Thiên 23 — Phẩm 23 – Giữ hạnh

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật Đạo Hành (Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật: trí tuệ lớn đưa người sang bờ bên kia, tức trí tuệ thấu suốt bản chất thật của mọi sự; Đạo Hành: "con đường tu hành", tên kinh), phẩm Thủ hành (giữ gìn việc tu hành), thứ hai mươi ba.

 Lúc ấy Thích-đề-hoàn-nhân (vua trời Đế Thích, chúa tể cõi trời Đao-lợi, vị hộ trì Phật pháp) ngồi trong đại hội, nghĩ: "Hạnh của bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi loài), người khắp thiên hạ mười phương không ai hơn được, huống chi tự mình đạt đến quả Phật? Được làm người trong mười phương đã khó, đã được làm người, sống yên ổn, mà có một người phát tâm tu Phật đạo là khó, huống chi người dốc lòng tu Phật đạo? Người muốn làm người dẫn đầu cho thiên hạ mười phương, người như vậy thật khó có."

 Lúc ấy Thích-đề-hoàn-nhân hóa ra hoa văn-đà-la (hoa mạn-đà-la, một loài hoa ở cõi trời), cầm lấy rải lên Phật; rải xong, nói rằng: "Người đi đường bồ-tát là hướng tới Phật đạo chăng? Mọi mong cầu đều thành, là gần [Phật], là được che chở trọn vẹn; người thực hành như vậy sẽ thành Phật; các kinh pháp, kinh pháp tát-vân-nhã (trí biết tất cả, trí tuệ toàn giác của Phật), kinh pháp Đát-tát-a-kiệt (Như Lai: bậc đến từ sự chân thật, một danh hiệu của Phật) đều đầy đủ, kinh pháp a-duy-việt-trí (địa vị bồ-tát không còn thoái lui trên đường thành Phật) cũng vậy."

 Thích-đề-hoàn-nhân nói: "Người dốc lòng cầu Phật, ở trong pháp này chỉ một lần khởi niệm thì trọn không còn xa."

 Thích-đề-hoàn-nhân nói: "Tôi muốn khiến người ở trong pháp càng thêm nghĩ nhớ, không chán cái khổ sinh tử; tất cả trên trời dưới trời đều là khổ, vì người mà phải nhẫn chịu những việc khổ nhọc. Trong tâm nghĩ: 'Những ai chưa được độ (đưa qua khỏi bờ khổ), ta sẽ độ cho; những ai chưa được thoát, ta sẽ khiến được thoát; những ai sợ hãi, ta sẽ khiến được yên; những ai chưa được bát-nê-hoàn (niết-bàn: sự tịch diệt hoàn toàn, chấm dứt mọi khổ đau sinh tử), ta sẽ khiến tất cả được bát-nê-hoàn.'"

 Thích-đề-hoàn-nhân hỏi Phật: "Khuyến khích và tùy hỷ (vui mừng theo điều thiện của người khác) với bồ-tát mới phát tâm thì được phước gì? Khuyến khích và tùy hỷ với các bồ-tát cao dần theo thứ bậc thì được phước gì? Cho đến khuyến khích và tùy hỷ với bồ-tát a-duy-việt-trí, lên đến bồ-tát a-duy-nhan (bậc bồ-tát chỉ còn một đời nữa là thành Phật), thì được phước gì?"

 Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) đem cân còn có thể biết được bao nhiêu cân lạng, [còn] phước của việc khuyến khích, tùy hỷ với bồ-tát mới phát tâm thì không thể đo lường."

 Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Một cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hóa) còn có thể cân mà biết được bao nhiêu cân lạng, [còn] phước của việc khuyến khích, tùy hỷ với bồ-tát a-xà-phù (?; có lẽ là bậc bồ-tát đã tu tiến lên trên bậc mới phát tâm nhưng chưa đến bất thoái) thì không có giới hạn."

 Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Nước của tất cả các biển trong một cõi Phật, lấy một sợi tóc chẻ làm trăm phần, rồi lấy một phần, dùng một phần tóc ấy chấm cho hết nước biển, còn có thể đếm biết được bao nhiêu giọt; [còn] phước của việc khuyến khích, tùy hỷ với bồ-tát a-duy-việt-trí thì không thể đếm."

 Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Hư không trong cảnh giới của a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không thể đếm) cõi Phật, dùng hộc, nửa hộc, đấu, nửa đấu, thăng, nửa thăng (các đơn vị đong lường dung tích, lớn nhất là hộc, rồi đến đấu, rồi thăng) mà đong, còn có thể đong hư không mà biết được bao nhiêu; [còn] phước của việc khuyến khích, tùy hỷ với bồ-tát a-duy-nhan thì không có cùng tận."

 Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Người bị ma (ma vương, kẻ chuyên ngăn trở người tu) quấy rối thì nghe điều này không tùy hỷ; người thuộc quyến thuộc của ma nghe điều này không tùy hỷ; kẻ từ cõi trời của ma xuống nghe điều này không tùy hỷ. Vì sao? Nếu có ý cầu Phật là phá cảnh giới của ma; có người phát tâm cầu Phật thì phải tùy hỷ với họ, đó là phá cảnh giới của ma. Tâm không lìa Phật, không lìa kinh pháp, không lìa chúng tỳ-kheo (đoàn thể những người xuất gia đã thọ giới đầy đủ), như vậy thì phải tùy hỷ với họ."

 Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Đúng như lời Thích-đề-hoàn-nhân nói, người tùy hỷ là gần Phật. Nhờ công đức tùy hỷ ấy, đời đời sinh ra ở đâu cũng được mọi người muốn cúng dường, chưa từng nghe tiếng xấu, không lo rơi vào ba đường ác (địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ), thường sinh lên cõi trời, ở khắp mười phương thường được tôn quý. Vì sao? Người tùy hỷ với bồ-tát như vậy là ban sự che chở cho người khắp mười phương. Vì sao? Bồ-tát mới phát tâm dần dần tăng tiến, tự mình đạt đến quả Phật; thành Phật rồi sẽ độ thoát người khắp thiên hạ mười phương."

 Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lẽ trống không) bạch Phật: "Tâm ví như huyễn (trò ảo thuật, có hình mà không thật), thì do đâu mà thành Phật?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ý Tu-bồ-đề thế nào, ông có thấy huyễn không?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Không, con cũng không thấy biến hóa, huyễn. Tâm huyễn lìa biến hóa, huyễn lìa tâm huyễn; dù lìa những thứ ấy mà thấy pháp khác, thì có được Phật đạo không (?)"

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Không thấy cũng không lìa; biến hóa huyễn lìa huyễn, tâm cũng không thấy, mà sẽ thành Phật; cũng không có pháp, cũng không có thấy, thì sẽ nói pháp gì, được hay không được? Pháp này là bản vô (chân như: bản thể chân thật vốn như thế, không đổi của mọi pháp), xa lìa cũng là bản vô; dù được hay không được, vốn không có chỗ sinh, cũng không có người thành Phật; nếu không có pháp, cũng không thể thành Phật."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Giả sử Bát-nhã ba-la-mật lìa bản vô thì không có đối tượng; pháp lìa gốc thì cũng không có đối tượng, cũng không chứng, cũng không giữ, cũng không hành, cũng không có pháp nào sẽ được. Vì sao? Vì lìa Bát-nhã ba-la-mật thì bản vô không có hình; bản vô xa lìa, thì do đâu mà ở trong Bát-nhã ba-la-mật thành Phật? Phật lìa gốc thì không có gì; nơi bản vô không có gì, thì cái gì sẽ thành Phật?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Như lời Tu-bồ-đề nói về 'lìa', thì nay Bát-nhã ba-la-mật không có gì, lìa gốc thì tát-vân-nhã không có gì."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Dù lìa gốc của Bát-nhã ba-la-mật, gốc cũng không từ đâu sinh. Tu-bồ-đề! Phải suy nghĩ như vậy, đi sâu vào mà giữ, vì thế lìa gốc, không có gì, mà được thành Phật."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Dù biết lìa gốc thì Bát-nhã ba-la-mật không có gì, [nếu chỉ vậy] thì đó là không giữ Bát-nhã ba-la-mật; người không thực hành đầy đủ Bát-nhã ba-la-mật thì không thể thành Phật."

 Phật dạy: "Như lời Tu-bồ-đề nói, không phải vì được Bát-nhã ba-la-mật mà thành Phật, cũng không phải nhờ lìa hay không lìa mà thành Phật, cũng không thể lìa Bát-nhã ba-la-mật mà thành Phật; người không được Bát-nhã ba-la-mật thì không thể thành Phật."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Việc bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật rất sâu xa, khó theo kịp."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ông nói: 'Việc bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật rất sâu xa, khó theo kịp.' Điều gọi là hạnh khó nhọc, là pháp sâu xa của bồ-tát, chính là ở chỗ không chứng lấy nê-hoàn (niết-bàn: sự tịch diệt, chấm dứt mọi khổ đau sinh tử)."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Như việc đã nói đó, bồ-tát không làm hạnh khó nhọc. Vì sao? Cũng không có người chứng, cũng không có ai ở trong Bát-nhã ba-la-mật mà được chứng, cũng không có kinh pháp nào được chứng. Bồ-tát nghe vậy không sợ, không biếng nhác, không thấy khó, đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Dù thực hành như vậy, cũng không thấy có hành, đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Dù gần thành Phật cũng không thấy, đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Xa lìa La-hán (bậc đã dứt hết phiền não, tự mình thoát khỏi sinh tử nhưng không cầu thành Phật), Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy và không giáo hóa rộng rãi), mà cũng không thấy, cũng không nghĩ, đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật.

 Ví như trong hư không không có ý nghĩ gần hay xa. Vì sao? Vì hư không vốn không có hình. Thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì không có chuyện cách Phật xa hay cách Phật gần. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật không có hình. Ví như nhà ảo thuật làm ra người hóa, người hóa không nghĩ: 'Thầy cách ta gần, người xem cách ta xa.' Vì sao? Vì người hóa không có hình. Bát-nhã ba-la-mật cũng vậy, không nghĩ: 'Đạo La-hán, Bích-chi-phật cách ta xa, Phật đạo cách ta gần.' Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật không có hình.

 Ví như bóng hiện trong nước, không nghĩ: 'Do đâu bóng hiện trong nước?' Cái gần thì không nghĩ là gần, cái xa cũng không nghĩ là xa. Vì sao? Vì bóng không có hình. Bát-nhã ba-la-mật như vậy, cũng không có ý nghĩ: 'Đạo La-hán, Bích-chi-phật là xa chăng? Phật đạo là gần chăng?' Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật không có hình. Bát-nhã ba-la-mật không có gì để yêu, không có gì để ghét; như những gì Đát-tát-a-kiệt có là không chỗ bám, không chỗ sinh, Bát-nhã ba-la-mật cũng vậy, cũng không chỗ sinh, cũng không chỗ bám. Ví như Đát-tát-a-kiệt hóa ra người, người hóa không nghĩ: 'Đạo La-hán, Bích-chi-phật cách ta xa', cũng không nói: 'Phật đạo cách ta gần.' Vì sao? Vì người hóa không có hình. Bát-nhã ba-la-mật cũng không nghĩ: 'Đạo La-hán, Bích-chi-phật cách ta xa', cũng không nghĩ: 'Phật đạo cách ta gần.' Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật không có hình.

 Ví như người thợ khéo chế tạo người gỗ có máy móc, hoặc làm các loài thú bằng gỗ, chúng không tự đứng ngồi được mà nhờ dây máy kéo mới động (?); người gỗ không nghĩ: 'Ta sẽ động đậy, co duỗi, cúi ngẩng để người xem vui thích.' Vì sao? Vì người gỗ vốn không có ý nghĩ. Bát-nhã ba-la-mật cũng vậy, tùy theo người thực hành mà mỗi người tự được; dù vậy, Bát-nhã ba-la-mật cũng không có hình, cũng không có ý nghĩ. Ví như đóng chiếc thuyền lớn đi biển; vì sao [đóng]? Đóng để chở khách buôn vượt biển. Thuyền cũng không nghĩ: 'Ta sẽ chở người qua.' Vì sao? Vì thuyền vốn không có ý nghĩ. Bát-nhã ba-la-mật cũng vậy, tùy theo người thực hành mà mỗi người tự được; Bát-nhã ba-la-mật cũng không có hình, cũng không có ý nghĩ, cũng như thế.

 Ví như đất đồng hoang, muôn vật, trăm thứ lúa, cỏ cây đều mọc lên trong đó, đất cũng không nghĩ: 'Ta sẽ cho mọc hay không cho mọc.' Bát-nhã ba-la-mật sinh ra các kinh pháp, cũng không nghĩ: 'Từ trong ta sinh ra hay không sinh ra.' Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật vốn không có hình. Ví như ngọc ma-ni (ngọc báu như ý, quý nhất trong các loại ngọc) tuôn ra mọi của báu, Bát-nhã ba-la-mật tuôn ra các kinh pháp, phân biệt mà dạy bảo; dù vậy, Bát-nhã ba-la-mật cũng không có ý nghĩ. Ví như mặt trời chiếu khắp bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức cả thế giới loài người), ánh sáng cũng không nghĩ: 'Ta sẽ chiếu khắp.' Bát-nhã ba-la-mật soi khắp các kinh pháp; dù vậy, Bát-nhã ba-la-mật cũng không có ý nghĩ.

 Ví như nước chảy đến khắp nơi, nước cũng không nghĩ: 'Ta sẽ chảy đến chỗ nào đó.' Bát-nhã ba-la-mật đến khắp các kinh pháp; dù vậy, Bát-nhã ba-la-mật cũng không có ý nghĩ. Ví như gió thổi đến khắp nơi, gió cũng không nghĩ: 'Ta sẽ thổi đến chỗ nào đó.' Bát-nhã ba-la-mật thành tựu các kinh pháp cũng vậy; dù vậy, Bát-nhã ba-la-mật cũng không có ý nghĩ. Ví như đỉnh núi Tu-di lấy cõi trời Đao-lợi (tầng trời trên đỉnh núi Tu-di, nơi vua trời Đế Thích ở) làm trang sức, núi Tu-di cũng không nghĩ: 'Ta sẽ ở trên mà sửa sang trang hoàng cõi trời Đao-lợi.' Bát-nhã ba-la-mật thành tựu tát-vân-nhã; dù vậy, Bát-nhã ba-la-mật cũng không có ý nghĩ. Ví như biển lớn sinh ra mọi thứ châu báu quý lạ, nước biển không nghĩ: 'Ta sẽ cho châu báu từ trong ta mà ra.' Bát-nhã ba-la-mật sinh ra các kinh pháp cũng vậy; dù vậy, Bát-nhã ba-la-mật cũng không có ý nghĩ. Ví như Phật sinh ra mọi công đức, che chở khắp muôn loài, đem tâm bình đẳng trao cho người khắp mười phương; Bát-nhã ba-la-mật thành tựu các kinh pháp cũng như vậy."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video