Thiên 22 — Phẩm 22 – Học

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật Đạo Hành (Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật: trí tuệ lớn đưa người sang bờ bên kia, tức trí tuệ thấu suốt bản chất thật của mọi sự; Đạo Hành: "con đường tu hành", tên kinh), phẩm Học, thứ hai mươi hai.

 Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lẽ trống không) bạch Phật: "Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi loài) học vô thường (mọi sự luôn đổi thay, không thường còn) là học tát-vân-nhã (trí biết tất cả, trí tuệ toàn giác của Phật) chăng? Học không sinh là học tát-vân-nhã chăng? Học lìa bỏ tham dục là học tát-vân-nhã chăng? Học diệt (sự dứt sạch phiền não khổ đau) là học tát-vân-nhã chăng?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ông hỏi: 'Học vô thường là học tát-vân-nhã chăng?' — ý ông thế nào, bản vô (chân như: bản thể chân thật vốn như thế, không đổi của mọi pháp) của Đát-tát-a-kiệt (Như Lai: bậc đến từ sự chân thật, một danh hiệu của Phật), do theo nhân duyên mà được [gọi là] Đát-tát-a-kiệt, thì cái tên bản vô ấy có lúc nào hết không?"

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thưa không. Phật dạy là không."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đó là học tát-vân-nhã. Học như vậy là học Bát-nhã ba-la-mật; học như vậy là học Đát-tát-a-kiệt-đà (?), là học các lực (mười trí lực đặc biệt của Phật), là học vô sở úy (những điều không sợ hãi của Phật khi giảng pháp), là học các pháp của Phật. Bồ-tát học như vậy thì thực hành hết thảy các pháp học. Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại sĩ, bồ-tát có tâm nguyện lớn) học như vậy, thì ma (ma vương, kẻ chuyên ngăn trở người tu) và quyến thuộc của ma không thể phá hoại giữa đường; bồ-tát học như vậy, sẽ mau được a-duy-việt-trí (địa vị không còn thoái lui trên đường thành Phật); bồ-tát học như vậy, sẽ mau gần chỗ ngồi dưới cây Phật (cây bồ-đề, nơi Phật thành đạo); bồ-tát học như vậy, là học trọn Phật đạo; bồ-tát học như vậy, là tu tập pháp; bồ-tát học như vậy, là có lòng từ bi rất lớn. Như vậy là học tâm bình đẳng. Bồ-tát học như vậy, sẽ chuyển pháp luân ba lần, mười hai hành tướng (pháp luân: bánh xe giáo pháp, chỉ việc Phật giảng pháp; Phật giảng bốn chân lý qua ba vòng — chỉ rõ, khuyên tu, chứng nhận — mỗi vòng bốn chân lý, thành mười hai); bồ-tát học như vậy, là học cứu độ người khắp thiên hạ mười phương đến chỗ diệt hết khổ; bồ-tát học như vậy, là học cửa pháp cam lộ (giáo pháp ví như nước cam lộ, thứ nước thần làm bất tử, khiến người thoát khỏi sinh tử)."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Chỉ người không lười biếng mới học được điều này; học như vậy là học con đường [cứu độ] người khắp thiên hạ mười phương (?). Bồ-tát học như vậy thì không rơi vào nê-lê (địa ngục), cầm thú (loài súc vật), bệ-lệ (ngạ quỷ, loài quỷ đói); bồ-tát học như vậy, trọn không sinh ở vùng biên địa (nơi xa xôi không có Phật pháp); học như vậy, không sinh vào chỗ ngu si nghèo khổ; học như vậy, không bị mù, điếc, câm, ngọng, gù lưng (?); học như vậy, không phá mười giới (mười điều răn về thân, miệng, ý); học như vậy, không theo việc cúng giải hạn, bói toán; học như vậy, xa lìa người không giữ giới. Bồ-tát học như vậy, không mong sinh lên cõi trời Ni-duy-tiên (?; có lẽ là tầng trời cao nhất, nơi tâm tưởng cực kỳ vi tế, sống rất lâu mà không gặp Phật pháp). Vì sao? Vì bồ-tát có ẩu-hòa-câu-xá-la (phương tiện khéo léo: tài khéo tùy hoàn cảnh mà dùng cách thích hợp để tu tập và cứu độ người). Ẩu-hòa-câu-xá-la của Bát-nhã ba-la-mật là gì? Từ Bát-nhã ba-la-mật mà sinh ra ẩu-hòa-câu-xá-la; giữ ẩu-hòa-câu-xá-la, nên dù dứt bặt tâm thức mà nhập thiền (thiền định: định tâm, lắng tâm chuyên nhất), cũng không theo [quả báo của] thiền [mà sinh lên các cõi trời]. Bồ-tát học như vậy, sẽ được sức thanh tịnh, được sức không sợ hãi, được sức thanh tịnh của pháp Phật."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Tất cả các pháp của Phật vốn đều thanh tịnh, thế nào là bồ-tát được pháp thanh tịnh?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát học như vậy, là học pháp thanh tịnh không có chỗ được, các pháp đều thanh tịnh. Như vậy, Tu-bồ-đề! Khi bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà không hối, không chán, đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Người chưa được đạo thì ngu si, không hiểu pháp này, không thấy việc này; bồ-tát vì người nên thường tinh tấn, [nghĩ rằng:] người thấy ta cũng sẽ bắt chước ta mà tinh tấn; vì thế bồ-tát được sức mạnh, được tinh tấn, được không sợ hãi. Bồ-tát học như vậy, biết hết ý nghĩ trong tâm người khắp thiên hạ mười phương, không ai hơn được.

 Ví như đất sinh ra vàng bạc, chỉ ít nơi có mà thôi. Như vậy, Tu-bồ-đề, ít người theo lời dạy pháp Bát-nhã ba-la-mật mà học. Ví như, Tu-bồ-đề, ít người cầu ngôi già-ca-việt-la (vua Chuyển luân: vị vua lý tưởng thống trị cả thiên hạ bằng chính pháp), mà nhiều người cầu làm vua nước nhỏ. Như vậy, Tu-bồ-đề, ít người theo lời dạy pháp Bát-nhã ba-la-mật mà học, trong số đó nhiều người cầu quả A-la-hán (bậc đã dứt hết phiền não, tự mình thoát khỏi sinh tử nhưng không cầu thành Phật), Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy và không giáo hóa rộng rãi); trong các bồ-tát mới phát tâm, ít người theo lời dạy Bát-nhã ba-la-mật; trong những người đã học Bát-nhã ba-la-mật, ít người đạt được a-duy-việt-trí. Bồ-tát nên nghĩ: 'Ta phải gắng sức học, mong theo kịp bậc a-duy-việt-trí.'

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì không đem ý giận hướng về người, không tìm lỗi người, tâm không keo kiệt tham lam, tâm không phá giới, tâm không ôm hận, tâm không lười biếng, tâm không mê loạn, tâm không ngu si. Khi bồ-tát học Bát-nhã ba-la-mật, các ba-la-mật (các pháp tu đưa người sang bờ giác ngộ) đều thu về trong đó. Học Bát-nhã ba-la-mật là soi sáng các ba-la-mật, là đi vào khắp các ba-la-mật; học Bát-nhã ba-la-mật là làm đầy đủ các ba-la-mật khác. Ví như người nói: 'Đây là thứ tiện dụng của tôi, bên ngoài đeo mười hai món (?).' Như vậy, Tu-bồ-đề, bồ-tát học Bát-nhã ba-la-mật thì [các ba-la-mật] đều thu về trong đó.

 Ví như, Tu-bồ-đề, khi người chết, mạng sống hết, thì các căn (các giác quan như mắt, tai, mũi, lưỡi, thân) của thân đều diệt theo. Như vậy, Tu-bồ-đề, bồ-tát học Bát-nhã ba-la-mật là học các ba-la-mật, [các ba-la-mật] đều thu về trong đó. Bồ-tát muốn học để vượt qua bằng các ba-la-mật, thì phải học Bát-nhã ba-la-mật. Bồ-tát muốn học Bát-nhã ba-la-mật, là học điều không cùng tận. Ý Tu-bồ-đề thế nào, số người trong một cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hóa) có nhiều không?"

 Tu-bồ-đề đáp Phật: "Rất nhiều."

 Phật dạy: "Nếu có bồ-tát cúng dường từng ấy người trong một cõi Phật, cúng dường cho đến hết đời, phước ấy có nhiều không?"

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Rất nhiều."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Không bằng bồ-tát giữ gìn Bát-nhã ba-la-mật trong khoảng thời gian búng hai ngón tay."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bát-nhã ba-la-mật là tôn quý nhất, vì thế mau thành Phật. Như vậy, Tu-bồ-đề! Bồ-tát muốn đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn, tức thành Phật), làm bậc tôn quý duy nhất trong người mười phương, cứu giúp những người nghèo khổ, cô độc khắp mười phương, muốn cầu cảnh giới Phật, muốn được niềm vui của trí tuệ Phật, muốn như sư tử một mình cất tiếng gầm (giảng pháp không sợ hãi, khiến mọi tà thuyết phải khuất phục), muốn được địa vị Phật — muốn được tất cả những điều ấy thì phải học Bát-nhã ba-la-mật. Bồ-tát học Bát-nhã ba-la-mật là học hết các pháp khác."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bồ-tát lại cũng học pháp A-la-hán sao?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Dù biết pháp A-la-hán, nhưng không ưa làm, không học công đức mà A-la-hán làm, thì sao lại được [quả ấy]? Những gì A-la-hán làm, bồ-tát đều biết, nhưng không học, không làm, không trụ trong đó. Bồ-tát học như vậy, trên trời dưới trời không ai vượt hơn, vượt trên A-la-hán, Bích-chi-phật; như vậy là gần tát-vân-nhã. Bồ-tát học như vậy, không lìa xa Bát-nhã ba-la-mật, là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Bồ-tát học như vậy, đối với pháp tát-vân-nhã không tăng không giảm, lìa xa đạo A-la-hán, Bích-chi-phật. Nếu bồ-tát lại nghĩ: 'Dùng Bát-nhã ba-la-mật này, ta sẽ được tát-vân-nhã', có chút tưởng như vậy là không thực hành Bát-nhã ba-la-mật, cũng không có tướng của Bát-nhã ba-la-mật. Đối với việc sẽ được tát-vân-nhã, cũng không nghĩ, cũng không thấy, cũng không tưởng, đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video