14. MỤC BỔ ÍCH (nhóm các phép tập giúp bồi bổ, làm cơ thể khỏe mạnh thêm)
(1) Phép đạo dẫn hành khí (đạo dẫn: phép tập kết hợp cử động thân thể, xoa bóp và điều hòa hơi thở để dẫn khí lưu thông trong người; hành khí: dùng hơi thở và ý nghĩ để dẫn khí — tức dòng năng lượng sống theo y học cổ truyền — vận hành trong cơ thể)
〔Nguyên văn〕 Thường vào sau giờ Tý (từ 11 giờ đêm đến 1 giờ sáng) và trước giờ Ngọ (từ 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều), xõa tóc ra, quay mặt về hướng đông, nắm tay ác cố (nắm chặt tay, ngón cái gập vào trong lòng bàn tay, bốn ngón kia nắm lại bên ngoài), bất tức (nín thở, giữ hơi không hít vào thở ra) một thông (một lượt nín thở rồi mới thở ra), giơ tay sang trái sang phải để đạo dẫn, lấy tay bịt hai tai; làm vậy thì tóc đen, không bạc.
Nằm mà dẫn khí ba lượt, lấy ngón tay bấm vào đường gân mạch bên cổ ba lượt, khiến mắt người ta sáng rõ.
Ngồi quay mặt về hướng đông, nín thở năm lượt, lấy ngón giữa hai tay chấm nước bọt trong miệng mười bốn lần, xoa hai ngón vào nhau rồi lau lên mắt. Làm vậy khiến mắt sáng rõ.
Ngồi quay mặt về hướng đông, nín thở ba lượt, lấy tay vê hai lỗ mũi; chữa được chứng thịt thừa lâu ngày trong mũi.
Ngồi quay mặt về hướng đông, nín thở bốn lượt, gõ răng vào nhau không cần đếm số lần; chữa đau răng.
Nằm sấp, hoặc nằm nghiêng hơi úp về phía trước, nín thở sáu lượt; khỏi điếc tai, hoa mắt chóng mặt.
Nằm trở lại (?), nín thở bảy lượt; khỏi đau trong ngực và ho.
Ôm hai đầu gối, tự ngả xuống đất (?), nín thở tám lượt; khỏi chứng tà nhiệt (sức nóng gây bệnh) từ ngực trở lên đến đầu, cổ, tai, mắt, họng, mũi.
Bỏ gối, nắm tay ác cố, nín thở, tự ngả xuống đất (?), nín thở chín lượt, đầu quay về hướng đông, làm cho khí trong người lưu thông trên dưới. Hít khí vào bằng mũi thật nhẹ, khỏi chứng gầy yếu, không thể chuyện vợ chồng (nguyên văn là "không thuận theo âm dương", tức không giao hợp được). Phép này, những ngày trời u ám mưa dầm thì đừng tập.
〔Giải thích〕 Thường vào sau giờ Tý, trước giờ Ngọ, xõa tóc ra, quay mặt về hướng đông, hai tay nắm ác cố, nín thở hành khí một lượt, giơ tay sang trái sang phải, bịt hai tai mà đạo dẫn; có thể làm tóc đen nhánh, không bạc.
Ở tư thế nằm, dẫn khí ba hơi, sau đó lấy tay bấm vào gân mạch hai bên gáy và hành khí thêm ba lượt nữa; có thể làm mắt sáng rõ.
Ngồi quay mặt về hướng đông, nín thở năm lượt, lấy ngón giữa hai tay chấm nước bọt trong miệng mười bốn lần, sau đó xoa hai ngón tay vào nhau, nhắm mắt lại, dùng hai ngón tay vừa xoa ấy nhẹ nhàng day, lau hai hốc mắt; có thể làm mắt sáng rõ.
Ngồi quay mặt về hướng đông, nín thở ba lượt, dùng hai tay vê hai bên lỗ mũi; có thể chữa thịt thừa trong mũi.
Ngồi quay mặt về hướng đông, nín thở bốn lượt, gõ răng trên vào răng dưới, không cần đếm số lần; chữa đau răng.
Ở tư thế nằm sấp hoặc nằm nghiêng hơi úp về phía trước, nín thở sáu lượt; có thể chữa điếc tai, hoa mắt chóng mặt.
Nằm co người, nín thở bảy lượt; chữa đau trong ngực và ho.
Ôm hai đầu gối rồi tự nhiên ngả xuống đất, nín thở tám lượt. Có thể chữa tà nhiệt từ cơ hoành trở lên đến đầu, cổ, tai, mắt, họng, mũi.
Không dùng gối, nắm tay ác cố mà dẫn khí, tự nhiên nằm xuống đất, nín thở chín lượt, rồi quay mặt về hướng đông; có thể làm khí cơ (sự vận động lên xuống, ra vào của khí) trong cơ thể thông suốt trên dưới.
Dùng mũi hít khí vào thật nhẹ, cho hơi thở nhỏ, đều và dài; có thể chữa chứng gầy yếu, không thể sinh hoạt vợ chồng. Phép tập này, ngày trời âm u mưa dầm thì đừng tập.
Tóm tắt:
Bài này tuyển chọn một số phép đạo dẫn có tác dụng bồi bổ. Các phép tập cho vùng đầu và gáy gồm năm phép: bịt tai, bấm gáy, lau mắt, vê mũi, gõ răng. Những phép này về sau được người đời sửa đổi, bổ sung và ứng dụng rộng rãi.
Như phép bịt tai, đã phát triển thành phép "minh thiên cổ" (đánh trống trời) — bịt tai rồi gõ vào vùng chẩm (phần xương nhô ở sau gáy): dùng hai bàn tay bịt hai tai, đặt ngón trỏ đè lên ngón giữa, rồi bật mạnh ngón trỏ gõ vào vùng chẩm sau đầu, trong tai nghe tiếng thình thình; có thể phòng và chữa chứng chóng mặt, ù tai.
Phép bấm gáy đã phát triển thành phép xoa huyệt Phong trì, véo gân lớn. Dùng hai tay xoa huyệt Phong trì (huyệt nằm ở chỗ lõm hai bên gáy, ngay dưới xương chẩm; huyệt là những điểm trên cơ thể dùng để châm cứu, xoa bóp), đồng thời véo nhấc hai gân lớn ở vùng chẩm; có thể làm bớt cứng, căng gáy, phòng cận thị, cảm cúm, làm gáy và lưng thư giãn.
Phép lau mắt đã phát triển thành phép day mắt. Day hốc mắt, khóe mắt, huyệt Tình minh (ở khóe mắt trong, sát sống mũi), huyệt Đồng tử liêu (ở khóe mắt ngoài; trong bản gốc thiếu một chữ) v.v.; có thể cải thiện thị lực, phòng và chữa cận thị.
Phép vê mũi đã phát triển thành phép xoa mũi: dùng lưng hai ngón giữa, ngón trỏ hoặc ngón cái xoa mũi. Dùng lưng hai ngón giữa, ngón trỏ hoặc ngón cái xoa huyệt Nghênh hương (ở hai bên cánh mũi) và huyệt Tố liêu (ở đầu chóp mũi; trong bản gốc thiếu một chữ) cạnh mũi; có thể phòng cảm cúm, chữa nghẹt mũi, choáng đầu.
Thêm phép gõ răng nữa thì thành một bài thể dục giữ gìn sức khỏe vùng đầu và gáy hoàn chỉnh. Những phép này lại được đặt tên là "Bát đoạn cẩm kiểu ngồi" (bài tập tám động tác quý như gấm, tập ở tư thế ngồi), "bài tập giữ khỏe đầu mặt" v.v., lưu truyền rất rộng.
14. MỤC BỔ ÍCH
(2) Phép hành khí kiểu con cóc
〔Nguyên văn〕 Phép hành khí kiểu con cóc: ngồi ngay ngắn, tự lắc động hai cánh tay, nín thở mười hai lượt; chữa chứng lao (mệt mỏi, suy kiệt) rất tốt.
Nằm nghiêng bên trái hoặc bên phải, nín thở mười hai lượt; chữa chứng đàm ẩm (chất dịch đục và nước ứ đọng trong cơ thể do không được chuyển hóa) không tiêu. Bên phải có bệnh ẩm (nước ứ đọng) thì nằm nghiêng bên phải; bên trái có bệnh ẩm thì nằm nghiêng bên trái. Nếu vẫn không tiêu thì dẫn khí để đẩy nó ra.
Lúc mặt trời mới mọc, lúc giữa trưa, lúc mặt trời lặn — vào ba thời điểm này, đứng thẳng quay về phía mặt trời, nín thở chín lượt, ngửa đầu hít lấy tinh quang (ánh sáng tinh túy) của mặt trời, nuốt chín lần; làm tinh (chất tinh túy nuôi sống cơ thể) tăng gấp trăm lần.
〔Giải thích〕 Phép hành khí kiểu con cóc: ở tư thế ngồi ngay, lắc động hai cánh tay, nín thở mười hai lượt; phép này chữa chứng hư lao (cơ thể suy nhược, kiệt sức lâu ngày) hiệu quả rất tốt.
Ở tư thế nằm nghiêng, bên trái hoặc bên phải, nín thở mười hai lượt; chữa chứng đàm ẩm không tiêu hóa được. Bên phải có bệnh ẩm thì nằm nghiêng bên phải; bên trái có bệnh ẩm thì nằm nghiêng bên trái. Nếu có đàm ẩm không tiêu thì có thể dẫn khí để đẩy nó ra.
Chọn ba thời điểm mặt trời mọc, giữa trưa (chính ngọ) và mặt trời lặn, đứng thẳng quay mặt về phía mặt trời, nín thở chín lượt, ngẩng đầu ngửa mặt hít khí vào, lấy ánh sáng tinh hoa của mặt trời, nuốt theo số chín (số dương lớn nhất); có thể khiến tinh thần người ta hăng hái gấp trăm lần.
Tóm tắt:
Điều thứ hai của bài này đã được bàn ở "7. Mục đàm ẩm", điều thứ ba đã được bàn ở "12. Mục tích tụ" (các chứng khối u, cục kết tụ trong bụng). Ở đây tập trung tìm hiểu phép hành khí kiểu con cóc.
Sách "Chư bệnh nguyên hậu luận" (sách bàn về nguồn gốc và triệu chứng các bệnh, do Sào Nguyên Phương đời Tùy soạn), "quyển 1 – Chứng phong làm thân thể tay chân không cử động theo ý" có ghi: "Hết sức lắc mạnh hai mông sang trái sang phải, nín thở chín lượt. Khỏi đau mông, mệt mỏi, chứng phong khí (khí độc từ gió gây bệnh) làm tay chân không cử động theo ý. Lắc hai mông nghĩa là luân phiên giẫm đạp (chữ trong bản gốc bị thiếu, chú thích cho biết có nghĩa là giẫm và đá) (?), cũng như nói "quyết" (chữ trong bản gốc bị thiếu; chú thích cho biết nghĩa là ngã nhào; giẫm đạp) (?). Trong chín lượt ấy, nằm ngửa hay nằm sấp đều làm, gọi là hành khí kiểu con cóc." Có thể thấy phép hành khí kiểu con cóc là thuật đạo dẫn người xưa bắt chước động tác bơi lội, di chuyển của con cóc. Cách làm là: nằm sấp trên giường, hai tay chống thẳng đỡ lấy thân trên, rồi gắng sức lắc mông sang trái sang phải, nín thở chín lượt. Lắc hai mông tức là luân phiên đá đạp hai chân, giống như gia súc đá hậu, như con cóc đạp nước vậy: chân trái đá chín lần, chân phải đá chín lần. Khi đá phải phối hợp với hơi thở, để động và tĩnh kết hợp với nhau.
Đoạn này nói: "Phép hành khí kiểu con cóc: ngồi ngay ngắn, tự lắc động hai cánh tay". Cách làm là ngồi ngay ngắn, lắc động hai cánh tay như con cóc bơi trong nước. Có thể kết hợp với đoạn trên thành hai động tác: trước lắc tay hành khí, sau lắc mông đá chân hành khí, để thành một bài "công phu con cóc" hoàn chỉnh.
14. MỤC BỔ ÍCH
(3) Phép nhập hỏa (phép tập khi "lửa" đã vào, để không bị lửa làm hại)
〔Nguyên văn〕 Khi nhập hỏa (khi trong lúc luyện khí đã khởi lên "lửa"), buông thõng hai cánh tay mà nín thở; đó là phép không bị lửa làm hại.
Ngồi xổm quay về hướng nam, đưa hai tay luồn vào giữa hai đầu gối đang co, nắm lấy năm ngón chân, khiến chân cong vào trong. Làm lợi cho eo và vùng xương cụt (đầu dưới cùng của cột sống, vùng cùng cụt) (?); chữa chứng lâm (tiểu khó, tiểu buốt, tiểu nhỏ giọt), khỏi chứng đái dầm, són tiểu.
Ngồi kiểu "cơ cứ" (ngồi duỗi chân dạng ra hai bên, trông như cái nia). Bắt chéo hai chân, tay để vào trong, áp vào giữa hai chân, lại đan chéo hai tay mà hết sức kéo. Khỏi chứng hay ngủ li bì (?), tinh khí không bị hao thoát (?).
Hai tay đan chéo đặt dưới cằm, má, tự gắng hết sức. Làm lợi cho khí của phổi, chữa chứng ho do khí nghịch lên đột ngột.
Giơ hai chân lên, kẹp hai bên má, hai tay chống xuống đất mà ngồi xổm (sách "Bệnh nguyên" ghi là ngồi xổm); chữa chứng ung (nhọt) do ứ tắc lâu ngày.
Giơ tay phải lên, duỗi tay trái ra, ngồi, chân phải gác đè lên chân trái; khỏi đau vùng xương cụt.
Giơ hai tay lên, đan nhau nắm chặt trên cổ, tự gắng hết sức. Chữa đau dưới sườn.
Duỗi tay trái, tay phải ở dưới nắm lấy ngón cái của tay trái, tự gắng hết sức; duỗi tay phải, tay trái ở dưới nắm lấy ngón cái của tay phải, tự gắng hết sức.
Đều chữa chứng đau nhức xương khớp.
Duỗi (?) hai chân, ngón tay hai bàn tay chạm lên năm ngón chân; khỏi chứng eo lưng đau như gãy, không cúi ngửa được; nếu do máu ứ lâu ngày gây ra thì cũng khỏi ngay.
Dựng đứng năm ngón chân. Khỏi chứng đau eo lưng, cột sống, không quay lại nhìn ra sau được.
Đưa tay phải từ trên đầu xuống, lại kéo lấy tay bên dưới. Khỏi chứng cổ không quay lại nhìn ra sau được.
Ngồi trên đất. Duỗi (?) tay trái, lấy ngón tay phải kéo vai. Khỏi chứng thân người nghiêng lệch, đầu gối và eo lưng không thông lợi, cùng chứng bí tiểu.
Ngồi quay về hướng đông, hướng về phía mặt trời. Tay trái che mắt, nhổm người trông lên sao Bắc Đẩu (chòm bảy ngôi sao ở phương bắc, hình cái gáo), trong lòng tưởng nuốt khí của mặt trăng; bấy giờ mới được các thứ độc hại không xâm nhập vào, chữa được chứng đầu khổ sở khó ngẩng lên, khó xoay chuyển (?).
Tay phải vặn ngược ra sau, hai bên trái phải đều tự gắng hết sức như giương cung. Lại bổ được chỗ thiếu hụt của ngũ tạng (năm tạng chính: tim, gan, tỳ, phổi, thận), khí sẽ đến đầy đủ.
Ôm hai đầu gối áp sát vào ngực, tự gắng hết sức. Làm thường xuyên phép này khiến khí ở đan điền (vùng dưới rốn, nơi theo phép luyện khí là chỗ chứa và nuôi dưỡng khí gốc của cơ thể) quay trở về, bổ cho não.
Ngồi trên đất. Duỗi thẳng hai chân, lấy tay nắm lấy cẳng chân, cúi đầu sát xuống đất. Điều chỉnh các đốt sống, làm lợi cho chân tóc, khiến tóc dài và đẹp.
Ngồi trên đất. Bắt chéo hai chân, đưa hai tay luồn vào chỗ khoeo chân đang co, cúi đầu, đan hai tay đặt trên gáy; chữa chứng lạnh lâu ngày mà tự mình không ấm lên được, chứng tai không nghe được (?) tiếng gấp đôi bình thường (?).
Nín thở mà hành khí, từ đầu xuống đến lòng bàn chân; khỏi chứng thư (nhọt độc sâu dưới da), chứng vảy mụn (?), chứng đại phong (bệnh phong hủi), chứng thiên khô (liệt nửa người) và các chứng tý (đau nhức, tê bại do khí huyết bị tắc nghẽn ở xương khớp, cơ bắp).
Hết sức lắc mạnh hai cánh tay sang trái sang phải, nín thở chín lượt. Khỏi đau cánh tay, mệt mỏi, chứng phong khí làm tay chân không cử động theo ý.
〔Giải thích〕 Phép nhập hỏa: khi tập phải buông thõng hai cánh tay, nín thở mà hành khí; đây chính là phép tập gọi là không bị lửa làm hại.
Quay mặt về hướng nam (theo ngũ hành — học thuyết chia vạn vật thành năm loại: kim, mộc, thủy, hỏa, thổ — thì phương nam thuộc hỏa), dùng tư thế ngồi xổm, hai tay luồn vào giữa hai đầu gối đang co, nắm lấy năm ngón của hai bàn chân, khiến hai chân cong vào trong. Có thể làm thông lợi eo lưng và vùng cùng cụt (trong bản gốc thiếu một chữ), giúp những chỗ ấy khỏe mạnh; chữa chứng lâm và đái dầm.
Dùng tư thế ngồi co gối, dạng chân ra như cái nia (cơ cứ), dùng hai tay vin lòng bàn chân, hai chân áp vào nhau, rồi đan chéo hai tay: tay phải vòng qua mu bàn chân trái nắm lấy mu bàn chân phải, tay trái vòng qua mu bàn chân phải nắm lấy mu bàn chân trái, gắng sức kéo chân. Có thể chữa chứng ham ngủ và tinh thần uể oải.
Chữ "ngụ mị" (thức và ngủ) trong nguyên văn, theo "Chư bệnh nguyên hậu luận" quyển 31, hiểu là "ngủ lâu"; câu "tinh khí không thoát" hiểu là "tinh khí không sáng sủa" (tinh thần không minh mẫn).
Hai tay đan chéo đỡ dưới má, gắng sức kéo lên. Có thể khai thông khí của phổi, chữa chứng ho do khí nghịch lên phát ra đột ngột.
Giơ cao hai đầu gối, kẹp vào hai bên má, hai tay chống đất mà ngồi xổm. (Theo "Chư bệnh nguyên hậu luận" quyển 20, chữ "hai chân" hiểu là "hai đầu gối", chữ "chống đất mà phục" hiểu là "ngồi xổm".) Phép tập này có thể chữa chứng ung lâu ngày, tức là nước và khí tích tụ, lâu ngày thành bệnh tích tụ do nước ẩm không tiêu, vì khối tích tụ mà sinh ra ung nhọt.
Giơ tay phải lên trên, duỗi tay trái buông xuống, ngồi trên đất, nhấc chân phải lên gác đè lên chân trái; chữa đau vùng xương cụt.
Giơ hai tay đan chéo đặt sau cổ, gắng sức nắm chặt vào nhau. Có thể chữa đau dưới mạng sườn.
Duỗi tay trái, tay phải ở dưới nắm lấy ngón cái tay trái, gắng hết sức; duỗi tay phải, tay trái ở dưới nắm lấy ngón cái tay phải, cũng gắng hết sức mà kéo. Đều có thể chữa các bệnh đau nhức xương khớp.
Duỗi hai chân, ngón tay hai bàn tay vươn tới chạm lên năm ngón chân. (Chữ "che hai chân" đã theo "Chư bệnh nguyên hậu luận" mà sửa thành "duỗi hai chân".)
Phép tập này có thể chữa chứng eo lưng đau như gãy, không cúi gập, ngửa trước ngửa sau được. Nếu do máu ứ đọng lâu ngày gây ra thì dùng phép tập này sẽ khỏi rất nhanh.
Dựng đứng năm ngón chân, vẫn ngồi theo tư thế duỗi hai chân; còn có thể chữa bệnh đau eo lưng, cột sống, không quay người lại nhìn ra sau được.
Dùng tay phải từ trên đầu kéo tay trái xuống. Có thể chữa bệnh gáy không quay lại nhìn ra sau được.
Ngồi trên đất, duỗi tay trái, dùng ngón tay phải kéo vai trái. Có thể chữa chứng thân người nghiêng lệch, đầu gối và eo lưng không thông lợi, bí tiểu.
Ngồi quay mặt về hướng đông, hướng về phía mặt trời. Tay trái che bên mắt, ngẩng đầu trông sao Bắc Đẩu, trong lòng tồn tưởng (giữ hình ảnh trong ý nghĩ, một phép tu luyện) ánh sáng tinh hoa của mặt trăng. Có thể làm thân thể khỏe mạnh, khiến các tà khí (những yếu tố gây bệnh từ bên ngoài) không xâm nhập được, lại có thể chữa chứng đau đầu, khó ngẩng lên và xoay chuyển.
Tay phải vặn ngược cong lại, tay trái cùng tay phải luân phiên gắng sức, tư thế như đang giương cung. Phép tập này còn có thể bồi bổ chỗ hư hao thiếu hụt khí của ngũ tạng, làm chính khí (sức chống bệnh, khí lành của cơ thể) hồi phục.
Ngồi trên đất, dùng hai tay ôm hai đầu gối, gắng hết sức áp sát vào ngực. Tập phép này thường xuyên có thể khiến nguyên khí (khí gốc bẩm sinh, nền tảng sự sống) ở đan điền quay trở về, có công hiệu bổ não.
Ngồi trên đất, duỗi thẳng hai chân, dùng hai tay nắm lấy cổ chân, cúi đầu xuống sát đất. Phép tập này có thể điều chỉnh các đốt sống, làm thông lợi chân tóc, khiến tóc dài và đẹp.
Ngồi trên đất, bắt chéo hai chân, luồn hai tay vào chỗ khoeo chân, cúi đầu, đan hai tay đặt lên gáy. Có thể chữa chứng lạnh lâu ngày mà tự mình không ấm lên được, tai không nghe được cả những tiếng to gấp đôi bình thường.
Tập phép nín thở hành khí, dùng ý niệm (sự tập trung ý nghĩ) dẫn "nội khí" (khí vận hành bên trong cơ thể) từ đầu xuống đến lòng bàn chân thì thôi. Có thể chữa khỏi chứng thư, chứng sán khí (thoát vị, đau bụng dưới lan xuống bìu; trong bản gốc thiếu một chữ) (?), chứng đại phong, liệt nửa người và nhiều loại chứng phong tý (đau nhức, tê bại do gió độc gây ra).
Hết sức lắc mạnh hai cánh tay trái phải, nín hơi không thở, làm liền chín lượt. Có thể chữa đau cánh tay, mệt mỏi do làm lụng quá sức, chứng phong khí làm tay chân không cử động theo ý v.v.
Tóm tắt:
Sách "Vân cấp thất thiêm" (bộ sách lớn tập hợp kinh sách Đạo giáo, do Trương Quân Phòng đời Tống biên soạn), "quyển 34 – Thiên tu dưỡng tạp lục" nói: "Lúc mặt trời mới mọc, lúc giữa trưa, lúc mặt trời lặn, đứng thẳng quay về phía mặt trời, nín thở chín lượt, ngửa đầu hít tinh quang của mặt trời, nuốt chín lần, làm tinh tăng gấp trăm lần. Nếu nhập hỏa thì buông thõng hai cánh tay mà nín thở, sẽ không bị hại." Sách "Quy trung chỉ nam" nói: "Thần (tinh thần, ý thức) là lửa, khí (trong bản gốc thiếu một chữ) (?) là thuốc." Sách "Kim tiên chính luận" nói: "Lửa tức là thần. Gọi là thủy ngân, gọi là mặt trời, gọi là chim, gọi là rồng (những tên gọi tượng trưng trong thuật luyện đan bên trong cơ thể), đều là chân ý (ý niệm chân thật) của ta."
Có thể thấy, "lửa" mà người xưa nói đến trong luyện công chính là việc dùng ý; dùng ý để điều khiển hơi thở, đó chính là hỏa hầu (mức độ lửa — trong luyện khí là mức độ dùng ý và điều khiển hơi thở). Nếu chỉ biết ra sức luyện mạnh, dùng ý quá mức, một mực đòi khơi động nội khí, thì tất sẽ ảnh hưởng đến sự "cân bằng âm dương, thủy hỏa ký tế" (nước và lửa giao hòa giúp nhau, tức phần mát lạnh và phần nóng ấm trong cơ thể điều hòa với nhau) trong cơ thể, gây ra cái gọi là chứng "tẩu hỏa" (lệch lạc, rối loạn do luyện công sai cách, quá mức).
Nhẹ thì khí xông lên ngực bụng, tức ngực, chướng bụng; nặng thì lửa xông lên đầu mắt, gây đau đầu, đau mắt, căng nặng như bị vòng sắt siết; có người thậm chí khí chạy loạn khắp người, thân thể cử động mãi không thôi, điên cuồng, bứt rứt, nóng nảy, "nhập ma" (rối loạn tinh thần do luyện công sai lệch) thành bệnh. Cách chữa là làm tắt lửa, lui lửa, tản lửa, để lửa hạ xuống, nước dâng lên, đạt "âm bình dương bí" (phần âm yên ổn, phần dương kín giữ, tức âm dương cân bằng).
"Phép nhập hỏa" tiếp nối sau phép hít tinh quang mặt trời, có thể cho rằng chính là để phòng sau khi nhập hỏa thì hỏa hầu quá mức, khiến lửa thịnh, dương quá mạnh, lửa và nước không giao hòa; vì vậy buông thõng hai cánh tay mà nín thở để dập bớt lửa quá thịnh, nên lại gọi là phép "không bị lửa làm hại". Cái gọi là không bị lửa làm hại, tức là đừng để lửa làm tổn thương, gây ra dương quá thịnh mà tẩu hỏa. Còn cách tập cụ thể phép hít tinh quang mặt trời thì xem "12. Mục tích tụ".
Bài này lấy câu "Khi nhập hỏa, buông thõng hai cánh tay mà nín thở; đó là phép không bị lửa làm hại" làm cương lĩnh, ý muốn nhấn mạnh rằng sau khi luyện khí mà nhập hỏa thì phải chú ý dập lửa, lui lửa, chớ để quá mức mà bị lửa làm hại. Buông thõng hai cánh tay là có ý dẫn khí đi xuống, hạ lửa, làm dịu dương; hoàn toàn ngược với câu sau "Khi nhập thủy, giơ hai cánh tay lên mà nín thở" — ở đó giơ hai cánh tay lên là để dẫn lửa đi lên. Ý nghĩa xem chi tiết ở phần giải thích phép nhập thủy.
Các phép tập ở phần sau của bài này, mỗi phép tự thành một đoạn riêng, dường như không có liên hệ gì đặc biệt với "phép nhập hỏa".
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video