Thiên 9 — Phẩm 9 – Giác (biết việc ma)

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật Đạo Hành (Ma-ha: lớn lao; Bát-nhã ba-la-mật: trí tuệ toàn hảo đưa người sang bờ bên kia, tức trí tuệ thấy rõ mọi sự vật vốn không có tự thể cố định, nhờ đó vượt khỏi khổ đau sinh tử; Đạo Hành: con đường thực hành). Phẩm thứ chín: Phẩm Nhận Biết (bản Khiết Đan tạng ghi là Phẩm Nhận Biết Ma).

 Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lẽ "không") hỏi Phật: "Người thiện nam, thiện nữ (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp) trong khi học sẽ có những dấu hiệu nghiệm thấy. Thưa Thiên Trung Thiên (Trời trong các cõi trời, danh hiệu tôn xưng Phật)! Làm thế nào để nhận biết những trở ngại?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Khi tâm không vui thích, nên nhận biết đó là việc ma (Ma: thiên ma và những thế lực luôn tìm cách ngăn cản, phá hoại việc tu hành) làm. Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) mà tâm bỗng dưng nổi lên ý nghĩ sằng bậy, nên nhận biết đó là việc ma làm. Bồ-tát Ma-ha-tát khi chép kinh này mà có sấm sét làm sợ hãi, nên nhận biết đó là việc ma làm. Bồ-tát Ma-ha-tát khi chép kinh này mà đùa cợt lẫn nhau, nên nhận biết đó là việc ma làm. Bồ-tát Ma-ha-tát khi chép kinh này mà chê bai, so bì lẫn nhau (?), nên nhận biết đó là việc ma làm. Bồ-tát Ma-ha-tát khi chép kinh này mà ngó nghiêng hai bên, nên nhận biết đó là việc ma làm. Bồ-tát Ma-ha-tát khi chép kinh này mà tâm nghĩ điều tà, ý niệm không chuyên nhất, nên nhận biết đó là việc ma làm. Bồ-tát Ma-ha-tát tâm không để vào kinh, nhiều lần đứng dậy khỏi chỗ ngồi, nên nhận biết đó là việc ma làm. Bồ-tát Ma-ha-tát tự nghĩ: 'Ta chưa được thụ quyết (được Phật báo trước rằng về sau chắc chắn sẽ thành Phật) trong Bát-nhã ba-la-mật', tâm rối loạn liền đứng dậy bỏ đi, nên nhận biết đó là việc ma làm. Bồ-tát Ma-ha-tát tự nghĩ: 'Tên ta không có trong Bát-nhã ba-la-mật', tâm không vui thích, nên nhận biết đó là việc ma làm.

 Bồ-tát Ma-ha-tát tự nghĩ: 'Quê hương, quận, nước, huyện, ấp của ta không nghe nói đến Bát-nhã ba-la-mật, và nơi ta sinh ra cũng hoàn toàn không nghe nói đến điều này', trong ý muốn hối hận liền bỏ đi. Người ấy về sau phải trải qua thêm nhiều kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) nữa mới có chỗ đạt được; trong vài kiếp sắp tới lại ưa học các kinh khác, không an trụ nơi Tát-vân-nhã (trí tuệ biết hết thảy mọi điều, tức trí tuệ toàn giác của Phật). Bỏ Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà đi học các kinh khác, thế là bỏ gốc mà lấy ngọn. Người học Bát-nhã ba-la-mật thì biết cả pháp thế tục, lại biết cả pháp đạo. Ví như con chó nhỏ được chủ nhà cho ăn mà không chịu ăn, lại đi xin ăn của người làm thuê. Cũng vậy, Tu-bồ-đề! Đời sau sẽ có Bồ-tát bỏ Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, trái lại đi tìm cành lá của Bát-nhã ba-la-mật, chạy theo các thuật kinh khác, liền rơi vào địa vị Thanh văn (hàng đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu tự mình thoát khỏi sinh tử) và Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy, cũng không đi giáo hóa người khác). Ví như người đàn ông được con voi mà lại chỉ ngắm cái chân của nó. Tu-bồ-đề nghĩ sao, người ấy có khôn ngoan không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Không khôn ngoan."

 Phật nói: "Trong số những vị Bồ-tát có đức ấy, có người bỏ Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà đi, trái lại tu học các kinh khác, rồi rơi vào hai hạng kia, đạt đạo A-la-hán (bậc đã dứt hết phiền não, tự mình thoát khỏi sinh tử) hay Bích-chi-phật. Tu-bồ-đề nghĩ sao, vị Bồ-tát ấy có khôn ngoan không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Không khôn ngoan."

 Phật nói: "Như thế, nên nhận biết đó là việc ma làm."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ví như người đàn ông muốn thấy biển lớn, xưa nay chưa từng thấy biển lớn, nay thấy một ao hồ lớn bèn nói: 'Nước này chẳng phải là biển lớn sao?' Tu-bồ-đề nghĩ sao, người ấy có khôn ngoan không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Không khôn ngoan."

 Phật nói: "Cũng vậy, vị Bồ-tát có đức kia bỏ Bát-nhã ba-la-mật mà đi, trái lại học các kinh khác, rơi vào địa vị Thanh văn và Bích-chi-phật. Tu-bồ-đề nghĩ sao, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có khôn ngoan không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Không khôn ngoan."

 Phật nói: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nên nhận biết đó là việc ma làm. Ví như một người thợ tài giỏi tuyệt vời có thể dựng cung điện nhà cửa, có ý muốn đo tính để dựng một cung điện như cung điện mặt trời, mặt trăng, cao đến mức ai cũng thấy. Tu-bồ-đề nghĩ sao, người ấy có làm được không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Cung điện mặt trời, mặt trăng rất cao, rốt cuộc không thể làm được."

 Phật nói: "Tu-bồ-đề nghĩ sao, người ấy có khôn ngoan không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Không khôn ngoan."

 Phật nói: "Cũng vậy, Tu-bồ-đề! Đời sau, những người đi theo đạo Bồ-tát được nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà không vừa ý, liền bỏ đi, trái lại đi làm sáng tỏ pháp Thanh văn, Bích-chi-phật, rồi ở trong đó tìm cầu Tát-vân-nhã. Tu-bồ-đề nghĩ sao, vị Bồ-tát ấy có khôn ngoan không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Không khôn ngoan."

 Phật nói: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nên nhận biết đó là việc ma làm. Ví như người đàn ông muốn thấy Già-ca-việt-la (Chuyển Luân Thánh Vương, vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp), chưa thấy Già-ca-việt-la mà lại thấy một ông vua nhỏ, nhìn kỹ dung mạo, quần áo của ông ta, rồi gọi rằng đó là Già-ca-việt-la. Tu-bồ-đề nghĩ sao, người ấy có khôn ngoan không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Không khôn ngoan."

 Phật nói: "Cũng vậy, Tu-bồ-đề! Đời sau sẽ có Bồ-tát được nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà trái lại không vừa ý, liền bỏ đi, vào trong pháp Thanh văn mà muốn cầu Tát-vân-nhã. Tu-bồ-đề nghĩ sao, vị Bồ-tát ấy có khôn ngoan không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Không khôn ngoan."

 Phật nói: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nên nhận biết đó là việc ma làm. Ví như người đàn ông đói lả, được bữa ăn trăm món ngon mà không chịu ăn, lại đi ăn bữa sáu mươi món. Tu-bồ-đề nghĩ sao, người ấy có khôn ngoan không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Không khôn ngoan."

 Phật nói: "Cũng vậy, Tu-bồ-đề! Đời sau sẽ có Bồ-tát Ma-ha-tát được nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà không vừa ý, liền bỏ đi, vào trong pháp Thanh văn, cầu Tát-vân-nhã, muốn được thành Phật. Tu-bồ-đề nghĩ sao, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có khôn ngoan không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Không khôn ngoan."

 Phật nói: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nên nhận biết đó là việc ma làm. Ví như người đàn ông được viên ngọc ma-ni (một loại ngọc quý báu bậc nhất) vô giá, lại đem viên thủy tinh ra so, muốn cho hai thứ ngang nhau. Tu-bồ-đề nghĩ sao, người ấy có khôn ngoan không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Không khôn ngoan."

 Phật nói: "Cũng vậy, đời sau sẽ có người đi theo đạo Bồ-tát, được nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà trái lại đem so với pháp Thanh văn, muốn ở trong pháp Thanh văn mà được Tát-vân-nhã để thành Phật. Tu-bồ-đề nghĩ sao, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có khôn ngoan không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Không khôn ngoan."

 Phật nói: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Khi chép Bát-nhã ba-la-mật, nếu có chuyện tiền của lợi lộc nổi lên, nghe lời ấy liền bỏ đi, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy là tự mình gây trở ngại."

 Tu-bồ-đề hỏi Phật: "Như thế có chép thành Bát-nhã ba-la-mật được không?"

 Phật nói: "Không thể chép thành được. Người thiện nam ấy nên nhận biết đó là việc ma làm."

 Phật nói: "Tu-bồ-đề! Nếu người thiện nam chép kinh này ít nhiều, rồi nói: 'Ta chép Bát-nhã ba-la-mật', và ở trong đó mong được nghe lời thụ quyết cho mình, muốn có chỗ đạt được, thì nên nhận biết đó là việc ma làm. Kẻ nào khởi ý tưởng mà mong cầu như thế là rơi vào cõi của ma.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Khi chép Bát-nhã ba-la-mật mà trong ý nhớ quê hương, hoặc nghĩ đến phương khác, hoặc nghĩ đến nước khác, hoặc nghĩ đến vua chúa, hoặc nghĩ đến giặc cướp, hoặc nghĩ đến binh lính, hoặc nghĩ đến đánh nhau, trong ý nhớ cha mẹ, anh em, chị em, họ hàng, lại có những ý nghĩ khác nữa; ma lại làm cho những ý nghĩ ấy tăng thêm, làm rối loạn ý của Bồ-tát Ma-ha-tát, gây trở ngại. Nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Nếu có tiền của lợi lộc — áo quý (?), quần áo, đồ ăn thức uống, giường nằm đồ ngủ, thuốc men chữa bệnh — đầy đủ kéo đến, lọt vào tai Bồ-tát làm cho ý rối loạn, không học, tụng, chép thành Bát-nhã ba-la-mật được. Nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Có pháp sâu xa của Phật, ma lần theo mà làm rối loạn, khiến Bồ-tát Ma-ha-tát không còn ưa muốn đạt được Âu-hòa-câu-xá-la (phương tiện thiện xảo, tức tài khéo léo dùng các cách thích hợp để giáo hóa, cứu độ chúng sinh), liền không vừa ý hỏi han về Bát-nhã ba-la-mật."

 Phật nói: "Ta đã giảng rộng các việc của Bồ-tát Ma-ha-tát. Ai muốn học Âu-hòa-câu-xá-la thì nên tìm cầu nơi Bát-nhã ba-la-mật. Kẻ nào không vừa ý với Bát-nhã ba-la-mật liền bỏ đi, trái lại đi tìm Âu-hòa-câu-xá-la trong đạo Thanh văn. Tu-bồ-đề nghĩ sao, vị Bồ-tát ấy có khôn ngoan không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Không khôn ngoan."

 Phật nói: "Như thế, Bồ-tát Ma-ha-tát nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Nếu người nhận học kinh muốn nghe Bát-nhã ba-la-mật mà thân thể của pháp sư (vị thầy giảng dạy kinh pháp) lại không được khỏe, như thế Bồ-tát Ma-ha-tát nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Pháp sư vừa khỏe lại, muốn trao Bát-nhã ba-la-mật, thì người nhận học kinh lại muốn bỏ đi nơi khác; hai bên không hòa hợp, cũng không chép thành Bát-nhã ba-la-mật được. Như thế, Bồ-tát Ma-ha-tát nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Người học kinh đến, muốn nhận Bát-nhã ba-la-mật, lòng hớn hở vui mừng, thì pháp sư lại muốn đi phương khác; như thế hai bên không hòa hợp, không học, chép thành Bát-nhã ba-la-mật được. Như thế, Bồ-tát Ma-ha-tát nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Pháp sư trong ý muốn được thứ gì đó, như quần áo hay tiền của lợi lộc, mà người nhận học kinh lại không có lòng muốn cho; hai bên không hòa hợp, không học thành Bát-nhã ba-la-mật được. Như thế, Bồ-tát Ma-ha-tát nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Người nhận học kinh không tiếc thứ gì, thầy đòi gì cũng không trái ý, nhưng pháp sư có những quyển kinh lại không chịu đưa ra, cũng không chịu giảng giải theo, người nhận học kinh liền không vui; hai bên không hòa hợp, không học, chép thành Bát-nhã ba-la-mật được. Như thế, Bồ-tát Ma-ha-tát nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Pháp sư vừa muốn giảng nói thì người nhận học kinh lại không muốn nghe biết; như thế hai bên không hòa hợp, cũng không được nghe Bát-nhã ba-la-mật. Như thế, Bồ-tát Ma-ha-tát nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Pháp sư nếu thân thể mỏi mệt cùng cực, nằm không muốn dậy, không thích giảng nói gì, mà người nhận học kinh lại muốn được nghe Bát-nhã ba-la-mật; như thế hai bên không hòa hợp, không được nghe Bát-nhã ba-la-mật. Như thế, Bồ-tát Ma-ha-tát nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Khi muốn chép Bát-nhã ba-la-mật, hoặc khi muốn giảng nói, nếu trong chúng hội có người đến, trái lại nói lời chê bai: 'Học cái này thì phải mang nhiều khổ nhọc.' Rồi nói rằng nỗi khổ ở Nê-lê (địa ngục), loài cầm thú và Bệ-lệ (loài ngạ quỷ, quỷ đói) rất lớn, bảo người ta rằng: 'Nên sớm dứt cái gốc sinh tử đi.' Những chuyện như vậy, Bồ-tát Ma-ha-tát nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Khi muốn chép Bát-nhã ba-la-mật, hoặc khi muốn giảng nói, có người đến ngồi trong chúng hội, khen ngợi sự sung sướng trên cõi trời, năm thứ dục lạc (sự ham thích đối với hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị ngon, sự đụng chạm êm ái) đều có thể tha hồ hưởng; người tu thiền thì có thể sinh lên các cõi trời Sắc giới (những cõi trời đã lìa dục vọng thô, chỉ còn thân thể và cung điện vi diệu), người tu quán không lặng thì có thể sinh lên các cõi trời Vô sắc giới (những cõi trời không còn thân thể vật chất, chỉ còn tâm thức). [Rồi nói:] 'Những điều ấy đều là pháp vô thường, khổ nhọc, chẳng bằng ở đây cầu đạo Tu-đà-hoàn (quả vị thứ nhất, đã vào dòng thánh), đạo Tư-đà-hàm (quả vị thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), đạo A-na-hàm (quả vị thứ ba, không còn trở lại cõi dục), đạo A-la-hán (quả vị thứ tư, cao nhất, dứt sạch phiền não), thì không còn dính dáng với sinh tử nữa.' Như thế, Tu-bồ-đề! Bồ-tát Ma-ha-tát nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Pháp sư nghĩ: 'Ta là bậc tôn quý; ai đến cung kính quy phục ta thì ta trao Bát-nhã ba-la-mật; ai không cung kính quy phục thì ta không trao.' Người nhận học kinh quy phục, lễ bái cung kính, không ngại chỗ hiểm khó, thì pháp sư lại đổi ý, không muốn trao kinh cho đệ tử; nghe nói ở nước khác lúa gạo đắt đỏ, bèn bảo người nhận học kinh: 'Này thiện nam, có biết không? Có thể cùng ta đi đến chỗ ấy không? Hãy suy nghĩ cho kỹ, đừng để sau này hối hận.' Đệ tử nghe lời ấy, rất buồn rầu khổ sở, liền tự nghĩ: 'Ta đã thấy hết kinh rồi mà thầy không chịu trao cho ta, biết làm sao đây.' Như thế hai bên không hòa hợp, không học, chép thành Bát-nhã ba-la-mật được. Như thế, Tu-bồ-đề! Bồ-tát Ma-ha-tát nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Pháp sư muốn đến một nơi cực kỳ hiểm nghèo, bảo người nhận học kinh rằng: 'Này thiện nam, có biết không? Nơi ấy không có lúa gạo, có cọp sói, nhiều giặc cướp, là đầm hoang vắng (?), ta thích đi đến đó. Hãy tự suy nghĩ cho kỹ, có thể theo ta chịu nổi khổ nhọc ấy không?' Rồi lại dùng lời lẽ sâu xa, ngọt ngào mà nói chuyện với đệ tử; đệ tử thì trong lòng đã chán, không còn muốn theo nữa, thầy dần dần cho về (?). Như thế, Tu-bồ-đề! Thế là gây nên trở ngại, không học Bát-nhã ba-la-mật được. Như thế, Bồ-tát Ma-ha-tát nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Pháp sư chăm đi khất thực (đi xin ăn để nuôi thân, theo lối sống của người tu), có nhiều mưu mẹo, nhất quyết không chịu trao kinh cho đệ tử, trái lại muốn lười biếng bỏ đi, bèn bảo người nhận học kinh: 'Này thiện nam, có biết không? Ta sắp đi đến một nơi.' Rồi lại có những lời hỏi han (?). Như thế hai bên không hòa hợp, không học, chép thành Bát-nhã ba-la-mật được. Như thế, Bồ-tát Ma-ha-tát nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Ma ác thường tìm kẽ hở, không muốn cho có người học, tụng, thọ nhận Bát-nhã ba-la-mật."

 Tu-bồ-đề hỏi Phật: "Vì cớ gì ma ác thường tìm kẽ hở, không muốn cho có người học, tụng, thọ nhận Bát-nhã ba-la-mật?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ma ác chuyên đi chê bai, nói rằng cái này không phải là Ba-la-mật, rồi nói: 'Ta có từng bộ kinh sâu xa, sướng không tả nổi, cho nên đó mới là Ba-la-mật.' Như thế, Tu-bồ-đề! Ma ác chuyên đi chê bai, khiến những Bồ-tát mới học trong lòng sinh ngờ vực, liền không còn học, tụng, chép kinh này nữa. Bồ-tát Ma-ha-tát nên nhận biết đó là việc ma làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Khi việc ma nổi lên, khiến Bồ-tát đã học sâu lại chứng nhập thực tế (đi thẳng vào sự diệt tận, tức Niết-bàn riêng cho mình, mà bỏ chí nguyện cứu độ chúng sinh), liền rơi vào hàng Thanh văn, đạt đạo Tu-đà-hoàn. Như thế, Bồ-tát Ma-ha-tát nên nhận biết đó là việc ma làm."

 Kinh Đạo Hành Bát-nhã, quyển thứ tư (hết).

 Kinh Đạo Hành Bát-nhã, quyển thứ năm.

 Đời Hậu Hán, Tam tạng (vị thầy thông thạo cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) người nước Nguyệt Chi (một nước ở Trung Á thời xưa) là Chi Lâu-ca-sấm dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video