Thiên 6 — Môn 6: Bệnh khí

 Sáu. Khí môn (mục các bệnh về khí)

 〔Nguyên văn〕 Phép thứ nhất: Đưa hai tay ra sau lưng, chắp hai tay lại đỡ lấy eo, đẩy lên trên hết sức, lắc rung cánh tay và khuỷu tay qua lại bảy lần. Sau đó giữ tay không dời chỗ, đưa thẳng lên rồi xuống hết sức, qua lại hai lần bảy (tức mười bốn lần). Phép này chữa chứng khí ở sống lưng, tim, phổi bị ủng muộn (khí bị ứ tắc, ngực bức bối khó chịu).

 〔Giải thích〕 Đưa hai tay ra sau lưng, chắp tay trái và tay phải vào nhau, dùng hết sức đỡ eo đẩy lên trên, lắc rung cánh tay và khuỷu tay qua lại bảy lần. Sau đó làm theo tư thế như trên, chắp tay đỡ eo, dùng sức xoa eo theo hướng thẳng lên rồi xuống, lặp đi lặp lại mười bốn lần. Phép này chữa được chứng khí ở sống lưng, tim, phổi bị ứ tắc, bức bối, không thông thoáng.

 〔Nguyên văn〕 Phép thứ hai: Để ngón của hai bàn chân hướng vào nhau, thở năm hơi (một hơi gồm một lần hít vào và một lần thở ra) rồi dừng, dẫn khí vào tim và phổi. Phép này chữa chứng quyết nghịch thượng khí (khí nghịch dòng, xông ngược lên trên, gây khó thở, có khi kèm tay chân lạnh). Dùng hết sức để hai bàn chân hướng vào nhau, dùng ý dẫn khí trong phổi ra, người bệnh vận hành khí phổi xoay chuyển, co duỗi trong ngoài, khí đi tới đâu cũng không còn bị nghịch, bị cản trở (?).

 〔Giải thích〕 Đặt các ngón của hai bàn chân đối vào nhau, vận khí trong năm hơi thở rồi dừng, dùng ý nghĩ dẫn khí vào tim và phổi, có thể trừ được chứng khí nghịch xông ngược lên. Tiếp đó cố hết sức để hai bàn chân đối vào nhau, dùng ý nghĩ dẫn nội khí (khí bên trong cơ thể) trong phổi ra, để người bệnh vận hành khí phổi, giúp khí phổi xoay chuyển, co duỗi trong và ngoài cơ thể, lưu thông bình thường; khí đi tới đâu cũng không bị cản trở, khí thuận thì chỗ ứ trệ tự tan.

 Tóm tắt:

 Mục khí môn ở thiên này chủ yếu nói về chứng khí phổi bị ứ tắc và chứng khí nghịch xông ngược lên. Theo Đông y, phổi chủ khí, ty hô hấp (phổi cai quản khí của toàn thân và đảm nhiệm việc hít thở), chủ việc vận hành khí trong cơ thể. Sách "Linh Khu" (một phần của bộ y thư cổ "Hoàng Đế Nội Kinh"), thiên "Cửu châm luận", nói: "Phổi là hoa cái (cái lọng che) của năm tạng sáu phủ (toàn bộ các cơ quan nội tạng trong cơ thể)." Gọi là hoa cái là ví phổi nằm ở trên cao, giống như bầu trời ở trên che phủ muôn vật.

 Phổi nằm ở trên và chủ túc giáng (đưa khí trong sạch xuống dưới, giữ cho đường khí thông suốt). Khí phổi có đi xuống được thì mới đưa được thanh khí (không khí trong lành hít vào) và tinh vi của ngũ cốc (chất bổ tinh túy rút ra từ thức ăn) phân tán đến các tạng phủ khác, duy trì hoạt động bình thường của các tạng phủ. Túc giáng bình thường thì đường khí thông suốt, hơi thở đều đặn, khí trong và ngoài cơ thể được trao đổi bình thường. Nếu "phổi mất túc giáng" thì sẽ sinh ra hen suyễn, ho, khí phổi nghịch lên, tức ngực, khí ứ tắc. Khi chữa nên lý khí giáng nghịch (điều hòa khí, đưa phần khí nghịch lên trở xuống).

 Thiên này dùng động công (phép luyện có cử động thân thể) là hai tay đỡ eo, lắc hai khuỷu tay, dùng sức xoa eo từ trên xuống dưới, cùng tĩnh công (phép luyện ngồi yên, dùng ý nghĩ và hơi thở) là dùng ý nghĩ dẫn nội khí trong phổi ra, để chữa chứng khí phổi ứ tắc. Chủ yếu là vì xoa eo lưng từ trên xuống dưới có thể làm khí cơ (sự lên xuống, ra vào của khí trong cơ thể) thông thuận, giúp khí đi từ trên xuống; còn dùng ý nghĩ dẫn khí trong phổi ra thì có thể làm phần khí uất trệ (khí bị dồn nén, đọng lại) tan đi, phần khí ứ tắc được tuyên phát (khí được tỏa ra, thông ra ngoài). Nếu kết hợp được cả động công và tĩnh công thì hiệu quả càng tốt hơn. Người mắc bệnh tim phổi mạn tính, viêm phế quản, hen suyễn… đều có thể dùng phép luyện này.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video