Phẩm thứ mười ba: Đại Thừa (cỗ xe lớn, con đường tu đưa hết thảy chúng sinh cùng đến giác ngộ), thuộc kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (kinh về trí tuệ lớn giúp vượt qua bờ sinh tử để đến bờ giải thoát). Phẩm ở đây nghĩa là chương.
Bấy giờ, bậc hiền giả Phân-nậu-văn-đà-ni-phất (tức Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử, đại đệ tử của Phật, giỏi thuyết pháp bậc nhất) thưa với Phật: "Bạch Thiên Trung Thiên (Trời trong các trời, danh hiệu tôn xưng Phật)! Con có đủ sức giảng luận về chỗ hướng tới của nghĩa danh hiệu Ma-ha-tát (bậc Đại sĩ, tức vị Bồ-tát lớn) chăng?"
Đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) nói: "Ông nên luận bàn."
Phân-nậu-văn-đà-ni-phất nói: "Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) Ma-ha-tát ma-ha tăng-na tăng-niết (khoác chiếc áo giáp lớn của thệ nguyện), khoác áo giáp đức lớn, là vì Ma-ha-diễn (Đại thừa), để chí nơi Đại thừa chăng? Người ấy là người cưỡi cỗ xe Đại thừa. Vì thế, bạch Thiên Trung Thiên, Ma-ha-tát được gọi là Ma-ha-tát!"
Xá-lợi-phất (đại đệ tử của Phật, trí tuệ bậc nhất) hỏi Phân-nậu-văn-đà-ni-phất: "Vì nhân duyên gì mà nói Bồ-tát Ma-ha-tát là ma-ha tăng-na tăng-niết, là Ma-ha-diễn tam-bạt-trí (lên đường tiến thẳng vào Đại thừa)?"
Phân-nậu đáp: "Thưa hiền giả, ở đây Bồ-tát Ma-ha-tát không vì một số người học (?), không vì riêng một người, không vì một loại chúng sinh nào mà an trú nơi đàn ba-la-mật (bố thí đưa qua bờ giải thoát) để bố thí, mà vì hết thảy mọi loài chúng sinh nên an trú nơi đàn ba-la-mật để bố thí. Không vì một số người học, chúng sinh hay riêng một người mà an trú nơi thi ba-la-mật (giữ giới đưa qua bờ giải thoát) để giữ giới cấm, mà vì hết thảy mọi loài chúng sinh nên an trú nơi thi ba-la-mật để giữ giới cấm. Không vì một số người học, chúng sinh hay riêng một người mà an trú nơi sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục đưa qua bờ giải thoát) để nhẫn chịu, mà vì hết thảy mọi loài chúng sinh nên an trú nơi sằn-đề ba-la-mật để thực hành nhẫn nhục.
Không vì một số người học, chúng sinh hay riêng một người mà an trú nơi duy-đãi ba-la-mật (tinh tấn đưa qua bờ giải thoát) để tinh tấn, mà vì hết thảy mọi loài chúng sinh nên an trú nơi duy-đãi ba-la-mật để tinh tấn. Không vì một số người học, chúng sinh hay riêng một người mà an trú nơi thiền ba-la-mật (thiền định đưa qua bờ giải thoát) để ý không tán loạn, mà vì hết thảy mọi loài chúng sinh nên an trú nơi thiền ba-la-mật để tâm chuyên nhất. Không vì một số người học, chúng sinh hay riêng một người mà an trú nơi bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ đưa qua bờ giải thoát) để thực hành trí tuệ, mà vì hết thảy mọi loài chúng sinh nên an trú nơi bát-nhã ba-la-mật để theo trí tuệ.
Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, không vì chia cắt loài chúng sinh, giới hạn số chúng sinh mà khoác áo giáp tăng-na (áo giáp của lời thệ nguyện lớn), rằng: 'Ta sẽ diệt độ (đưa đến niết-bàn) bấy nhiêu chúng sinh, không diệt độ bấy nhiêu chúng sinh; đặt bấy nhiêu người vào Phật đạo, không đặt bấy nhiêu người vào Phật đạo.' Mà Bồ-tát Ma-ha-tát vì hết thảy mọi loài chúng sinh khoác áo giáp tăng-na, tự suy nghĩ việc làm của mình: 'Thân ta tự mình sẽ thành tựu đầy đủ đàn ba-la-mật, khuyến khích giúp đỡ chúng sinh! Khiến họ đi vào hết thảy công việc của đàn ba-la-mật, thi ba-la-mật, sằn ba-la-mật, duy-đãi ba-la-mật, thiền ba-la-mật, bát-nhã ba-la-mật. Thân ta tự mình sẽ thực hành đầy đủ bát-nhã ba-la-mật, khuyến khích giúp đỡ chúng sinh, khiến tất cả đi vào trí độ vô cực (trí tuệ đưa qua bờ không cùng tận, tức bát-nhã ba-la-mật).'
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thực hành đàn ba-la-mật, mọi thứ đem bố thí đều vì tát-vân-nhã (trí biết tất cả, trí tuệ của Phật) mà tu tâm theo, xem các chúng sinh là bạn đồng hành, coi như con mình, và còn đem việc ấy hồi hướng (đem công đức hướng về) A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ (giác ngộ tối thượng, chân chính và trọn vẹn). Này Xá-lợi-phất, đó là áo giáp tăng-na của Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành đàn ba-la-mật, mọi thứ đem bố thí đều vì tát-vân-nhã mà tu tâm theo; tâm đã phát không hồi hướng về địa vị Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) hay Bích-chi-Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy). Này Xá-lợi-phất, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành đàn ba-la-mật mà khoác áo giáp tăng-na.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành đàn ba-la-mật, mọi thứ đem bố thí đều vì tát-vân-nhã mà tu tâm theo, lại luôn nhớ nghĩ giữ gìn giới cấm, không hề vi phạm, không hồi hướng về địa vị Thanh văn hay Bích-chi-Phật, mà đạt được A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thi ba-la-mật mà khoác áo giáp tăng-na.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành đàn ba-la-mật, mọi thứ đem bố thí đều vì tát-vân-nhã mà tu tâm theo, lại luôn nhớ nghĩ nhẫn chịu đối với các pháp, dùng nhẫn nhục khuyến khích chúng sinh, xem họ là bạn đồng hành, coi như con mình! Đem nhẫn nhục mà hồi hướng, không vì Thanh văn hay Bích-chi-Phật, mà đạt được A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành sằn ba-la-mật mà khoác áo giáp tăng-na.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành đàn ba-la-mật, mọi thứ đem bố thí đều vì tát-vân-nhã mà tu tâm theo, luôn giữ tinh tấn, không bỏ sự siêng năng; sự tinh tấn mình làm không có các lậu (phiền não, như nước rỉ ra làm hư hỏng tâm), không hồi hướng về Thanh văn hay Bích-chi-Phật, mà đạt được A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành duy-đãi ba-la-mật mà khoác áo giáp tăng-na.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành đàn ba-la-mật! Mọi thứ đem bố thí đều vì tát-vân-nhã mà tu tâm theo; khi bố thí, luôn giữ tâm chuyên nhất, không có những ý niệm sai khác, chỉ chuyên tâm suy nghĩ về tuệ tát-vân-nhã, suy nghĩ không rời, không nghe theo hạnh của Thanh văn hay Bích-chi-Phật, mà đạt được A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thiền ba-la-mật mà khoác áo giáp tăng-na.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành đàn ba-la-mật, khi bố thí đều vì tát-vân-nhã mà tu tâm theo, luôn giữ trí tuệ, xa lìa sự khôn lỏi sai lệch; trí tuệ mình chuyên làm mở sáng tất cả, không có các lậu, không hồi hướng về địa vị Thanh văn hay Bích-chi-Phật, mà đạt được A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành bát-nhã ba-la-mật mà khoác áo giáp tăng-na.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành đàn ba-la-mật, mọi thứ đem bố thí đều vì tát-vân-nhã mà tu tâm theo; khi bố thí, khởi tâm như huyễn hóa: không có vật đem cho, cũng không có người cho, cũng không có người nhận. Bồ-tát Ma-ha-tát bố thí như vậy, không hồi hướng về Thanh văn hay Bích-chi-Phật, mà đạt được A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành bát-nhã ba-la-mật mà khoác áo giáp tăng-na."
Phân-nậu-văn-đà-ni-phất nói với Xá-lợi-phất: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tâm tôn sùng tát-vân-nhã, đối với các ba-la-mật không có ý tưởng mong cầu, cũng không nắm được gì, thì đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát tăng-na tăng-niết (khoác áo giáp thệ nguyện).
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thi ba-la-mật, tâm tôn sùng nơi tát-vân-nhã, đem bố thí và tâm tôn sùng tát-vân-nhã mà nhiếp hộ (thu nhận và che chở) chúng sinh, và hồi hướng về tâm A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thi ba-la-mật làm đàn ba-la-mật.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thi ba-la-mật, đối với các pháp ấy không có gì là nhẫn chịu, không có gì là không thể nhẫn chịu, không có gì là chẳng nhẫn. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thi ba-la-mật làm sằn ba-la-mật.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thi ba-la-mật, thì tự nhiên khởi lên việc tinh tấn, không lười biếng bỏ dở. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thi ba-la-mật làm duy-đãi ba-la-mật.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thi ba-la-mật, tâm tôn sùng nơi tát-vân-nhã, suy nghĩ việc mình làm, không tin theo tâm Thanh văn, Bích-chi-Phật, luôn giữ tâm chuyên nhất, chuyên nghĩ về thiền định, không có các sự rối loạn. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thi ba-la-mật làm thiền ba-la-mật.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thi ba-la-mật, đối với hết thảy các pháp đang có, quán xét như huyễn ảo, cũng không nghĩ đến giới, cũng không nắm được gì, không tin theo tâm Thanh văn, Bích-chi-Phật, phân biệt bằng trí tuệ vi diệu. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thi ba-la-mật làm bát-nhã ba-la-mật. Như vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thi ba-la-mật thì thu gồm và đầy đủ hết các ba-la-mật. Đó gọi là ma-ha tăng-na tăng-niết!
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành sằn ba-la-mật, khi bố thí thì chuyên tôn sùng mà phát khởi tâm tát-vân-nhã, không tin theo tâm Thanh văn, Bích-chi-Phật, có thể nhẫn nhục khắp nơi mà không oán kết, đều đem hồi hướng về A-duy-tam-Phật (sự giác ngộ hoàn toàn, thành Phật).
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành duy-đãi ba-la-mật, khi bố thí thì tôn sùng mà phát khởi tâm tát-vân-nhã, không tin theo tâm Thanh văn, Bích-chi-Phật, luôn thực hành tinh tấn, không tiến không lùi, mà đạt được A-duy-tam-Phật.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thiền ba-la-mật, khi bố thí thì tôn sùng mà phát khởi tâm tát-vân-nhã, không tin theo tâm Thanh văn, Bích-chi-Phật, tâm luôn định, không ở trong các sự rối loạn, không rối loạn hay chẳng rối loạn (?), cũng không thấy loạn, không thấy ý định.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành bát-nhã ba-la-mật, tôn sùng mà phát khởi tâm tát-vân-nhã, không tin theo tâm Thanh văn, Bích-chi-Phật, tâm rộng lớn, không gì không thông suốt, không ở trong sinh tử, cũng không ở trong diệt độ!
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát dùng định vô sắc (bậc định cao nhất, vượt khỏi mọi hình sắc) mà thực hành tam-muội (trạng thái tâm tập trung vững chắc), không theo sức thiền mà thọ sinh vào cõi trời tương ứng. Đó là âu-hòa-câu-xá-la (phương tiện khéo léo) bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát Ma-ha-tát.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát hoặc thực hành thiền định, hoặc tứ đẳng tâm (bốn tâm rộng lớn đối với mọi chúng sinh: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả), hoặc định vô sắc mà dùng tam-muội, không đánh mất thiền định, tứ đẳng tâm và tam-muội vô sắc. Đó là âu-hòa-câu-xá-la bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát Ma-ha-tát.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát lại tu thiền tư (thiền định và suy xét), thực hành tứ đẳng tâm, tam-muội vô sắc mà ở trong sự lặng lẽ; có chỗ quán thấy là không (mọi vật không có tự thể), vô tướng (không chấp vào hình tướng), vô nguyện (không mong cầu gì); thấy như vậy rồi (?), đó là ma-ha tăng-na tăng-niết bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát Ma-ha-tát. Như vậy, Xá-lợi-phất, đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát ma-ha tăng-na tăng-niết!
Như vậy, Xá-lợi-phất, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khoác áo giáp tăng-na như thế, thì chư Phật Thiên Trung Thiên ở các thế giới tám phương và trên dưới (tức khắp mười phương) đều tuyên dương giáo pháp vi diệu, ca ngợi công đức, cất tiếng truyền rộng rằng: ở thế giới nọ có Bồ-tát Ma-ha-tát khoác áo giáp đức lớn, giáo hóa chúng sinh, trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật."
Xá-lợi-phất hỏi Phân-nậu-văn-đà-ni-phất: "Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát tam-bạt-trí, cưỡi cỗ xe Đại thừa?"
Phân-nậu đáp: "Thưa hiền giả, ở đây Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành sáu ba-la-mật, lặng dứt mọi ham muốn, diệt bỏ các pháp ác chẳng lành, thuận theo tưởng, có hành mà ở trong sự lặng lẽ, an trú nơi sự an ổn, liền có thể thực hành đầy đủ thiền thứ nhất. Đã lìa ham muốn, không có các điều ác, dẹp bỏ những tưởng niệm, lặng lẽ an ổn, thì có thể thực hành đầy đủ thiền thứ hai. Dẹp bỏ các tưởng, không niệm không tưởng, tâm tự tu theo lời dạy của bậc thánh hiền, không trái với sự sáng suốt thông đạt, được vui mừng an ổn, thì liền đầy đủ thiền thứ ba. Bỏ an vui, dứt khổ, những điều lành dữ, vừa ý không vừa ý đã từng trải trước kia, không khổ không vui mà ở trong sự lặng lẽ, được vui mừng an ổn, thì liền đầy đủ thiền thứ tư.
Thực hành tứ đẳng tâm: tâm luôn có lòng từ (thương yêu, mang vui đến cho người), đều không oán hận, không oán kết, cũng không điên đảo (thấy sai lệch trái ngược sự thật), rộng lớn không bờ bến, theo điều lành không lường được, trùm khắp thế gian; tâm làm như vậy mà không rời bỏ. Tâm bi (xót thương, cứu khổ cho người), tâm hỷ (vui theo niềm vui của người), tâm hộ (buông xả, giữ tâm bình đẳng) cũng như vậy. Tâm hộ luôn đi cùng, không oán không kết, cũng không điên đảo, rộng lớn không bờ bến, theo điều lành không lường được, trùm khắp thế gian; tâm làm như vậy mà không rời bỏ. Đó là thiền tư của Bồ-tát Ma-ha-tát.
Bồ-tát Ma-ha-tát dùng thiền tư ấy mà thực hành tứ đẳng tâm, dựa vào sự cảm ứng ấy (?) mà thực hành định tam-muội; làm như vậy rồi, đều đem hồi hướng về tuệ tát-vân-nhã. Đó là gốc của đàn ba-la-mật trong sáu ba-la-mật của Bồ-tát Ma-ha-tát; thi ba-la-mật, sằn ba-la-mật, duy-đãi ba-la-mật, thiền ba-la-mật, bát-nhã ba-la-mật cũng đều như vậy. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát tăng-na tăng-niết!
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát cùng với tâm từ, rộng xa trùm khắp mà không có hai, không có bờ bến, không có oán kết, mà không chỉ ở một chỗ (?). Phương thứ nhất, thứ hai, thứ ba, thứ tư (?) cũng như vậy. Dưới đến chỗ không bờ, trên đến chỗ không hạn, tám phương trên dưới không đâu không trùm khắp. Đầy đủ tứ thiền: đó là tam-muội của Bồ-tát Ma-ha-tát.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tôn sùng tâm mình nơi tát-vân-nhã, thực hành thiền thứ nhất để cứu giúp thu nhận hết thảy chúng sinh, đều khuyến khích họ hướng về các trí thông suốt; Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đầy đủ tát-vân-nhã mà phát tâm tuệ, lại dùng phương tiện bày tỏ ý nghĩa, giảng kinh cho người: đó là đàn ba-la-mật của Bồ-tát Ma-ha-tát.
Lại nữa, Bồ-tát Ma-ha-tát tâm hướng đến tuệ tát-vân-nhã, suy nghĩ và tu theo, vượt qua thiền thứ nhất. Nếu có thể an trú nơi thiền thứ nhất mà không còn ưa thích phát khởi tâm khác, không theo tâm Thanh văn, Bích-chi-Phật: đó là Bồ-tát Ma-ha-tát không xâm phạm người khác, là thi ba-la-mật.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tâm chí ở nơi tuệ tát-vân-nhã, tu theo và suy nghĩ, liền tự khởi ý niệm: 'Khiến cho hết thảy loài người, loài chúng sinh dứt sạch khổ nhọc, ta sẽ vì họ giảng kinh pháp, tùy theo điều tâm họ ưa thích, xem xét căn nguyên của họ mà mở mang giáo hóa.' Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành sằn ba-la-mật.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tâm tu theo tuệ tát-vân-nhã, đem hết thảy gốc công đức hồi hướng, đối với các trí thông suốt không thấy chỗ quy về của sự tinh tấn: đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành duy-đãi ba-la-mật.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tâm tu theo tuệ tát-vân-nhã, từ thiền thứ nhất đến thiền thứ tư, lại quán xét vô thường (không gì còn mãi), khổ, không, chẳng phải thân (không có cái tôi thật), không, vô tướng, vô nguyện: đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành thiền ba-la-mật.
Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tâm tôn sùng tuệ tát-vân-nhã, quán tất cả các pháp như huyễn hóa, không có ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc), giảng kinh cho người: đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành bát-nhã ba-la-mật. Thưa hiền giả Xá-lợi-phất! Đó là việc Ma-ha-diễn của Bồ-tát Ma-ha-tát.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Ma-ha-diễn của Bồ-tát Ma-ha-tát là: an lập tất cả tứ ý chỉ (bốn chỗ đặt sự chú tâm: thân, cảm giác, tâm, các pháp), tứ ý đoạn (bốn sự nỗ lực đúng để dứt ác làm lành), tứ thần túc (bốn nền tảng năng lực thần diệu), ngũ căn (năm gốc lành: tin, tinh tấn, nhớ nghĩ đúng, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh), thất giác ý (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), bát do hành (tám con đường chân chính); lại an lập tất cả, đầy đủ không tam-muội, vô tướng tam-muội, vô nguyện tam-muội; thập chủng lực (mười năng lực trí tuệ của Phật), tứ vô sở úy (bốn điều Phật nói ra không chút e sợ), tứ phân biệt biện (bốn tài biện luận thông suốt không ngăn ngại), mười tám pháp bất cộng của chư Phật (mười tám đức riêng chỉ chư Phật mới có). Đó là Ma-ha-diễn của Bồ-tát Ma-ha-tát.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát không nói đến, không cầu hai địa vị này (?) là địa vị Thanh văn và địa vị Bích-chi-Phật, tâm chỉ ưa thích tuệ tát-bà-nhã (trí biết tất cả): đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành không buông lung trong tứ đẳng tâm, thành tựu sằn ba-la-mật. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tâm tu theo mà tự phát khởi hết thảy tuệ thương xót (?), việc làm không hạn lượng, không gì phá hoại được: đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành duy-đãi ba-la-mật. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở trong tứ đẳng tâm mà thực hành thiền định, không để thiền định và tứ đẳng tâm có chỗ quên mất: đó là âu-hòa-câu-xá-la của Bồ-tát thực hành tứ đẳng tâm không buông lung.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát nhập tam-muội tâm từ: 'Ta sẽ cứu giúp che chở hết thảy chúng sinh.' Rồi tôn sùng thực hành tam-muội thương xót, xót thương mà thực hành tâm bi, hướng theo điều ấy. Thực hành tam-muội hỷ: 'Ta sẽ đưa loài chúng sinh vượt thoát.' Dần dần tiến lên đến tam-muội hộ (buông xả), trùm lên chúng sinh cho đến khi các lậu dứt sạch: đó là đàn ba-la-mật của Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành tứ đẳng tâm không buông lung. Nếu thiền tư không buông lung, thực hành tứ đẳng tâm, do nhân duyên cảm ứng ấy (?), không hồi hướng về địa vị Thanh văn, Bích-chi-Phật, mà thuận theo chuyên nhất về hết thảy tuệ thương xót (?): đó là thi ba-la-mật không vi phạm của Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành tứ đẳng tâm.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Ma-ha-diễn của Bồ-tát Ma-ha-tát là: hiểu rõ nội không (sự trống rỗng của bên trong, tức các giác quan không có tự thể) mà không rơi vào điên đảo, cũng không mong cầu, không nắm được gì; khổ vui, lành dữ, cái có và cái không có, cái tự nhiên không (tính tự thân vốn trống rỗng); đối với các trí thông suốt cũng không nắm được gì, không có trong ngoài, không nắm được khoảng giữa. Đó là Ma-ha-diễn của Bồ-tát Ma-ha-tát.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Ma-ha-diễn của Bồ-tát Ma-ha-tát là: đối với tất cả các pháp cũng không có loạn, không có tuệ tam-muội (?). Đó là Ma-ha-diễn của Bồ-tát Ma-ha-tát.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Ma-ha-diễn của Bồ-tát Ma-ha-tát là: luôn để chí nơi Đại thừa, trí tuệ được tự tại; trí tuệ ấy không ở nơi thường còn, không ở nơi vô thường, không tính đến khổ hay chẳng khổ, vui hay chẳng vui; trí tuệ ấy không do nơi cái thuộc về ta hay cái không thuộc về ta. Đó là Ma-ha-diễn của Bồ-tát Ma-ha-tát, không nắm được gì, không rơi vào điên đảo.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Ma-ha-diễn của Bồ-tát Ma-ha-tát là: trí tuệ được tự tại, không ở nơi quá khứ, không ở nơi tương lai, không ở nơi hiện tại, không ở chỗ không có trí tuệ của ba đời. Đó là Ma-ha-diễn của Bồ-tát Ma-ha-tát, luôn không nắm được gì, không rơi vào điên đảo.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Ma-ha-diễn của Bồ-tát Ma-ha-tát là: trí tuệ không do chấp trước nơi dục giới (cõi của chúng sinh còn ham muốn), không ở nơi sắc giới (cõi của chúng sinh đã lìa ham muốn thô nhưng còn thân vi tế), không ở nơi vô sắc giới (cõi của chúng sinh không còn hình sắc), mà trí tuệ được tự tại. Biết rõ hết dục giới, sắc giới, vô sắc giới mà được tự tại, cũng không nắm được gì, không rơi vào điên đảo. Đó là Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát.
Lại nữa, Xá-lợi-phất, Ma-ha-diễn của Bồ-tát Ma-ha-tát là: trí tuệ được tự tại, không giống với trí tuệ thế gian, cũng không ở nơi trí tuệ vượt khỏi thế gian; không ở nơi hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), không ở nơi vô vi (cái không do nhân duyên tạo tác, không sinh không diệt); không ở nơi hữu lậu, không ở nơi vô lậu; đối với trí tuệ về các pháp ấy mà được tự tại. Biết rõ hết trí tuệ thế tục và trí tuệ vượt thế gian, không có chỗ nào không theo kịp. Biết rõ hết các pháp hữu vi, vô vi, không có chỗ nào không theo kịp, cũng không nắm được gì, không rơi vào điên đảo. Đó là Đại thừa của Bồ-tát Ma-ha-tát."
Hết quyển thứ năm của Quang Tán Kinh (tên bản dịch này của kinh Bát-nhã).
Quang Tán Kinh, quyển thứ sáu.
Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Trúc Pháp Hộ đời Tây Tấn dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video