Thiên 3 — Quyển 3 – Mười pháp Nguyện, Lực, Trí; Bồ Tát như đất, nước, lửa, hư không, trăng, mặt trời, sư tử, hoa sen

 Kinh Bảo Vân do Phật thuyết, quyển thứ ba (Bảo Vân nghĩa là "mây báu")

 Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe)! Bồ-tát (người đã phát tâm cầu thành Phật, vừa tu cho mình vừa cứu giúp mọi loài) lại có mười pháp gọi là phương tiện phát nguyện (khéo léo trong việc phát nguyện; phát nguyện là lập lời nguyện lớn cho con đường tu). Mười pháp ấy là gì? Phát nguyện không thấp kém. Phát nguyện không sợ sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, lặp lại không dứt). Phát nguyện vượt hơn tất cả chúng sinh (mọi loài có sự sống và có cảm giác). Phát nguyện được tất cả chư Phật khen ngợi. Phát nguyện có thể dẹp tan mọi ma (những thế lực làm hại, cản trở người tu). Phát nguyện không phải vì người khác dạy bảo. Phát nguyện không có giới hạn. Phát nguyện không sợ hãi. Phát nguyện không lo buồn. Phát nguyện đầy đủ.

 Thế nào gọi là Bồ-tát phát nguyện không thấp kém? Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có công hạnh cao) không vì muốn hưởng vui trong tam hữu (ba cõi tồn tại: cõi còn ham muốn, cõi còn hình sắc, cõi không còn hình sắc) mà phát nguyện. Đó gọi là Bồ-tát phát nguyện không thấp kém.

 Thế nào gọi là Bồ-tát phát nguyện không sợ sinh tử? Không cầu nhị thừa (hai con đường tu chỉ lo tự giải thoát cho mình: Thanh văn và Duyên giác), không vì chán ghét sinh tử, không vì muốn diệt trừ sinh tử mà phát nguyện. Đó gọi là Bồ-tát phát nguyện không sợ sinh tử.

 Thế nào gọi là Bồ-tát phát nguyện vượt hơn tất cả chúng sinh? Bồ-tát nguyện khiến tất cả chúng sinh thuộc tứ sinh (bốn cách sinh ra: sinh từ thai, sinh từ trứng, sinh từ chỗ ẩm ướt, tự hoá sinh) đều thành tựu Bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn) và nhập Bát Niết-bàn (sự tịch diệt trọn vẹn, ra khỏi hẳn sinh tử). Còn bản thân ta thì hoặc vào Niết-bàn (cảnh giới đã dứt hết khổ đau, phiền não), hoặc không vào Niết-bàn cũng được. Đó gọi là Bồ-tát phát nguyện vượt hơn tất cả chúng sinh.

 Thế nào gọi là Bồ-tát phát nguyện được tất cả chư Phật khen ngợi? Bồ-tát phát nguyện rằng: "Ta sẽ giáo hoá tất cả chúng sinh, khiến ai cũng phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn khắp của một vị Phật), tu theo con đường của Bồ-tát, cho đến khi ngồi nơi đạo tràng (chỗ ngồi tu và thành Phật dưới cội Bồ-đề). Khi ấy, ta sẽ khẩn khoản thỉnh cầu các vị chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp; ví như lăn bánh xe để nghiền nát mê lầm). Nếu Phật sắp vào Niết-bàn, ta sẽ khẩn khoản thỉnh cầu Ngài ở lại đời lâu dài để làm lợi ích cho chúng sinh." Đó gọi là Bồ-tát phát nguyện được tất cả chư Phật khen ngợi.

 Thế nào gọi là Bồ-tát phát nguyện dẹp tan tất cả các ma? Bồ-tát nguyện rằng khi tất cả chúng sinh thành Phật, trong cõi nước của họ không còn nghe đến tên ác ma. Đó gọi là Bồ-tát phát nguyện dẹp tan tất cả các ma.

 Thế nào gọi là Bồ-tát phát nguyện không phải vì người khác dạy bảo? Bồ-tát hoàn toàn không phải nhờ người khác dạy mà phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, mà tự dùng trí tuệ của mình nhìn xét thế gian, thấy chúng sinh chịu vô lượng khổ đau, vì muốn kéo họ ra khỏi khổ mà phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đó gọi là Bồ-tát phát nguyện không phải vì người khác dạy bảo.

 Thế nào gọi là Bồ-tát phát nguyện không có giới hạn? Bồ-tát không phát nguyện vì một phương hướng, một nơi chốn hay một duyên cớ nhỏ hẹp nào. Bồ-tát sửa sang y phục, quỳ gối phải chạm đất, chắp tay, trong lòng chán lìa thế tục, nguyện rằng: "Tất cả các Bồ-tát ở mọi thế giới trong mười phương, dù đang ngồi nơi đạo tràng, đang siêng tu khổ hạnh, vừa mới thành Phật, hay đang chuyển pháp luân, xin hãy đều soi xét thấu lòng con. Con khẩn khoản thỉnh cầu, vui mừng theo, và nguyện các vị chuyển pháp luân." Tất cả Bồ-tát trong mười phương, từ lúc mới phát tâm, tu hành sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa người qua bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), đều làm vô lượng hạnh khó làm, khổ hạnh, cho đến khi ngồi nơi đạo tràng, hàng phục ma, thành Phật và chuyển pháp luân; đối với từng tâm lành ấy, con đều vui mừng theo, và phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đó gọi là Bồ-tát phát nguyện không có giới hạn.

 Thế nào gọi là Bồ-tát phát nguyện không sợ hãi? Bồ-tát từ lúc mới phát tâm, nghe giáo pháp sâu xa nhiệm mầu cũng không kinh sợ; nghe về vô lượng công đức trong những việc làm của Phật thuở trước cũng không kinh sợ; nghe về du hí thần thông sâu xa của Bồ-tát (năng lực siêu phàm mà Bồ-tát dùng một cách tự tại, nhẹ nhàng như dạo chơi) cũng không kinh sợ; nghe về thiện quyền phương tiện sâu xa của Bồ-tát (cách khéo léo, linh hoạt tùy hoàn cảnh để dẫn dắt chúng sinh) cũng không kinh sợ. Bồ-tát nghĩ thế này: "Sự giác ngộ của Phật là vô lượng vô biên, thế giới là vô lượng vô biên, chúng sinh được Phật giáo hoá cho chín muồi cũng vô lượng vô biên. Đó không phải là điều sức trí của ta có thể biết được, chỉ có Phật với Phật mới thấu suốt tận cùng." Đó gọi là Bồ-tát phát nguyện không sợ hãi.

 Thế nào gọi là Bồ-tát phát nguyện không lo buồn? Bồ-tát thấy các chúng sinh ngu si, không có mắt trí tuệ, ngang bướng khó dạy, không thể khuất phục, phá giới, lười biếng, đủ mọi điều ác. Vì những kẻ như thế mà Bồ-tát dấy lòng chán sâu, cầu sinh về tịnh độ (cõi nước trong sạch của một vị Phật), nguyện cho chúng con không còn nghe đến tên những điều ác như vậy, và sẽ thực hành từ bi, trí tuệ đầy đủ. Bồ-tát phát tâm rồi liền nghĩ thế này: "Trong tất cả thế giới, những chúng sinh ít trí, ngu si, câm điếc, không có phần Niết-bàn, không sinh lòng tin, bị tất cả chư Phật và Bồ-tát bỏ rơi, những chúng sinh như thế ta đều sẽ điều phục (dạy dỗ cho thuần hoá), cho đến khi ngồi nơi đạo tràng, đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề." Khi phát tâm này, tất cả cung điện của ma đều rung chuyển, chư Phật mười phương cất tiếng khen ngợi; Bồ-tát trang nghiêm cõi tịnh độ và mau thành chánh giác (sự giác ngộ chân chính của Phật). Đó gọi là Bồ-tát phát nguyện không lo buồn.

 Thế nào gọi là Bồ-tát phát nguyện đầy đủ? Bồ-tát phát tâm thề nguyện hàng phục ma, thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đó gọi là Bồ-tát phát nguyện đầy đủ. Ví như bát dầu đã đầy ngang miệng, nhỏ thêm một giọt cũng không chứa được nữa; Bồ-tát thành Phật thì mọi lời nguyện đều trọn đầy cũng như vậy, không còn thiếu một lời nguyện nào dù nhỏ như hạt bụi. Này thiện nam tử! Có đủ mười điều này thì gọi là Bồ-tát phương tiện phát nguyện đầy đủ.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là sức mạnh đầy đủ. Mười pháp ấy là gì? Sức không bị người xem thường. Sức không bị người khác khuất phục. Sức có đủ phúc nghiệp (những việc lành đem lại phúc). Sức có đủ trí tuệ. Sức có đủ đồ chúng (đoàn người tu theo mình). Sức có thần thông (năng lực siêu phàm). Sức tự tại (làm gì cũng được theo ý, không bị ngăn trở). Sức đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn mọi giáo pháp đã nghe, không quên mất). Sức giữ định của Bồ-tát không thể lay động (định là trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú một chỗ). Sức nói ra không có hai lời.

 Thế nào gọi là sức không bị người xem thường của Bồ-tát? Tất cả ngoại đạo (những người theo các giáo phái khác ngoài đạo Phật), Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy để tự giải thoát) và nhị thừa không ai vượt hơn được; tất cả chúng sinh cũng không ai có sức ngang bằng Bồ-tát. Đó gọi là sức không bị người xem thường của Bồ-tát.

 Thế nào gọi là sức có đủ phúc nghiệp của Bồ-tát? Không có phúc đức, công đức (điều tốt lành tích được nhờ làm việc thiện) nào được tu ở thế gian hay xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian) mà trang nghiêm ngang bằng sức của Bồ-tát. Đó gọi là sức có đủ phúc nghiệp của Bồ-tát.

 Thế nào gọi là sức có đủ trí tuệ của Bồ-tát? Sức trí của Bồ-tát hễ có làm việc gì thì về trước cũng như về sau đều không có sai lầm. Đó gọi là sức có đủ trí tuệ của Bồ-tát.

 Thế nào gọi là sức có đủ đồ chúng của Bồ-tát? Đồ chúng của Bồ-tát không làm hỏng chánh kiến (cái thấy đúng đắn), không làm hư oai nghi (phong thái, cử chỉ đúng phép của người tu), luôn sống tịnh mạng (nuôi thân bằng cách trong sạch, đúng chánh pháp); đại chúng do Bồ-tát thu nhận đều cùng theo hạnh ngay thẳng như Bồ-tát. Đó gọi là sức có đủ đồ chúng của Bồ-tát.

 Thế nào gọi là sức có đủ thần thông của Bồ-tát? Bồ-tát dùng ngũ thông thế tục (năm loại năng lực siêu phàm còn thuộc thế gian: nhìn thấu xa, nghe thấu xa, biết lòng người, biết đời trước, biến hoá tùy ý) mà vẫn hơn ngũ thông của Thanh văn và nhị thừa. Có thể dùng một hạt bụi chứa cả Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người chúng ta sống) và tứ thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di trong một thế giới), hoặc một nghìn thế giới, hai nghìn thế giới, hoặc tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn lần nghìn lần nghìn thế giới, tức một vũ trụ cực lớn), cho đến số tam thiên đại thiên thế giới nhiều như cát sông Hằng; vậy mà hạt bụi nhỏ không lớn thêm, thế giới không thu nhỏ lại, chúng sinh trong đó cũng không bị chật chội, không hề hay biết, không cản trở nhau. Đó gọi là sức có đủ thần thông của Bồ-tát.

 Thế nào gọi là Bồ-tát được sức tự tại? Bồ-tát có sức tự tại, muốn khiến tam thiên đại thiên thế giới đầy khắp các thứ châu báu thì liền được như ý. Đó gọi là sức tự tại của Bồ-tát.

 Thế nào gọi là Bồ-tát được sức đà-la-ni? Nếu Bồ-tát nghe vô lượng vô biên chư Phật thuyết pháp, với những điều nghe khác nhau, chữ nghĩa khác nhau, thì trong một ý niệm có thể thu nhận, ghi nhớ, suy ngẫm và tu hành theo đủ mọi âm thanh ấy. Đó gọi là sức đà-la-ni của Bồ-tát.

 Thế nào gọi là sức giữ định không lay động của Bồ-tát? Không chúng sinh nào có thể quấy phá làm tâm Bồ-tát rối loạn. Đó gọi là sức giữ định không lay động của Bồ-tát.

 Thế nào gọi là sức nói ra không có hai lời của Bồ-tát? Bồ-tát trong lòng suy nghĩ rồi mới nói, miệng không có hai lời, chỉ trừ những lời nói phương tiện nhằm làm lợi ích. Đó gọi là sức nói không hai lời của Bồ-tát. Nếu Bồ-tát thọ ký (nói trước về tương lai của ai, như việc người ấy sẽ thành Phật) thì không bao giờ sai; trí tuệ của tất cả chúng sinh không ai vượt hơn được Bồ-tát. Này thiện nam tử! Có đủ mười điều này thì gọi là Bồ-tát được sức mạnh đầy đủ.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là trí tuệ đầy đủ. Mười pháp ấy là gì? Trí biết nhân vô ngã đầy đủ (biết rằng con người không có cái "tôi" thật sự). Trí biết pháp vô ngã đầy đủ (biết rằng mọi sự vật, hiện tượng cũng không có bản thể riêng thật sự). Trí biết khắp mọi phương đầy đủ. Trí khéo biết cảnh giới và chỗ chốn của thiền định đầy đủ. Trí về sự trì giữ đầy đủ (?), trí không ai sánh bằng đầy đủ. Trí khéo biết căn hạnh của chúng sinh đầy đủ (căn tánh, khả năng tiếp nhận và việc làm của mỗi người). Trí vô tác đầy đủ (trí tự nhiên vận hành, không cần cố ý tạo tác). Trí khéo biết tướng của mọi pháp đầy đủ. Trí khéo biết xuất thế gian đầy đủ.

 Thế nào gọi là Bồ-tát biết nhân vô ngã? Bồ-tát quán xét ngũ ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân xác, cảm giác, nhận biết, ý muốn tạo tác, và sự phân biệt hay biết) là không bền, không chắc chắn, giả dối, không chân thật, cho đến khi tan mất cũng không thấy có cái gì đi đâu. Bồ-tát nghĩ thế này: "Năm ấm này không có cái tôi, không có chúng sinh, không có thọ mạng, không có kẻ được nuôi dưỡng, không có con người. Kẻ phàm phu ngu muội tưởng thật có cái tôi nên lầm chấp lấy ý tưởng về cái tôi, giống như người bị ma quỷ, yêu quái nhập vào." Chúng sinh lầm tính toán cũng như vậy: hoặc cho rằng ấm chính là ta, ta chính là ấm; hoặc cho rằng ấm là ngã sở (cái thuộc về ta), cái thuộc về ta là ấm. Bám vào cái tôi giả dối mà không thấy sự thật. Trong sinh tử, giống như vòng lửa xoay (cây đuốc quay tròn trông như một vòng lửa nhưng thật không có vòng nào), giả dối không thật. Bồ-tát biết đúng như thật như vậy. Đó gọi là Bồ-tát biết nhân vô ngã đầy đủ.

 Thế nào gọi là Bồ-tát quán biết pháp vô ngã? Bồ-tát thấy đúng như thật sự sinh ra và sự diệt mất, biết tất cả sự vật đều như đồ vay mượn, chỉ có tên gọi và công dụng, do sự đặt để giả tạm mà có, không có thực thể. Những pháp do sự đặt để giả tạm ấy cũng không phải đứt mất, cũng không phải thường còn, chỉ do duyên (các điều kiện hợp lại) mà sinh, do duyên mà diệt. Bồ-tát biết đúng như thật sự chân thật của các pháp. Đó gọi là quán pháp vô ngã đầy đủ.

 Thế nào gọi là Bồ-tát biết khắp mọi nơi? Biết khắp mọi nơi là: không phải trong một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) này thì biết, trong một sát-na khác lại không biết; không phải biết phương này mà không biết phương kia; mà có thể đối với khắp mười phương đều đạt được trí không bị ngăn ngại. Đó gọi là Bồ-tát biết khắp mọi nơi.

 Thế nào gọi là Bồ-tát khéo biết cảnh giới và chỗ chốn của thiền định? Biết định của Thanh văn, biết định của Bích-chi Phật (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần nghe Phật dạy), biết định của Bồ-tát, biết định của chư Phật; các loại định như thế đều biết rõ. Thanh văn và nhị thừa chỉ biết cảnh giới phần mình, còn lại không biết. Định của Bồ-tát thì biết cảnh giới của mình, lại biết cả định của nhị thừa, và nhờ sức của Phật nên cũng biết được tướng định rốt ráo trong thiền định của Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến). Đó gọi là Bồ-tát khéo biết cảnh giới và chỗ chốn của thiền định.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có trí về sự trì giữ đầy đủ? Bồ-tát khéo biết sự trì giữ của Thanh văn, sự trì giữ của Bích-chi Phật, sự trì giữ của Bồ-tát (?), huống gì những chúng sinh khác mà lại không biết được. Đó gọi là Bồ-tát có trí về sự trì giữ đầy đủ.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có trí không ai sánh bằng đầy đủ? Mọi trí của ngoại đạo và nhị thừa đều không ai theo kịp trí của Bồ-tát, chỉ trừ nhất thiết chủng trí của Như Lai (trí biết trọn vẹn tất cả mọi sự vật trong từng chi tiết, chỉ Phật mới có). Đó gọi là Bồ-tát có trí không ai sánh bằng đầy đủ.

 Thế nào gọi là Bồ-tát khéo biết căn hạnh của chúng sinh đầy đủ? Bồ-tát có thể dùng trí trong sạch, không ngăn ngại mà quán khắp thế giới: có chúng sinh có thể phát sinh Bồ-đề, có chúng sinh không thể phát sinh Bồ-đề; có chúng sinh làm trọn Bồ-đề, có chúng sinh không làm trọn Bồ-đề; có chúng sinh đang ở sơ địa cho đến thập địa (mười bậc tu chứng của Bồ-tát, từ bậc thứ nhất đến bậc thứ mười); có chúng sinh đang ngồi nơi đạo tràng; có người thành chánh giác, có người chuyển pháp luân, cho đến vào Bát Niết-bàn; có người vào Niết-bàn theo Thanh văn thừa, có người vào Niết-bàn theo Bích-chi Phật thừa (thừa là cỗ xe, ý nói con đường tu); có người sinh vào thiện thú (các cõi lành như cõi trời, cõi người), có người sinh vào ác thú (các cõi dữ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Đó gọi là Bồ-tát khéo biết căn hạnh của chúng sinh đầy đủ.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có trí vô tác đầy đủ? Trong bốn oai nghi là đi, đứng, ngồi, nằm, từng niệm từng niệm đều không cố ý tạo tác, mà tâm vẫn luôn thành tựu. Ví như có người thở ra hít vào, cho đến lúc ngủ, đều không hề cố ý làm gì. Bồ-tát cũng vậy, tâm không suy tính cũng không tạo tác, mà trí không ngăn ngại tự nhiên thành tựu. Đó gọi là Bồ-tát có trí vô tác đầy đủ.

 Thế nào gọi là Bồ-tát khéo biết tướng của mọi pháp đầy đủ? Thấu suốt rằng mọi pháp đều cùng một tướng. Thế nào là một tướng? Đều là tướng trống không, như tướng huyễn ảo, tướng giả dối. Đó gọi là Bồ-tát khéo biết tướng của mọi pháp đầy đủ.

 Thế nào gọi là Bồ-tát khéo biết trí xuất thế gian đầy đủ? Bồ-tát biết trí vô lậu (trí không còn bị phiền não rỉ chảy làm ô nhiễm), vượt hơn mọi thứ trí của thế gian. Đó gọi là Bồ-tát có trí xuất thế gian đầy đủ. Này thiện nam tử! Có đủ mười điều này thì gọi là Bồ-tát được tất cả trí tuệ trọn đầy.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là đạt được tam-muội như đất (tam-muội là trạng thái tâm chuyên chú, lắng yên sâu xa; ở đây ý nói tâm Bồ-tát có phẩm chất như mặt đất). Mười pháp ấy là gì? Như đất rộng lớn không bờ bến. Như đất là chỗ nương tựa, nuôi sống của tất cả chúng sinh. Như đất có ơn nuôi dưỡng đối với tất cả chúng sinh mà không bao giờ kể ơn. Như đất có thể đón nhận khắp mọi trận mưa mây lớn. Có thể làm chỗ nương tựa, chỗ ở cho tất cả chúng sinh. Có thể làm nảy sinh các hạt giống lành và mọi loại hạt giống. Như cái kho báu lớn. Có thể sinh ra mọi thứ thuốc quý. Không thể bị lay động. Không kinh, không sợ.

 Thế nào gọi là Bồ-tát như đất rộng lớn không bờ bến? Đất trải khắp mười phương, vô biên vô lượng; Bồ-tát cũng thế, công đức, trí tuệ, sự trang nghiêm, lời nguyện và việc làm đều vô biên vô lượng. Đó gọi là Bồ-tát như đất rộng lớn không bờ bến.

 Thế nào gọi là Bồ-tát như đất là chỗ nương tựa, nuôi sống của tất cả chúng sinh? Đất tùy theo mong muốn của mỗi loài mà cứu giúp, cấp cho vừa ý, không ngăn ngại. Bồ-tát cũng thế, bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn (siêng năng không lười), thiền định, trí tuệ, cho đến các vật dụng, đều đem cho hết mà lòng không giới hạn, không ngăn ngại. Đó gọi là Bồ-tát như đất là chỗ nương tựa, nuôi sống của tất cả chúng sinh.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có ơn nuôi dưỡng mà không mong đền đáp? Giống như mặt đất đối xử bình đẳng, không phân tốt xấu; được đền đáp thì không vui mừng, không được cũng chẳng oán hận. Đó gọi là Bồ-tát có ơn nuôi dưỡng mà không mong đền đáp.

 Thế nào gọi là Bồ-tát như đất có thể đón nhận khắp mưa mây giáo pháp lớn? Cũng như mặt đất, trời đổ mưa xuống thì đều đón nhận hết, không gì không chịu nổi. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, tất cả chư Phật nổi lên đám mây dày lớn, rưới khắp mưa giáo pháp, các ngài nói thế nào Bồ-tát đều thu nhận và giữ gìn được cả. Đó gọi là Bồ-tát như đất có thể đón nhận khắp mưa mây giáo pháp lớn.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có thể làm chỗ nương tựa, chỗ ở cho tất cả chúng sinh? Lại như mặt đất, cỏ cây, rừng rậm và tất cả chúng sinh đi, đứng, ngồi, nằm đều nương vào đất. Bồ-tát cũng thế, tất cả chúng sinh tu hành để sinh vào cõi lành, học pháp của nhị thừa, cho đến đạt Niết-bàn, tất cả đều nhờ Bồ-tát mà có. Đó gọi là Bồ-tát có thể làm chỗ nương tựa, chỗ ở cho tất cả chúng sinh.

 Thế nào gọi là Bồ-tát là chỗ nương của hạt giống lành? Ví như mặt đất, mọi hạt giống đều nương vào đất mà nảy mầm. Bồ-tát cũng thế, mọi hạt giống của nghiệp lành để sinh lên cõi trời, cõi người đều nương vào Bồ-tát mà nảy sinh. Đó gọi là Bồ-tát là chỗ nương của hạt giống lành.

 Thế nào gọi là Bồ-tát như cái kho báu lớn? Ví như mặt đất sinh ra các thứ châu báu, những vật báu ấy đều từ đất mà ra. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, các báu vật lành của công đức và mọi quả vui đều từ Bồ-tát mà ra. Đó gọi là Bồ-tát như cái kho báu lớn.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có thể sinh ra mọi thứ thuốc quý? Ví như mặt đất sinh ra các loại thuốc hay chữa được đủ thứ bệnh. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, có thể đưa ra mọi thứ thuốc giáo pháp nhiệm mầu, trừ được mọi bệnh phiền não (những tâm trạng xấu như tham lam, giận dữ, si mê làm tâm khổ não). Đó gọi là Bồ-tát là cái kho có thể đưa ra mọi thuốc giáo pháp lớn.

 Thế nào gọi là Bồ-tát không thể bị lay động? Ví như mặt đất, gió không lay được; ruồi, muỗi, bọ chét, bọ cạp không làm hao tổn được (?). Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, mọi duyên trong ngoài bức bách, quấy nhiễu đều không làm Bồ-tát dao động. Đó gọi là Bồ-tát không thể bị lay động.

 Thế nào gọi là Bồ-tát không kinh không sợ? Ví như mặt đất, sư tử, hổ, sói, rồng, voi gầm rống, sấm chớp vang rền cũng không làm đất kinh sợ. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, chín mươi sáu phái ngoại đạo (các giáo phái ngoài đạo Phật ở Ấn Độ thời bấy giờ) đều không lay chuyển được. Đó gọi là Bồ-tát không kinh không sợ. Này thiện nam tử! Có đủ mười điều này thì gọi là Bồ-tát đạt được tam-muội như đất.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp ví như nước lớn. Mười pháp ấy là gì? Như nước chảy tưới thấm xuống chỗ thấp. Có thể làm nảy sinh mầm lành, hạt giống lành của chúng sinh. Vui thích, kính tin. Ngâm cho mục nát mọi rễ mầm phiền não. Như nước trong sạch không đục. Dập tắt mọi nỗi khổ nóng bức. Có thể trừ cơn khát của lòng tham muốn, ái luyến. Sâu rộng khó vượt qua. Như nước tưới khắp, chỗ cao chỗ thấp đều đầy. Có thể trừ mọi bụi bẩn của kết (những dây trói buộc tâm, tức phiền não).

 Thế nào gọi là Bồ-tát như nước chảy tưới thấm xuống chỗ thấp? Nước làm cỏ cây lớn lên, loài nào cũng tốt tươi. Bồ-tát cũng như vậy, dùng các công đức như nước tưới xuống chỗ thấp, thấm nhuần cả những điều lành nhỏ bé, khiến chúng cũng lớn thêm. Đó gọi là Bồ-tát như nước chảy tưới thấm xuống chỗ thấp.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có thể làm nảy sinh mầm lành, hạt giống lành của chúng sinh? Như nước có thể tưới thấm cỏ cây, rừng rậm, khiến tất cả đều lớn lên. Bồ-tát dùng nước thiền định tưới thấm giác ý (các yếu tố giúp giác ngộ) và các đạo chi chân chính (các nhánh của con đường đúng dẫn đến giải thoát), khiến chúng lớn thêm, dần dần nuôi lớn thành cây nhất thiết trí (trí biết tất cả). Đó gọi là Bồ-tát có thể làm nảy sinh mầm lành, hạt giống lành. Dùng nhiều thứ quả giáo pháp của chư Phật để làm lợi ích cho chúng sinh; Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, dùng pháp trong sạch làm lớn thêm, thấm nhuần khắp. Đó gọi là Bồ-tát có thể làm nảy sinh mầm lành, hạt giống lành.

 Thế nào gọi là Bồ-tát vui thích, kính tin? Như nước tự mình ướt, cũng làm ướt được vật khác. Bồ-tát cũng như vậy, tự mình cung kính, tin vui, cũng khiến người khác cung kính, tin vui. Đó gọi là Bồ-tát cung kính tin vui.

 Thế nào gọi là Bồ-tát ngâm cho mục nát mọi rễ mầm phiền não? Ví như nước lớn có thể ngâm rễ mầm cỏ cây làm cho mục nát. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, tu nước thiền định ngâm rễ mầm phiền não khiến đều mục nát, cho đến cả kết sử (phiền não trói buộc và sai khiến con người) và tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não) cùng các thứ dơ bẩn đều sạch không còn gì. Đó gọi là Bồ-tát ngâm cho mục nát mọi rễ mầm phiền não.

 Thế nào gọi là Bồ-tát như nước trong sạch không đục? Bản chất của nước luôn luôn không đục. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, bản chất không đục. Thế nào là bản chất của Bồ-tát không đục? Kết sử, tham dục (lòng ham muốn), sân nhuế (giận dữ), ngu si (mê muội không hiểu lẽ thật) đều dứt sạch không còn; khéo giữ gìn các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) trong sạch như nước. Đó gọi là Bồ-tát như nước trong sạch không đục.

 Thế nào gọi là Bồ-tát dập tắt mọi nỗi khổ nóng bức? Ví như mùa hè lấy nước tắm thì thân được mát mẻ. Bồ-tát cũng như vậy, có thể dùng nước giáo pháp trừ cơn nóng của phiền não. Đó gọi là Bồ-tát dập tắt mọi nỗi khổ nóng bức.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có thể trừ cơn khát của lòng tham muốn, ái luyến? Ví như nước suối có thể giải cơn khát của người. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, có thể dùng nước giáo pháp trừ sạch cơn khát ngũ dục (năm thứ ham muốn: tiền của, sắc đẹp, danh tiếng, ăn uống, ngủ nghỉ; cũng hiểu là ham muốn theo năm giác quan) của chúng sinh. Đó gọi là Bồ-tát có thể trừ cơn khát của lòng tham muốn, ái luyến.

 Thế nào gọi là Bồ-tát sâu rộng khó vượt qua? Nước thiền định và trí tuệ của Bồ-tát thì tất cả các ma và ngoại đạo không ai vượt qua được. Đó gọi là Bồ-tát sâu rộng khó vượt qua.

 Thế nào gọi là Bồ-tát như nước tưới khắp, chỗ cao chỗ thấp đều đầy? Bồ-tát cũng như vậy, đối với chúng sinh thiện hay ác đều dùng nước giáo pháp thấm nhuần khắp, khiến họ không khổ não. Đó gọi là Bồ-tát như nước tưới khắp, chỗ cao chỗ thấp đều đầy.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có thể trừ mọi bụi bẩn của kết? Bồ-tát dùng nước thiền định dội rửa lục trần (sáu đối tượng của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, xúc chạm, và các ý niệm), khiến các căn trong sạch, không bị hình sắc, âm thanh làm nhiễm ô. Đó gọi là Bồ-tát có thể trừ mọi bụi bẩn của kết. Này thiện nam tử! Có đủ mười điều này thì gọi là Bồ-tát ví như nước lớn.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp ví như lửa lớn. Mười pháp ấy là gì? Có thể đốt hết mọi củi kết sử. Có thể làm chín muồi mọi Phật pháp. Có thể làm khô bùn lầy phiền não. Như đống lửa đuốc. Như lửa soi sáng. Có thể làm cho kinh sợ. Có thể làm cho yên lòng. Nếu có lợi lộc thì cùng chia với mọi người. Được người cúng dường (dâng lễ vật để tỏ lòng tôn kính). Người không dám xem thường.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có thể đốt hết mọi củi kết sử? Như lửa có thể đốt cỏ cây và các rừng rậm. Bồ-tát cũng thế, dùng lửa trí tuệ có thể đốt rừng rậm phiền não, kết sử. Đó gọi là Bồ-tát có thể đốt hết mọi củi kết sử.

 Thế nào gọi là Bồ-tát như lửa có thể làm chín muồi mọi vật? Bồ-tát cũng như vậy, dùng lửa trí tuệ làm chín muồi tất cả Phật pháp, bền chắc không hư hoại. Đó gọi là Bồ-tát làm chín muồi tất cả Phật pháp.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có thể làm khô bùn lầy phiền não? Như lửa có thể hong khô đồ ẩm ướt. Bồ-tát cũng thế, có thể dùng lửa trí làm khô bùn lầy hữu lậu (những gì còn bị phiền não rỉ chảy, ô nhiễm). Đó gọi là Bồ-tát có thể làm khô bùn lầy phiền não.

 Thế nào gọi là Bồ-tát như đống lửa đuốc? Nếu người bị cái lạnh bức bách, có được lửa thì hết lạnh. Bồ-tát cũng như vậy, thấy các chúng sinh bị cái khổ giá lạnh của phiền não bức bách, Bồ-tát dùng lửa trí tuệ làm cho tất cả đều ấm. Đó gọi là Bồ-tát như đống lửa đuốc.

 Thế nào gọi là Bồ-tát như lửa soi sáng? Ví như có người đốt đuốc lớn trên đỉnh núi tuyết, chung quanh một trăm dặm, hai trăm dặm đều được sáng. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, trên đỉnh núi vô minh (sự tối tăm, không hiểu biết lẽ thật) đốt đống lửa trí tuệ, khiến trăm nghìn thế giới đều được sáng. Đó gọi là Bồ-tát như lửa soi sáng.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có thể làm cho kinh sợ? Ví như hoẵng, nai, hổ, báo thấy lửa thì kinh sợ, đều chạy trốn thật xa. Các thiên ma (ma vương ở cõi trời) hay ma cùng quyến thuộc của ma (thân thuộc, bè lũ), thấy uy đức của lửa trí Bồ-tát đều chạy xa. Đó gọi là Bồ-tát có thể làm cho kinh sợ.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có thể làm cho yên lòng? Ví như có người ở giữa đồng hoang tối đen, lạc mất phương hướng, từ xa thấy đống lửa liền đi về phía đó, hoặc gặp được xóm làng, chỗ người chăn thả gia súc; đến nơi rồi thì sợ hãi đều tan hết, lòng được yên ổn. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, chúng sinh ở giữa đồng hoang tối đen của sinh tử, lạc mất phương hướng, từ xa thấy đống lửa của Bồ-tát liền đi đến; đến rồi thì phiền não, sợ hãi đều được tiêu trừ. Đó gọi là Bồ-tát có thể làm cho yên lòng.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có lợi lộc thì cùng chung với mọi người? Ví như lửa lớn có thể khiến vua, những người ngang hàng vua, cho đến người Chiên-đà-la (tầng lớp thấp hèn nhất trong xã hội Ấn Độ xưa), dù nam hay nữ, đều được sưởi ấm. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, đối với tất cả chúng sinh, dù là vua, người ngang hàng vua hay người Chiên-đà-la, nam hay nữ, đều dùng lửa trí tuệ làm tan băng phiền não, khiến ai cũng được ấm. Đó gọi là Bồ-tát có lợi lộc thì cùng chung với mọi người.

 Thế nào gọi là Bồ-tát được người cúng dường? Ví như lửa lớn được người Sát-lợi (tầng lớp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ xưa), người Bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, giáo sĩ ở Ấn Độ xưa), người ở thành thị, làng xóm đều cúng dường. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, được trời, người, A-tu-la (loài thần có sức mạnh nhưng hay nóng giận, ganh đua) và quyến thuộc của ma đều cung kính cúng dường như tượng của Đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật). Đó gọi là Bồ-tát được người cúng dường.

 Thế nào gọi là Bồ-tát người không dám xem thường? Ví như có người có được một chút lửa nhỏ, vì lửa có thể đốt cháy nên trong lòng không dám xem thường. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, mới phát một niệm lành, chưa có sức lớn, mà trời, người, A-tu-la và quyến thuộc của ma không ai dám xem thường. Vì sao vậy? Vì người ấy chẳng bao lâu nữa sẽ ngồi nơi đạo tràng, thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đó gọi là Bồ-tát người không dám xem thường. Này thiện nam tử! Có đủ mười điều này thì gọi là Bồ-tát ví như lửa lớn.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp giống như hư không (khoảng không gian trống rỗng bao la). Mười pháp ấy là gì? Rộng lớn không ngăn ngại. Tịch diệt, không có tướng (lặng yên tuyệt đối, không có hình tướng nào). Trí về tánh không vô biên. Tuệ về tánh không vô biên. Rộng lớn như pháp giới (toàn bộ mọi sự vật, hiện tượng trong vũ trụ). Biết tất cả các pháp. Tướng như hư không. Không dừng trụ nơi bất cứ pháp nào. Vượt ra ngoài mọi hình tướng. Vượt ra ngoài mọi sự suy nghĩ, bàn luận, đo lường, đếm số. Này thiện nam tử! Có đủ mười điều này thì gọi là Bồ-tát giống như hư không.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp tâm như hư không. Mười pháp ấy là gì? Điều tâm ưa thích thì cũng không bám chấp; điều tâm không ưa thích thì cũng không giận. Đối với hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, xúc chạm cũng không bám chấp, không giận ghét; cho đến đối với tất cả các pháp cũng không bám chấp, không giận ghét. Đối với được lợi và suy hao, bị chê sau lưng và được khen sau lưng, được ca ngợi trước mặt và bị chê bai trước mặt, khổ và vui (tám điều thường làm lay động lòng người), đối với bốn cặp pháp này cũng không bám chấp, không giận ghét. Này thiện nam tử! Có đủ mười điều này thì gọi là Bồ-tát tâm như hư không.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp giống như trăng tròn. Mười pháp ấy là gì? Có thể khiến tất cả chúng sinh được niềm vui mát mẻ. Ai thấy cũng yêu thích. Có thể khiến pháp lành ngày ngày lớn dần. Có thể khiến pháp ác ngày ngày giảm bớt. Như trăng tròn đầy. Thân tướng thù thắng tốt đẹp, bản chất trong sạch. Được cỗ xe cao tột. Luôn tự trang nghiêm. Được niềm vui của giáo pháp. Cưỡi cỗ xe bậc nhất. Có thần thông lớn, uy đức tự tại.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có thể đem lại cho tất cả chúng sinh niềm vui mát mẻ? Như Nguyệt thiên tử (vị thần cai quản mặt trăng) lúc mới mọc, đem lại cho chúng sinh niềm vui trong lành; mọi người thích ngắm mà lòng không chán. Mặt trăng Bồ-tát cũng như vậy, trừ đi cái nóng ngột ngạt của phiền não, khiến chúng sinh đều được niềm vui mát mẻ, vui mừng yêu thích. Đó gọi là Bồ-tát có thể đem lại cho tất cả chúng sinh niềm vui mát mẻ.

 Thế nào gọi là Bồ-tát ai thấy cũng yêu thích? Như trăng mới mọc, chúng sinh vui thấy, thấy được lợi lạc vui sướng. Mặt trăng Bồ-tát cũng như vậy, lúc mới xuất hiện chúng sinh vui thấy, không ai không vui thích; các căn lặng yên như nước lắng trong, oai nghi đầy đủ. Đó gọi là Bồ-tát ai thấy cũng yêu thích.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có thể khiến pháp lành ngày ngày lớn thêm? Như trăng từ lúc mới mọc ngày một tròn đầy. Mặt trăng Bồ-tát cũng như vậy, từ lúc mới phát tâm dần dần lớn thêm, cho đến khi thành Bồ-đề, ngồi dưới cây đạo (cây Bồ-đề, nơi Phật thành đạo) thì công đức trọn đủ. Đó gọi là Bồ-tát có thể khiến pháp lành ngày ngày lớn thêm.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có thể khiến pháp ác ngày ngày giảm bớt? Ví như vào kỳ hắc nguyệt (nửa tháng trăng khuyết dần), ánh sáng trăng tròn dần dần giảm bớt, đến cuối tháng thì ánh sáng tắt hẳn, ẩn khuất không hiện. Mọi điều ác của Bồ-tát theo thứ tự dần dần diệt mất, cho đến khi thành Bồ-đề thì trừ sạch tất cả. Đó gọi là Bồ-tát có thể khiến pháp ác ngày ngày giảm bớt.

 Thế nào gọi là Bồ-tát như trăng tròn đầy? Như từ đầu tháng cho đến lúc trăng tròn đầy, được mọi người ngước nhìn; người Sát-lợi, Bà-la-môn, mọi nam nữ ở thành thị, làng xóm không ai không khen ngợi. Mặt trăng Bồ-tát cũng như vậy, luôn được trời, người và tất cả chúng sinh khen ngợi. Đó gọi là Bồ-tát như trăng tròn đầy.

 Thế nào gọi là Bồ-tát thân tướng trong sạch? Như thân tướng của Nguyệt thiên tử trong sạch, đó là quả báo của nghiệp đời trước. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, không vết nhơ, trong sạch, do hoá sinh mà có, không phải do tinh khí cha mẹ mà sinh ra, mà sinh ra từ giáo pháp. Đó gọi là Bồ-tát thân tướng trong sạch.

 Thế nào gọi là Bồ-tát được cỗ xe cao tột? Như Nguyệt thiên tử cưỡi cỗ xe trong sạch soi sáng bốn châu lục. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, cưỡi Đại thừa (cỗ xe lớn, tức con đường tu cứu độ mình và tất cả chúng sinh), có thể làm cho chúng sinh ở vô lượng trăm nghìn vạn ức thế giới đều được soi sáng. Đó gọi là Bồ-tát được cỗ xe cao tột.

 Thế nào gọi là Bồ-tát luôn tự trang nghiêm? Như Nguyệt thiên tử hiện ra với vòng hoa đeo trên người. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, luôn lấy chuỗi ngọc anh lạc (chuỗi ngọc quý đeo trên cổ, trên người) của công đức để tự trang nghiêm. Đó gọi là Bồ-tát luôn tự trang nghiêm.

 Thế nào gọi là Bồ-tát được niềm vui của giáo pháp? Như Nguyệt thiên tử vui chơi trong năm thứ ham muốn, lòng thường ưa thích bám đắm. Bồ-tát cũng như vậy, vui chơi trong các pháp, lòng thường vui thích mà không nhiễm năm thứ ham muốn. Đó gọi là Bồ-tát được niềm vui của giáo pháp.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có thần thông lớn, uy đức tự tại? Như Nguyệt thiên tử có uy đức lớn. Bồ-tát cũng như vậy, đầy đủ các công đức, trí tuệ tự tại, thần thông biến hoá theo ý muốn không ngăn ngại. Đó gọi là Bồ-tát có thần thông lớn. Này thiện nam tử! Có đủ mười điều này thì gọi là Bồ-tát như Nguyệt thiên tử.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là như mặt trời. Mười pháp ấy là gì? Có thể trừ bóng tối vô minh. Có thể khiến lòng tin nở ra. Có thể khiến mười phương chung quanh đều ấm. Có thể khiến pháp lành lớn lên. Có thể khiến hữu lậu tiêu mất. Có thể soi sáng. Có thể khiến tà đạo (con đường sai lệch) và tà kiến (cái thấy sai lầm) bị che lấp không hiện ra. Có thể khiến gò cao, hố thấp đều hiện rõ. Có thể khiến các nghiệp lành đều được khởi lên. Có thể khiến người trí vui thích, kẻ ngu càng thêm ghét.

 Thế nào gọi là Bồ-tát có thể trừ bóng tối vô minh? Ví như mặt trời mọc thì mọi bóng tối đều tan; mặt trời Bồ-tát mọc lên có thể trừ bóng tối vô minh của chúng sinh. Ví như mặt trời mọc thì mọi bông hoa nở ra; mặt trời Bồ-tát mọc lên thì những người đáng được giáo hoá cũng đều mở lòng. Như khi mặt trời mọc, chung quanh mười phương đều được ấm; mặt trời Bồ-tát mọc lên thì công đức, trí tuệ khiến mười phương ấm áp mà không làm phiền chúng sinh. Như khi mặt trời sắp mọc, thấy ánh sáng báo trước thì biết mặt trời sắp lên; Bồ-tát cũng như vậy, dùng ánh sáng trí tuệ soi các thế gian, chúng sinh liền biết mặt trời Bồ-tát đã mọc. Như khi mặt trời lặn, các phương đều tối mờ, mọi vật không hiện; Bồ-tát dùng ánh sáng trí tuệ nhập vào các tam-muội, thì sự tối tăm của phiền não và mọi kết, mọi lậu đều tiêu mất không hiện. Như khi mặt trời mọc, ánh sáng soi khắp Diêm-phù-đề, diệt mọi bóng tối; ánh sáng trí của Bồ-tát cũng có thể soi khắp. Như khi mặt trời mọc thì che lấp các ánh sáng nhỏ, ánh đom đóm đều không còn thấy; mặt trời vốn không có ý che lấp các ánh sáng nhỏ, mà lẽ tự nhiên là vậy; mặt trời Bồ-tát mọc lên thì che lấp các tà kiến, đám ngoại đạo tà vạy. Như khi mặt trời mọc, ở Diêm-phù-đề chỗ cao chỗ thấp, cái tốt cái xấu đều hiện rõ; khi mặt trời Bồ-tát mọc, chánh đạo và tà đạo cũng phân biệt rõ ràng: tà là tám điều tà (tám cách thấy, nghĩ, nói, làm, sinh sống, nỗ lực, ghi nhớ, định tâm sai lệch), chánh là tám điều chánh (bát chánh đạo: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sinh sống đúng, nỗ lực đúng, ghi nhớ đúng, định tâm đúng). Như khi mặt trời mọc, nhà nông cày cấy và mọi công việc đều bắt đầu; mặt trời Bồ-tát mọc lên thì chúng sinh có lòng tin đều làm điều lành. Như khi mặt trời mọc, người hiền vui thấy, kẻ gian trộm đều ghét không thích; mặt trời Bồ-tát mọc lên thì người hiền trí vui thấy, còn đám ngoại đạo tà vạy đều không thích. Này thiện nam tử! Có đủ mười điều này thì gọi là Bồ-tát như mặt trời.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp ví như sư tử. Mười pháp ấy là gì? Không sợ gì cả. Không sợ đám đông. Đã đi tới thì không quay lui. Có thể rống tiếng sư tử. Có đủ tài biện luận. Thích ở rừng núi đồng nội. Ở trong hang núi. Dẹp tan đám đông. Có sức mạnh dũng mãnh. Khéo giữ gìn, che chở.

 Này thiện nam tử! Thế nào là không sợ gì cả? Ví như sư tử đi lại ra vào không e dè ngại ngùng gì. Vì sao vậy? Vì không thấy ai ngang bằng mình. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, đi lại qua về không có gì sợ hãi, ngại ngùng. Vì sao vậy? Vì không thấy ai ngang bằng mình. Ví như sư tử không sợ đám đông; Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, có đại chúng nào muốn đến tranh luận thì không sinh lòng sợ ngại, lòng cũng không kiêu mà cũng không tự ti. Ví như sư tử lòng không nhút nhát, ra trận đánh nhau mà lòng không lùi, đi thẳng tới không quay lại; Bồ-tát cũng thế. Như sư tử rống lên thì chim bay rơi xuống, thú chạy nằm rạp, cá mập, rùa, ba ba và các loài sống dưới nước đều lặn trốn xuống đáy, người và gia súc đều kinh hãi; Bồ-tát cũng thế, rống tiếng sư tử vô ngã (tuyên nói một cách mạnh mẽ chân lý không có cái tôi), có thể khiến tất cả ngoại đạo như loài chồn hoang (loài thú nhỏ giống chó rừng, ví kẻ hèn kém) bám chấp vào ngã kiến (cái thấy cho rằng có cái tôi thật) kinh hãi chạy tán loạn khắp mười phương. Bồ-tát không muốn họ sinh lòng kinh sợ, chỉ muốn trừ tâm chấp ngã của họ, và cũng để giáo hoá những chúng sinh có lòng tin khác. Như sư tử chúa dũng mãnh không sợ, nhìn khắp bốn phương lòng không nhút nhát; Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, hạnh thuần khiết, luôn quán xét kỹ càng bằng tam-muội và trí tuệ. Ví như sư tử thích ở rừng núi đồng nội; Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, luôn ưa nơi vắng lặng một mình, xa lìa chốn ồn ào. Lại như sư tử thích ở hang núi; Bồ-tát cũng thế, thích ở trong hang núi thiền định, tam-muội. Ví như sư tử không bị gì trói buộc; Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, đã xa lìa hết gánh nặng kết sử, đi lại mà không nhiễm, không bám chấp. Ví như sư tử không có bè bạn mà có thể đánh tan các đoàn quân; Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, một mình ngồi nơi đạo tràng hàng phục quân ma. Này thiện nam tử! Như sư tử ở gần làng xóm thì có thể khiến hoẵng, nai không phá hoại lúa mạ; Bồ-tát cũng thế, ở phương nào thì có thể khiến các ma và mọi ngoại đạo không phá hoại được chánh pháp (giáo pháp chân chính). Này thiện nam tử! Có đủ mười điều này thì gọi là Bồ-tát ví như sư tử.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là khéo điều phục (thuần thục như con ngựa tốt đã được huấn luyện). Mười pháp ấy là gì? Tâm Bồ-đề bền chắc. Tu sửa cho Bồ-đề. Giữ gìn các căn. Hướng về chánh đạo. Khéo gánh vác gánh nặng. Vì chúng sinh mà không từ khó nhọc. Sống bằng chánh mạng (kiếm sống một cách chân chính, trong sạch). Có thể trừ những lời nịnh hót, quanh co, dối trá. Dứt sạch mọi sự lừa gạt mê hoặc. Tâm luôn ngay thẳng. Này thiện nam tử! Có đủ mười điều này thì gọi là Bồ-tát khéo điều phục.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là thiện thừa (khéo cưỡi cỗ xe, tức khéo đi trên con đường tu). Mười pháp ấy là gì? Tuy thực hành thiền định mà vẫn luôn tu tướng không. Tuy đã hết phiền não chướng (sự che lấp do phiền não gây ra) mà vẫn thường tu đạo. Khéo thuận theo lời Phật dạy, không trái nghịch điều gì. Nhìn mọi pháp bình đẳng, khéo hiểu pháp giới. Lòng luôn tự hạ mình như người Chiên-đà-la (tầng lớp thấp hèn nhất trong xã hội Ấn Độ xưa). Khéo trừ kiêu mạn, tự cao và chấp ta. Thấy pháp rõ ràng quyết định, không có nghi ngờ hối hận. Khéo xét các pháp, đạt được tướng quyết định. Vững vàng trên chánh đạo, không theo lời dạy của người khác. Khéo hướng về Bồ-đề, làm phúc điền cho đời (ruộng phúc, ví người đáng được cúng dường, gieo điều lành nơi đó sẽ được phúc). Này thiện nam tử! Có đủ mười điều này thì gọi là Bồ-tát thiện thừa.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp ví như hoa sen. Mười pháp ấy là gì? Thân thể trong sạch. Không dính nước. Không nhiễm một chút ác nào. Đầy đủ hương giới (đức hạnh giữ giới lan toả như mùi thơm). Tu hạnh trong sạch. Nét mặt hoà nhã, vui tươi. Mềm mại không cứng (?). Ai thấy cũng được điềm lành. Tâm ý thuần thục. Sinh ra rồi thì được để tâm trông đợi (?).

 Thế nào là không dính? Như hoa sen mọc trong nước bùn mà không nhiễm bùn; Bồ-tát tuy sinh ở thế gian mà không bị pháp thế gian làm cho bám dính. Vì sao vậy? Vì có được phương tiện và trí tuệ. Giống như hoa sen, nước không làm nhiễm được; Bồ-tát cũng thế, không bị một chút ác nào làm nhiễm dính. Như chỗ hoa sen mọc thì hương thơm toả đầy; Bồ-tát cũng thế, sinh ra ở đâu thì hương giới toả đầy ở đó. Ví như hoa sen ở đâu thì bản chất vẫn trong sạch, được người Sát-lợi, Bà-la-môn ở thành thị, làng xóm khen ngợi; Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, giới hạnh trong sạch, được trời, người, A-tu-la, Dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có sức mạnh), Càn-thát-bà (thần nhạc ở cõi trời), Ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), Khẩn-na-la (thần ca múa ở cõi trời), Ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), cùng các loài người và chẳng phải người khen ngợi, và luôn được chư Phật hộ niệm (che chở, nghĩ đến giúp đỡ). Như hoa sen nở ra thì ai cũng yêu thích; Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, nét mặt hoà nhã vui tươi, các căn trong sạch. Ví như hoa sen mềm mại không cứng (?); Bồ-tát cũng như vậy, bản chất mềm mại, lời nói không thô lỗ. Ví như hoa sen luôn là tướng tốt lành, cho đến trong giấc mộng cũng được xem là điềm lành, có ý nghĩa tốt và có điềm lành; Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, tất cả đều là điều lành, rốt cuộc chắc chắn chứng được nhất thiết trí; vì nghĩa ấy nên gọi là tất cả đều lành. Ví như hoa sen khi chưa nở thì chưa gọi là đầy đủ, hoa đã nở rồi thì gọi là trong sạch, tất cả đầy đủ; Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, trí tuệ giác ngộ nở ra thì gọi là Phật. Như hoa sen nở ra có thể khiến mắt nhìn thấy vui sướng, hương thơm toả đầy, thân chạm thấy mềm mại, lòng được vui mừng thì ý được an vui; Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, trí tuệ chín muồi, có tướng ánh sáng trí tuệ, có thể khiến người thấy thì mắt được trong sạch, nghe thì tai được trong sạch, hương giới bay xa thì mũi được trong sạch, chạm đến thân để cúng dường thì thân được trong sạch, suy ngẫm công đức thì ý được trong sạch. Hoa sen khi sinh ra thì người ta đã để tâm trông đợi (?); chư Phật, Bồ-tát, Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương) và các vị khác, nếu thấy Bồ-tát ra đời cũng đều giữ gìn che chở, sinh ra rồi thì được để tâm trông đợi (?). Này thiện nam tử! Có đủ mười điều này thì gọi là Bồ-tát ví như hoa sen.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video