Thiên 2 — Phẩm 2: Thuận theo tính Không

 Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (Ma-ha: lớn; Bát-nhã: trí tuệ thấu suốt thực tướng mọi sự vật; Ba-la-mật: vượt qua bờ sinh tử đến bờ giác ngộ, hạnh tu được hoàn thiện), phẩm Thuận Không (thuận theo lẽ "không") thứ hai.

 Phật bảo Xá-lợi-phất (vị đại đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật): "Khi Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc đại sĩ có tâm lớn) thực hành Bát-nhã Ba-la-mật mà khởi lên công đức ấy, thì Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương, cai quản tầng trời thấp nhất) liền vui mừng: 'Chúng ta sẽ dâng bốn chiếc bát, như trước đây Tứ Thiên Vương đã dâng lên các vị Đát-tát-a-kiệt, A-la-ha, Tam-da-tam-phật (phiên âm các danh hiệu của Phật: Như Lai, bậc Đáng Được Cúng Dường, bậc Chính Đẳng Chính Giác) trong quá khứ; cũng sẽ dâng lên người học đạo pháp này.'

 Lúc ấy, trời Đao-lợi (trời Ba Mươi Ba, do Đế Thích làm chủ) cũng hớn hở, cùng trời Diệm (trời Dạ-ma), trời Đâu-suất, trời Ni-ma-la (trời Hóa Lạc), trời Ba-la-ni-mật (trời Tha Hóa Tự Tại) — các tầng trời của cõi Dục (cõi còn ham muốn ăn uống, dâm dục) — đều nói: 'Chúng ta đều sẽ phụng sự cúng dường thiện nam tử này; (nhờ vậy) thân chúng A-tu-la (loài thần có sức mạnh lớn, hay giao chiến với chư thiên) sẽ bị suy giảm, thân chúng chư thiên sẽ được tăng thêm.' Khắp ba nghìn đại thiên thế giới (một tỷ thế giới, cõi giáo hóa của một vị Phật), lên đến trời A-ca-nị-trá (tầng trời cao nhất của cõi Sắc), không ai là không hớn hở: 'Chúng ta sẽ thỉnh cầu, khuyến mời người ấy chuyển bánh xe pháp (giảng dạy giáo pháp).'

 Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, thì được tăng trưởng, đầy đủ sáu ba-la-mật (sáu hạnh tu đưa qua bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Các thiện nam tử, thiện nữ nhân vui mừng hớn hở: 'Chúng ta sẽ đối với người ấy bằng lòng thương của cha mẹ, lòng thương của vợ con, bà con, bạn bè thân thiết; như cha mẹ, anh em, vợ con, người thân, bạn hữu thương yêu, kính trọng, vui mừng khi gặp người ấy.'

 Tứ Thiên Vương, trời Đao-lợi, trời Diệm, trời Đâu-suất, trời Ni-ma-la, trời Ba-la-ni-mật, lên đến trời A-ca-nị-trá, không để Bồ-tát gặp phải các dục lạc trần tục, phát tâm đến phụng sự lễ bái: 'Chúng ta cũng sẽ khiến người ấy được hạnh thanh tịnh của Phạm thiên (vị trời cõi Sắc, đã lìa dục), hạnh lìa nhơ đục, không quen thói dâm dục, được sinh lên cõi Phạm thiên.' Không có buông lung mà lại nối tiếp buông lung (?); những người còn đắm sắc dục (?) thì không thể tiến đến A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn của Phật). Vì vậy, Bồ-tát dùng phạm hạnh (đời sống trong sạch, lìa dâm dục) thanh tịnh mà bỏ cơ nghiệp gia đình, mới đạt được A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, A-duy-tam-phật (thành Phật, giác ngộ hoàn toàn); không phải nhờ sự nhơ đục mà được đạo Phật."

 Hiền giả Xá-lợi-phất bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) rằng: "Theo phép tắc của Bồ-tát, có nhất định phải có cha mẹ, vợ con, người thân, bạn hữu chăng?"

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Nếu là Bồ-tát thì nhất định có cha mẹ, nhưng không nên có vợ con; hoặc có vị từ khi mới phát tâm đã tu phạm hạnh thanh tịnh, trở thành bậc đồng chân (người giữ thân tâm trong sạch như trẻ thơ), cho đến khi thành A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, A-duy-tam-phật. Hoặc có Bồ-tát dùng ổ-hòa câu-xá-la (phương tiện khéo léo: cách thức linh hoạt, thích hợp để giáo hóa chúng sinh) mà sống với năm dục (năm thứ dục lạc từ sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, cảm xúc chạm), sau đó mới bỏ nhà mà đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, A-duy-tam-phật. Ví như một nhà ảo thuật khéo léo cùng học trò, giỏi học thuật ảo hóa, biến ra năm dục, rồi dùng năm thứ vui ấy để tự vui chơi cười đùa. Ý Xá-lợi-phất thế nào, nhà ảo thuật ấy có thật sự đắm theo năm dục không?"

 Xá-lợi-phất thưa: "Thưa không, bậc Trời trong các trời (danh hiệu của Phật, bậc tôn quý hơn cả chư thiên)!"

 Phật nói: "Đúng thế, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát dùng phương tiện khéo léo mà sống với năm dục để khuyến hóa chúng sinh, nhưng Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không bị năm dục làm nhơ nhuốm. Bồ-tát Ma-ha-tát dùng vô số việc để chê trách ái dục: hoặc chê bai rằng dục như lửa cháy hừng hực, ái dục là vết nhơ, dục là kẻ thù, dục là oan gia. Như thế, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát vì cứu độ chúng sinh mà phân tích rõ những việc của năm dục này."

 Xá-lợi-phất bạch Phật: "Bạch bậc Trời trong các trời! Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật như thế nào?"

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, không thấy Bồ-tát, cũng không thấy chữ 'Bồ-tát', cũng không thấy Bát-nhã Ba-la-mật, cũng không thấy chữ 'thực hành Bát-nhã Ba-la-mật', cũng không thấy 'không thực hành'. Vì sao vậy? Vì chữ 'Bồ-tát' tự nó vốn là không (không có thực thể cố định, không tự tồn tại).

 Cái gọi là 'không' thì không có sắc (hình thể vật chất), không có thống dương (cảm thọ: cảm giác khổ, vui, không khổ không vui), tư tưởng (tưởng: sự nhận biết, hình dung), sinh tử (hành: các hoạt động tạo tác của tâm dẫn đến sinh tử), thức (sự nhận biết phân biệt của tâm) — năm yếu tố cấu thành thân tâm con người. Cái 'không' chẳng khác với sắc, cái 'không' chẳng khác với thống dương, tư tưởng, sinh tử, thức. Sắc là không thế nào, thì thống dương, tư tưởng, sinh tử, thức cũng là không như thế. Cái gọi là 'không' ấy: sắc tức là không, thống dương, tư tưởng, sinh tử, thức cũng tự nhiên là như thế.

 Vì sao vậy? Cái gọi là Bồ-tát chỉ là tên gọi tạm đặt mà thôi; cái gọi là đạo cũng là tên gọi tạm đặt; cái gọi là 'không' cũng là tên gọi tạm đặt. Pháp ấy vốn tự nhiên như thế, không sinh khởi, không diệt mất, cũng không có trần lao (phiền não làm tâm nhọc nhằn như bụi bặm), không có chỗ nương dựa, không có chỗ tranh cãi. Nếu Bồ-tát thực hành như thế, thì không thấy chỗ sinh khởi, cũng không thấy chỗ diệt mất, không thấy chỗ nương dựa, không thấy chỗ tranh cãi.

 Vì sao vậy? Tên gọi được dựng lên một cách giả dối, do ý tưởng như khách qua đường (?), hoặc do nhớ nghĩ tưởng tượng mà có ra pháp này. Tên gọi từ đâu mà lập ra? Chỉ là nương vào lời nói trống rỗng. Hiểu rõ được như thế, thì Bồ-tát Ma-ha-tát là người thực hành Bát-nhã Ba-la-mật; đối với tất cả, không thấy có danh hiệu nào; đã không có gì để thấy, mà cũng chẳng phải là không thấy, thì không có chỗ nương dựa — đó là thực hành Bát-nhã Ba-la-mật."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video