Tám. Mục bệnh lao trái (lao trái: tên gọi xưa của bệnh lao, chủ yếu là lao phổi; người xưa cho rằng bệnh do các loài "trùng", "thi" ẩn trong người gây ra, làm cơ thể hao mòn dần)
(Nguyên văn) Phép thứ nhất: Đặt hai tay lên đầu, các ngón đan vào nhau, hít một hơi dài rồi thở ra ngay. Ngồi xuống đất, thong thả duỗi hai chân, hai tay vòng ra ngoài ôm lấy giữa đầu gối, rồi cúi nhanh đầu vào giữa hai đầu gối. Lại đan hai tay trên đầu, làm như thế mười ba lượt thì chữa khỏi bệnh tam thi (tam thi: ba "thần ác" mà người xưa tin là ẩn trong thân người, gây bệnh và làm hao tổn con người; xem phần tóm tắt bên dưới).
(Giải thích) Đan hai tay vào nhau đặt lên đầu, hít một hơi dài rồi thở ra ngay. Ngồi trên đất, từ từ duỗi hai chân, dùng hai tay từ phía ngoài ôm đầu gối lên, cúi nhanh đầu vào giữa hai đầu gối. Cứ đan hai tay ôm trên đầu mà tập như vậy mười ba lượt thì có thể chữa bệnh tam thi.
(Nguyên văn) Phép thứ hai: Khấu xỉ (gõ răng: cắn nhẹ hàm răng trên vào hàm răng dưới cho phát ra tiếng, một phép dưỡng sinh) hai lần bảy lượt, nuốt hơi hai lần bảy lượt. Làm đủ ba trăm lượt như thế thì thôi. Làm như vậy hai mươi ngày thì tà khí (khí độc hại từ bên ngoài hoặc sinh ra trong người, gây bệnh) đều bị đẩy hết; sáu mươi ngày thì bệnh nhẹ khỏi; một trăm ngày thì bệnh nặng được trừ, tam trùng (ba loại giun sán trong người) và phục thi (loại "thi" nằm ẩn sâu trong người, lâu ngày gây bệnh) đều bị trừ sạch, mặt mũi và thân thể tươi nhuận, sáng sủa.
(Giải thích) Gõ răng mười bốn lần, nuốt hơi xuống mười bốn lần, tính là một lượt; làm như thế đến ba trăm lượt thì dừng. Làm liền hai mươi ngày có thể làm cho tà khí trong người tiêu hết; làm sáu mươi ngày thì bệnh nhẹ có thể khỏi; làm một trăm ngày thì bệnh nặng có thể trừ được, tam trùng và phục thi ẩn trong người đều có thể bị loại bỏ, khiến người tinh thần phấn chấn, mặt mũi và thân thể tươi nhuận, sáng sủa.
Tóm tắt:
Lao trái chính là bệnh lao phổi, tức bệnh do vi khuẩn lao gây ra ở phổi. Người xưa cho rằng trong thân người có những thứ như "tam thi" và "tam trùng" quấy phá, làm hại người, khiến người mắc bệnh lao trái.
Sách "Chư bệnh nguyên hậu luận" (một bộ sách y học cổ bàn về nguồn gốc và triệu chứng các bệnh), ở "quyển hai mươi ba, phần các chứng bệnh thi", viết: "Trong thân người vốn có tam thi và các loài trùng, sinh ra cùng với người. Loài trùng này kỵ điều ác (kiêng kỵ điều tà ác, phạm vào thì gây hại, làm tổn thương người), có thể thông với quỷ thần, thường dẫn tà khí từ bên ngoài vào, gây hại cho người. Khi bệnh phát thì có khi người nặng nề, lặng lẽ, không biết khổ ở chỗ nào mà chỗ nào cũng khó chịu; có khi bụng đau, căng trướng, thắt gấp; có khi nổi cục u lên; có khi co rút kéo cả lưng và cột sống; có khi tinh thần rối loạn."
Sách ấy còn chỉ ra tam thi gồm: phi thi (thi bay, bệnh phát đột ngột), độn thi (thi ẩn, lúc phát lúc ẩn), trầm thi (thi chìm, bệnh nằm sâu); ngoài ra còn có phong thi (thi do gió độc) và thi chú (bệnh thi lây lan dai dẳng từ người này sang người khác) — gộp với tam thi gọi chung là ngũ thi (năm loại thi) — cùng với phục thi, v.v.
Đạo gia (những người theo Đạo giáo) cho rằng tam thi là những vị thần quấy phá ẩn nấp trong thân người; cứ đến ngày Canh Thân (một ngày trong chu kỳ sáu mươi ngày theo lịch can chi, sáu mươi ngày lặp lại một lần) thì chúng lên tâu với thiên thần về lỗi lầm, điều ác của người, làm hại thân thể và tinh thần con người.
Tam thi là: Thượng thi (thi ở phần trên) tên là Thanh Cô, làm hại mắt người; Trung thi (thi ở phần giữa) tên là Bạch Cô, làm hại ngũ tạng (năm tạng chính trong y học cổ: tim, gan, lá lách, phổi, thận); Hạ thi (thi ở phần dưới) tên là Huyết Cô, làm hại dạ dày và mạng sống của người (?). Luyện khí công (phép tập luyện kết hợp hơi thở, tư thế và ý niệm để dưỡng sức khỏe) đến một mức nhất định thì có thể đuổi được tam thi, giúp người sống lâu.
Tam trùng là trường trùng (giun đũa), xích trùng (sán lá ruột lớn) và nhiêu trùng (giun kim), đều là ký sinh trùng trong cơ thể người. Ba loại này lại cùng với phục trùng, bạch trùng, nhục trùng, phế trùng, vị trùng, nhược trùng (những tên gọi xưa của các loại giun sán khác nhau) gộp lại gọi chung là cửu trùng (chín loại trùng).
Bài này nhắm vào đặc điểm của "bệnh lao trái" mà đưa ra hai phép đạo dẫn (phép tập luyện cổ truyền: co duỗi, vận động thân thể kết hợp điều hòa hơi thở để dẫn khí lưu thông, phòng và chữa bệnh). Phép thứ nhất là dùng hai tay ôm đầu, hít hơi dài, thở ra chậm, rồi ngồi xuống từ từ duỗi hai chân, dùng tay ôm đầu gối, cúi đầu vào giữa hai đầu gối, và ôm đầu mười ba lượt. Phép thứ hai là gõ răng và nuốt hơi.
Khấu xỉ còn gọi là "trác xỉ" (cũng nghĩa là gõ răng). Mục "Mười chín. Mục miệng và răng" của sách này có ghi: "Một phép: ngồi quay mặt về hướng đông, nín thở bốn lượt, gõ răng trên răng dưới ba mươi sáu lần. Chữa đau răng." Sách cũng cho rằng gõ răng "thường làm nhiều lần thì răng không đau, tóc bền chắc không bạc, đầu óc không đau."
Cách gõ răng: trước tiên gõ răng hàm ba mươi sáu lần, kế đó gõ răng cửa ba mươi sáu lần, rồi đưa lệch hàm sang hai bên để gõ răng nanh mỗi bên ba mươi sáu lần, cuối cùng dùng lưỡi liếm quanh chân răng ba đến năm lượt. Tốt nhất là tập vào mỗi sáng sớm sau khi đánh răng, súc miệng. Cũng có thể tập bất cứ lúc nào.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video