Tính mệnh song tu vạn thần khuê chỉ (sách dạy phép tu luyện cả "tính" — phần tâm thần, ý thức — lẫn "mệnh" — phần thân thể, sinh lực; tên sách tạm hiểu là "Bản chỉ dẫn cốt yếu cho muôn thần về việc tu cả tính lẫn mệnh") — Khẩu quyết (bí quyết truyền miệng) tiết thứ năm
Càn Khôn giao cấu, bỏ quặng giữ vàng (Càn là quẻ tượng trời, trong thân người chỉ đỉnh đầu; Khôn là quẻ tượng đất, chỉ vùng rốn, bụng dưới; giao cấu là giao hợp, hòa quyện vào nhau. "Bỏ quặng giữ vàng" là ví von việc luyện bỏ phần tạp chất, chỉ giữ lại phần tinh túy)
(Hình Càn Khôn giao cấu)
(Bên trong có kèm khẩu quyết Mão Dậu chu thiên — chu thiên là vòng vận chuyển khí đi khắp trong thân như vòng quay của bầu trời; Mão Dậu chu thiên là vòng xoay theo chiều ngang, từ phương đông (Mão) sang phương tây (Dậu), tức vòng xoay trái phải)
Trước đây ta nói về chỗ tính và mệnh được thống nhất ở giữa, đó là phép thượng thừa (phép bậc cao). Nay ta nói về chỗ tính và mệnh trở về gốc rễ của nó, đó là phép tối thượng thừa (phép bậc cao nhất).
Chỗ tính mệnh thống nhất ở giữa, đạo ấy vốn đã hiếm hoi; từ Chung Lã (tức Chung Ly Quyền và Lã Động Tân, hai vị tiên tổ của môn luyện đan trong thân) trở về sau, người đời ít ai biết. Huống chi chỗ tính mệnh trở về gốc, người đời biết đến lại càng ít hơn. Những điều sâu kín của khiếu (huyệt, "cửa" trong thân, nơi khí và thần ra vào) huyền diệu như thế, những chỗ tinh vi của tính mệnh như thế, nếu không nói đi nói lại, nhấn mạnh nhiều lần, thì người học khó mà hiểu thấu.
Con người, trước khi được cha mẹ sinh ra, bản thể chỉ là thái hư (khoảng trống mênh mông nguyên sơ, chưa có gì) mà thôi. Đó chẳng phải là cái gọi là Vô cực (trạng thái tột cùng chưa có gì, trước khi trời đất phân chia) sao? Rồi cha mẹ giao hợp tinh khí, sau đó chỉ có một điểm linh quang (ánh sáng thiêng liêng) mà thôi. Đó chẳng phải là cái gọi là Thái cực (khởi điểm đầu tiên, từ đó sinh ra âm dương) sao? Mà một điểm linh quang ấy, vốn từ Thái cực mà ra, chính là nguyên thần (cái thần thức gốc, vốn có từ trước khi sinh) của ta. Từ đó mà có khí, từ đó mà có hình hài, rồi người ta chỉ biết có hình hài và khí này mà thôi. Áo đẹp, cơm ngon để phụng dưỡng thân này; công danh, giàu sang để tôn vinh thân này. Sống như thế, chết như thế, tự cho là đã được như ý. Còn cái mà Tử Tư (cháu Khổng Tử, tác giả sách Trung Dung) gọi là "tính do trời phú", thì chẳng những không biết được, mà cũng không muốn biết. Mà sở dĩ không muốn biết, há chẳng phải chính là điều Mạnh Tử (nhà triết học Nho gia) nói: việc đáng dừng mà không dừng, nên đánh mất bản tâm (tấm lòng vốn có) (?) đó sao?
Nếu biết được lẽ ấy, quay lại tìm cầu trong chính mình, để trở về cái ban đầu là một khí thái hư của ta, về vật cũ là một điểm linh quang, thì không có đại đạo Kim đan này thì không làm được. (Kim đan: "viên thuốc vàng" — trong môn luyện đan bên trong thân, đó là sự kết tinh của tinh, khí, thần, chứ không phải thuốc thật.)
Nhưng bí mật của đại đạo Kim đan nằm ở hai chữ tính và mệnh. Tính là trời, thường ẩn ở đỉnh đầu (?) — cho nên đỉnh đầu là gốc của tính. Mệnh là biển, thường ẩn ở rốn — cho nên rốn là cuống của mệnh. Kinh nói: "Tính ở bên trời, mệnh ở đáy biển" chính là vậy.
Khiếu ở giữa trời thì tròn, chứa tính, thông được với khiếu ở giữa đất; cho nên khi nó xuyên suốt thì đi từ trên xuống dưới, "nuôi dưỡng một cách ngay thẳng mà không làm hại" (lời Mạnh Tử nói về cách nuôi khí). Khiếu ở giữa đất thì vuông, chứa mệnh, thông được với khiếu ở giữa trời; cho nên khi nó xuyên suốt thì đi từ dưới lên trên, cũng "nuôi dưỡng ngay thẳng mà không làm hại".
Khổng Tử nói: "Người trí là hình tượng động của trời tròn; người nhân là hình tượng tĩnh của đất vuông." Trời tròn là gì? Là nghĩa "viên đà" (tròn trịa trọn vẹn, chữ nhà Phật). Đó là chỗ tính gửi vào, làm gốc cho mệnh. Đất vuông là gì? Là nghĩa "phương thốn" (tấc vuông, tức chỉ cái tâm). Đó là chỗ mệnh buộc vào, làm gốc cho tính. Tính và mệnh hòa lẫn thành một, thật ra không phải là hai; ẩn ở trời thì là trời, ẩn ở đất thì là đất; dồi dào mênh mông, không có hình thể, không có phương hướng. Ở mắt thì hằng ngày thấy, ở tai thì hằng ngày nghe, ở mũi thì phân biệt mùi thơm, ở miệng thì bàn luận, ở tay thì cầm nắm, ở chân thì chạy đi. Người giác ngộ biết đó là Phật tính (bản tính có thể thành Phật), người mê muội lại gọi là tinh hồn.
Phật tính tức là bản tính. Mà cái gọi là bản tính, há chẳng phải là chân tính (tính thật) vốn tự có từ đầu của ta sao? Chân tính tức là tính do trời phú. Vì nó không nghiêng về bên mép nào, nên gọi là Trung. Vì nó một mực không hư dối, nên gọi là Thành. Vì nó cùng một thể với muôn vật, nên gọi là Nhân. Vì nó tôn quý tột bậc không gì sánh đối, nên gọi là Độc. Nó hòa lẫn thành một khối, không thiếu không thừa. Đến khi Thái cực vừa phân ra, Lưỡng nghi (hai mặt âm và dương) bắt đầu tách rời, thì phần nhẹ trong bay lên ở trên, phần nặng đục chìm xuống ở dưới. Do đó cung Khảm (quẻ tượng nước, trong thân chỉ vùng dưới, thận) có chì, cung Ly (quẻ tượng lửa, trong thân chỉ vùng trên, tim) có hống (thủy ngân). (Trong môn luyện đan bên trong, "chì" tượng trưng cho mệnh, cho khí và tinh; "hống" tượng trưng cho tính, cho thần.) Như thế, cái mà trước kia gọi là một vật nay chia làm hai, nên phải biết tên của hai thứ ấy.
Tên của hai thứ này, sách luyện đan không dám tiết lộ, mà ví von khéo léo bằng đủ cách, muôn chữ nghìn tên, đếm không xuể. Như khi bàn về tính ở đỉnh đầu, thì ví nó là: hống, rồng, lửa, rễ, mặt trời, hồn, Ly, Càn, Kỷ, trời, vua, hư (rỗng), thỏ, vô (không), chủ, nổi, chu sa, Phù Tang (cây thần nơi mặt trời mọc ở biển đông), xá nữ (cô gái đẹp), Côn Lôn (núi thần ở phương tây, trong thân chỉ đỉnh đầu). Khi bàn về mệnh ở rốn, thì ví nó là: chì, hổ, nước, cuống, mặt trăng, phách, Khảm, Khôn, Mậu, đất, bề tôi, thực (đặc), quạ, hữu (có), khách, chìm, thủy ngân, Hoa Nhạc (núi Hoa Sơn), anh nhi (đứa trẻ thơ), Khúc Giang (dòng sông Khúc, trong thân chỉ vùng dưới rốn). (Mậu và Kỷ là hai can trong mười thiên can, đều thuộc hành Thổ, ở trung ương.) Còn như những thuyết "trong âm chứa dương, trong dương ẩn âm", nghìn lời muôn luận, chẳng qua cũng chỉ là mượn ví dụ để gọi tên hai thứ ấy mà thôi.
Cho nên khẩu quyết của Nguyên Hoàng nói: "Chì và hống ở trong đỉnh (cái vạc luyện đan, trong thân chỉ nơi luyện), luyện thành viên ngọc vô giá. Tất cả chỉ là hai chữ, nói hết sách của muôn nhà."
Ông Chung Ly nói: "Ngoài hai vị thuốc hống và chì ra, những thứ khác đều là lừa kẻ ngu mê."
Cao Tượng Tiên nói: "Mộng đến bái kiến Tây Hoa, lên tới chín tầng trời; chân nhân (bậc tu đã đắc đạo) trao cho ta thiên Chỉ Huyền. Trong đó giản dị chẳng có bao nhiêu điều, chỉ cốt dạy người luyện hống và chì."
Mã Đan Dương (một đệ tử lớn của phái Toàn Chân) nói: "Chì và hống là nước và lửa, nước và lửa là rồng và hổ, rồng và hổ là thần và khí, thần và khí là tính và mệnh."
Tóm lại chỉ là hai chữ ấy, mà hai chữ cũng chỉ là một lẽ. Cho nên kẻ tu mù quáng thì tách ra làm hai, còn người tu chân chính thì hợp lại làm một. Hợp làm một là: luyện khí để ngưng thần, tận cùng cái tính để đạt tới mệnh, nấu chì cho hống khô lại, lấy Khảm để lấp Ly (lấy hào dương ở giữa quẻ Khảm đem lấp vào chỗ hào âm ở giữa quẻ Ly, để trở lại thành quẻ Càn thuần dương).
Vật linh ở trong Ly gọi là lưu châu (hạt ngọc lăn chạy, khó giữ); nó gửi vào thần thì làm thần xao xuyến rối loạn, gửi vào tinh thì đầy tràn mà khó giữ được. Vì thế Cát Tiên Ông làm bài "Lưu châu ca", than rằng nó khó chế ngự mà dễ mất. Há chẳng thấy Ngụy Bá Dương (tác giả sách luyện đan Chu Dịch tham đồng khế) nói sao: "Lưu châu của thái dương, thường muốn bỏ người mà đi; rốt cuộc được kim hoa (hoa vàng), mới chuyển mà nương tựa vào nhau." Lại nói: "Xá nữ trên sông, linh mà rất thần; muốn chế ngự nàng, phải lấy hoàng nha (mầm vàng) làm gốc." Kim hoa, hoàng nha đều chỉ chân duyên (chì thật); chân duyên là tinh hoa của thái âm. Lưu châu, xá nữ đều chỉ linh hống (hống thiêng); linh hống là khí của thái dương.
Nhưng linh hống này rất mãnh liệt, gặp lửa thì bay mất không còn dấu vết; không có chân duyên thì lấy gì mà chế phục? Cho nên Tử Dương (tức Trương Bá Đoan, tổ sư phái luyện đan phương nam) nói: "Muốn chế phục nó, phải tìm Kim công." Kim công chính là chữ "chì" (ghép bộ "kim" với phần bên cạnh thì thành chữ chì). Chì từ Khúc Giang mà đến, xuyên qua Giáp tích (đoạn cột sống giữa hai bả vai), thấu tới Ngọc kinh (cửa ải phía sau đầu trên đường khí đi lên) (?), xoay vần ngược dòng thẳng lên Nê hoàn (đỉnh đầu, nơi bộ não). Tuy gọi là "rút chì thêm hống", thực ra là đưa tinh trở về bồi bổ não.
Thiên Thúy Hư (tác phẩm của Trần Nê Hoàn, hiệu Thúy Hư) nói:
Trời có bảy sao, đất có bảy báu; người có bảy khiếu (hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng), quyền đều quy về não.
Tập Thái Cổ nói:
Kim đan vận đến huyệt Nê hoàn, họ tên trước đã ghi vào Ngọc đô (kinh đô ngọc trên trời, tức được ghi vào sổ tiên).
Sách Pháp bảo di châu nói:
Biết được bộ mặt thật vốn có, mới biết sống chết nằm ở Nê hoàn.
Kinh Hoàng Đình nói:
Nê hoàn và trăm đốt xương đều có thần.
Lại nói:
Thần của não, gốc của tinh, tên chữ là Nê hoàn.
Lại nói:
Thần của cả khuôn mặt đều quy về Nê hoàn; Nê hoàn có chín vị chân thần, ai cũng có phòng riêng. Chỗ vuông tròn một tấc ở trong ấy, chỉ cần chuyên nghĩ về một chỗ ấy thì sống thọ vô cùng.
Cái gọi là chỗ vuông tròn một tấc, chính là chỗ Phật Thích Ca xoa đầu thọ ký (trao lời báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật). Chỗ này là huyền diệu trong huyền diệu, là trời trong trời; là Úc La Tiêu Đài, là Ngọc Sơn Thượng Kinh (tên các cõi trời, cung tiên); là phòng ngọc của máu não, là nhà ngọc của hồn và tinh, là nơi ở gốc mệnh của trăm thần, là nguồn suối của tân dịch (nước bọt và các chất dịch trong thân). Chỗ này nằm đúng ở huyệt nơi hai tai thông nhau: phía trước là Minh đường (chỗ sâu vào trong giữa trán), phía sau là Ngọc chẩm (xương gối ở sau gáy), phía trên là Hoa cái (vùng đỉnh đầu, che như chiếc lọng), phía dưới là Giáng cung (cung đỏ, chỉ vùng tim); ở trong Bắc cực Thái uyên (vực lớn ở cực bắc, tức chỗ sâu nhất trong não) — đó là căn phòng nơi nguyên thần chân nhất (cái Một chân thật) cư ngụ.
Xưa Hoàng Đế lên núi Nga Mi, gặp Thiên Chân Hoàng Nhân ở Ngọc đường, xin hỏi về đạo chân nhất. Hoàng Nhân nói: "Đây là kinh quý trọng nhất của Đạo gia, Thượng đế giấu kín trong năm thành ở núi Côn Lôn; cất trong hộp ngọc, khắc vào thẻ vàng, niêm bằng bùn tía, đóng bằng ấn Trung chương. Ta nghe nói rằng (?): cái Một ở trong Bắc cực Thái uyên; trước có Minh đường, sau có Ngọc chẩm, trên có Hoa cái, dưới có Giáng cung. Hoa cái cao vời vợi, lầu vàng vòm cong. Bên trái sao Cương, bên phải sao Khôi (các sao trong chòm Bắc Đẩu), sóng dậy tung lên không trung. Cỏ chi tía phủ vách núi, cỏ đỏ mờ mịt. Ngọc trắng chập chùng, mặt trời mặt trăng rủ ánh sáng. Trải qua lửa, vượt qua nước, đi qua chốn đen, lội qua chốn vàng. Cửa thành đan xen, màn trướng lấp lánh ngọc ngà. Rồng hổ bày hàng hộ vệ, thần nhân đứng bên. Không ban không cho, thì cái Một yên ở chỗ của nó. Không chậm không nhanh, thì cái Một yên ở nhà của nó. Thong thả được, liệu trước được, thì cái Một mới không rời đi. Giữ cái Một, giữ cái chân thật, thì cái Một mới thông với thần. Ít ham muốn, ăn uống tiết độ, thì cái Một mới lưu lại nghỉ ngơi. Lưỡi gươm kề đầu, nghĩ về cái Một thì được sống. Biết cái Một thì không khó, khó là ở chỗ giữ đến cùng. Giữ mà không để mất thì có thể sống mãi vô cùng." Đây là đại lược yếu chỉ bí mật của chân nhất.
Cho nên Đạo đức kinh nói: "Trời được cái Một mà trong, đất được cái Một mà yên, thần được cái Một mà linh, hang được cái Một mà đầy, muôn vật được cái Một mà sinh, vương hầu được cái Một mà làm chuẩn mực cho thiên hạ." Đúng là điều gọi là "thần để biết việc sắp tới, trí để chứa việc đã qua"; là điều gọi là "lớn lao mà biến hóa được gọi là thánh, thánh mà không thể biết được gọi là thần". Chia nó ra làm hai, thì là gốc rễ của âm dương. Chia ra làm năm, thì là then chốt của ngũ hành (năm hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ). Lại chia ra làm tám, tám lần tám là sáu mươi tư, thành số của Hà đồ. Lại chia ra làm chín, chín lần chín là tám mươi mốt, thành số của Lạc thư. (Hà đồ và Lạc thư là hai đồ hình số cổ, tương truyền hiện ra từ sông Hoàng Hà và sông Lạc, làm nền cho Kinh Dịch và thiên Hồng Phạm.) Lại tản ra thành muôn, là giềng mối cho muôn vật sinh sinh hóa hóa.
Phục Hy và Văn Vương được cái Một mà Kinh Dịch nhà Chu hưng khởi; vua Vũ và Cơ Tử được cái Một mà thiên Hồng Phạm (bản phép lớn trị nước gồm chín mục) được lập ra; Chu Mậu Thúc (tức Chu Đôn Di, nhà Nho đời Tống) được cái Một mà vẽ ra Thái cực đồ; Thiệu Nghiêu Phu (tức Thiệu Ung) được cái Một mà soạn ra sách Kinh thế; Lão Tử được cái Một mà muôn việc đều xong; Thích Ca được cái Một mà muôn pháp đều quy về. "Quy căn" (trở về gốc) là trở về chỗ này. "Phục mệnh" (trở lại với mệnh) là trở lại chỗ này.
Kinh Tây Thăng nói: "Người giữ được cái Một, thì cái Một cũng giữ người. Đói mà nghĩ về cái Một, cái Một cho lương ăn. Khát mà nghĩ về cái Một, cái Một cho nước uống."
Kinh Linh Khu nói: "Nguyên thần ở Thiên cốc (hang trời, tức khoang não), giữ được nó thì tự thành chân."
Lại nói: "Con muốn sống lâu, phải ôm giữ cái Một cho sáng suốt."
Lại nói: "Ôm cái Một, giữ cái chân thật, thì thần tự thông linh."
Người nắm giữ được thần, giữ cái Một ở bản cung (cung gốc của nó), thì chân khí tự thăng lên, chân tức (hơi thở thật, hơi thở bên trong) tự định, chân tinh tự chầu về, mầm linh tự lớn, cửa trời tự mở, nguyên thần tự hiện. Khiếu ở đỉnh đầu mở thì mọi khiếu đều cùng mở; nguyên thần ở yên thì mọi thần đều nghe lệnh. Thần đã ở yên trong khiếu của nó mà không tán ra, thì người làm sao chết được? Đó chính là điều kinh Hoàng Đình nói: "Con muốn không chết, hãy tu Côn Lôn."
Cho nên Khâu Xứ Cơ (đệ tử phái Toàn Chân, hiệu Trường Xuân) nói:
Lâu ngày nhìn Côn Lôn, giữ chân nhất, giữ được viên ngọc ma-ni (ngọc báu như ý của nhà Phật) tròn mà đỏ. Cửa Đà-la (?) trong lặng, rỗng rang, mênh mông, muôn Phật nghìn tiên từ đây mà ra.
Thiên Hoàn Nguyên nói:
Ngộ đạo rồi thì rõ ràng sáng sủa, rỗng rang; thong thả ngồi ngay ngắn mà vận thiên quan (cửa ải trời, then chốt của sự vận hành).
Đây là công phu gốc rễ, là cái học đầu não, là thủ đoạn xoay chuyển thiên quan, là chương thiêng giúp thoát khỏi sổ chết. Đạo này trời xanh giữ kín, xưa nay tiên Phật đều không dám nói rõ. Thật đúng là nghìn người muôn người mới có một hai người biết. Huyền diệu thay! Huyền diệu thay! Lại còn có khẩu quyết nói không hết lời.
Lại dặn dò thêm một lần: khi chân duyên vào trong đỉnh, phải xua trừ tạp niệm, mau chóng phấn chấn tinh thần, mắt (?) nhìn vào đỉnh đầu, dụng ý không phân tán. Trong chốc lát, rồng hổ giao chiến, tạo hóa tranh giành (?), sấm nổ chớp giật, rung chuyển trời đất, trăm mạch rùng mình, chín cung (chín ngăn trong não) thông suốt, tinh vàng rót xuống đỉnh đầu, sóng bạc vọt lên trời.
Như lời Tử Dương nói: "Từ đen biến thành đỏ, cả đỉnh khí mây dày đặc." Chốc lát sau, đỉnh ngọc nước ấm, lò vàng lửa tan; mầm vàng khắp đất, tuyết trắng đầy trời; chồng xướng vợ theo, rồng ngâm hổ gầm; âm quyến luyến hồn dương, dương ôm ấp phách âm; tinh của chì, tủy của hống ngưng kết như hạt ngọc.
Như lời Ngọc Thiềm (Bạch Ngọc Thiềm) nói: "Vợ chồng già gặp nhau, ân tình tự quyến luyến; lúc này huyền châu (viên ngọc huyền diệu) thành, như quặng bỏ đi, vàng còn lại." Và một điểm kim dịch (chất lỏng vàng) lại rơi về chỗ cũ ở Hoàng đình (sân vàng, vùng giữa thân, dưới tim trên rốn).
Lúc ấy, lâng lâng như mây núi bốc lên khoảng trời trống; lất phất như mưa lành thấm khắp đồng nội; dầm dề như mưa xuân tràn đầy đầm; tan chảy như băng sông sắp tan. Trăm mạch hòa thông, thư thái khắp tứ chi, thật đúng là "tràn đầy lồng ngực đều là mùa xuân". Thấy hiệu nghiệm này, phải mau làm Mão Dậu chu thiên, tiến dương hỏa (tăng lửa dương — giai đoạn đẩy khí lên mạnh), thoái âm phù (lui về âm — giai đoạn hạ khí xuống, giảm lửa), khiến đông tây hội hợp, nam bắc hòa lẫn, thì tứ tượng (bốn tượng, ở đây chỉ thủy, hỏa, mộc, kim) và ngũ hành dồn tụ vào một đỉnh, hòa hợp cái linh ở Thiên cốc, điều hòa năm khí ở Nê hoàn.
Cao Tượng Tiên nói:
Huyền châu bay lên trên Côn Lôn; con muốn tìm nó, phải nhờ Võng Tượng (nhân vật trong sách Trang Tử, tượng trưng cho sự vô tâm không hình tướng, là kẻ đã tìm được viên huyền châu).
Bài ca Hà Đông (có lẽ là "Hà xa" — "xe sông", tức sự chuyên chở khí theo cột sống) (?) nói:
Hai vật bắt về cùng một lò, một vũng thần thủy (nước thiêng) kết thành sữa đặc thật.
Thiên Chỉ Huyền nói:
Phải biết con đường hội hợp đông tây, cốt ở chỗ làm hòa thông đan điền (ruộng đan, các vùng tụ khí trong thân) trên và dưới.
Trần Nê Hoàn nói:
Bạch hổ từ khi gặp nhau rồi, lưu châu nào chịu không theo.
Đoàn chân nhân nói:
Nơi tứ tượng ngũ hành dồn tụ, trời đất mặt trời mặt trăng tự nhiên quy về.
Tập Tiệm Ngộ nói:
Vì đốt thuốc đan, lửa đặt ở dưới, nên khiến nước Hoàng Hà chảy ngược.
Bài ngâm Thuần Túy nói:
Trước lò Tý Ngọ (Tý là nửa đêm, phương bắc; Ngọ là giữa trưa, phương nam; ở đây chỉ trục trên dưới) chia tiến lui; trong đỉnh Càn Khôn bày nổi chìm.
Tập Huyền Áo nói:
Kim tan ra, tính Mộc giao hợp với nhau; hống đen kết với chì, tự cảm thông nhau.
Vân Phòng chân nhân (tức Chung Ly Quyền) nói:
Kéo cán sao Đẩu quay về, đó là lẽ của huyền quan (cửa ải huyền diệu); xoay chuyển thiên quan, muôn tượng đều thông. Chốc lát rồng hổ đánh nhau dồn dập vừa dứt, hai vật giao nhau trong khoảnh khắc.
Thiên Chỉ Huyền nói:
Chạy về Khí hải (biển khí, vùng dưới rốn) gọi là ngựa đỏ, bay vào Nê hoàn là quạ trắng. Đêm qua hổ rồng đánh nhau xong, trong tuyết thấp thoáng thấy vầng trăng lưỡi liềm nghiêng.
Thơ Tỉnh Nhãn nói:
Mộc và Kim ngăn cách, mỗi bên một đông một tây; mây nổi rồng ngâm, hổ gầm gió thổi. Hai vật vắng vẻ, trời đất xoay vần; may nhờ Mậu Kỷ (hành Thổ ở trung ương, chỉ ý niệm làm trung gian) mà trống mái hội hợp.
Trần Nê Hoàn nói:
Giờ Tý khí đến ải Vĩ lư (xương cụt); xe sông (?) qua Giáp tích thấu lên núi Tắng (?). Một hạt thủy tinh vào trong lò, rồng đỏ mang hống lên Nê hoàn.
Thiên Thúy Hư nói:
Say ngã ngủ vùi, lúc mộng đang say, đầy thuyền chở báu vào Tào Khê (dòng suối nơi Lục tổ Huệ Năng giảng đạo, ở đây ví chỗ quy về). Một khi đã nhận ra nền móng của đan, thả ra thu vào đều là nó cả.
Bài ca của tiên xưa nói:
Thủy ngân một vị là thuốc tiên, từ xưa truyền lại khó mà phục hỏa (dùng lửa chế ngự). Nếu gặp xe sông (?) thành bột tía, sương bột một lần nhả ra hóa thành kim đan.
Tập Huyền Áo nói:
Dời sao Bắc Đẩu qua sao phương nam, hai tay cùng nâng bánh xe mặt trời mặt trăng. Bay lên mà ra trên núi Côn Lôn, giây lát hóa thành mây đầy trời.
Âm Trường Sinh nói:
Đêm khuya lúc rồng ngâm hổ gầm, mau đánh xe sông (?) không tạm nghỉ. Đưa tinh bay lên đỉnh Côn Lôn, tiến lửa ở lò ngọc, nấu trắng như tuyết.
Trương Nguyên Hóa nói:
Ngược dòng thẳng lên Bồng Lai (núi tiên, ở đây chỉ đỉnh đầu), tản thành suối ngọt thấm khắp chín cõi. Từ đó đan điền được thấm nhuần, mầm vàng khắp đất cùng nở.
Bài ca Nguyên Đạo nói:
Vận chuyển đan điền một cách diệu kỳ phải có trên có dưới, phải biết đông tây hợp lại thành một thể. Mấy lần cười chỉ lên núi Côn, Giáp tích rõ ràng có đường thông.
Tập Huyền Áo nói:
Một mình bước lên Côn Lôn nhìn trời thẳm, rồng ngâm hổ gầm nghe rất rõ. Ao ngọc thường nhỏ xuống tủy âm dương, lò vàng (?) thường nấu tinh mặt trời mặt trăng.
Sách Quần tiên châu ngọc nói:
Một điểm việc đan dương thật khác thường (?), phải vào trong Khảm mà tìm máu đỏ. Bắt về ngôi Ly để chế ngự âm tinh, phối hợp điều hòa phải có thời tiết.
Tập Kim Đan nói:
Xe sông (?) chở lên núi Côn, không động mảy may mà đến Ngọc quan (cửa ải ngọc). Diệu ở chỗ tám cửa (các khiếu như mắt, tai, mũi, miệng) khóa chặt, âm dương thành một khí tự tuần hoàn.
Bài ca Vô Nhất nói:
Đến đây được cái Một rồi lại quên cái Một mới được, mới có thể cùng tạo hóa ẩn hiện. Nếu chấp vào cái Một mà không quên được, thì rất giống con mèo ngây ngô canh cái hang trống.
Bạch Ngọc Thiềm nói:
Tâm là hống, luyện thần, là tính của rồng đỏ; thân là chì, ngưng khí, là mệnh của hổ trắng. Trong ngoài trọn không còn một điểm âm, trong ánh sáng muôn tượng là tấm gương Ngọc Thanh (cõi trời cao nhất của Đạo giáo).
Văn tập Thuần Dương (Lã Động Tân) nói:
Trộm được tổ của trời đất, âm dương là gốc chính. Hồn của trời sinh ra hổ trắng, phách của đất sinh ra rồng xanh.
Vận báu lên ở yên Nê hoàn, chở tinh vào cung trên. Người nào hiểu rõ phép này, muôn năm dung mạo vẫn như trẻ thơ.
Hình Hiển Đạo của Bão Nhất Tử nói:
Làm nên đạo vốn chẳng khó gì, công phu chỉ ở trong lúc định (tâm lặng yên). Âm dương trên dưới thường lên xuống, kim thủy lưu chuyển khắp nơi rồi tự quay về.
Ở Tử phủ (phủ tía, chỉ đầu) rồng xanh giao với hổ trắng, ở Huyền cung (cung huyền diệu) trục đất hợp với cửa trời. Mây thu mưa tạnh, thai thần (cái "thai" kết thành do tu luyện) đã thành; đàn ông sinh con, chẳng phải chuyện tầm thường.
Tập Huyền Áo nói:
Muốn biết chỗ đích thực của huyền quan, trẻ con cười chỉ lên đỉnh núi cao nhất.
Đỉnh cao nhất, đẹp mà lạ, bờ bên kia mờ mịt mọc cỏ chi tía.
Chỉ đây là thuốc trường sinh, vô số người tu hành không biết.
Bài ca Huyền Châu của Hứa Tuyên Bình nói:
Mặt trời trên trời quay xuống dưới đất, nàng Thiền Quyên (mặt trăng) dưới đáy biển bay lên trời. Trời đất, mặt trời mặt trăng vốn chẳng tự chuyển, đều do cán sao Đẩu xoay then máy.
Lòng người nếu hợp với lòng trời, đảo ngược âm dương chỉ trong chốc lát. Rồng hổ đánh xong, ba đan điền lặng yên; nhặt huyền châu lên trồng vào trong bùn.
Bài ca Quần tiên châu ngọc nói:
Chì nhớ hống, hống nhớ chì, đoạt được quyền tạo hóa của trời đất. Tính mệnh tóm lại chỉ là hai chữ, ẩn trong nghìn vạn thiên sách luyện đan.
Khẩu quyết Mão Dậu chu thiên (Hình Chu thiên toàn cơ — toàn cơ là khí cụ xem thiên văn quay tròn, cũng chỉ các sao Bắc Đẩu xoay vần)
Đoạn trước, Càn Khôn giao cấu là để thu ngoại dược (thuốc ngoài — phần tinh khí được hái từ dưới đưa lên đỉnh đầu); đoạn này, Mão Dậu chu thiên là để thu nội dược (thuốc trong — phần đã kết lại được giữ và luyện bên trong). Giao cấu ngoài là sau lên trước xuống, một lần thăng một lần giáng. Giao cấu trong là xoay trái chuyển phải, một lần dấy lên một lần lắng xuống. Hai thứ tuần hoàn, hình dạng giống như toàn cơ.
Cho nên Ngụy Bá Dương nói: "Noi theo toàn cơ, lên xuống trên dưới, lưu chuyển khắp sáu hào (sáu vạch của một quẻ), khó mà xét thấy." Người đời chỉ biết có Càn Khôn giao cấu mà không biết Mão Dậu chu thiên, thì cũng như có xe mà không có bánh, có thuyền mà không có bánh lái; muốn chở đi xa, làm sao được?
Cho nên thiên Hoàn Nguyên nói: "Thỏ ngọc (mặt trăng) và quạ vàng (mặt trời) xoay vòng luân chuyển, đạo ở ngay thân người mà người tự mê; đầy mắt ai cũng biết điều hòa nước lửa, rốt cuộc mấy ai biết đông tây." Đông là tính của Mộc (?); Tây là tình của Kim. Một vật chia làm hai, ngăn cách đông tây. Nay được then máy của cán sao Đẩu xoay chuyển, thì tính Mộc yêu Kim, tình Kim luyến Mộc, hai bên giao kết, mà Kim Mộc giao hòa. Kim Mộc giao hòa rồi, mới thành công trọn vẹn của nước lửa. Sách luyện đan gọi là "hòa hợp tứ tượng" chính là điều này.
Cho nên Trương Toàn Nhất (tức Trương Tam Phong) trong "Bí quyết chì lửa" nói:
Đại dược (thuốc lớn) sinh ra có thời tiết, cuối giờ Hợi đầu giờ Tý, đúng nửa đêm. Tinh và thần giao hợp, ánh sáng hòa quyện, mơ mơ hồ hồ sinh ra vầng trăng sáng.
Giao xong chảy xuống phun ra như bọt (?), một dương trở lại, chớ khinh suất để tiết ra. Phải mau đóng lại ở Thái huyền quan (cửa ải huyền diệu lớn ở dưới), lửa ép thuốc vượt qua huyệt Vĩ lư.
Lúc hái thuốc dùng mắt giữ ở Nê hoàn, rủ xuống, từ trái đi lên, rồi ngưng nghỉ. Gọi là nhìn chăm vào não mà lên chỗ huyền (?); từ bên phải hạ xuống, rồi lại khởi lên, gập lại.
Đủ số sáu lần sáu (ba mươi sáu) thì thuốc sinh ở Càn; dương đến cực thì âm sinh, dời sang bên phải. Phải mở cửa ải để thoái lửa, ánh mắt nhìn xuống giữ ruộng Khôn (vùng bụng dưới).
Bên phải lên, bên trái xuống, mới ngưng lại; đủ số ba lần tám (hai mươi bốn) là xong một chu thiên. Đây là hỏa hầu (mức độ và thời điểm điều chỉnh lửa luyện) thật của tự nhiên, tự nhiên lên xuống, tự nhiên rút bớt thêm vào.
Cũng không có huyền, vọng cùng hối, sóc (các ngày của tuần trăng: trăng nửa vành, rằm, cuối tháng, mùng một — dùng để ví các giai đoạn tăng giảm lửa), cũng không có mộc dục (tắm gội — giai đoạn ngừng lửa nghỉ ngơi ở vị trí Mão Dậu) cùng những thiên dài dòng. Lời khác cắt bỏ hết, ví von quét sạch, chỉ hai câu này là lời giải chân thật.
Phép này làm sau Càn Khôn giao cấu, thì kim đan đã kết không đến nỗi hao tán. Trước hết dùng pháp khí chặn giữ miệng Thái huyền quan, kế đến dùng "chủ tể hành khí" (cái làm chủ việc vận khí, tức đôi mắt) nhìn xuống rốn Khôn. Hồi lâu, thong thả từ bên trái nhìn lên đỉnh Càn. Dừng một chút, từ bên phải hạ xuống rốn Khôn. Đó là một độ (một vòng). Lại từ rốn Khôn lên đỉnh Càn, lại từ đỉnh Càn xuống rốn Khôn. Như thế ba mươi sáu vòng, gọi là tiến dương hỏa. Ba mươi sáu độ xong, mở (?) cửa ải để thoái lửa, cũng nhìn xuống rốn Khôn, từ bên phải lên đỉnh Càn, bên trái hạ xuống rốn Khôn, là một độ. Như thế hai mươi bốn vòng, gọi là thoái âm phù. Hai mươi bốn độ là xong.
Cho nên Trương Tử Dương nói:
Sao Bắc cực, Bắc Đẩu định ra bốn mùa, tám tiết không gì rối loạn (?). Sao cực thật ra đứng yên bất động, chỉ có Khôi và Tiêu (phần đầu và phần cán của chòm Bắc Đẩu) tự xoay động.
Chỉ cần hai mắt sáng rõ, trên dưới đưa tiễn nhau. Phải làm trong lúc tĩnh, chớ làm trong lúc vội.
Vì sao phải dùng hai mắt sáng rõ? Bởi vì mắt là khiếu dương. Cả thân người đều thuộc âm, chỉ có điểm dương này thôi. Ta dùng điểm dương này, từ dưới lên trên, từ trái sang phải, xoay rồi lại xoay, đánh lui đám âm, thì đạo dương ngày càng lớn, đạo âm ngày càng tiêu.
Cho nên Kinh Dịch nói: "Rồng đánh nhau ở đồng nội, máu nó đen và vàng." Mắt lại có thể khiến chân khí tuần hoàn trên dưới như sông Ngân xoay chảy, công của mắt có thể nói là lớn lắm.
Khi người mới kết thai: trời một sinh Thủy, trước tiên sinh tròng mắt đen, mà có con ngươi, thuộc thận; đất hai sinh Hỏa, mà có hai khóe mắt (?), thuộc tim; trời ba sinh Mộc, mà có lòng đen, thuộc gan; đất bốn sinh Kim, mà có lòng trắng, thuộc phổi; trời năm sinh Thổ, mà có mi mắt trên dưới, thuộc tỳ. (Theo thuyết số của Hà đồ, số lẻ thuộc trời, số chẵn thuộc đất, mỗi số sinh ra một hành.) Xét như thế thì tinh hoa của năm tạng đều phát ra ở mắt.
Từ sau khi được thầy chỉ cho khiếu, ta thấy đàn bà sẩy thai, ngựa (?) sẩy thai, cùng trứng gà đang ấp, đều sinh đôi mắt trước, còn tạng phủ thì đều chưa thành hình. Ta mới biết mắt là cái linh của tiên thiên (cái có từ trước khi sinh thành hình hài), là ngôi nhà nguyên thần dạo chơi.
Sách Hoàng cực kinh thế nói: "Thần của trời trú ở mặt trời; thần của người phát ra ở mắt." Lớn lao thay! Thần của người phát ra ở mắt. Ở chỗ thân sinh ra, vật này sinh ra trước cả trời đất; ở chỗ thân mất đi, vật này mất trước cả trời đất (?). Năm hành Thủy, Hỏa, Mộc, Kim, Thổ dồn tụ ở đây; năm tạng gan, tim, tỳ, phổi, thận đúc kết cái linh ở đây; bảy vật nước bọt, nước mũi, tinh, tân, khí, huyết, dịch kết tinh hoa ở đây. Nói lớn thì trời đất chứa được, nói nhỏ thì mảy may không lọt vào. Đây chẳng phải là báu vật lớn trong thân ta sao!
Sách Nội chỉ thông huyền quyết nói:
Ngậm ánh sáng (thu ánh mắt vào trong) chính là thuốc trường sinh, biến xương thành vàng, thành tiên bậc thượng phẩm.
Thượng Dương Tử nói:
Bí quyết huyền vi chẳng nhiều lời (?), chỉ ở ngay trước mắt mà người không đoái hoài.
Thiên Sùng Chính nói:
Vận chuyển có công suốt ngày đêm, xoay vần tuyệt diệu theo thể toàn cơ.
Bài ca Hỏa Hầu nói:
Muốn thấu chỗ huyền diệu của huyền diệu, phải "cẩn độc" (giữ mình cẩn trọng ngay cả khi ở một mình); công phu cẩn độc, then chốt ở con mắt.
Trần Nê Hoàn nói:
Chân âm chân dương là đạo ấy, chỉ ở trước mắt, sao lại nói xa xôi (?).
Tiết Đạo Quang nói:
Rõ ràng chỉ ở trước con mắt, tự người đời không thấy được trời.
Lưu Hải Thiềm nói:
Hạ xuống thăng lên theo trục bánh xe (?), xoay trái quay phải hợp với then chốt.
Vương Tử Chân nói:
Đêm qua xá nữ mở cửa thiêng, thấy thần tiên hội họp ở Tử Vi (chòm sao quanh sao Bắc cực, cung của Thiên đế). Bắc Đẩu, sao phương nam bày trước sau, hai bánh xe mặt trời mặt trăng qua lại bay.
Tiêu Tử Hư nói:
Như rồng nuôi ngọc, thường tự ngó trông; như gà ấp trứng, thường tự ôm ấp. Kim dịch hoàn đan (thuốc đan vàng lỏng quay trở về) ở ngay trước mắt, kẻ mê thì nhiều mà người ngộ thì ít.
Trần Thúy Hư nói:
Không phải ánh đèn, không phải mặt trời, mặt trăng hay sao, thuốc linh tự có ánh sáng khác thường. Rủ rèm (khép hờ mi mắt) lâu nhìn chỗ sáng, một hạt rõ ràng đường đường hiện ra bản chân.
Thiên Thúy Hư nói:
Chớ bảo việc kim đan là chuyện thường, phải siêng năng gắng sức mà dùi mài. Ân cần cùng thầy bàn luận, không ở đường nào khác, mà ở ngay trước mắt.
Tập Huyền Khôn nói:
Người cưỡi trâu xanh (Lão Tử) ra đi đã bao năm, đạo này rõ ràng ở ngay trước mắt. Muốn biết chỗ đích thực trước mắt, một sân gió mát, trăng Thiền Quyên sáng.
Trần Nê Hoàn nói:
Đại đạo rõ ràng ở trước mắt, người đời không hiểu, lầm đi về suối vàng (cõi chết). Mầm vàng vốn là khí của trời đất, nền của thần thủy liền với hống.
Sách Huyền học thống tông nói:
Mấy lần phấn chấn lên Côn Lôn, vận động toàn cơ, tạo hóa phân rõ. Ngày đêm quay vòng hết rồi lại bắt đầu, anh nhi (đứa trẻ, chỉ cái thai thần) từ đây mệnh còn mãi.
Bài ca Phán Cảm của Quan Ngô (?) nói:
Món đồ cổ này, rất sâu xa diệu kỳ, diệu ở chỗ "thường có để xem khiếu của nó" (ý lấy từ Đạo đức kinh). Khiếu này rõ ràng ở trước mắt, kẻ học bậc thấp nghe thấy liền cười lớn.
Bài phú Kim Đan nói:
Rồng thở hổ hít, hồn nuốt phách nhả. Nam bắc giao cấu ở nước lửa, Mão Dậu xoay vòng ở Tý Ngọ.
Gom trọn số thẻ của Càn Khôn (số thẻ cỏ thi dùng để bói hai quẻ Càn, Khôn trong Kinh Dịch, ví toàn bộ phép biến hóa), thong dong làm chủ sự biến hóa. Mẹ con bao bọc trong khuôn khổ, nuôi dưỡng nương nhờ nơi đỉnh nồi.
Bài ca Quần tiên châu ngọc (?) nói:
Trong giác lại giác, trong ngộ lại ngộ, một điểm linh quang không gì che chắn. Buông ngọn lửa mạnh chiếu khắp cõi Ta-bà (cõi đời này theo nhà Phật), khắp pháp giới (toàn thể vũ trụ) ngang dọc một mình hiển lộ.
Tin tức này rất sâu kín nhỏ nhiệm, người gỗ xa chỉ mây trắng trở về. Huyền quan này miệng khó mà nói, trước mắt thấy được rồi liền quên hết toan tính.
Nam Cốc Tử nói:
Đạo tột cùng chẳng xa chừ, thường ở khiếu trước mắt. Trộm lấy then máy của trời đất chừ, tu thành thai tiên.
Thuần Dương Tử (Lã Động Tân) nói:
Có người hỏi ta phép tu hành, ta xa chỉ bánh xe mặt trời mặt trăng bên trời.
Những lời hay của các vị tiên trên đây đều làm sáng tỏ nghĩa của "chủ tể hành khí".
Công phu của tiết này cùng tiết thứ tư là cùng một lẽ, nối trên tiếp dưới, ngay ngắn như chuỗi ngọc xâu liền: hái thuốc ở dưới Khúc Giang, dồn lửa mở đường cho nó thăng lên Càn; Càn Khôn giao cấu ở trên chín cung, rồi vận chu thiên cho nó ngưng kết ở trong đỉnh.
Trương Tử Dương nói:
Tóm lại chỉ là công phu trong chốc lát, mà giữ mãi được niềm vui nhàn nhã vô cùng.
Phần nhẹ trong ngưng lại ở Nê hoàn, phần nặng đục chảy về Khí huyệt (huyệt khí, vùng dưới rốn). Mỗi ngày đều rút thêm như thế, giao cấu như thế, hống dần dần nhiều, chì dần dần ít; lâu ngày thì chì gần hết, hống cũng khô, kết thành một hạt ma-ni, đó là kim dịch đại hoàn đan.
Cho nên Mã Nghi Phủ nói:
Thu được vàng trong nước, hái được hạt bồ-đề (hạt giác ngộ). Vận được gió Côn Lôn, sống lâu không còn sinh tử.
Chì trong Khảm vốn là chân tinh của cha; hống trong Ly vốn là chân huyết của mẹ. Ban đầu vì thể Càn một khi bị phá, hai vật bèn chia thành hai huyền (như trăng nửa đầu tháng và nửa cuối tháng). Vì thế người thường ngày một lìa, ngày một phân, phân hết thì chết. Cho nên bậc chí nhân (người đạt đạo tột bậc) bắt chước thể của Càn Khôn, noi theo công dụng của Khảm Ly, đoạt công của thần, đổi mệnh trời: tìm chì trong Khảm, chế hống trong Ly, lấy dương trong Khảm lấp vào âm (?) trong Ly. Âm hết, dương thuần, lại thành bản thể nguyên sơ của Càn.
Cho nên Trương Tử Dương nói:
Lấy chỗ đặc (hào dương) ở giữa ngôi Khảm, điểm hóa cái âm trong bụng cung Ly. Từ đây biến thành thể Càn mạnh mẽ, ẩn náu hay bay nhảy đều tùy theo lòng mình.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video