Phẩm thứ ba: Vua Trì Thí
Phật bảo Bồ-tát Trì Nhân: "Thuở xa xưa, cách nay vô ương số kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài theo cách tính của đạo Phật; vô ương số: nhiều không đếm xuể), lại còn vượt hơn thế nữa, nhiều kiếp không thể tính được. Bấy giờ có một vị Phật hiệu là Ý Phổ Ngọc Vương. Ngài có mười danh hiệu: Như Lai (bậc đến từ chân lý như thật), Chí Chân (bậc chân thật tột cùng), Đẳng Chính Giác (bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn), Minh Hạnh Thành (bậc trí tuệ sáng suốt và đức hạnh đều trọn vẹn), Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu thấu mọi lẽ của thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao quý không ai hơn), Đạo Pháp Ngự (bậc khéo dùng đạo pháp để chế ngự, dẫn dắt chúng sinh), Thiên Nhân Sư (bậc thầy của cả trời và người), Phật Thế Tôn (bậc giác ngộ được cả thế gian tôn kính)."
"Thời đức Phật ấy tại thế, có tám mươi ức cai (con số cực lớn) vị sa-môn (người xuất gia tu hành). Tất cả đều là A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn phải tái sinh), các lậu (phiền não làm tâm rỉ chảy, ô nhiễm) đã dứt hết. Những bậc còn đang học và đã học xong (?), cùng các bậc A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục), Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), Tu-đà-hoàn (quả thánh thứ nhất, đã bước vào dòng thánh) cũng vậy, mỗi hạng đều có tám mươi ức cai vị. Các vị Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) thì có tám mươi bốn ức triệu tải (con số cực lớn) vị, cùng tụ hội nơi Phật."
Phật nói: "Này Trì Nhân, khi ấy đức Như Lai thọ tám vạn tuổi. Đời bấy giờ có một vị vua tên là Trì Đà, cai trị hai vạn nước. Dân chúng đông đúc, mưa gió thuận mùa, năm thứ lúa (các loại ngũ cốc) được mùa, muôn họ yên ổn."
"Thành nơi vua ở vuông vức, chiều dài chiều rộng mỗi bề bốn trăm tám mươi dặm. Thành ấy toàn bằng bốn thứ báu quý lạ (vàng, bạc, lưu ly, pha lê) làm nên. Tường thành có bảy lớp; hàng cây, hào sâu, lan can bao quanh cũng mỗi thứ bảy lớp; lưới, màn, chuỗi ngọc cũng mỗi thứ bảy lớp. Trên các bức tường và các hàng cây đều có màn trướng kết bằng bốn thứ báu đan xen, vây quanh và che phủ. Hai vạn nước ấy, mỗi nước có năm trăm quận huyện trực thuộc."
"Lại nữa, trên cây đều tự sinh ra áo quý, những y phục mịn đẹp bằng bảy thứ báu tự nhiên mà có. Mỗi hồ nước lại có năm trăm ao tắm phụ theo. Các ao tắm ấy đều bằng bảy thứ báu, mọc lên hoa sen bảy báu, xanh, đỏ, vàng, trắng đầy khắp trong ao, hoa to như bánh xe. Nước trong ao tự nhiên có tám vị ngon lành."
"Vua nước ấy có tám vạn bốn nghìn phu nhân và cung nữ. Hoàng hậu chính cung sinh hai thái tử: người thứ nhất tên là Vô Hạn Ý, người thứ hai tên là Vô Hạn Giới. Hai thái tử đều mười sáu tuổi."
"Một hôm, hai thái tử đang ngủ, trong mộng thấy hình tướng đức Như Lai đoan chính tốt đẹp, thân màu vàng tử ma (thứ vàng ròng ánh tía, quý nhất trong các loại vàng), các tướng tốt và vẻ đẹp (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp của thân Phật) trang nghiêm, uy đức cao vời không thể đo lường, ánh sáng chiếu khắp mười phương. Trong mộng thấy vậy, lòng hai người hớn hở vui mừng khôn xiết. Khi tỉnh mộng, lòng hai thái tử thư thái yên vui. Nhờ nhân duyên từ đời trước, mỗi người đều vốn đã biết đến đạo chân chính, bèn cất lời ca ngợi rằng:"
"Đêm nay ta nằm mộng, thấy bậc tôn quý nhất giữa trời và người,
Thân Ngài màu vàng tử ma, trăm phúc đức hợp thành tướng tốt.
Ở ngay trong giấc mộng, ta được thấy mọi công đức của Ngài,
Được chiêm ngưỡng dung nhan đấng Tôn quý, lòng vui sướng không lường.
Ngắm ánh sáng thần diệu của bậc Thánh, như mặt trời tỏa chiếu rực rỡ,
Trong lòng vô cùng hoan hỷ, Ngài vượt trên tất cả muôn loài.
Ánh uy quang cao vút, như núi báu lớn nhất trong các núi,
Ai được tận mắt thấy hình Ngài, không ai không ôm niềm vui mừng."
Phật bảo Trì Nhân: "Hai thái tử thấy điềm lành ấy, bèn đến gặp cha mẹ, kể đầy đủ sự việc: 'Anh em chúng con đêm nay trong mộng tận mắt thấy đức Như Lai Chí Chân. Vì thế xin thưa với cha mẹ, chúng con muốn đến phụng hầu đức Như Lai. Ngài xuất hiện ở đời, giáo hóa chúng sinh đã lâu rồi. Thế mà chúng con buông lung, chìm đắm trong năm dục (năm sự ham muốn do mắt, tai, mũi, lưỡi, thân sinh ra: ham sắc đẹp, tiếng hay, mùi thơm, vị ngon, xúc chạm êm ái), không biết có Phật ra đời; bị năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình tướng, hành là ý muốn và tác ý, thức là sự hay biết) trói buộc, bị lưới các điều ác che lấp; sống trong kiêu mạn, không có lòng cung kính. Vì mê lầm như vậy nên chưa được gặp đức Như Lai để thưa hỏi và lãnh nhận trí tuệ đạo pháp.' Cha mẹ đều đồng ý."
"Hai thái tử thưa với cha mẹ xong, liền đến chỗ đức Như Lai Ý Phổ Ngọc Vương, cúi đầu lạy sát chân Ngài, bạch đức Thế Tôn rằng: 'Chúng con bị tội lỗi che lấp, mê đắm vinh hoa bổng lộc ở đời, bị ngôi vị thế tục sai lạc làm mê muội, nên không kịp thời đến phụng hầu, thưa hỏi và nhận lời dạy bảo; nay thật hổ thẹn trong lòng, ngượng ngùng trên nét mặt. Nhờ đức Thế Tôn thương xót lớn lao, dùng ánh uy quang soi đến, khai mở sự ngu tối nên chúng con mới được đến phụng hầu. Nay chúng con muốn thỉnh đức Phật cùng chúng Bồ-tát và các bậc thánh, trọn ba tháng này cúng dường thức ăn uống, y phục, giường chõng đồ nằm, thuốc men chữa bệnh, cùng mọi thứ cần dùng cho được an ổn.'"
"Rồi hai người thưa với cha mẹ, đem cả thành lớn, vườn cảnh, lầu gác, cung điện nơi vua cha ở, trang hoàng lộng lẫy, treo lụa, cờ phướn, lọng che, cùng ao tắm, hoa sen, dâng lên đức Như Lai, các Bồ-tát đang tu học và các vị Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật giảng mà giác ngộ), cúng dường đức Phật và chúng thánh trọn ba tháng đủ mọi thứ an ổn. Cha mẹ cũng đồng lòng, đều thương mến tán thành."
"Cúng dường trọn vẹn xong, hai người từ biệt cha mẹ, đến chỗ đức Như Lai, với lòng tin không còn luyến tiếc gia đình, xuất gia, tu học tịnh hạnh (nếp sống trong sạch theo giới luật), làm sa-môn. Khi ấy đức Như Lai Chí Chân Ý Phổ Ngọc Vương thấy hai thái tử bỏ nước xuất gia, xét rõ chí hướng và căn tính của họ, liền vì hai người Vô Hạn Ý và Vô Hạn Giới mà tuyên giảng phẩm kinh 'Bồ-tát hiểu rõ năm ấm và các suy' (suy: tên gọi cũ chỉ các giác quan và đối tượng của chúng, những thứ làm hao tổn tâm lành)."
"Hai thái tử nghe xong cùng kính cẩn lãnh thọ. Suốt tám vạn bốn nghìn năm, họ chưa từng ngủ nghỉ, cũng không nghĩ đến ăn uống, cũng không nằm, chỉ ngồi suy ngẫm nghĩa lý, hoặc kinh hành (đi tới đi lui chậm rãi để giữ tâm chuyên chú tu tập) và tụng đọc kinh. Suốt tám vạn bốn nghìn năm, chưa từng khởi lên một ý nghĩ nào khác, luôn luôn chuyên tâm suy xét đúng đắn, thấu suốt năm thịnh ấm (năm ấm bốc mạnh, là gốc của mọi khổ đau), hiểu rằng chúng là hư vô: đầu cuối mờ mịt, thảy đều trống rỗng không thật, chỉ tồn tại do nhận thức điên đảo (thấy sai sự thật). Năm thịnh ấm cần được hiểu như thế; kẻ không giác ngộ được thì mê lầm trong đó; nên tu phạm hạnh (đời sống thanh tịnh, giữ giới, lìa dục)."
"Suy ngẫm pháp ấy xong, hai người thông đạt nghĩa lý sâu xa, không còn thấy năm thịnh ấm có chỗ nào để quy về; chí hướng đặt nơi đạo lớn, không còn mong cầu điều gì. Sau khi mạng chung, họ sinh lên cõi trời Đâu-thuật (tức cõi trời Đâu-suất, nơi các vị Bồ-tát ở trước khi xuống trần thành Phật)."
"Khi đức Như Lai ấy diệt độ (nhập Niết-bàn, tức qua đời và hoàn toàn giải thoát) rồi, hai người từ cõi trời Đâu-thuật lại sinh xuống thế gian, ở cõi Diêm-phù-lợi (tức cõi Diêm-phù-đề, thế giới loài người), trong nhà một vị đại trưởng giả (người giàu có, có danh vọng). Đến năm mười sáu tuổi, đêm nằm mộng thấy hình tượng đức Như Lai; ngay trong mộng lại được nghe từ đức Như Lai pháp này, tức phẩm 'Bồ-tát hiểu rõ năm thịnh ấm, các chủng (các giới, tức mười tám yếu tố của nhận thức: sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức) và các nhập (mười hai chỗ tiếp xúc giữa sáu giác quan và sáu đối tượng)'. Tỉnh mộng dậy, lòng vừa xúc động vừa vui mừng. Trong một vạn năm, họ tu phạm hạnh trong sạch, lại phân tích thấu hiểu năm thịnh ấm, các chủng và các nhập, hết vòng lại bắt đầu lại."
"Sau khi mạng chung, họ sinh lên cõi trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai trong cõi dục, còn gọi là trời Ba mươi ba). Vừa sinh ra không lâu lại mạng chung, trở lại sinh vào thế gian trong nhà một vị phạm chí (người tu hành theo đạo Bà-la-môn). Họ gặp được thời cuối cùng của đức Ý Phổ Ngọc Vương thuở trước, khi giáo pháp chân chính còn sót lại và lưu truyền thêm một nghìn năm. Nhờ đức lành gốc từ đời trước, họ có lòng tin, không luyến gia đình, xuất gia tu đạo, học rộng nghe nhiều, trí tuệ như biển cả, hiểu rõ năm thịnh ấm, các chủng, các suy và các nhập, tìm đến gốc ngọn của chúng, giác ngộ đúng như chân lý."
"Bấy giờ họ dùng phương tiện (cách khéo léo tùy theo người mà dẫn dắt) khuyên bảo, giúp cho hai vạn người ở thế gian và hai vạn ức người cõi trời đều phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân (đạo giác ngộ chân chính cao nhất, tức quả Phật). Do nhân duyên ấy, hai thái tử tu hạnh Bồ-tát, luôn hòa hợp cùng nhau, được gặp mười ức cai đức Phật Thế Tôn. Đến thời cuối cùng, họ đạt được vô sở tùng sinh pháp nhẫn (tức vô sinh pháp nhẫn: trí tuệ thấy rõ mọi sự vật vốn không thật có sinh ra, tâm an trụ vững vàng trong chân lý ấy không lay chuyển). Họ lại được gặp và cúng dường ức cai triệu tải chúng Như Lai. Hai người ngang bằng nhau, trong cùng một kiếp đều đạt được đạo vô thượng chính chân, thành bậc Tối Chính Giác (giác ngộ chân chính tột cùng, tức thành Phật): một vị hiệu là Vô Lượng Âm, một vị hiệu là Vô Lượng Quang."
"Vì thế, này Trì Nhân, nếu có Bồ-tát muốn mau chóng đạt được đạo vô thượng chính chân, thành bậc Tối Chính Giác, thì nên siêng năng tu học kinh điển như thế này, tức những điều đức Như Lai đã giảng giải về các ấm, các nhập, các chủng, phân biệt rõ lẽ có và không, thấy rằng mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều là không."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video