Thiên 11 — Phẩm 11 – Không thể kể

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật Đạo Hành (Ma-ha nghĩa là lớn; Bát-nhã ba-la-mật là trí tuệ hoàn hảo, giúp người tu vượt qua bờ mê sang bờ giác ngộ; Đạo Hành là con đường tu hành), phẩm thứ mười một: Không thể tính đếm.

 Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý "không") thưa với Phật: "Bát-nhã ba-la-mật là chỗ rốt ráo (cứu cánh: chỗ tột cùng, đạt đến cuối cùng) rất lớn. Đó là chỗ rốt ráo không thể tính đếm, không thể đo lường, không gì sánh bằng, không có bờ bến."

 Phật nói: "Bát-nhã ba-la-mật là chỗ rốt ráo rất lớn, là chỗ rốt ráo không thể tính đếm, không thể đo lường, không gì sánh bằng, không có bờ bến. Bát-nhã ba-la-mật an ổn là chỗ rốt ráo không thể tính đếm, vì Tát-vân-nhã (Nhất thiết trí: trí tuệ biết tất cả mọi sự, trí tuệ của Phật) tự thành không do thầy dạy của Đát-tát-a-kiệt (Như Lai: danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân thật như như) là không thể tính đếm, cho nên Bát-nhã ba-la-mật là chỗ rốt ráo không thể tính đếm.

 Vì sao Bát-nhã ba-la-mật là chỗ rốt ráo không thể đo lường? Vì Tát-vân-nhã không do thầy dạy của Đát-tát-a-kiệt là không thể đo lường, không thể bàn luận, không thể cân nhắc, cho nên Bát-nhã ba-la-mật là chỗ rốt ráo không thể đo lường.

 Vì sao Bát-nhã ba-la-mật là chỗ rốt ráo an ổn, không gì sánh bằng? Vì có ai vượt hơn được Đát-tát-a-kiệt, cho nên Bát-nhã ba-la-mật là chỗ rốt ráo không gì sánh bằng. Vì sao Bát-nhã ba-la-mật là chỗ rốt ráo không có bờ bến? Vì Tát-vân-nhã không do thầy dạy của Đát-tát-a-kiệt là không có bờ bến, cho nên Bát-nhã ba-la-mật là chỗ rốt ráo không có bờ bến."

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Vì sao Tát-vân-nhã không do thầy dạy của Đát-tát-a-kiệt lại không thể tính đếm, không thể đo lường, không có bờ bến?"

 Phật nói: "Sắc, thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể, phần vật chất; thống dưỡng là cảm thọ, tức cảm giác đau, ngứa, khổ, vui; tư tưởng là sự nhận biết, hình dung; sinh tử là các hoạt động tạo tác của tâm dẫn đến vòng sống chết; thức là sự phân biệt, nhận biết) là không thể tính đếm; các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) cũng không thể tính đếm. Các pháp rốt cuộc chẳng có pháp nào để nắm giữ, chính ở chỗ ấy mà không thể tính đếm.

 Sắc, thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức là không thể nghĩ bàn, các pháp cũng không thể đo lường; sắc, thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức không có bờ bến, các pháp cũng không có bờ bến; bờ mép của sắc, thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức rốt cuộc không thể tìm được, bờ mép của các pháp rốt cuộc không thể tìm được.

 Vì cớ gì mà sắc, thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức không có bờ mép, các pháp không có bờ mép; bờ mép của sắc, thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức rốt cuộc không thể tìm được, không có chỗ cùng tận, bờ mép của các pháp rốt cuộc không thể tìm được, không có chỗ cùng tận? Vì cớ gì mà sắc, thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức và các pháp rốt cuộc không thể tìm được, còn khi bờ mép không có chỗ cùng tận thì là thế nào?"

 Phật nói: "Khoảng hư không có thể tính đếm cho hết được chăng?"

 Tu-bồ-đề đáp: "Hư không không thể tính đếm cho hết."

 Phật nói: "Các pháp không thể tính đếm, không thể cân nhắc, không có bờ mép. Vì thế, pháp của Đát-tát-a-kiệt cũng giống như vậy: không thể tính đếm, không thể cân nhắc, không có bờ bến. Đát-tát-a-kiệt phát tâm, khởi sự tu học, là không thể tính đếm, không thể cân nhắc, không có bờ bến, vốn không có tâm, không có niệm. Ví như hư không không có tâm, không có niệm; còn hễ có tâm có niệm thì theo đó mà vòng sống chết không có bờ bến. Pháp của Đát-tát-a-kiệt như hư không, không có bờ bến; pháp ấy như hư không, không thể tính đếm. Vì thế mới nói là không thể tính đếm, không thể cân nhắc, không có bờ bến."

 Khi Phật nói kinh này, năm trăm vị tỳ-kheo (người nam xuất gia tu theo Phật) và ba mươi vị tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia) đều chứng quả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sống chết); sáu mươi vị ưu-bà-tắc (người nam tu tại gia) và ba mươi vị ưu-bà-di (người nữ tu tại gia) đều chứng đạo Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên trong bốn quả của hàng Thanh văn, người đã bước vào dòng thánh); ba mươi vị Bồ-tát (người tu hành với chí nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài) đều đạt được Vô sở tùng sinh pháp lạc (tức Vô sinh pháp nhẫn: sự an nhiên thấu suốt rằng mọi pháp vốn không thật có sinh ra, không có diệt mất), và đều sẽ được thụ quyết (được Phật báo trước rằng về sau chắc chắn thành Phật) trong kiếp Bà-la (có lẽ là Hiền kiếp, tức đại kiếp hiện tại; kiếp là một khoảng thời gian cực kỳ dài) (?) này.

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Bát-nhã ba-la-mật là chỗ rốt ráo rất sâu, rất lớn, an ổn."

 Phật nói: "Bát-nhã ba-la-mật là chỗ rốt ráo rất sâu, rất lớn, an ổn. Tát-vân-nhã, đạo Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm (quả thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), A-na-hàm (quả thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), A-la-hán, Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không nghe pháp từ Phật) đều từ kinh này mà ra. Ví như việc của vua Già-ca-việt (Chuyển luân vương: vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp): hết thảy bề tôi chung quanh, các quận nước, dân chúng đều thuộc về vua, vua không còn gì phải lo nữa. A-la-hán, Bích-chi Phật, Phật, cùng các pháp, đều từ Bát-nhã ba-la-mật mà ra, đều do kinh này mà được dựng nên."

 Phật nói: "Sắc, thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức là không nhận lấy, không đi vào; đạo Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, Bích-chi Phật, Tát-vân-nhã cũng không nhận lấy, không đi vào."

 Tu-bồ-đề hỏi Phật: "Thế nào là không nhận lấy Tát-vân-nhã? Thế nào là không đi vào Tát-vân-nhã?"

 Phật nói: "Này Tu-bồ-đề! Ông nghĩ sao, ông có thấy chỗ mà A-la-hán đi vào không?"

 Tu-bồ-đề đáp: "Thưa Thiên Trung Thiên (trời giữa các trời, danh hiệu tôn xưng Phật là bậc cao quý nhất)! Con không thấy. Con không thấy pháp này là chỗ con đi vào."

 Phật nói: "Hay thay, Tu-bồ-đề! Ta cũng không thấy chỗ mà Đát-tát-a-kiệt đi vào. Cũng như Ta là Đát-tát-a-kiệt không có chỗ đi vào, Tát-vân-nhã cũng không có chỗ đi vào."

 Các vị Ái Dục thiên tử (các vị trời ở cõi Dục, là cõi còn ham muốn)

 cùng các vị Phạm thiên tử (các vị trời ở cõi Phạm thiên, cõi trời thanh tịnh cao hơn) đều thưa với Phật: "Thưa Thiên Trung Thiên! Bát-nhã ba-la-mật rất sâu, khó hiểu thấu. Những người đã làm công đức vào thời các Phật quá khứ, nay ở đây nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà tin nhận; giả sử người trong cả tam thiên đại thiên thế giới (một thế giới rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ) đều tin và làm hết mọi việc đáng làm, tin như thế trải qua một kiếp, thì người vui thích nhớ nghĩ về Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này dù chỉ một ngày cũng được công đức sâu rộng vô lượng, vượt hơn họ rất nhiều (?)."

 Phật bảo các vị Ái Dục thiên tử và Phạm thiên tử: "Giả sử lại có người nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, đã được chứng ngộ, quyết định tin vui suốt hơn một kiếp, công đức của người ấy cũng không bằng những người này (?)."

 Các vị Ái Dục thiên tử và Phạm thiên tử đều tiến lên, cúi đầu, mặt chạm chân Phật, đi quanh Phật ba vòng rồi lui ra; đi lùi một quãng xa mới quay mình, ai nấy trở về cõi trời, vừa đi vừa ca ngợi công đức Phật đã nói.

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Nếu có vị Bồ-tát tin Bát-nhã ba-la-mật sâu xa thì vị ấy từ đâu đến mà sinh vào nơi này?"

 Phật nói: "Người tin như vậy thì lòng không có nghi ngờ, không chán bỏ, không ... (?) mà ưa thích được nghe, chỉ muốn không rời xa vị thầy giảng kinh, ví như con bê mới sinh, lòng không bao giờ rời xa mẹ nó. Vị Bồ-tát ấy từ cõi người mà đến sinh vào nơi này; đời trước đã từng là người tu học, nay đến đây lại được gặp Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, liền tin vui và không rời xa."

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Nếu có vị Bồ-tát có lúc nhờ công đức của mình mà trở lại (?), hoặc từ cõi Phật (cõi thế giới do một vị Phật giáo hóa) phương khác đến, hoặc đã từng cúng dường Phật, có ai từ nơi ấy đến sinh vào đây chăng?"

 Phật nói: "Có. Những vị Bồ-tát ấy ở cõi Phật phương khác cúng dường Phật, rồi từ nơi ấy đến sinh vào đây, đem công đức ấy mà ở đây liền được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa. Lại có vị Bồ-tát từ cõi trời Đâu-thuật (cõi trời nơi Bồ-tát Di-lặc đang ở, chờ ngày xuống đời thành Phật) xuống sinh vào đây; hoặc đã từ Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) được nghe trí tuệ trong kinh sâu xa này, nay đến sinh vào đây, đem công đức ấy mà nay được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa.

 Lại có vị Bồ-tát vào thời Phật đời trước, nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà không hỏi han về trí tuệ trong đó; nay đến sinh vào đây, nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa thì trong lòng liền sinh nghi, không tin vui, không hỏi han về trí tuệ trong đó. Vì sao vậy? Vì đời trước đã có nghi ngờ.

 Lại có vị Bồ-tát đời trước nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, hỏi han về trí tuệ trong đó một ngày, hai ngày, ba ngày, cho đến bảy ngày; đem công đức ấy, nay lại được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, thường vui thích nghe, vui thích hỏi, tin và nhận lấy.

 Lại có vị Bồ-tát có lúc muốn nghe Bát-nhã ba-la-mật, có lúc không muốn nghe, lòng rối loạn, xoay chuyển luôn luôn, như cán cân lúc hạ xuống lúc nhấc lên. Những người như vậy vì mới học, chưa phát tâm vững chắc, nên ít tin, không ưa thích được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, liền chán, không muốn học, vứt bỏ mà đi. Như thế rốt cuộc không thành tựu, sa vào đạo A-la-hán, Bích-chi Phật."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video