Phẩm thứ hai: Đức Phật Diệu Tuệ Siêu Vương
Đức Phật bảo Trì Nhân (vị Bồ-tát đang thưa hỏi trong kinh này; Bồ-tát là người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh): "Về thuở xa xưa trong quá khứ, cách nay vô số kiếp (kiếp: đơn vị thời gian dài đến mức không thể đo đếm), nhiều không thể nói cho hết, còn vượt hơn cả số vô lượng. Khi ấy có một đức Phật hiệu là Diệu Tuệ Siêu Vương. Ngài có đủ mười danh hiệu: Như Lai (bậc từ chân lý mà đến), Chí Chân (bậc chân thật tột cùng, đáng được cúng dường), Đẳng Chính Giác (bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn), Minh Hành Thành (bậc có trí sáng và đức hạnh đều đầy đủ), Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến bờ giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu thấu mọi lẽ của thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất, không ai hơn), Đạo Pháp Ngự (bậc khéo dắt dẫn, chế ngự người khác đi vào đạo), Thiên Nhân Sư (bậc thầy của cõi trời và cõi người), Phật Thế Tôn (bậc giác ngộ được cả thế gian tôn kính)."
"Vào thời đức Phật ấy, chúng Thanh văn (các đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) nhiều không thể đếm, các hội chúng Bồ-tát cũng nhiều vô số. Tất cả đều là do lời nguyện tột bậc của đức Phật ấy khi Ngài còn đang học đạo mà thành. Cõi nước của Ngài trong sạch, công đức lớn lao cao vời. Trong cõi Phật ấy không có ba đường ác (ba cảnh giới khổ: địa ngục, quỷ đói, súc sinh), cũng không có tám nạn (tám hoàn cảnh khiến con người khó gặp Phật, khó nghe giáo pháp). Chúng sinh ở đó yên ổn, phúc lành như nhau, cùng hưởng an vui. Ai nấy đều lìa bỏ lòng tham muốn, dẹp sạch năm thứ che lấp (năm điều che mờ tâm: tham dục, giận dữ, mê muội buồn ngủ, xao động hối hận, nghi ngờ). Họ là như thế, không có những chuyện tầm thường của thế tục, chỉ lấy các đạo phẩm (các pháp tu dẫn đến giác ngộ) làm niềm vui với nhau, và lấy bốn tầng thiền định (bốn mức tập trung tâm ý ngày càng sâu lắng) mà nhập chính thụ (trạng thái tâm an trụ vững vàng trong định)."
Đức Phật nói: "Này Trì Nhân, đức Như Lai Diệu Tuệ Siêu Vương sống lâu tám mươi ức cai trăm nghìn kiếp (ức, cai: những đơn vị số đếm cực lớn). Người trong cõi nước ấy sống lâu ba mươi ức cai. Thời ấy không có vua chúa đặt luật lệ cai trị muôn dân, chỉ có đức Như Lai Chí Chân Diệu Tuệ Siêu Vương là Pháp vương (vua của giáo pháp). Mọi người cùng tôn xưng Ngài là 'Vua của đạo tối thượng'. Đức Như Lai Chí Chân Diệu Tuệ Siêu Vương có thể vì tất cả chúng Bồ-tát mà gỡ sạch lưới nghi ngờ, khiến họ rất mực vui mừng, và tuyên giảng kho tàng giáo pháp tột cùng của Bồ-tát."
"Bấy giờ các Bồ-tát nghe Phật giảng về sức mạnh của giáo pháp trong sạch như vậy, liền có năm trăm Bồ-tát một lòng tinh tấn (siêng năng không lùi bước), ngày đêm chăm chỉ, không nghĩ đến chuyện ngồi nghỉ, không nghĩ đến chuyện tìm ăn, suốt đời không bận tâm đến áo quần trang sức, chỉ nghĩ nhớ đến bậc Vua của đạo chân thật tột cùng, suy ngẫm sức mạnh trong sạch của giáo pháp như thế. Nhờ gốc công đức của tấm lòng chuyên nhất ấy, khi mạng sống ở đó chấm dứt, họ được sinh về phương đông, cách cõi Phật ấy tám nghìn ức cõi nước. Sinh ra chưa bao lâu, họ cũng đạt được pháp này, ghi nhớ không quên, thấy rõ hết các đời trước của mình, sáng suốt thông minh, các giác quan và năng lực tinh thần đều thông suốt, không gì là không thấy, thấu rõ việc xưa, biết cả việc nay."
"Ở cõi Phật ấy có đức Phật hiệu là Vô Lượng Hoa Vương đang giảng nói kinh pháp. Năm trăm người ấy sinh vào cõi Phật đó, chẳng bao lâu thân thể đã như tuổi mười sáu, liền thưa với cha mẹ xin xuất gia, bỏ hết gia nghiệp, làm sa-môn (người xuất gia tu hành), tu tập phạm hạnh (đời sống trong sạch, dứt bỏ dục lạc), ở chỗ đức Phật ấy vâng làm và tinh tấn suốt sáu mươi ức năm."
Đức Phật bảo Trì Nhân: "Ở thời ấy, năm trăm Bồ-tát như thế đã gặp được hai mươi ức đức Phật, và ở chỗ từng vị đều ngày đêm tinh tấn. Đức Như Lai Chí Chân Diệu Tuệ Siêu Vương đã khiến năm trăm người ấy trong một vạn kiếp gặp được hai vạn đức Phật, và được các Ngài thụ ký (báo trước rằng sau này chắc chắn thành Phật) rằng sẽ đạt được đạo chân chính tối thượng (sự giác ngộ hoàn toàn của bậc Phật). Sau khi trải qua ức vạn kiếp cúng dường, phụng sự xong hai vạn đức Phật, năm trăm người ấy đều trong cùng một kiếp lần lượt thành Phật."
"Vì thế, này Trì Nhân, Bồ-tát đại sĩ (bậc Bồ-tát có tâm nguyện lớn) nào muốn mau đạt được đạo chân chính tối thượng, thành bậc Chính Giác cao nhất, thì phải tinh tấn học những điều cốt yếu của kinh điển về sức mạnh trí tuệ trong sạch như thế này, ngày đêm siêng tu, chớ để lười biếng bỏ bê mà buông thả. Vì sao vậy? Các đức Phật khi xưa học đạo đều nhờ tinh tấn, lấy sự không buông thả làm gốc mà đạt đến Chính Giác cao nhất, đầy đủ mọi đạo phẩm. Các đức Phật đều nhớ rõ thuở xa xưa mình đã tinh tấn như vậy, thấy được nơi sinh ra của mười hai ức đức Phật Thế Tôn, đạt được sức mạnh của tâm ý, thấu rõ việc xưa biết cả việc nay, không gì không thông suốt, mỗi vị đều biết rõ mọi đời trước, như việc ở ngay gần chứ không xa, đều thấy rõ hết. Tất cả đều nhờ tinh tấn học pháp này, không buông thả, ngày đêm siêng tu, chưa từng lười biếng bỏ bê."
Bấy giờ đức Thế Tôn, với lòng từ không bờ bến, khởi lòng đại bi (thương xót lớn lao trước nỗi khổ của chúng sinh), nhìn khắp bốn phương, liền nhập vào tam-muội chính thụ (trạng thái thiền định sâu, tâm an trụ vững vàng) tương ứng như thế, hóa hiện ra các đức Phật khắp cả tam thiên đại thiên thế giới (cõi rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới), mỗi vị đều vì chúng sinh mà tuyên giảng kinh đạo, gỡ bỏ mọi nghi ngờ. Ai nghe cũng được mở hiểu, không ai không vui mừng. Các Ngài lại giảng thêm pháp của Bồ-tát.
Khi ấy đức Thế Tôn liền hiện thần túc (thần thông biến hóa, đi lại tự tại), bày tỏ oai đức, khiến các Bồ-tát trong hội ở Trúc Viên (vườn Trúc, nơi Phật thường thuyết pháp) đều thấy các đức Như Lai ở mười phương đang giảng giải kinh pháp trong thế giới của mình. Lúc ấy các Bồ-tát đều đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chắp tay quy y, lễ Phật, rồi cùng khen rằng: "Thật là chưa từng có! Oai đức và trí tuệ thánh thiện của các đức Phật Thế Tôn thật không thể nghĩ bàn. Đạo pháp vượt bậc, cao vời vô lượng, như hư không, không thể vươn tới."
Đức Phật liền bảo các Bồ-tát: "Điều đó chưa phải là khó. Như Lai Chí Chân thì không thể lấy gì để đo lường hay ví dụ. Vì sao vậy? Này các thiện nam tử (người con nhà dòng dõi tốt, cách gọi người tu đạo), Như Lai hiểu thấu các pháp giới (toàn bộ cõi giới của mọi sự vật, hiện tượng), không gì là không thông đạt. Như Lai Chí Chân đã hiểu thấu pháp giới thì chỉ riêng công đức và thần thông biến hóa nơi một sợi lông của Ngài cũng không thể đo lường. Ánh sáng của Ngài chiếu khắp mười phương thế giới nhiều như cát sông Hằng; trong ánh sáng ấy, mỗi nơi đều phát ra âm thanh tuyên giảng kinh đạo. Từ một lỗ chân lông mà hiện ra ức trăm nghìn cai phép thần thông biến hóa, điều đó cũng chưa đủ gọi là khó. Vì sao? Vì công đức thần thông của Như Lai Chí Chân không thể đo lường, cao vời như vậy."
"Lại nữa, này các thiện nam tử, Như Lai Chí Chân thấy tâm của chúng sinh mà giảng pháp cho họ. Ít ai tin ưa pháp như thế này, tinh tấn siêng tu, một lòng ưa thích mong cầu. Pháp vô lượng này cũng thật hiếm có. Vì sao? Vì nay Như Lai xuất hiện trong đời ngũ trược (năm sự vẩn đục của thời đại suy thoái). Thế nào là năm sự vẩn đục? Một là người đời phần nhiều xấu ác, không biết lẽ phải. Hai là sáu mươi hai kiến chấp sai lầm (các quan điểm sai lạc về bản thân và thế giới) mạnh mẽ, người ta không chịu nhận lời dạy của đạo. Ba là người đời phần nhiều tham ái, phiền não dấy lên mạnh mẽ, không biết điều gì nên bỏ, điều gì nên theo. Bốn là tuổi thọ con người ngắn ngủi: thuở xưa người sống tám vạn bốn nghìn tuổi mà còn bị coi là giảm sút nhiều, nay chỉ còn trăm tuổi, có người dài hơn, có người ngắn hơn. Năm là tiểu kiếp (một chu kỳ thời gian của thế giới) sắp hết, ba tai họa (chiến tranh, dịch bệnh, đói kém) sắp nổi lên, không ai không bị hại."
"Nếu có ai ở trong đời ác ngũ trược này mà tin ưa được ý nghĩa đạo lý sâu xa vi diệu của pháp như thế, dù chỉ một người ưa thích tiếp nhận được trí tuệ chân chính của Phật như vậy, thì đã là cực kỳ khó, chưa từng có rồi, huống chi là tin ưa, tiếp nhận và giữ gìn những điều Như Lai đã làm!"
"Này các thiện nam tử, từ vô số kiếp xa xưa, Phật đã khoác chiếc áo giáp của đức lớn, trải đêm dài (thời gian lâu dài trong sinh tử) tuân theo, tu tập pháp như thế: tinh tấn, nhẫn nhục, nhân từ, thương yêu rộng khắp. Khi thấy chúng sinh gặp tai ách, khổ sở mà không ai cứu giúp, lòng sợ hãi rồi rơi vào đường ác, Ngài liền nguyện sinh vào cõi ấy để dẫn dắt, làm lợi cho chúng sinh, cứu khỏi mọi tai ách, đưa họ vào chính đạo. Đức của Như Lai Chí Chân không thể đo lường, như hư không không ai sánh cặp, mạnh mẽ đi một mình, cứu độ khắp mười phương. Đó là do bản nguyện trong sạch của Phật từ thuở quá khứ xa xưa."
"Ngày nay ai tin ưa ý nghĩa sâu xa vi diệu của pháp vô lượng này, yêu thích, vui mừng tiếp nhận và giữ gìn, thì đều là vì thuở xa xưa đã từng được gặp và được dạy dỗ, nên nay mới tin và vui mừng. Người đời nay ít ai tin ưa những điều Như Lai đã bày tỏ: mười trí lực của Như Lai (mười năng lực hiểu biết toàn hảo chỉ Phật mới có), bốn điều không sợ hãi (bốn sự tự tin tuyệt đối khi thuyết pháp), mười tám pháp không chung (mười tám phẩm chất riêng của Phật, không ai khác có), và trí tuệ thấu rõ tính không. Thật hiếm người ưa thích mà đi vào pháp này. Nếu có ai đi vào được, thì đều là nhờ oai đức của Như Lai, nhờ công đức dũng mãnh của thần thông biến hóa. Phật dùng sức trí tuệ và thiện quyền phương tiện (cách khéo léo, linh hoạt tùy người mà dạy dỗ), trải đêm dài khai hóa, siêng tu không ngơi nghỉ. Tất cả đều do từ những đời trước cẩn trọng một lòng, không bỏ pháp này, thường thực hành đại từ (lòng thương lớn mong chúng sinh được vui), tu tập lòng thương xót không bị che lấp, đại hỉ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được an lành), đại hộ (che chở và buông xả không thiên vị), cứu giúp chúng sinh."
"Lại nữa, này các thiện nam tử, các Bồ-tát tu học ít ai có lòng thương xót mà chịu thành Chính Giác trong đời ngũ trược, vì chúng sinh ở trong đời ngũ trược mà mở lối dẫn dắt qua những nạn lớn; điều đó cũng thật hiếm có, như những lời dạy ta lập ra hôm nay. Vì sao? Vì từ các đời xa xưa, ta đã tinh tấn lớn lao thông suốt, chất chứa công đức. Đời nào ta cũng tự khắc chế mình, đem bố thí đầu, mắt, da thịt, tay chân, vợ con, nước nhà thành ấp, kẻ theo hầu, xe cộ, không tiếc gì cả; không kể đến thân mạng, không tham đắm điều gì. Trong ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế giới sinh tử) không có chỗ nương tựa, chỉ có đạo là đáng nương nhờ. Nhờ sức mạnh vô cùng, ta thực hành phương tiện khéo léo để khai hóa chúng sinh, nên mới thành được đạo chân chính tối thượng."
"Phật nhớ rõ hết các đời trước: trong một ngày đã bố thí vô lượng, lại còn hiến cả thân mạng không chút tiếc nuối, tất cả đều vì thương xót chúng sinh, mở mắt cho kẻ mù tối để họ thấy ánh sáng của đạo. Phật cũng nhớ vô số đời trước, khi thấy người đói khát không có gì ăn uống mà mình không còn vật gì để bố thí, liền cắt thịt đùi mình, nấu chín, nướng chín, đem cho họ mà không lấy làm khổ, lòng không oán hận, chỉ thực hành lòng đại bi, thương xót chúng sinh, giữ lòng từ vô cùng. Vì thế nên quán xét như vậy: tuân theo và tu tập sự tinh tấn lớn lao thông suốt như thế để khai hóa chúng sinh; nhờ tinh tấn như thế mà tích lũy công đức, đạt được đạo chân chính tối thượng."
"Vì vậy, thưa các vị, các thiện nam tử, hãy siêng học sự tinh tấn vi diệu như thế, để tu tập đạo pháp vô cùng như thế, cũng nên như ta thuở xưa thực hành hạnh nghiệp Bồ-tát mà khai hóa chúng sinh, không khác như vậy mà tuyên giảng kinh đạo, cũng như ta nay đang cứu độ. Nghìn đức Phật sẽ ra đời trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, có một nghìn vị Phật xuất hiện) đều sẽ khen ngợi những gì ta đã thực hành từ xưa, mỗi vị đều sẽ nói rằng: 'Đức Như Lai Năng Nhân (tức Phật Thích-ca Mâu-ni) xưa kia tinh tấn tu hành không thể đo lường, không thể ví dụ; trí tuệ đạo cao vời, số người được cứu độ vô cùng; trong đời ngũ trược, giữa cảnh rối loạn của năm tội nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá hòa hợp tăng đoàn), Ngài khai hóa chúng sinh vô cùng tận, không thể đếm hết.'"
"Vì thế, này các thiện nam tử, giả sử có ai thực hành tinh tấn như vậy, yêu thích siêng tu mà không buông thả, thì sẽ mau thành Chính Giác. Lại nữa, ta ở đây đạt được đạo chân chính tối thượng, thành Chính Giác cao nhất; đến lúc sắp diệt độ (nhập Niết-bàn, rời bỏ thân xác, chấm dứt hoàn toàn sinh tử), số người được độ là vô lượng. Nếu có ai tuân theo được sự tinh tấn như thế, làm đúng như lời dạy tột bậc mà không lười bỏ, rồi lấy xá-lợi (phần di cốt còn lại sau khi thiêu thân Phật) chỉ nhỏ bằng hạt cải mà xây dựng tháp chùa, thì đều sẽ đạt được sự nghiệp diệt độ của Phật. Vì sao? Vì Phật khởi lòng thương xót, vì các Bồ-tát đời sau mà ban cho, như những điều Ngài từng dạy bảo khi còn là Bồ-tát tu theo đạo Phật. Vì nhân duyên ấy mà Ngài chỉ bày đạo lớn. Lại thương xót những kẻ rơi vào tám nạn, nên khởi lòng đại bi mà phân bố xá-lợi khắp nơi."
"Nếu ai lấy xá-lợi lớn bằng hạt cải mà xây tháp chùa, thì cũng như được thấy Như Lai tận mặt và tự tay cúng dường. Sau khi Phật diệt độ, người thấy xá-lợi mà lòng vui mừng, rồi đem mảnh đất nơi mình ở hiến cho xá-lợi để dựng tháp chùa, tùy theo tâm nguyện mà khởi lòng đại bi. Xá-lợi được lưu truyền khắp nơi là do từ những đời trước Phật thực hành pháp Bồ-tát, đối với chúng sinh lòng bình đẳng, và do thệ nguyện của Ngài mà thành. Công đức Phật chất chứa rực rỡ không thể đo lường, cao vời như vậy. Ngài thương xót chúng sinh, khởi lòng đại bi, đến đời mạt thế (thời kỳ cuối cùng khi giáo pháp suy tàn) vẫn lập lòng từ vô cùng ban cho tất cả."
"Nếu có Bồ-tát tiếp nhận pháp như thế, ưa thích mến mộ, siêng tu tinh tấn mà không buông thả, thì nhờ tâm nguyện tột bậc ấy, đến đời mạt thế sẽ tiếp nhận được kinh điển cao rộng như thế này, có thể giữ gìn, giảng nói, đọc tụng, vì người khác mà nói, khiến kinh lưu truyền khắp nơi, gây dựng nên các Bồ-tát. Nếu có ai giữ gìn, đọc tụng, vì người khác mà nói, dùng kinh điển như thế khuyên các Bồ-tát học tập, đọc tụng rồi lại truyền rộng ra. Vì sao? Vì nếu khuôn mẫu này (?) tồn tại lâu dài trong thiên hạ thì chính đạo của Phật sẽ mãi mãi hiện hữu. Xét theo đó thì Như Lai thường còn."
"Này các thiện nam tử, thuở xưa Phật đã dùng phương tiện như thế để thu nhận, che chở chúng sinh, lập nên kinh điển này để nuôi dưỡng đời thế tục mai sau, và tuyên truyền kinh này trong đời ngũ trược. Này các thiện nam tử, ở bất cứ quận, nước, huyện, ấp, châu, vùng đất hay nước lớn nào mà kinh điển như thế được lưu truyền và hiện hữu, có người tiếp nhận, giữ gìn, đọc tụng, rộng vì người khác mà nói, thì những người học đạo ấy, những thiện nam tử ấy, cũng như được thấy Phật đang hiện tại, như lúc Như Lai sắp diệt độ còn đi đến nơi ấy; Phật khi đó hiện tại mà không diệt độ."
"Vì sao vậy, này các thiện nam tử? Phật chẳng từng nói rồi sao: 'Phật chính là pháp thân (thân chân thật của Phật là chính chân lý, chứ không phải thân xác).' Ai thấy được pháp thì thấy Như Lai. Chớ lấy sắc thân (thân thể vật chất có hình tướng) mà nhìn Như Lai. Nếu tin kinh điển chân chính, nghe, thấy, tiếp nhận, giữ gìn thì thấy Như Lai. Nghe pháp mà vâng làm, an trụ đúng như lời dạy của pháp, mới gọi là thấy Phật. Nghe giảng kinh chân chính mà thuận theo pháp đi vào đạo, mới gọi là thấy Phật. Phật chưa từng lấy pháp mà sinh ra pháp. Nhờ thực hành được pháp mà giảng giải kinh chân chính, không ôm vọng tưởng, không bám víu tìm cầu các pháp, thì thấy Như Lai. Đối với tất cả các pháp đều không bám chấp, như thế mới gọi là thấy Như Lai."
"Này các thiện nam tử, không thấy các pháp thì thấy Như Lai. Vì sao? Vì Như Lai Chí Chân không giữ những lời nói về 'có pháp' hay 'không phải pháp', nên không thể dùng những thứ ấy mà nhìn thấy Như Lai. Vì sao? Như Lai từng dẫn ví dụ: như chiếc bè buộc lại để qua sông (qua sông rồi thì phải bỏ bè, ý nói giáo pháp chỉ là phương tiện, đạt đạo rồi không nên bám giữ), chính pháp còn phải bỏ, huống chi là cái không phải pháp. Dứt bỏ được việc bám vào pháp và không phải pháp ấy thì mới thấy Như Lai. Vì sao? Vì Như Lai Chí Chân đã dứt bỏ mọi pháp, không nói rằng các pháp có nơi chốn; không có gì sinh khởi, cũng không có danh hiệu, huống chi lại giảng nói về các nơi chốn! Vì sao? Vì đã dứt bỏ tất cả các pháp. Nếu ai thuận theo được cách quán xét của Như Lai như thế thì thấy Như Lai."
"Phật vốn nhờ dứt bỏ tất cả các pháp mới thấy được Chính Giác. Vì sao như thế? Vì tất cả các pháp đều hư giả, không thật. Thấy rằng tất cả các pháp vốn là bản vô (tính chân như, vốn không có tự thể cố định) và bản tịnh (vốn trong sạch từ gốc), người quán xét chân đế (chân lý tối hậu) như vậy mới thấy Như Lai."
"Lại nữa, này các thiện nam tử, không nắm bắt các pháp thì không có các pháp, đó gọi là không buông thả. Nơi đó không có pháp, cũng không có cái không phải pháp. Vì không có pháp cũng không có cái không phải pháp nên mới hiểu được nghĩa này. Vì hiểu được nghĩa này nên mới thấy được bản tịnh. Nhờ quán xét bình đẳng nên mới thấy Như Lai. Thấy pháp như thế thì thấy Như Lai. Quán Như Lai như vậy là thấy được giác ngộ bình đẳng. Nếu quán Như Lai Chí Chân theo cách khác thì đó là quán sai. Đã quán sai thì là quán hư giả, không phải quán theo chân đế."
"Lại nữa, này các thiện nam tử, chân đế là dứt sạch mọi âm thanh và lời nói, không thật cũng không giả, cũng không có cả thật lẫn giả; gạt bỏ tất cả mọi nghiệp (hành động tạo tác và kết quả của chúng), không còn nắm giữ bất cứ điều gì mình thọ nhận, thì mới thấy Như Lai. Vì sao? Vì Như Lai Chí Chân không thấy các pháp có cái được sinh ra hay cái làm cho sinh ra. Vì dứt bỏ tất cả các pháp mình thấy nên gọi là tự nhiên (tính vốn như thế, không do tạo tác). Vì hiểu được tự nhiên, quán Phật như thế, nên mới nói chúng ta quán Phật như vậy, thấy như vậy; đó là điều Phật đã nói."
"Quán Phật như thế thì đi vào bản vô của tất cả các pháp. Đã hiểu bản vô của tất cả các pháp thì hiểu rằng tất cả đều là bản vô, làm hiển lộ đạo pháp, phân biệt các hành đều vốn trong sạch. Tất cả các pháp đều trở về bản vô. Tất cả các pháp đều là pháp của Như Lai, tự nhiên đi vào đạo. Tất cả các pháp đều trọn vẹn đi vào cảnh giới của Như Lai. Pháp giới của tất cả các pháp không thể nghĩ bàn, thành tựu Chính Giác cao nhất."
"Cho nên, này các thiện nam tử, Phật nói rằng tất cả các pháp đều là cảnh giới của Như Lai; không có cảnh giới chính là cảnh giới của Như Lai. Vì sao? Tất cả các pháp đều có cảnh giới, nhưng xét kỹ thì các pháp ấy không có cảnh giới; đó chính là cảnh giới của Như Lai. Tất cả các pháp lấy làm cảnh giới, nhưng không có các cõi giới ấy mới gọi là có cõi giới; mọi cõi giới đang có cũng là cảnh giới của Như Lai. Tất cả chúng sinh hành động không có cảnh giới, mà đều thấu rõ cõi trong sạch của chân đế; tuy biết pháp này nhưng mãi không thông đạt. Còn Như Lai Chí Chân thông đạt như thế, không gì không thông suốt, cho nên gọi là không có cảnh giới."
"Cảnh giới của Như Lai là không có cảnh giới nào cả, đó chính là cảnh giới của Như Lai. Vì sao? Phật nói về gốc ngọn chân đế của các cõi giới: không có các cõi giới mới là cảnh giới của Như Lai; tất cả các cõi giới đều là cảnh giới của Như Lai. Đối với cái không có cõi giới và cái không phải cõi giới, phân biệt thấu rõ, không gì không thông đạt; đó gọi là chứng minh. Không có cõi giới nào cả, đó chính là cảnh giới của Như Lai."
"Này các thiện nam tử, hiểu rằng tất cả các pháp là không có cảnh giới, đó chính là cảnh giới của Như Lai, như thế mới đi vào nghĩa của đạo. Quán xét pháp như thế mới đạt được cảnh giới của Như Lai. Vui mà không có gì để vui, đó là cảnh giới của Như Lai; không bám chấp, cũng không ghét không yêu. Vì sao? Vì biết không có cõi giới mới gọi là cảnh giới của Phật, cho nên nói không có cõi giới chính là cảnh giới của Như Lai. Vì tất cả các pháp đều không thể nắm bắt nên không có nơi chốn; vì đối với tất cả các pháp không bám chấp, đó gọi là cảnh giới của Như Lai, nơi trú ngụ đi vào trí tuệ."
"Tất cả các pháp đều không có chỗ đi vào, cho nên không có sáu cửa (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý — những cửa ngõ tiếp nhận thế giới) và cũng không có chỗ đi vào. Vì sao, này các thiện nam tử? Đã không có cửa, cũng không có chỗ đi vào thì không có cái thấy. Vì sao? Vì Như Lai Chí Chân không thấy các pháp có chỗ để đi vào, có cái để thấy, có cái để nói; cũng không có lời nói về thiện ác, thô tế, vi diệu, gốc ngọn. Đó gọi là đi vào tất cả các pháp: đi vào cái không có tướng, không có hợp hay không hợp."
"Tất cả các pháp không tinh tấn cũng không lười biếng, không hợp cũng không tan. Đó gọi là cửa của tất cả các pháp, gọi là cửa không tên, cửa không lời nói, cửa không có chỗ vào, cửa không bám chấp, cửa không dạy bảo, cửa không sinh, cửa vĩnh viễn vắng lặng. Không thể dùng cửa này để biết pháp. Người thấy pháp thì không do cửa pháp, mà do cửa vĩnh viễn vắng lặng. Không thể dùng cửa này để biết pháp. Người thấy pháp thì không do cửa pháp mà chứng được các pháp, cũng không có ra vào. Vì sao? Vì tất cả các pháp đều không có cửa, cửa cũng không thể nắm bắt. Tất cả các pháp là cửa hư giả; tất cả các pháp đều vốn trong sạch; cửa của tất cả các pháp không thể đo lường; tất cả các pháp không đứt cũng không không đứt, không có bờ bến."
"Cho nên nói rằng, này các thiện nam tử, tất cả các pháp đều không thể nắm bắt, đều hư không, không thật. Cửa của tất cả các pháp không thể đo lường, không thể nắm bắt giới hạn. Cửa bản tế (giới hạn gốc, tức chân tướng tận cùng của mọi sự vật) không thể đến tận cùng, không ai phá hoại được. Người đạt được bản tế, hoặc phá được bản tế (?), đó là nghĩa chân thật. Nếu thiện nam tử hay thiện nữ nhân nào đến được cửa pháp này mà thấu hiểu thông suốt, nhờ đó đi vào khắp tất cả các cửa pháp, thì đều có thể tuyên giảng cho chúng sinh tùy theo tâm của họ."
Bấy giờ đức Phật lại bảo Bồ-tát Trì Nhân: "Nếu có Bồ-tát đại sĩ nào muốn dùng phương tiện để hiểu tất cả các pháp, phân biệt chỗ hướng về của nghĩa lý các pháp, muốn được sức mạnh tâm ý thành tựu đầy đủ, tùy theo thời mà đi vào các pháp, ở bất cứ nơi sinh ra nào tâm cũng dứt sạch (vọng niệm), nếu muốn dùng tâm niệm vắng lặng an định mà thành đạo chân chính tối thượng, thì hãy chuyên tâm tu tập, đi vào cửa pháp như thế này. Nếu đạt được ánh sáng của cửa pháp này, siêng học pháp này, sẽ mau chóng quy về (đạo giác ngộ)."
Kinh Trì Nhân Bồ-tát Sở Vấn (Kinh Bồ-tát Trì Nhân thưa hỏi), quyển thứ hai.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video