Thiên 27 — Phẩm 26: Pháp sư như huyễn

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (Ma-ha: lớn; Bát-nhã: trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật; Ba-la-mật: đến bờ bên kia, tức sự tu tập trọn vẹn đưa người qua biển khổ sinh tử đến bờ giải thoát), phẩm thứ hai mươi sáu: Pháp sư như huyễn.

 Bấy giờ các vị thiên tử nghĩ trong lòng: "Tôn giả Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu nhất về lý Không) giảng pháp như thế, thì phải lấy gì mà nghe?"

 Tu-bồ-đề biết điều các thiên tử đang nghĩ, nói với các thiên tử: "Pháp sư (người giảng pháp) như huyễn, người nghe như hóa (như người do phép thần biến ra), những điều họ nghe cũng không chứng được gì."

 Các thiên tử lại nghĩ trong lòng: "Thưa Tu-bồ-đề, thế nào là người như huyễn, pháp sư như huyễn? Người như hóa, người nghe như hóa?"

 Tu-bồ-đề nói: "Đúng vậy, đúng vậy, các thiên tử! Người như huyễn, pháp sư như huyễn; người như hóa, pháp sư như hóa. Cái ta như mộng, sắc (hình sắc, phần vật chất — nhóm thứ nhất trong năm nhóm hợp thành con người) cũng như vậy; thống dương (tức thọ: cảm giác khổ, vui), tư tưởng (tức tưởng: sự nhận biết hình tướng), sinh tử (tức hành: những hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt, nhận biết) cũng như mộng. Mắt và sắc như mộng; tai, mũi, lưỡi, thân, ý cũng như vậy; mọi sự tiếp xúc đã quen thuộc cũng như mộng. Nội không (các giác quan bên trong đều trống rỗng, không có thực thể), ngoại không (các đối tượng bên ngoài đều trống rỗng), cận không (cái gần là không), viễn không (cái xa là không), chân không (tánh không chân thật), sở hữu không (cái có là không), vô sở hữu không (cái không có cũng là không), tất cả cũng như mộng. Ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp tu dẫn đến giác ngộ), mười trí lực (mười năng lực trí tuệ của Phật), bốn điều không sợ hãi (bốn sự tự tin không e sợ của Phật khi thuyết pháp), bốn biện tài phân biệt (bốn tài biện luận không trở ngại về pháp, về nghĩa, về lời lẽ và về sự giảng nói), mười tám pháp riêng có của chư Phật, cũng như mộng, như huyễn, như hóa. Quả Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên của bậc thánh), Tư-đà-hàm (quả vị thứ hai, chỉ còn trở lại cõi đời một lần), A-na-hàm (quả vị thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), A-la-hán (quả vị cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt hết phiền não) cũng như huyễn như mộng; Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên) cho đến Tam-da-tam-Phật (bậc giác ngộ chân chính trọn khắp, tức Phật) cũng như huyễn như mộng."

 Các thiên tử nói với Tu-bồ-đề: "Cho đến Phật đạo cũng như huyễn như mộng sao?"

 Tu-bồ-đề nói: "Cho đến nê-hoàn (niết-bàn: sự diệt hết phiền não, ra khỏi vòng sinh tử) cũng như huyễn như mộng."

 Các thiên tử hỏi Tu-bồ-đề: "Cho đến nê-hoàn, nê-hoàn cũng như mộng sao?"

 Tu-bồ-đề nói: "Pháp nê-hoàn ấy, xét từ gốc đến ngọn, là tôn quý nhất, nhưng không có gì thật. Tôi cũng nói nó như huyễn như mộng. Vì sao? Vì huyễn, mộng và nê-hoàn không có hai, cũng không có khác biệt gì, đều trống không, không có gì thật."

 Khi ấy các hiền giả Xá-lợi-phất (đại đệ tử trí tuệ bậc nhất), Ma-ha Mục-kiền-liên (đại đệ tử thần thông bậc nhất), Ma-ha Câu-hy-la (đại đệ tử giỏi biện luận), Ma-ha Ca-chiên-diên (đại đệ tử giỏi phân tích giảng giải nghĩa lý), Phân-nậu-văn-đà-phất (tức Phú-lâu-na, đại đệ tử thuyết pháp bậc nhất), Ma-ha Ca-diếp (đại đệ tử tu khổ hạnh bậc nhất), cùng vô số nghìn vị Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh), hỏi tôn giả Tu-bồ-đề: "Bát-nhã Ba-la-mật này rất sâu xa, khó hiểu khó thấu, vắng lặng vi diệu. Những người có trí sâu xa khó ai bằng thế nào mới có thể thọ nhận được?"

 Tu-bồ-đề nói với các đệ tử và các Bồ-tát: "Bồ-tát ma-ha-tát (ma-ha-tát: bậc đại sĩ, người có tâm lớn) bậc A-duy-việt-trí (bậc bất thoái chuyển: không còn thối lui trên đường cầu Phật) mới có thể thọ nhận được hạnh sâu kín, không niệm, không thể nghĩ bàn này, vượt ra ngoài chốn huyền diệu xa xăm, khó theo kịp, khó thấu hiểu, vắng lặng cao vời; dừng ở bậc hiền thánh, có hiểu biết sáng suốt và trí tuệ, mới thọ nhận được Bát-nhã Ba-la-mật này. Người đã thấy chân lý (thấy rõ bốn sự thật về khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ và con đường diệt khổ) là bậc A-la-hán đã đầy đủ chí nguyện; những thiện nam, thiện nữ đã tạo hạnh lành với các đức Phật quá khứ, đã cúng dường vô số trăm nghìn đức Phật, gieo trồng nhiều gốc phước đức, được bậc thiện tri thức (người thầy, người bạn tốt dẫn dắt trên đường đạo) trông nom giữ gìn — những người ấy mới có thể thọ nhận Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa này, nghe nhận lời dạy này.
 Họ hiểu biết sắc là không mà không tưởng niệm; sắc là không mà không tưởng niệm; thọ, tưởng, hành, thức là không mà không tưởng niệm; thần thức là không mà không tưởng niệm; dính mắc vào sắc cũng không tưởng niệm. Nếu nghĩ đến cái không có sắc, thì không nghĩ đến chỗ dính mắc năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) là vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt), không nghĩ thần thức là vô tướng; không nghĩ thức là vô nguyện (không có gì để mong cầu), không nghĩ sắc là vô nguyện; thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy. Không nghĩ năm ấm là không tưởng, không nghĩ năm ấm là chẳng phải không tưởng. Không nghĩ sắc không sinh, không nghĩ sắc không diệt, không nghĩ đến vắng lặng mờ mịt; thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy.
 Không nghĩ mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý là không sinh, không diệt, vắng lặng mờ mịt; không nghĩ đến các duyên đã tiếp xúc, đã quen thuộc. Đàn (bố thí), Thi (trì giới), Sằn (nhẫn nhục), Duy-đãi (tinh tấn), Thiền (thiền định), Bát-nhã Ba-la-mật, cũng không nghĩ là có sinh, cũng không diệt, vắng lặng mờ mịt; cho đến bảy cái không, ba mươi bảy phẩm, mười lực, vô úy, mười tám pháp riêng có của chư Phật, tất cả tam-muội (định: trạng thái tâm chuyên nhất vắng lặng), các pháp môn đà-la-ni (pháp tổng trì: năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi điều lành không quên mất) cũng như vậy, không nghĩ là có sinh, cũng không diệt.
 Quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, Bích-chi Phật và trí Tát-vân-nhã (trí biết rõ tất cả, tức trí tuệ của Phật), đều hiểu rõ là không; trí Tát-vân-nhã không tưởng niệm cái không; trí Tát-vân-nhã cũng không có gì để mong cầu, mà cái không mong cầu ấy cũng không tưởng niệm. Trí Tát-vân-nhã, cái có của nó không tưởng đến cái không, cái không của nó cũng không tưởng đến cái có; vô nguyện, vô tướng cũng như vậy. Cõi vô vi (cái không do tạo tác, không sinh không diệt) không tưởng đến cái không, cái không cũng không tưởng đến cõi vô vi; vô tướng, vô nguyện cũng như vậy. Không có cái không sinh, cũng không có cái không diệt, cũng không có vắng lặng, không có mờ mịt, hoàn toàn không có tưởng niệm."

 Tu-bồ-đề nói với các thiên tử: "Bát-nhã Ba-la-mật này rất sâu xa vi diệu, không phải là cái mà trí sáng của bậc hiền thánh thấy được, nhận được. Vì sao? Vì pháp không có gì để nhận, cũng không có gì để nghe, cũng không có gì để bày nói. Nếu không có gì để nghe, không có người giảng pháp, thì vì lẽ ấy, không có người nào cả, và cũng không có gì để nhận."

 Xá-lợi-phất nói với tôn giả Tu-bồ-đề: "Bát-nhã Ba-la-mật này chẳng phải đã giảng rộng về cỗ xe của A-la-hán, Bích-chi Phật, Tam-da-tam-Phật sao? Nó trông nom giữ gìn hạnh tu của Bồ-tát ma-ha-tát, từ lúc mới phát tâm cho đến đạo của Bồ-tát bậc thập trụ (bậc thứ mười, cao nhất trong mười giai vị tu tập của Bồ-tát), gồm sáu Ba-la-mật (sáu hạnh tu trọn vẹn: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), ba mươi bảy phẩm, mười lực, vô úy, các pháp của Phật. Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật thì những thần thông phát sinh không bị quên mất; thuận theo pháp như thế, từ một cõi Phật đến một cõi Phật, nhờ gốc phước đức đã gieo, muốn cúng dường các đức Phật Thế Tôn thì như chí nguyện đều được cả. Cúng dường xong, thì theo các đức Phật nghe nhận kinh pháp, chưa từng quên mất, cho đến tự mình thành tựu trí Tát-vân-nhã. Thường ở trong tam-muội, tâm chưa từng tán loạn, chưa từng [vướng] nghĩ ngợi, biện tài không trở ngại; điều mình nói về đạo không ai có thể cắt ngang, biện tài đúng chỗ thích hợp, nghĩa lý tôn quý vi diệu, vượt hơn mọi sự sáng suốt của thế gian."

 Xá-lợi-phất nói với Tu-bồ-đề: "Đúng vậy, đúng vậy! Như lời ngài nói, Bát-nhã Ba-la-mật giảng giải tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Bích-chi Phật và Bồ-tát), thì đó là trí biện tài của Bồ-tát ma-ha-tát vượt hơn thế gian, tôn quý không ai bằng, tâm không dính mắc, tự thấu rõ thân mình không có điên đảo (cái thấy sai lạc, trái ngược sự thật), cũng không bám víu vào điều mình thấy — điều thấy về sắc, thọ, tưởng, hành, thức — cũng không bám víu vào sáu Ba-la-mật; không dính mắc bảy cái không, ba mươi bảy phẩm, mười lực, vô úy, các pháp của Phật, cũng không nương bám trí Tát-vân-nhã."

 Xá-lợi-phất nói với Tu-bồ-đề: "Vì lẽ gì Bát-nhã Ba-la-mật giảng rộng tam thừa? Có phải để Bồ-tát ma-ha-tát được biện tài của Bồ-tát, vượt khỏi mọi thế gian mà không dính mắc chăng?"

 Tu-bồ-đề đáp Xá-lợi-phất: "Vì nội không và ngoại không nên giảng rộng tam thừa. Bảy cái không cũng vậy, đều không có gì thật, nên giảng tam thừa. Bồ-tát ma-ha-tát hiểu rõ hết các cái không, nên giảng nói điều này để giữ gìn người tu hành; vì lẽ ấy mà vượt khỏi mọi thế gian, biện tài tôn quý nhất mà không dính mắc."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video