Thiên 6 — Phẩm 6: Các nhập

 Phẩm thứ sáu: Các nhập

 Phật bảo Trì Nhân (vị Bồ-tát thưa hỏi trong kinh này): Thế nào là Bồ-tát (người tu hạnh giác ngộ, phát nguyện cứu độ hết thảy chúng sinh) hiểu rõ các nhập (nhập: chỗ giác quan gặp đối tượng mà sinh ra sự hay biết)? Ở đây Bồ-tát quán (chiêm nghiệm, xét kỹ bằng trí tuệ) mười hai nhập (sáu giác quan là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, cùng sáu đối tượng là hình sắc, âm thanh, mùi, vị, sự xúc chạm, và pháp), hiểu được gốc ngọn của chúng. Quán thế nào? Điều cần quán là: không thấy được chỗ nhập của mắt. Mắt không thành tựu, hoàn toàn không có gì.

 Vì sao vậy? Cái nhập của mắt đều do duyên đối đãi, do điên đảo (thấy trái sự thật, như cho vô thường là thường, không có ta mà cho là có ta) mà khởi lên. Nó bị sắc (hình sắc, đối tượng của mắt) trói buộc, do duyên khởi (mọi sự đều do nhiều điều kiện hội lại mà sinh ra) hợp thành. Có hai nguyên nhân: một là nhãn nhập (giác quan mắt), hai là đối tượng đối đãi với mắt. Vì có sắc nên gọi là nhãn nhập. Như vậy mắt và sắc có hai sự bám víu. Ở chỗ mắt và sắc nhập vào nhau, sắc là loại thuộc về mắt. Tự thấy sắc rồi thì lấy cái ảo làm cửa, cho nên gọi là các nhập; từ đó đầy dẫy sự sinh ra và cảm thọ.

 Mắt không dính vào sắc, sắc không dính vào mắt; sắc không dính vào sắc, mắt không dính vào mắt; tất cả đều do duyên mà khởi. Vì lấy sắc làm duyên nên gọi là sắc nhập. Vì tự cho rằng thấy duyên đối đãi, nên gọi là có tướng (hình tướng, dấu hiệu để nhận biết). Lấy nhập làm nghiệp (việc làm, tác dụng). Thế nào là nghiệp của nhập? Do điên đảo mà dùng nó, mà làm cho nó thêm phong phú, rồi cho đó là đến chỗ tột cùng như thật (?). Không thể đưa các sắc vốn không có vào mắt. Người sáng trí không tìm cầu các nhập thì liền thấy chân đế (sự thật chân thật tối hậu).

 Do điên đảo hợp lại, phàm phu ngu tối thấy có hai tướng. Mắt nhập vào sắc thì hiện ra như thể sự nhập là thật; người đã hiểu chân đế thì biết sắc nhập vào mắt không có trong, không có ngoài, không có khoảng giữa. Mắt và các sắc không có quá khứ, vị lai, hiện tại. Ngay hiện tại mắt thấy sắc; mắt thấy sắc thì tham đắm, cảm thọ, nắm giữ. Điều phàm phu ngu tối làm là không nên; người sáng trí thấu rõ đó là trống rỗng, không thật. Do suy tưởng điên đảo mà thành ra các nhập. Các nhập vốn tự nhiên (tự tính vốn trống không), làm sao mà có được? Không có tướng nhập, tất cả đều do duyên khởi, nên mới gọi là các nhập.

 Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) nói các nhập là hư vô, đều từ điên đảo mà ra, nương vào nhân duyên (nguyên nhân chính và các điều kiện phụ). Không có các việc làm, cũng không có kẻ sai khiến làm. Mắt không gọi sắc, sắc không gọi mắt, cũng không biết gì, mỗi thứ đều vắng lặng. Các nhập mắt và sắc đều cùng lặng lẽ, không có người làm ra, do nhân duyên mà khởi. Phàm phu ngu tối tâm ở trong điên đảo; bậc hiền thánh thấu rõ thì không có gì sinh, không có gì diệt, không đến cũng không đi.

 Trong các nhập mắt và sắc, mắt không đoạn mắt, mắt không tưởng mắt, sắc không bỏ sắc, liền biết là tự nhiên. Sắc không tưởng sắc. Vì sao? Vì mỗi thứ đều trống không; vì mỗi thứ đều lặng lẽ, biết là tự nhiên. Mắt không nương vào mắt, sắc không biết sắc, vì là tự nhiên vậy. Mắt và sắc vốn tự nhiên, không có gì thành tựu. Mắt không tìm mắt, cũng không hợp không tan, mỗi thứ đều trống không. Mắt không quen cho rằng "đây là mắt của ta"; sắc không quen cho rằng "sắc này là của ta". Ấy là tướng tự nhiên như huyễn. Mắt và sắc hư vô thì gọi là tự nhiên, chỉ là mượn lời mà nói thôi.

 Tai với âm thanh, mũi với mùi, lưỡi với vị, thân với xúc chạm, tâm với pháp (đối tượng của ý: mọi ý niệm, sự vật mà tâm nghĩ tới) đều không thể nắm được, hoàn toàn không có gì, cũng không thành tựu gì. Vì sao? Vì từ nhân duyên khởi, ở trong điên đảo, đứng trên hai nhân, từ tâm và pháp mà khởi lên các loại nhập, nên gọi là các nhập. Do pháp làm nhân duyên mà mượn tên là cửa nhập. Pháp không dính vào tâm, tâm không dính vào pháp; pháp không dính vào pháp, tâm không dính vào tâm. Sự dính mắc do duyên khởi mà dựng nên việc của pháp. Do tâm mà thấy tướng, nhưng không thể nhập vào pháp.

 Người sáng trí thấu rõ, tìm gốc của các nhập thì thấy chân đế: tất cả đều do điên đảo hợp lại. Phàm phu ngu tối thấy có hai tướng. Không trong, không ngoài, cũng không khoảng giữa; tâm không nhập vào pháp, pháp không nhập vào tâm; không có quá khứ, vị lai, hiện tại; tất cả đều do duyên mà sinh. Kẻ ngu không hiểu, người sáng trí thấu rõ. Vì sao? Vì hoàn toàn không có gì, ở trong tự nhiên vậy. Ý nhập và pháp nhập không có tướng thật, không thành tựu, chỉ mượn danh mà hiện ra thôi.

 Như vậy, Trì Nhân, Bồ-tát đã hiểu rõ các nhập như thế thì liền hiểu rõ tất cả mười hai nhập; không dính, không bị trói buộc thì đoạn được các nhập; do lập sự chứng ngộ mà các phân biệt trong các nhập không còn khởi lên. Hiểu rõ vô tướng (không có hình tướng cố định) thì giống như nước chảy, đến đâu cũng hòa hợp được; cho nên nói nước khắp nơi, không chỗ nào không vào. Mười hai nhập cũng lại như vậy: điều gọi là trong và ngoài đều từ nhân duyên. Nước chảy đến đâu thì làm nên nhiều thứ; tuy nói là tự nhiên mà không có chỗ ở cố định, vậy mà người ta thấy có trói buộc dính mắc.

 Các nhập ấy hướng về cửa trần lao (phiền não làm nhơ bẩn tâm và khiến khổ nhọc). Phàm phu ngu tối không đoạn được trần lao, nên gọi là cửa nhập. Mắt dính vào sắc; tai, mũi, miệng, thân, tâm cũng lại như vậy, không có chỗ quay về. Bồ-tát đại sĩ (bậc Bồ-tát lớn) hiểu rõ tự nhiên, phân biệt các nhập; đã phân biệt các nhập thì trừ hết các kết (những dây trói buộc của phiền não). Như vậy, Trì Nhân, Bồ-tát đại sĩ hiểu rõ các nhập.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video