Thiên 1 — Phẩm thứ nhất: Đức hạnh

 Kinh Vô Lượng Nghĩa

 Phẩm thứ nhất: Đức hạnh

 Đời Tiêu Tề (triều Nam Tề do họ Tiêu lập, năm 479–502), Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Đàm-ma-già-đà-da-xá dịch.

 Tôi nghe như vầy (lời mở đầu của kinh, do ngài A-nan, người thuật lại lời Phật, nói ra). Một thời, Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn) ở trong núi Kỳ-xà-quật (núi Linh Thứu, tức núi Đầu Chim Thứu) gần thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa), cùng với chúng đại tỳ-khưu (các vị tăng xuất gia lớn tuổi đạo, giữ giới đầy đủ) một vạn hai nghìn người, cùng tám vạn Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát: người phát tâm cầu giác ngộ để cứu độ mọi chúng sinh). Lại có trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn), càn-thát-bà (thần âm nhạc sống bằng hương), a-tu-la (loài thần hay ganh đua, gây chiến), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), cùng các tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni (người xuất gia nữ), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ giới), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ giới). Lại có đại chuyển luân vương, tiểu chuyển luân vương (bậc vua thống trị thiên hạ bằng chánh pháp, có bánh xe báu dẫn đường), các vị chuyển luân vương bánh xe vàng, bánh xe bạc; các vua nước, các hoàng tử, các bề tôi, dân chúng, các kẻ sĩ, các phụ nữ trong nước, các vị đại trưởng giả (người giàu có, đức độ, được kính trọng) trong nước; mỗi người cùng với quyến thuộc (người thân, kẻ theo hầu) trăm nghìn vạn người vây quanh, cùng đến chỗ Phật, cúi đầu sát chân Phật mà lễ, đi nhiễu quanh trăm nghìn vòng, đốt hương, rải hoa, cúng dường đủ mọi cách. Cúng dường Phật xong, lui ra ngồi một bên.

 Các vị Bồ-tát ấy tên là: Pháp vương tử (con của vua Pháp, tức người kế thừa Phật) Văn-thù-sư-lợi, Pháp vương tử Đại Uy Đức Tạng, Pháp vương tử Vô Ưu Tạng, Pháp vương tử Đại Biện Tạng, Bồ-tát Di-lặc, Bồ-tát Đạo Thủ, Bồ-tát Dược Vương, Bồ-tát Dược Thượng, Bồ-tát Hoa Tràng, Bồ-tát Hoa Quang Tràng, Bồ-tát Đà-la-ni Tự Tại Vương, Bồ-tát Quán Thế Âm, Bồ-tát Đại Thế Chí, Bồ-tát Thường Tinh Tấn, Bồ-tát Bảo Ấn Thủ, Bồ-tát Bảo Tích, Bồ-tát Bảo Trượng, Bồ-tát Việt Tam Giới, Bồ-tát Tỳ-ma-bạt-la, Bồ-tát Hương Tượng, Bồ-tát Đại Hương Tượng, Bồ-tát Sư Tử Hống Vương, Bồ-tát Sư Tử Du Hí Thế, Bồ-tát Sư Tử Phấn Tấn, Bồ-tát Sư Tử Tinh Tấn, Bồ-tát Dũng Duệ Lực, Bồ-tát Sư Tử Uy Mãnh Phục, Bồ-tát Trang Nghiêm, Bồ-tát Đại Trang Nghiêm. Các vị Bồ-tát ma-ha-tát như thế, tám vạn người cùng có mặt.

 Các vị Bồ-tát ấy, không ai không phải là bậc Pháp thân đại sĩ (bậc đại Bồ-tát đã chứng được thân chân lý), được thành tựu từ giới (giữ gìn điều răn), định (tâm lắng yên), tuệ (trí sáng suốt), giải thoát (thoát khỏi trói buộc phiền não) và giải thoát tri kiến (sự biết rõ mình đã giải thoát). Tâm các vị lặng yên trong thiền (sự tập trung tâm ý, lắng sạch tạp niệm), thường ở trong tam-muội (trạng thái tâm định chuyên chú vào một đối tượng, không tán loạn), điềm tĩnh, an ổn, lặng lẽ, không tạo tác, không ham muốn; những ý nghĩ điên đảo, rối loạn không còn lọt vào được. Tâm tĩnh lặng, trong suốt, chí ý sâu xa, rỗng rang bao la, giữ vững không lay động suốt trăm nghìn ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài). Vô lượng pháp môn đều hiện ra trước mắt. Các vị được trí tuệ lớn, thông suốt mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng và lời dạy), hiểu rõ và phân biệt tánh tướng (bản chất bên trong và hình tướng bên ngoài) chân thật của chúng, có, không, dài, ngắn đều hiện rõ ràng. Lại khéo biết căn tánh (khả năng bẩm sinh) và ý muốn của mọi người.

 Các vị dùng đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi pháp không quên mất) và biện tài (tài ăn nói, giảng giải) không ngăn ngại, thỉnh Phật chuyển pháp luân (giảng dạy chánh pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não), rồi tùy thuận mà cũng chuyển được bánh xe pháp. Như những giọt mưa nhỏ rơi trước để dập bụi dục vọng; mở cửa Niết-bàn (cảnh giới dứt hết khổ đau và sinh tử), quạt gió giải thoát, trừ cái nóng bức phiền não của đời, đem lại sự mát mẻ của pháp. Kế đến, các vị rưới xuống mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai khâu làm nhân làm quả của nhau, giải thích vì sao có sinh tử) rất sâu xa, để tưới dập cái nắng như mặt trời thiêu đốt dữ dội của khối khổ gồm vô minh (sự mê muội, không thấy biết chân lý), già, bệnh, chết. Rồi mới tuôn đổ cơn mưa lớn của Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường vừa tự giác ngộ vừa cứu độ mọi người) vô thượng (cao nhất, không gì hơn), thấm nhuần mọi căn lành của chúng sinh, gieo hạt giống thiện khắp ruộng công đức, khiến cho tất cả đều nảy mầm bồ-đề (tâm giác ngộ). Dùng mặt trời, mặt trăng trí tuệ và thời tiết phương tiện (những cách khéo léo thích hợp để dẫn dắt người), làm cho sự nghiệp Đại thừa sum suê tăng trưởng, khiến mọi người mau thành tựu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn, chân chính, cao tột không gì hơn, tức quả Phật), được niềm vui thường còn, nhiệm mầu, chân thật. Các vị dùng lòng đại bi vô lượng để cứu chúng sinh đang khổ.

 Các vị là thiện tri thức chân thật (người bạn, người thầy tốt dẫn dắt vào đường lành) của chúng sinh, là phước điền lớn tốt (ruộng phước: người đáng được cúng dường, gieo vào đó thì sinh phước) của chúng sinh, là người thầy không đợi mời của chúng sinh, là chốn yên ổn vui vẻ của chúng sinh, là chốn cứu giúp, chốn che chở, chốn nương tựa lớn. Ở mọi nơi, các vị làm vị đại đạo sư (người dẫn đường lớn) cho mọi người; đối với người mù từ lúc sinh thì làm mắt cho họ; đối với người điếc, mất mũi, câm thì làm tai, mũi, lưỡi cho họ; các giác quan bị hư thiếu thì làm cho đầy đủ; người điên cuồng rối loạn thì làm cho họ có chánh niệm (sự tỉnh táo, nhớ nghĩ chân chính) lớn. Các vị là người lái thuyền, người lái thuyền lớn, chở muôn loài vượt qua sông sinh tử, đặt lên bờ Niết-bàn. Các vị là vua thầy thuốc, đại vua thầy thuốc, phân biệt rõ tướng bệnh, hiểu rõ tính thuốc, tùy bệnh mà cho thuốc, khiến mọi người vui lòng uống. Các vị là người điều phục, người điều phục lớn, không có hành vi buông lung nào; như người thuần hóa voi ngựa, có thể thuần phục được kẻ không ai thuần phục nổi. Các vị như sư tử dũng mãnh, uy lực khiến muôn thú phục tùng, khó ai phá hoại được. Các vị tự tại như dạo chơi trong các ba-la-mật (các pháp tu đưa người qua bờ giác ngộ) của Bồ-tát, đứng vững chắc không lay động nơi địa vị Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như), an trụ trong nguyện lực (sức mạnh của lời nguyện lớn) mà làm thanh tịnh rộng khắp cõi Phật, không lâu sẽ thành tựu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Các vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đều có công đức không thể nghĩ bàn như thế.

 Các vị tỳ-khưu ấy tên là: Xá-lợi-phất bậc đại trí, Mục-kiền-liên bậc thần thông, tuệ mạng (bậc lấy trí tuệ làm mạng sống) Tu-bồ-đề, Ma-ha Ca-chiên-diên, Phú-lâu-na con bà Di-đa-la-ni, A-nhã Kiều-trần-như cùng các vị khác, A-na-luật bậc thiên nhãn (mắt thấy suốt mọi nơi), Ưu-ba-ly bậc giữ giới luật, thị giả (người hầu cận Phật) A-nan, La-vân (La-hầu-la) con của Phật, Ưu-ba-nan-đà, Ly-bà-đa, Kiếp-tân-na, Bạc-câu-la, A-chu-đà, Sa-già-đà, Đại Ca-diếp bậc tu hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, sống đạm bạc để dứt tham đắm), Ưu-lâu-tần-loa Ca-diếp, Già-da Ca-diếp, Na-đề Ca-diếp. Các vị tỳ-khưu như thế, một vạn hai nghìn người, đều là A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh), đã dứt hết mọi kết lậu (phiền não trói buộc và rỉ chảy làm ô nhiễm tâm), không còn bị trói buộc hay chấp trước, giải thoát chân chính.

 Lúc ấy, Bồ-tát ma-ha-tát Đại Trang Nghiêm nhìn khắp đại chúng đang ngồi, thấy ai nấy đều đã định tâm, bèn cùng tám vạn vị Bồ-tát ma-ha-tát trong chúng, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến chỗ Phật, cúi đầu sát chân Phật mà lễ, đi nhiễu quanh trăm nghìn vòng. Các vị đốt và rải hoa trời, hương trời, áo trời, chuỗi ngọc trời, của báu vô giá của trời; những thứ ấy từ trên không trung xoay tròn rơi xuống, từ bốn phía tụ lại như mây để dâng lên Phật. Bếp trời, bát trời, đầy ắp trăm vị thức ăn của trời, ai thấy màu, ngửi hương thì tự nhiên no đủ. Cờ trời, phướn trời, lọng trời, nhạc cụ nhiệm mầu của trời được bày khắp mọi nơi, tấu nhạc trời để làm vui lòng Phật. Rồi các vị tiến lên quỳ theo lối người Hồ (quỳ gối phải chấm đất, gối trái dựng lên), chắp tay, một lòng cùng đồng thanh nói kệ (bài thơ tụng trong kinh Phật) khen ngợi rằng:

 Lớn thay bậc Đại Giác, bậc Đại Thánh Chủ! Không nhơ, không nhiễm, không vướng mắc điều gì.

 Bậc Điều ngự sư (người thầy khéo chế ngự, dạy dỗ, một danh hiệu của Phật) của trời, người, như người thuần voi ngựa; gió đạo, hương đức xông khắp tất cả.

 Trí điềm tĩnh, tình lặng lẽ, tư lự lắng yên; ý đã diệt, thức đã mất, tâm cũng vắng lặng.

 Dứt hẳn mộng tưởng hư vọng, tư tưởng và niệm; không còn các đại, ấm, giới, nhập (các yếu tố hợp thành thân tâm và thế giới: bốn đại đất, nước, lửa, gió; năm ấm sắc, thọ, tưởng, hành, thức; mười tám giới và mười hai nhập là các giác quan, đối tượng và sự nhận biết).

 Thân Ngài chẳng có cũng chẳng không, chẳng phải nhân, chẳng phải duyên, chẳng phải mình, chẳng phải người.

 Chẳng vuông, chẳng tròn, chẳng ngắn, chẳng dài; chẳng hiện ra, chẳng lặn mất, chẳng sinh, chẳng diệt.

 Chẳng tạo ra, chẳng khởi lên, chẳng phải do làm thành; chẳng ngồi, chẳng nằm, chẳng đi, chẳng đứng.

 Chẳng động, chẳng chuyển, chẳng nhàn tĩnh; chẳng tiến, chẳng lui, chẳng yên, chẳng nguy.

 Chẳng phải, chẳng trái, chẳng được, chẳng mất; chẳng kia, chẳng đây, chẳng đi, chẳng lại.

 Chẳng xanh, chẳng vàng, chẳng đỏ, chẳng trắng; chẳng hồng, chẳng tía, chẳng phải bất cứ màu nào.

 Thân ấy sinh từ giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến; phát từ tam minh (ba trí sáng: biết rõ đời trước, thấy rõ sống chết của chúng sinh, và dứt sạch phiền não), lục thông (sáu năng lực siêu phàm) và đạo phẩm (các pháp tu dẫn đến giác ngộ).

 Khởi lên từ từ bi, thập lực (mười trí lực đặc biệt của Phật) và vô úy (sự không sợ hãi khi thuyết pháp); hiện ra do nhân duyên nghiệp lành của chúng sinh.

 Thị hiện thân cao một trượng sáu, rực ánh vàng tía, ngay ngắn cân đối, chiếu sáng rất rõ rệt trong suốt.

 Tướng lông trắng giữa hai mày xoay tròn như trăng, sau gáy tỏa sáng như mặt trời; tóc xoắn xoay màu xanh biếc, trên đỉnh đầu có nhục kế (khối thịt nổi cao như búi tóc).

 Mắt sạch sáng soi khắp trên dưới, chớp nhìn; lông mày, lông mi xanh biếc duỗi dài; miệng và má vuông vức.

 Môi lưỡi đỏ đẹp như quả chín đỏ, bốn mươi chiếc răng trắng như ngọc kha (loại ngọc trắng như vỏ sò), như tuyết.

 Trán rộng, mũi thẳng dài, khuôn mặt và miệng mở rộng; trên ngực hiện chữ vạn (dấu hiệu cát tường), ngực nở như sư tử.

 Tay chân mềm mại, lòng bàn chân có hình bánh xe nghìn căm; bàn tay có màng lưới mịn nối các ngón, nắm duỗi được cả trong lẫn ngoài (?).

 Cánh tay dài, khuỷu tay dài, ngón tay thẳng và thon; da dẻ mịn màng mềm mại, lông trên thân xoay về bên phải.

 Mắt cá và đầu gối không lộ ra, chỗ kín ẩn sâu như ngựa; gân nhỏ, xương nối liền như móc xích, bắp chân thon như chân nai.

 Trong ngoài trong suốt, sạch không chút nhơ; như nước sạch không gì làm nhiễm được, không dính bụi.

 Ba mươi hai tướng tốt như thế, cùng tám mươi vẻ đẹp, dường như có thể thấy được.

 Nhưng thật ra là không tướng, chẳng phải sắc tướng; mọi tướng có hình dạng mà mắt thấy được đều dứt hết.

 Từ cái tướng của vô tướng mà hiện thân có tướng; thân tướng của chúng sinh, cái tướng ấy cũng như vậy.

 Thân ấy khiến chúng sinh vui mừng lễ lạy, lòng thành tỏ bày sự kính trọng ân cần.

 Nhân đó lòng tự cao và ngã mạn (thói kiêu căng cho mình là hơn người) được trừ bỏ, nên Ngài thành tựu được thân sắc nhiệm mầu như thế.

 Chúng con tám vạn người trong hội, đều cùng cúi đầu, cùng quy mạng (đem cả thân mạng quay về nương tựa).

 Bậc đã khéo diệt tư tưởng, tâm, ý, thức; bậc Điều ngự như người thuần voi ngựa, bậc Thánh không vướng mắc.

 Cúi đầu quy y (quay về nương tựa) Pháp thân (thân chân lý) và Sắc thân (thân hình tướng) của Ngài, nơi hội đủ giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến.

 Cúi đầu quy y tướng tốt nhiệm mầu cao vời như cờ phướn; cúi đầu quy y Đấng khó nghĩ bàn.

 Tiếng Phạm âm (tiếng nói thanh tịnh của Phật) vang như sấm, đủ tám đức tính, nhiệm mầu, trong sạch, rất sâu xa.

 Tứ đế (bốn chân lý về khổ và dứt khổ), Lục độ (sáu pháp tu qua bờ giác), mười hai nhân duyên, đều tùy thuận tâm và nghiệp của chúng sinh mà chuyển.

 Ai nghe cũng đều tâm ý mở mang, vô lượng mối trói buộc của sinh tử đều bị cắt đứt.

 Có người nghe rồi chứng được quả Tu-đà-hoàn (Nhập lưu: bậc mới vào dòng thánh), Tư-đà-hàm (Nhất lai: bậc chỉ còn trở lại cõi người một lần), A-na-hàm (Bất lai: bậc không còn trở lại cõi dục), A-la-hán (bậc đã dứt hết phiền não).

 Hoặc đến chốn vô lậu (không còn phiền não rỉ chảy), vô vi (không còn tạo tác sinh diệt) của Duyên giác (bậc tự quán nhân duyên mà giác ngộ), hoặc bậc vô sinh vô diệt của Bồ-tát.

 Hoặc được vô lượng đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ mọi pháp), cùng biện tài lớn ưa nói pháp không ngăn ngại.

 Diễn nói những bài kệ rất sâu xa nhiệm mầu, tự tại dạo chơi, tắm gội trong ao pháp trong sạch.

 Hoặc nhảy vọt bay lên, hiện thần túc (năng lực đi lại, biến hiện tự do), ra vào nước lửa, thân tự tại.

 Tướng của bánh xe pháp như thế, trong sạch, không bờ bến, khó nghĩ bàn.

 Chúng con lại cùng nhau cúi đầu, quy y bánh xe pháp được chuyển đúng thời.

 Cúi đầu quy y tiếng Phạm âm; cúi đầu quy y mười hai nhân duyên, Tứ đế và Lục độ.

 Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật) thuở xưa trong vô lượng kiếp, siêng năng chịu khổ tu tập mọi đức hạnh.

 Vì chúng con, vì trời, người, vua rồng, vua thần, cho đến khắp tất cả chúng sinh.

 Ngài bỏ được tất cả những gì khó bỏ: của báu, vợ con và cả nước, cả thành.

 Đối với vật trong thân và ngoài thân đều không tiếc gì, đầu, mắt, tủy, não cũng đem cho người hết.

 Vâng giữ giới thanh tịnh của chư Phật, dẫu mất mạng cũng không vi phạm tổn hại.

 Nếu có người đem dao gậy đến hại, miệng ác chửi mắng làm nhục, Ngài trọn không giận.

 Trải qua nhiều kiếp hành hạ thân mình mà không mỏi mệt biếng lười, ngày đêm thu nhiếp tâm thường ở trong thiền định.

 Học khắp tất cả các đạo pháp, trí tuệ thấu sâu vào căn cơ của chúng sinh.

 Vì thế nay được sức tự tại, tự tại đối với mọi pháp mà làm Pháp vương (vua của chánh pháp).

 Chúng con đều cùng nhau cúi đầu, quy y Đấng siêng năng làm được những việc khó siêng năng.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video