Thiên 15 — Phẩm 14: Cưỡi cỗ xe Đại thừa

 Phẩm thứ mười bốn: Cưỡi Đại thừa, thuộc kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (Ma-ha: lớn; Bát-nhã: trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật; Ba-la-mật: “đến bờ bên kia”, tức pháp tu được làm trọn vẹn, đưa người vượt khỏi khổ đau sang bờ giải thoát). (Đại thừa: “cỗ xe lớn”, con đường tu nhằm tự mình thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh.)

 Hiền giả Xá-lợi-phất (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) hỏi Phân-nậu Văn-đà-ni-phất (tức Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử, một đại đệ tử của Phật, giỏi thuyết pháp bậc nhất): “Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc đại sĩ, tức Bồ-tát lớn) cưỡi Ma-ha-diễn (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là Đại thừa, cỗ xe lớn) như thế nào?”

 Phân-nậu nói với Xá-lợi-phất: “Vâng, thưa hiền giả! Bồ-tát Ma-ha-tát ở đây thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, cưỡi Đàn ba-la-mật (bố thí ba-la-mật: sự cho đi được làm trọn vẹn) mà cũng không nắm bắt được Đàn ba-la-mật, cũng không có Bồ-tát, không thấy người nhận có gì đạt được, cũng chẳng thu được gì; cưỡi Đàn ba-la-mật như thế thì gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Thi ba-la-mật (trì giới ba-la-mật: giữ gìn giới luật trọn vẹn), Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục ba-la-mật: chịu đựng mọi điều trái ý trọn vẹn), Duy-đãi ba-la-mật (tinh tấn ba-la-mật: siêng năng không lui sụt trọn vẹn), Thiền ba-la-mật (thiền định ba-la-mật: giữ tâm chuyên nhất, lắng yên trọn vẹn), Bát-nhã ba-la-mật cũng như vậy; cưỡi Bát-nhã ba-la-mật thì cũng không nắm bắt được Bát-nhã ba-la-mật, cũng không nắm bắt được Bồ-tát, cũng chẳng thu được gì; đó là Bồ-tát Ma-ha-tát cưỡi Bát-nhã ba-la-mật mà cũng chẳng có gì đạt được.

 “Lại nữa, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát không đánh mất tấm lòng chuyên tu hướng về Tát-vân-nhã (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là trí biết tất cả, tức trí tuệ toàn giác của Phật), liền thực hành bốn ý chỉ (tức bốn niệm xứ: bốn phép quán để giữ tâm tỉnh giác — quán thân, quán cảm thọ, quán tâm và quán các pháp); điều nghĩ mà không có ý nghĩ, điều làm mà không có việc làm, đối với các nghĩa ấy cũng chẳng có gì đạt được; đó là Bồ-tát Ma-ha-tát cưỡi Ma-ha-diễn.

 “Lại nữa, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát không đánh mất tấm lòng chuyên tu hướng về trí Tát-vân-nhã, đối với bốn ý đoạn (tức bốn chánh cần: bốn sự nỗ lực — dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn), bốn thần túc (bốn nền tảng sinh ra năng lực thần thông, dựa trên ý muốn, sự tinh tấn, tâm và sự quán xét), năm căn (năm gốc lành: lòng tin, tinh tấn, chánh niệm, định, trí tuệ), năm lực (năm sức mạnh phát sinh khi năm căn ấy đã vững mạnh), bảy giác ý (tức bảy giác chi: bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), tám do hành (tức tám chánh đạo: tám con đường chân chính dẫn đến giải thoát), đối với các nghĩa ấy cũng chẳng có gì đạt được; đó là Bồ-tát Ma-ha-tát cưỡi Ma-ha-diễn.

 “Lại nữa, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát không đánh mất tấm lòng chuyên tu hướng về Tát-vân-nhã, đối với mười trí lực (mười năng lực trí tuệ chỉ Phật mới có), bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp giữa đại chúng), bốn phân biệt biện (bốn tài biện luận không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về sự ứng đáp), mười tám pháp bất cộng của chư Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ chư Phật mới có, không chung với các bậc khác), đối với các nghĩa ấy đều chẳng có gì đạt được; đó là Bồ-tát Ma-ha-tát cưỡi Ma-ha-diễn.

 “Lại nữa, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát phân biệt thấu rõ điều này: cái gọi là Bồ-tát chỉ là tên gọi tạm theo thói đời, muốn tìm con người ấy cũng không thể tìm được, cũng chẳng hề có sự sinh khởi.

 Cái gọi là sắc (hình sắc, tức phần vật chất) chỉ là tên gọi tạm mà thôi; cái gọi là thống dưỡng (tức thọ: cảm giác vui, khổ, hoặc không vui không khổ), tư tưởng (tức tưởng: sự nhận biết, hình dung các đối tượng), sinh tử (ở đây chỉ hành: các hoạt động tạo tác của tâm, đưa đẩy sinh tử), thức (sự phân biệt, nhận biết) chỉ là tên gọi tạm mà thôi, cũng không thể nắm bắt, cũng chẳng có gì sinh khởi.

 Cái gọi là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý chỉ là tên gọi tạm mà thôi, cũng không thể nắm bắt, cũng chẳng có gì sinh khởi. Cái gọi là hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị, tế hoạt (sự xúc chạm, như cảm giác trơn mịn nơi thân) và pháp (đối tượng của ý, như ý niệm, ý tưởng) chỉ là tên gọi tạm mà thôi, cũng không thể nắm bắt, cũng chẳng có gì sinh khởi.

 Cái gọi là bốn ý chỉ, bốn ý đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy giác ý, tám do hành chỉ là tên gọi tạm mà thôi, cũng không thể nắm bắt, cũng chẳng có gì sinh khởi. Cái gọi là mười trí lực, bốn vô sở úy, bốn phân biệt biện, mười tám pháp bất cộng của chư Phật chỉ là tên gọi tạm mà thôi, cũng không thể nắm bắt, cũng chẳng có gì sinh khởi.

 Cái gọi là nội không (sự trống rỗng, không có thực thể của các giác quan bên trong), ngoại không (sự không có thực thể của các đối tượng bên ngoài) và không không (chính cái “không” ấy cũng là không) chỉ là tên gọi tạm mà thôi, cũng không thể nắm bắt, cũng chẳng có gì sinh khởi. Cái gọi là sở hữu không (tính không của mọi cái đang có) (?), tự nhiên không (tính không của tự tánh: không có bản chất tự tồn), sở hữu tự nhiên không (tính không của cả cái có lẫn tự tánh) (?) chỉ là tên gọi tạm mà thôi.

 Cái gọi là pháp của Đát-tát-a-kiệt (phiên âm tiếng Phạn Tathāgata, tức Như Lai — danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như), pháp vô bản (tức chân như: thực tánh như thật của mọi pháp, không có gốc khởi), pháp giới (cõi giới của các pháp, tức bản chất chung của mọi sự vật), pháp ấy vắng lặng cho đến tận bản tế (giới hạn chân thật tận cùng, tức thực tế), mà bản tế ấy cũng không thể nắm bắt, cũng chẳng có gì sinh khởi.

 Cái gọi là Phật đạo có chỗ giác ngộ, và chính Phật đạo ấy cũng không thể nắm bắt, cũng chẳng có gì sinh khởi. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát cưỡi Ma-ha-diễn.

 “Lại nữa, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát từ lúc mới phát ý (phát tâm cầu thành Phật), liền có đủ thần thông của Bồ-tát này mà khai hóa (dạy dỗ, mở mang tâm trí) chúng sinh, từ một cõi Phật đi đến một cõi Phật khác, cúng dường phụng sự chư Phật Thế Tôn (Thế Tôn: bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật), siêng năng gần gũi chư Phật Thế Tôn, nghe kinh pháp, cầu thừa Bồ-tát (cỗ xe của Bồ-tát, tức con đường tu thành Phật).

 Người ấy ở nơi đó cưỡi hạnh Bồ-tát, từ một cõi Phật đi đến một cõi Phật khác, làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật, giáo hóa chúng sinh, mà cũng không vướng mắc vào các cõi Phật, cũng không có tướng người, ở nơi chẳng có hai (?), mà sức lực thân mình thì luôn vì chúng sinh mà dẫn dắt, làm lợi ích cho muôn dân.

 Sao gọi là vì tự thân mà có điều thâu nhận (?)? Đó là tâm chưa từng rời cỗ xe như thế, cho đến khi đạt được trí Tát-vân-nhã; đã đạt được trí Tát-vân-nhã thì liền chuyển bánh xe pháp (thuyết giảng giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát mọi mê lầm); đã chuyển bánh xe pháp thì đem lại lợi ích cho tất cả hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng, hướng đến sự giải thoát cho riêng mình), Bích-chi-phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy dạy và không đi giáo hóa rộng), trời, rồng, quỷ thần và người đời.

 Bấy giờ chư Đát-tát-a-kiệt, A-la-ha (bậc xứng đáng được cúng dường), Tam-da-tam-phật (bậc giác ngộ hoàn toàn chân chính) ở tám phương cùng phương trên, phương dưới (tức khắp mười phương) đều cùng khen ngợi, cất tiếng tuyên dương rằng: ‘Bồ-tát Ma-ha-tát tên ấy ở thế giới ấy, cưỡi Ma-ha-diễn mà được trí Tát-vân-nhã; đã được trí Tát-vân-nhã thì chuyển bánh xe pháp.’ Này Xá-lợi-phất! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát cưỡi Ma-ha-diễn vậy.”

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video