "Người quân tử suy nghĩ không vượt ra ngoài ngôi vị của mình." (Nguyên văn các dòng này chép lẫn tên quẻ vào cuối dòng trước.)

 Mạnh Tử cũng nói: "Đứng ở ngôi chính của thiên hạ", tức chỉ ngôi chính này mà thôi. Nói về cái lớn của nó thì đủ bao trùm trời đất mà không có gì ở ngoài. Cho nên gọi nó là "chỗ ở rộng lớn", và đạo lớn từ đây mà ra.

 Kinh Thi nói: "Giữ lòng kín đáo, sâu như vực thẳm (?)."

 Thái Huyền kinh nói: "Giấu tâm nơi vực sâu, làm tốt đẹp gốc thiêng."

 Tham Đồng Khế nói: "Chân nhân lặn nơi vực sâu, thong thả giữ trong khuôn." Nói "kín đáo", nói "giấu" đều là ý lặn sâu mà giữ. Nhưng hai chữ "phù du" thì không thể không biết. Phù du nghĩa là ung dung thong thả, tức là điều Mạnh Tử gọi là "đừng quên, đừng giúp". Nhà Phật nói "nên trụ như vậy, hàng phục tâm như vậy" (lời trong Kinh Kim Cương) cũng là nghĩa này.

 Công phu pháp luân tự chuyển (Hình pháp luân tự chuyển)

 Pháp môn của ba đạo cùng một đường mà khác vết xe; dấu vết tuy chia làm ba, lý thì chỉ là một. Công phu như thế này, nhà Phật gọi là pháp luân, nhà Đạo gọi là chu thiên (vòng trời, tức khí vận hành trọn một vòng trong thân như mặt trời đi trọn một vòng trời), nhà Nho gọi là hành đình (đi trong sân).

 Kinh Dịch nói: "Dừng ở lưng thì không thấy thân mình, đi trong sân mà không thấy người, không có lỗi." Hành đình là cái "đi" trong câu "trời đi mạnh mẽ". Trời đi mỗi ngày trọn một vòng trời, mạnh mẽ biết bao! Thân ta cũng là một trời đất nhỏ, nên sự vận hành chu thiên cũng mạnh mẽ như vậy.

 Kinh Dịch nói: "Trời đi mạnh mẽ, người quân tử theo đó mà tự cường không ngừng." Trong thân ta, thái cực ở hoàng đình được dựng lên, còn trời thì xoay vần bên ngoài, qua lại không cùng. Quẻ Cấn nói: "Lúc nên dừng thì dừng", đó là thái cực được dựng lên; "lúc nên đi thì đi", đó là chu thiên vận hành.

 Lại không xem Hệ Từ (phần lời bàn giải Kinh Dịch) sao? Hệ Từ nói: "Mặt trời mặt trăng đẩy nhau mà ánh sáng sinh ra." Lại nói: "Rét nóng đẩy nhau mà thành năm." Lại nói: "Co duỗi cảm ứng nhau mà điều lợi sinh ra." Đây là tâm pháp của hành đình.

 Thế nào là lập cực (dựng thái cực)? Tức như đã nói ở trước: đặt cái nhân trong tâm yên ở chính giữa tâm, coi như đất ở giữa mà vun nuôi cho dày, tự nhiên sẽ có chân cơ tiêu tức (cơ thật của sự vơi và đầy, sự lui và tiến của âm dương), và thân, tâm, tính, mệnh hoà lẫn làm một.

 Một co một duỗi, một đi một lại, thật giống như mặt trời mặt trăng thay nhau chiếu sáng, rét nóng thay nhau vận hành. Đó gần như là vận trời tự nhiên, cũng là một trời đất trong thân ta.

 Ban đầu có ý, cuối cùng không còn ý. Lúc đầu dùng ý dẫn khí xoay vòng, từ giữa ra ngoài, từ vòng nhỏ đến vòng lớn, trong miệng thầm niệm khẩu quyết mười hai chữ: "Bạch hổ ẩn ở phương đông, thanh long lặn ở ngôi dậu (phương tây)." Mỗi câu một vòng, đếm đến ba mươi sáu lần thì dừng. Đến khi thu về thì từ ngoài xoay vào trong, từ vòng lớn đến vòng nhỏ, cũng niệm quyết: "Thanh long lặn ở ngôi dậu, bạch hổ ẩn ở phương đông." Cũng đếm ba mươi sáu lần, trở về thái cực thì dừng; như vậy là một chu thiên. Lâu ngày thì không cần dùng ý nữa, tự nhiên then máy xoay không ngừng, pháp luân tự chuyển, thật đến mức muốn dừng tay cũng không được.

 Toàn Dương Tử nói: "Cùng mặt trời mặt trăng xoay vòng, cùng sông Ngân mà chuyển bánh. Bánh xe xoay không cùng thì thọ mệnh cũng không cùng."

 Sách Minh Đạo tập nói: "Yên nhàn tự được đạo trường sinh, ngày đêm không tiếng chuyển pháp luân."

 Hàn Tiêu Dao nói: "Pháp luân muốn chuyển thì phải thường chuyển, chỉ ở trong thân, người ngoài không thấy. Lúc chuyển động giống như vầng mặt trời, vầng mặt trời ấy xoay trong thân ta."

 Lại nói: "Pháp luân đã chuyển thì chớ dừng lại, niệm niệm không rời, bánh xe tự xoay."

 Lúc nó xoay, thấy ùn ùn như mây mù bít kín bốn phía, ào ào như mưa gió chợt kéo đến, bừng tỉnh như vừa thức dậy khỏi giấc mộng ban ngày, nhẹ bẫng như bệnh nặng lâu ngày vừa rời khỏi thân. Tinh thần hoà hợp thầm lặng như vợ chồng giao hợp; xương thịt dung hoà như người vừa tắm xong đứng dậy.

 Kinh Dịch nói: "Sắc vàng ở giữa thông suốt lẽ, ở ngôi chính, giữ đúng thể; cái đẹp ở bên trong mà thông đạt ra tứ chi." Lời ấy thật đúng.

 Phép tắc long hổ giao cấu (Hình long hổ giao cấu)

 Con người, Khảm Ly giao nhau thì sống, chia lìa thì chết. Lẽ này tất nhiên như vậy, không người nào không thế.

 Bởi quẻ Ly ☲ là dương, ở phương nam, ngoài dương trong âm, gọi là chân hống (thuỷ ngân thật). Quẻ Khảm ☵ là âm, ở phương bắc, ngoài âm trong dương, gọi là chân diên (chì thật). Cho nên Tử Dương chân nhân nói: "Mặt trời ở ngôi Ly lại là nữ, Khảm ứng với cung thiềm (cung trăng) lại là nam."

 Câu ấy nói cái nam của Khảm và cái nữ của Ly, cũng giống như tinh của cha và huyết của mẹ; như con quạ trong mặt trời và con thỏ trong mặt trăng; như thuỷ ngân trong chu sa và bạc trong chì; như sắc huyền (đen) của trời và sắc vàng của đất. Những thứ ấy đều là để chỉ hai khí rồng và hổ.

 Tham Đồng Khế nói: "Ly là Kỷ, là ánh mặt trời; Khảm là Mậu, là tinh mặt trăng." Cho nên Kỷ của Ly tượng trưng cho khí "huyền" của rồng, Mậu của Khảm tượng trưng cho khí "huyền" của hổ. Mậu và Kỷ là thể của chân thổ ở hoàng đình; vì thái cực vừa chia ra nên chúng phân tán ở trong hai thể rồng và hổ.

 Người tu đan nếu muốn trở về gốc, khôi phục lúc ban đầu, khiến rồng hổ trở về trong đỉnh, tình và tính trở về trong khiếu, thì phải dùng hai khẩu quyết "rồng từ trong lửa ra, hổ hướng trong nước sinh". Như thế thì từ trong lửa hừng hực bay ra con rồng mạnh mẽ, từ đáy nước trong sâu nhảy ra con hổ hau háu; bấy giờ mới được rồng hổ giao nhau, hướng về hồng mông (khí mờ mịt thuở ban đầu) mà lặn về hỗn độn.

 Tiếp đó thì vợ chồng hợp thể, từ chỗ hoảng hốt mà vào hẳn trong hư vô, cùng đến hoàng phòng (phòng vàng, tức tổ khiếu), nuốt lẫn nhau, hai tình quyến luyến, hai khí giao hoà, như trời đất giao tinh, như mặt trời mặt trăng giao ánh sáng, quấn quanh trong tổ khiếu. Tự nhiên khôi phục được khí tiên thiên khi chưa chia, mà thành tinh chân nhất của hỗn nguyên. Đó là gốc nguồn của đại dược (thuốc lớn), là nền móng của hoàn đan (đan trở về, tức luyện cho tinh khí thần trở về trạng thái nguyên sơ mà kết đan).

 Xét ra tình tính của rồng thường ở nơi Mậu, tinh tính của hổ thường ở nơi Kỷ. Chỉ vì mỗi bên đều có khí thổ, hai thổ hợp lại thành đao khuê (chữ "khuê" gồm hai chữ "thổ" chồng lên nhau; "đao khuê" vốn là cái thìa nhỏ đong thuốc, ở đây chỉ chút đan mới kết do hai thổ hợp lại). Vì thế Khảm Ly giao nhau thì thành quẻ Địa Thiên Thái (quẻ Thái: đất ở trên, trời ở dưới, tượng âm dương giao thông, yên ổn), rồng hổ giao nhau thì Mậu hợp với Kỷ. Mậu Kỷ hợp làm một thể thì tứ tượng hội hợp mà sinh ra đại dược.

 Kinh Dịch nói: "Trời đất giao hoà nồng nàn, muôn vật hoá thành thuần hậu; nam nữ giao tinh, muôn vật hoá sinh." Trời đất nhờ âm dương giao hợp mà sinh ra vật; phép đan nhờ âm dương giao hợp mà sinh ra thuốc. Bởi chưa từng có cái gì không giao hợp mà làm nên tạo hoá được.

 Sách Ngọc Chi thư nói: "Huyền và hoàng (trời và đất) nếu không giao hợp, làm sao được dương từ dưới Khảm bay lên?" Đó là đầu mối lớn của việc làm đan, là nghĩa hàng đầu của việc tu tiên. Nếu khí trời đất không giao hoà thì cam lộ (sương ngọt) không xuống; thể Khảm Ly không giao hợp (?) thì hoàng nha không sinh; khí hai huyền rồng hổ không hội hợp thì hạt giống chân nhất không sinh ra. Hạt giống chân nhất không sinh ra thì lấy gì làm cán chuôi để ngưng thành kim dịch đại đan (đại đan nước vàng)?

 Nhưng lẽ giao hợp có hai: có nội giao (giao hợp bên trong), có ngoại giao (giao hợp bên ngoài). Khảm Ly giao nhau, rồng hổ giao nhau là nội giao, dùng để sinh thuốc. Càn Khôn giao nhau, tý ngọ giao nhau (tý là giờ nửa đêm, ngọ là giờ giữa trưa; chỉ khí vận lên xuống theo trục sau lưng và trước ngực) là ngoại giao, dùng để kết đan. Hai phép này khác nhau như trời với vực, người học nên phân biệt cho kỹ.

 Trương Tử Dương nói: "Đã xua hai vật về hoàng đạo (đường vàng ở giữa), sao kim đan lại không sinh?" Chính là nghĩa này.

 Lã Thuần Dương (nguyên văn chép lầm tên (?)) nói: "Lúc hai vật hội nhau là gốc của đạo, chỗ năm hành đầy đủ thì được gọi là đan." Chính là nghĩa này.

 Trần Bão Nhất nói: "Mậu Kỷ vừa giao thì tình tính hợp, Khảm Ly mới giao thì rồng hổ chịu phục." Chính là nghĩa này.

 Trương Dụng Thành nói: "Hổ nhảy rồng bay, sóng gió dữ dội; ngôi chính ở trung ương sinh ra huyền châu (hạt châu huyền diệu)." Chính là nghĩa này.

 Trương Bình Thúc (tức Trương Tử Dương) trong sách Kim Đan Tứ Bách Tự nói: "Rồng từ biển Đông đến, hổ từ núi Tây dậy; hai thú đánh nhau một trận, hoá thành một vũng nước." Cũng là nghĩa này.

 Long hổ giao cấu là phép tam nguyên hợp nhất (ba gốc là tinh, khí, thần hợp làm một). Nó dùng để hội Càn Khôn, giao Khảm Ly, gom âm dương, hợp tính mệnh, khiến hai thứ lại biến thành một. Cho đến cửu cung (chín cung), bát quái, thất chính (bảy vì: mặt trời, mặt trăng và năm hành tinh), lục vị (sáu ngôi hào trong quẻ), ngũ hành, tứ tượng, tam tài (trời, đất, người) — những thứ sinh ra từ cái hai — không gì không quy về cái một (?) (nguyên văn chép "quy về cái hai").

 Cái một chính là "có vật hỗn độn mà thành, sinh ra trước trời đất". Lớn thay cái một! Xét về sự lưu hành của nó thì gọi là khí, xét về sự ngưng tụ của nó thì gọi là tinh, xét về diệu dụng của nó thì gọi là thần.

 Ban đầu vì thái cực vừa chia ra, cái một phân tán ở trong hai thể, ngày càng xa cách, ngày càng thưa thớt, rốt cuộc đến chỗ nguy khốn. Vì vậy thánh nhân noi theo phép tắc cốt yếu của trời đất, biết nguồn của biến hoá, lấy tinh ở thuỷ phủ (phủ nước, chỉ vùng thận ở dưới), gọi thần ở linh quan (cửa ải thiêng ở trên), khiến chúng trở về trong khiếu huyền tẫn, được hội tụ với tổ khí. Ba nhà (tinh, khí, thần) gặp nhau, hợp làm một thể. Trước thì ngưng thần nơi hỗn độn, sau thì lặng lẽ soi chiếu, bao chứa hư không. Ôm một không rời, đó là đạo mầu trở về gốc, quay về nguồn.

 Kinh Thư nói: "Lòng người thì nguy, lòng đạo thì nhỏ nhiệm; chỉ tinh ròng, chỉ chuyên một, thật lòng giữ lấy cái trung." Ý nói tâm với tinh hợp làm một, cùng quy về chỗ trung của hoàng trung, rồi thật lòng nắm giữ nó. Đây là chỗ Nghiêu, Thuấn mở ra mạch truyền đạo thống, làm tông chỉ cho thánh học muôn đời.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video