Mười. Mục đau lưng (yêu thống môn — nhóm bài tập chữa chứng đau vùng thắt lưng)
[Nguyên văn] Phép thứ nhất: Một tay vươn lên trên hết cỡ, bàn tay xoay vòng về bốn phía; tay kia duỗi xuống dưới, dùng sức ấn xuống. Chắp hai bàn tay lại, các ngón tay dùng sức ép vào nhau. Nghiêng người cho thân ngả chéo, xoay mình như ngước nhìn lên bàn tay đang ở trên. Để tâm khí (khí của tim, chỉ phần khí lực và tinh thần do tim làm chủ theo Đông y) lan tỏa xuống dưới cho thư thái. Khi thấy khí đi xuống rồi lại men theo đường cũ đi lên thì mới là đã đạt hết cỡ. Bên trái, bên phải, trên, dưới đều làm như thế, hai mươi tám lần. Bài này trừ được chứng đau tức ở vùng bả vai (gọi là vùng "kiên tỉnh", chỗ giữa đỉnh vai), mạn sườn, thắt lưng và sống lưng.
[Giải thích] Một tay vươn lên trên hết mức, bàn tay xoay vòng về bốn phía; tay kia buông xuống, lòng bàn tay úp xuống, dùng sức ấn. Sau đó chắp hai bàn tay lại trên đầu, các ngón tay dùng sức đẩy vào nhau. Nghiêng người ngả chéo, xoay mình ngẩng đầu như nhìn lên bàn tay phía trên, đồng thời để tâm khí lan tỏa xuống dưới cho thả lỏng. Khi cảm thấy luồng khí đi xuống lại chạy ngược lên trên thì tức là đã đạt mức tối đa. Bên trái, bên phải, trên, dưới đều làm như vậy, tổng cộng hai mươi tám lần.
Bài này trừ được chứng đau tức ở vai, mạn sườn, thắt lưng và sống lưng.
[Nguyên văn] Phép thứ hai: Quỳ thẳng, vươn dài hai tay ra phía trước, chống xuống chiếu. Chờ đến khi thấy trong thắt lưng và sống lưng có khí chuyển động, toàn thân xương cốt giãn ra, khí tản ra, thì vươn dài thắt lưng hết cỡ. Rồi mới ngả người ra sau mà quỳ. Lập tức sẽ thấy như có hơi lạnh từ trong sống lưng thoát ra, làm cho cánh tay và bả vai đau. Khi cơn đau như muốn thành đau tức thì trở về ngồi xuống. Làm đi làm lại mười bốn lần.
Bài này trừ được chứng ngũ tạng (năm tạng theo Đông y: tim, gan, tỳ, phổi, thận) không điều hòa với nhau, và chứng lưng đau tức.
[Giải thích] Hai đầu gối quỳ xuống đất, duỗi hai tay ra phía trước, chống lên mặt đất. Khi khí trong thắt lưng và sống lưng chuyển động, toàn thân xương giãn, khí tản thì cố sức vươn thắt lưng. Sau đó đưa người trở lại, ngả ra sau mà quỳ, sẽ lập tức cảm thấy như có hơi lạnh từ trong sống lưng thoát ra, làm vai và cánh tay đau. Cơn đau phải đến mức đau tức thì mới ngồi xuống. Làm đi làm lại mười bốn lần. Bài này trừ được chứng ngũ tạng không điều hòa và chứng lưng đau tức.
[Nguyên văn] Phép thứ ba: Phàm người hay thấy sống lưng cứng đờ thì không kể lúc nào, rụt cổ thụt vào giữa hai vai, như xoay người lại, ngửa mặt lên, dồn sức đẩy vùng đỉnh vai lên trên. Đầu quay sang hai phía trái phải (?), mỗi bên hai mươi mốt lần thì nghỉ một lượt. Chờ khí huyết lưu thông đã ổn định rồi mới làm tiếp, lúc đầu chậm, về sau nhanh. Nếu không có bệnh thì nên tập vào ba thời khắc: sáng sớm khi thức dậy, giữa trưa và lúc mặt trời lặn. Nếu tập thì mỗi thời khắc làm hai mươi mốt lần. Bài này trừ được chứng nóng lạnh thất thường, đau sống lưng, thắt lưng và cổ gáy.
[Giải thích] Xem phép thứ mười trong mục "Hai. Mục phong tý" (nhóm bài tập chữa chứng tê đau khớp, theo Đông y do gió độc và các khí độc bên ngoài làm tắc nghẽn kinh mạch).
Tóm tắt:
Đau lưng là chứng đau ở một bên hoặc cả hai bên vùng thắt lưng. Đông y cho rằng "thắt lưng là phủ của thận" (tức vùng thắt lưng là nơi thận trú ngụ, nên tình trạng thận phản ánh ra thắt lưng). Vì vậy đau lưng thường là một biểu hiện của chứng thận suy yếu. Tuy nhiên, khi các tà khí (khí độc gây bệnh) như gió, ẩm thấp, lạnh, nóng từ bên ngoài xâm nhập vào cơ thể thì cũng có thể gây đau lưng. Thiên này chủ trương chữa đau lưng nên lấy động công (các bài tập có cử động thân thể, trái với tĩnh công là ngồi yên điều thở) làm chính.
Phép thứ nhất dùng động tác giơ tay, xoay người, để tâm khí đi xuống cho thả lỏng, làm cho hai vai, mạn sườn và thắt lưng được vận động nhiều lần. Phép thứ hai dùng động tác quỳ xuống đất, chống tay lên mặt đất, nâng thắt lưng và sống lưng lên mà xoay chuyển, vươn duỗi, rồi ngả lưng ra sau, cố cho thắt lưng và sống lưng vận động với biên độ lớn, đến khi cảm thấy đau hoặc đau tức thì mới ngồi xuống thu công (kết thúc bài tập, đưa khí về trạng thái bình thường). Cách dùng vận động để khai thông khí huyết, giãn duỗi vùng thắt lưng như thế có ảnh hưởng rất lớn đến đời sau.
Thế "Trích tinh hoán đẩu" (hái sao, đổi chòm sao Bắc Đẩu) trong sách "Dịch Cân Kinh" (một bộ bài tập luyện gân cốt nổi tiếng) có khẩu quyết (lời vần tóm tắt cách tập) như sau: "Một tay đỡ trời, bàn tay úp trên đầu; lại từ lòng bàn tay dồn ánh nhìn hai mắt; đầu mũi hít khí, luôn điều hòa hơi thở; dùng sức thu về, mắt nhìn trái rồi phải." Cách làm: một tay giơ cao, bàn tay phải úp xuống, mắt nhìn vào lòng bàn tay, hít vào mà không thở ra, hơi thở qua mũi điều hòa đều đặn, rồi dùng sức thu tay về; bên trái và bên phải làm giống nhau.
Thế "Ngửa tay nâng một lượt để điều hòa tam tiêu" trong bộ "Bát Đoạn Cẩm" (bài tập tám động tác nổi tiếng) cũng vậy. (Tam tiêu theo Đông y là ba phần của khoang thân mình: thượng tiêu ở ngực gồm tim và phổi; trung tiêu ở bụng trên gồm tỳ và dạ dày; hạ tiêu ở bụng dưới gồm gan, thận, ruột và bàng quang; tam tiêu là đường lưu thông của khí và nước trong cơ thể.) Những thế ấy đều có thể coi là biến thể phát triển từ phép thứ nhất.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video