Thiên 15 — Phẩm 15 – Bất thoái chuyển (A-duy-việt-trí)

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (Ma-ha nghĩa là lớn; Bát-nhã ba-la-mật là trí tuệ hoàn hảo, giúp người tu vượt qua bờ mê sang bờ giác ngộ), phẩm thứ mười lăm: A-duy-việt-trí (Bất thoái chuyển: bậc Bồ-tát đã tu đến chỗ vững chắc, không bao giờ còn lùi bước trên đường thành Phật).

 Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý "không") thưa với Phật: "Bồ-tát (người tu hành với chí nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài) A-duy-việt-trí thì lấy gì để so sánh? Lấy gì để xem xét hạnh của vị ấy? Lấy gì làm dấu hiệu? Do đâu mà biết đó là Bồ-tát A-duy-việt-trí?"

 Phật nói: "Bồ-tát A-duy-việt-trí giống như người đã đạt được thiền (trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú) thì không lay động; như địa vị A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não), địa vị Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên), địa vị Phật — địa vị Phật ấy như bản vô (chân như: cái tính vốn như thế của mọi sự, không sinh không diệt, không đổi khác), rốt cuộc không lay động. Phật nói về bản vô, vị ấy nghe mà không nói là sai. Cái không — trong đó bản vô đi vào bản vô, cái bản vô ấy như bản vô — vị ấy cũng không nói là sai (?).

 Đi vào trong ấy như thế; đã đi vào trong ấy rồi, đã nghe về bản vô này rồi, thì dù có chuyển đến nơi khác mà nghe, lòng cũng không bao giờ nghi ngờ, không nói là phải, cũng không nói là trái; như thế là trụ trong bản vô đúng như bản vô. Lời nói của vị ấy không khinh suất; khi nói không bàn chuyện của người khác, chỉ nói điều chính đáng của người; việc người khác làm thì không dòm ngó. Dùng sự so sánh ấy, dùng dấu hiệu ấy, hạnh đầy đủ như thế, thì biết đó là Bồ-tát A-duy-việt-trí.

 Bồ-tát A-duy-việt-trí không bao giờ ngưỡng vọng dung mạo các sa-môn (người xuất gia tu hành) và bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, giáo sĩ đạo Bà-la-môn) của đạo khác (?); không cúng tế quỳ lạy các vị trời, không đem hoa hương dâng cúng các vị trời, cũng không dạy người khác làm như vậy. Thân không sinh vào chỗ xấu ác, không mang thân người nữ. Vị ấy giữ mười giới — không giết hại, không cướp đoạt, không dâm loạn, không nói hai lưỡi (đặt điều chia rẽ), không ham rượu, không nói lời độc ác, không nói dối, không nói lời thêu dệt, không ghen ghét, không giận dữ, không chửi mắng — không hề nghi ngờ, cũng không dạy người khác làm điều ác. Tự thân giữ mười giới không nghi ngờ, lại dạy người khác giữ mười giới; ngay trong giấc mộng cũng tự giữ mười giới, và trong giấc mộng cũng tận mắt thấy mười giới.

 Bồ-tát A-duy-việt-trí học các pháp với tấm lòng, đều an ổn mà vì người thế gian giảng kinh, đem kinh sâu xa trao cho họ, giúp họ được trụ trong phần công đức (?), đều nguyện cho họ được kinh, để họ nhờ đó trụ trong phần công đức. Bồ-tát A-duy-việt-trí khi nghe giảng kinh sâu xa không bao giờ nghi ngờ, không nói là không tin, cũng không sợ hãi; lời nói mềm mỏng, tế nhị, rất kín đáo. Ít ngủ; đi đứng ra vào, lòng yên ổn, chín chắn, không rối loạn; lúc nào cũng thong thả nhấc chân, đặt chân xuống đất, nhìn ngó điềm tĩnh. Quần áo chăn mền mặc dùng sạch sẽ, không có bụi dơ, không có rận rệp; trong thân không có tám mươi loài trùng (theo quan niệm xưa, thân người thường có các loài trùng sinh sống). Công đức có được dần dần sắp đầy đủ, lòng vô cùng trong sạch, đều nhận được cả; công đức ấy vượt trội hơn thế gian."

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Thế nào là lòng của Bồ-tát trong sạch? Lấy gì để biết điều đó?"

 Phật nói: "Vị Bồ-tát ấy công đức đã làm càng ngày càng nhiều thêm, lòng vô cùng cao thượng, tự tại không có gì vướng mắc ngăn ngại, đều nhận được công đức của mình; lòng ấy rất trong sạch, trong sạch vượt trên đạo A-la-hán, Bích-chi Phật. Bồ-tát A-duy-việt-trí như thế, có người đến cúng dường thì không vì thế mà vui mừng, đối với tất cả đều không keo kiệt tham lam. Khi giảng kinh sâu xa, chưa từng có lúc chán mệt.

 Vị ấy đi sâu vào ngay trong trí tuệ. Nếu có ai muốn hỏi về kinh sâu xa, vị ấy đem Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này mà giảng cho họ; những gì các đạo khác không sửa cho đúng được, vị ấy đem Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này mà sửa cho đúng; các pháp nói ra từ kinh này, vị ấy đều đem lẽ vô thường (mọi sự đều biến đổi, không bền lâu) mà nói với họ (?); những gì kinh sách thế gian không giải thích được, vị ấy đem Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này mà giải thích.

 Vì thế, ma ác (Ma vương, kẻ chuyên phá hoại người tu hành) đến chỗ vị Bồ-tát ấy, liền ở bên cạnh hóa ra tám địa ngục lớn (nê-lê: địa ngục, nơi chịu khổ hình sau khi chết), trong mỗi địa ngục hóa ra hàng trăm nghìn vị Bồ-tát, rồi chỉ cho vị ấy mà nói: 'Những người này đều là Bồ-tát A-duy-việt-trí, đã được Phật thụ quyết (báo trước rằng sẽ thành Phật), vậy mà nay đều đọa vào địa ngục. Phật thụ quyết cho ông, ấy là thụ quyết vào địa ngục thôi (?). Nếu ông làm Bồ-tát A-duy-việt-trí đã được thụ quyết, thì ông hãy mau mau hối bỏ đi mà nói rằng: "Ta không phải là A-duy-việt-trí." Nếu ông hối bỏ mà nói như thế, thì sẽ không còn đọa vào địa ngục, mà sẽ được sinh lên cõi trời.'"

 Phật nói: "Nếu vị Bồ-tát ấy lòng không lay chuyển, thì đó là A-duy-việt-trí. Ma ác lại hóa làm thầy của vị ấy, mặc áo đến chỗ Bồ-tát nói lời dối trá: 'Những gì trước kia ông đã nghe nhận từ ta, nay hãy vứt bỏ hết, những điều ấy đều không dùng được. Ông hãy tự hối lỗi, mau mau nhận lấy sự hối cải. Nếu nghe theo lời ta, ta sẽ hằng ngày đến thăm hỏi ông; nếu không dùng lời ta, ta sẽ không bao giờ đến thăm ông nữa. Ông chớ nói những chuyện ấy nữa, ta không muốn nghe; vì thế ta nói những điều ấy đều không phải Phật nói, chỉ là chuyện bên ngoài thôi. Nay ông hãy nhận lấy lời ta nói, những gì ta nói đều là lời Phật.'"

 Phật nói: "Bồ-tát nghe lời ấy mà lòng lay chuyển, thì đó là người chưa được các Phật quá khứ thụ quyết, chưa bước lên hàng Bồ-tát (?), chưa ở địa vị A-duy-việt-trí. Nếu vị Bồ-tát ấy lòng không lay chuyển, thì biết rằng đó là nhờ kinh sâu xa về cái không mà được như vậy. Suy nghĩ như thế rồi, rốt cuộc không tin lời người khác. Ví như vị tỳ-kheo (người nam xuất gia) đã chứng A-la-hán thì không còn nghe theo lời người khác, đã thấy rõ sự chứng nghiệm trong kinh; đó là nhờ cái không mà được, rốt cuộc không thể lay động; như các pháp được nhớ nghĩ trong đạo A-la-hán, Bích-chi Phật, rốt cuộc không thể quay lui. Vị Bồ-tát ấy là trụ ở địa vị A-duy-việt-trí, trụ ngay thẳng, hướng về cửa Phật, rốt cuộc không thể quay lui; đó là vượt qua đến tột cùng. Dùng sự so sánh ấy, dùng dấu hiệu ấy, hạnh đầy đủ như thế, thì biết đó là Bồ-tát A-duy-việt-trí.

 Lại có ma ác hóa làm một người khác, đến chỗ Bồ-tát nói rằng: 'Điều ông tìm cầu chỉ là khổ nhọc thôi, chẳng phải cầu Phật pháp đâu. Ông uổng công gánh chịu khổ nhọc này, sao lại vì cái khổ nhọc khó làm ấy mà tìm cầu? Ông ở trong các đường ác đã rất lâu rồi, nay vừa mới được làm người, ông không nên suy nghĩ trong chuyện này, lẽ nào không nên tự chán ngán sao? Rồi đây biết tìm lại thân này ở đâu nữa? Sao ông không sớm chứng lấy đạo A-la-hán, cầu làm Phật để làm gì?' Vị Bồ-tát ấy lòng không lay chuyển, thì biết đó là A-duy-việt-trí.

 Ma ác không làm lay chuyển được, bỏ đi, lại bày ra cách khác, hóa ra nhiều vị Bồ-tát đứng bên cạnh, rồi chỉ mà nói: 'Ông có thấy không? Những người này đều là Bồ-tát, đều đã cúng dường các vị Phật nhiều như cát sông Hằng, đều dâng đủ áo mặc, chăn mền, đồ ăn uống, giường nằm đồ nằm, thuốc men; đều từ các vị Phật nhiều như cát sông Hằng mà nhận lấy pháp để tu, hỏi han trí tuệ, làm theo những điều phải làm, trụ đúng như pháp, tìm cầu đúng như pháp, đều đi vào trong đó mà học như thế, nhận như thế, làm như thế, vậy mà còn chưa thể thành Phật. Ông mới học đến nay, làm sao mà thành Phật được?' Bồ-tát nghe lời ấy mà lòng không lay chuyển, ma ác lại bỏ đi chưa xa, lại hóa ra các vị tỳ-kheo, chỉ cho Bồ-tát mà nói: 'Những người này đều là A-la-hán, ở đời quá khứ đều cầu đạo Bồ-tát, không thể thành Phật, nay đều đã chứng lấy A-la-hán rồi; những tỳ-kheo như thế này thì do đâu mà thành Phật được?' Bồ-tát nghe lời ấy lòng không lay chuyển, phải nhận biết rằng đó là việc ma làm."

 Phật nói: "Học như thế, cầu như thế, làm như thế, trụ trong Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này mà lòng không lay chuyển, thì so sánh như thế, dấu hiệu như thế, hạnh đầy đủ như thế, biết đó là A-duy-việt-trí."

 Phật nói: "Bồ-tát nên học như thế, cầu như thế, giữ gìn lời dạy này, nhận lấy lời dạy của Phật, nên nghĩ đến việc thực hành ở các phương khác (?). Nghe lời ma như thế mà lòng không lay chuyển, không thể dời đổi, nhận biết đó là việc ma làm. Nếu Bồ-tát học như thế mà không thành Phật, thì lời Phật hóa ra sai khác; nhưng lời Phật rốt cuộc không bao giờ dối gạt.

 Ma ác lại đến chỗ Bồ-tát, nói lời lừa dối, trêu chọc: 'Phật như hư không, kinh này không thể tìm thấy bờ mép, không thể tìm thấy chỗ tột cùng; trong kinh này ta đã biết hết rồi, chỉ toàn là không thôi. Ông vì kinh này mà chịu khổ nhọc làm gì? Nên biết rằng chính ma đã làm ra việc này, ma đã làm ra kinh này, sao lại muốn từ trong đó mà thành Phật? Đây không phải lời Phật nói.' Bồ-tát nên nhận biết rõ ràng đó là việc ma làm.

 Bồ-tát tu tam-muội (trạng thái tâm định yên, chuyên chú một chỗ) của Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền (bốn bậc thiền định từ cạn đến sâu), vượt lên mà làm A-duy-việt-trí, không bị bốn thiền ấy thâu giữ; các thiền ấy làm tam-muội vượt khỏi... (?), đi vào cõi Dục, vì thế mà thiền tam-muội (?). Vị Bồ-tát ấy không bao giờ bị thiền dẫn dắt, công đức của vị ấy vượt xa lên trên thiền. Có ai cùng ca ngợi danh tiếng thì không vì thế mà vui, không ai ca ngợi thì cũng không vì thế mà buồn; lòng không bao giờ dao động rối loạn, thường nghĩ đến người thế gian.

 Khéo léo trong việc ra vào, đi đứng, ngồi dậy, luôn giữ lòng ngay ý thẳng, ít ý dâm dục. Nếu là người tại gia, khi gặp người nữ thì lòng không vui thích, thường mang lòng lo sợ. Khi gần gũi với người nữ thì nghĩ rằng đó là chỗ dơ bẩn hôi hám, không trong sạch, 'đây không phải là pháp của ta; suốt đời ta sẽ không còn gần gũi nữa, phải thoát ra khỏi chốn dơ bẩn này'. Ví như có người đi qua vùng đầm hoang rộng lớn, sợ giặc cướp, trong lòng nghĩ: 'Bao giờ ta mới thoát ra khỏi con đường hiểm nguy này?' — cũng vậy, nên bỏ xa sự dâm dục, sợ hãi như đi giữa vùng đầm hoang lớn; nhưng cũng không nói người nữ ấy xấu ác. Vì sao vậy? Vì muốn cho cả thế gian đều được an ổn."

 Phật nói: "Vị Bồ-tát như thế được phúc đức đầy đủ, đó đều là sức uy thần của Bát-nhã ba-la-mật sâu xa khiến vị ấy nghĩ được như vậy. Đối với vị Bồ-tát ấy, Hòa-di-la-hoàn (thần Kim Cương Thủ, vị thần cầm chày kim cương chuyên hộ vệ Bồ-tát) luôn theo sau hộ vệ, các loài quỷ thần không dám đến gần (?). Bồ-tát không bao giờ mất chí hướng, lòng không khởi lên bậy bạ, thân thể lành lặn đầy đủ, không ghẻ lở, hủi hủi, rất mạnh mẽ dũng cảm, không bao giờ dụ dỗ vợ con gái nhà người. Nếu có những phép bùa chú, làm thuốc để chữa trị, tự mình không làm, cũng không dạy người khác làm, thấy người khác làm thì lòng không ưa. Không bao giờ nói chuyện trai gái, cũng không nói những chuyện trái phép, cũng không sinh vào chỗ xấu ác. Dùng sự so sánh ấy, dùng dấu hiệu ấy, hạnh đầy đủ như thế, thì biết đó là Bồ-tát A-duy-việt-trí."

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Vì cớ gì mà Bồ-tát được gọi là A-duy-việt-trí?"

 Phật nói: "Bồ-tát không giao du với vua chúa hay những người hội họp nơi thành quách, làng xóm thế tục; không giao du với giặc cướp hay quân lính, binh khí; không giao du với đàn ông, đàn bà (để chuyện trò thế tục); không giao du với người theo đạo khác hay những việc cúng tế quỷ thần bằng rượu thịt, thóc gạo; không dính dáng đến hương thơm, đốt hương, lụa là, nghề buôn kiếm lời hay trò đùa giỡn; không dính dáng đến việc đi biển hay những thứ ham muốn; không giao du với kẻ xấu ác, tráo trở, ưa gây gổ rối loạn; chỉ gắn bó với Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, lòng không bao giờ rời xa, Tát-vân-nhã (Nhất thiết trí: trí tuệ biết tất cả, trí tuệ của Phật) luôn ở trong lòng.

 Chí hướng thường đi theo lẽ chính trung (?), không lúc nào không làm như vậy. Thường khen ngợi những bậc hiền thiện hàng đầu, thường đi theo thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt trên đường tu), không đi theo ác tri thức (bạn xấu, thầy tà), thường cầu Phật pháp, nguyện sinh vào cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hóa) ở phương khác. Vì thế thường được gặp Phật và cúng dường Phật. Từ cõi Dục (cõi còn ham muốn), cõi Sắc (cõi chỉ còn thân sắc vi tế, không còn ham muốn thô), cõi Không (cõi Vô sắc, chỉ còn tâm thức, không còn thân), từ những nơi ấy đến sinh vào vùng trung tâm (nơi có Phật pháp, văn hóa thịnh), thường sinh vào giữa những người hiền lành, sáng suốt, sinh trong nhà khéo ăn nói, thông hiểu kinh sách. Thường không ưa dự vào việc thế tục, sống không phạm pháp luật, thường sinh ở nước lớn, chưa từng sinh ở vùng biên địa.

 Dùng sự so sánh ấy, dùng dấu hiệu ấy, hạnh đầy đủ như thế, vì thế mà gọi là Bồ-tát A-duy-việt-trí. Vị ấy không bao giờ nói 'ta là A-duy-việt-trí', cũng không nói 'ta không phải', cũng không nghi rằng mình không ở địa vị A-duy-việt-trí, cũng không nói 'ta ở địa vị A-duy-việt-trí'. Ví như có người đã chứng đạo Tu-đà-hoàn (quả đầu tiên của hàng Thanh văn, đã bước vào dòng thánh), ở địa vị ấy không bao giờ ngờ vực trước việc ma, ma vừa khởi lên liền nhận biết, ma dần dần kéo đến cũng không nghe theo. Ở địa vị A-duy-việt-trí thì không bao giờ nghi ngờ, không lười biếng.

 Ví như có người làm điều ác nghịch, suốt đời lòng không thể chuyển đổi để làm lành mà thôi nghĩ ác; tâm ác ấy đến chết vẫn không dứt. Vị Bồ-tát này cũng vậy, trụ vững trong lẽ chính trung, ở địa vị A-duy-việt-trí, lòng không thể dời đổi, người khắp mười phương cũng không thể làm chuyển lòng vị ấy nữa. Tự có địa vị trên đường đạo của mình, không bao giờ nghi ngờ mà rơi vào A-la-hán, Bích-chi Phật (?), lòng không nghĩ rằng quả Phật khó đạt, lòng rộng lớn không có giới hạn, an ổn vững vàng trụ ở địa vị ấy, không ai có thể khuất phục được. Trụ như thế thì không ai sáng suốt vượt hơn được.

 Vì thế ma ác rất buồn bực đau đớn, nói rằng: 'Vị Bồ-tát này lòng như sắt thép, không thể lay chuyển.' Ma liền lại hóa ra hình Phật, đến nói với Bồ-tát: 'Sao ông không chứng lấy quả A-la-hán ngay tại đây? Ông chưa được thụ quyết sẽ đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ (sự giác ngộ tối thượng, chân chính, trọn vẹn của Phật); ông không có những điều so sánh ấy, không có những dấu hiệu ấy. Các Bồ-tát có so sánh ấy, có dấu hiệu ấy, hạnh đầy đủ như thế mà còn chưa thành Phật, ông thì do đâu mà được?'"

 Phật nói: "Nếu vị Bồ-tát ấy nghe lời ma mà lòng không lay động, thì vị Bồ-tát ấy đã được các Đát-tát-a-kiệt (Như Lai: danh hiệu của Phật) quá khứ thụ quyết, đã được A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ; vì thế nhận biết rằng ma hóa ra hình tượng Phật đến nói, 'đây không phải Phật, chỉ là ma thôi. Nó muốn làm lòng ta dao động, nhưng lòng ta không thể lay động.'"

 Phật nói: "Vị Bồ-tát ấy lòng không thể lay chuyển, là đã được các Đát-tát-a-kiệt quá khứ thụ quyết, đã được trao cho A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, trụ ở địa vị A-duy-việt-trí. Vì sao vậy? Vì có sự so sánh ấy, dấu hiệu ấy, hạnh đầy đủ như thế, nên biết rằng Bồ-tát A-duy-việt-trí đều đã được pháp, đều làm theo lẽ chính trung, sẵn sàng thay người mà không tiếc thân mạng. Vị Bồ-tát ấy đối với hết thảy pháp đều nhận lấy được, các pháp của các Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đều được giữ gìn. Vì thế mà không tiếc thân mạng, chưa từng lười biếng, không có lúc nào chán.

 Khi Đát-tát-a-kiệt và các đệ tử giảng kinh, lòng vị ấy không bao giờ nghi ngờ, cũng không nói rằng không phải Phật nói. Nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, lòng trọn không nghi, cũng không nói là sai. Vị Bồ-tát như thế đạt được Vô sở tùng sinh pháp lạc (tức Vô sinh pháp nhẫn: sự an nhiên thấu suốt rằng mọi pháp vốn không thật có sinh, không có diệt), đứng vững trong đó mà giữ gìn, công đức đều đầy đủ. Dùng sự so sánh ấy, dùng dấu hiệu ấy, hạnh đầy đủ như thế, đó là Bồ-tát A-duy-việt-trí."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video