Thiên 23 — Kinh núi miền Giữa — dãy thứ chín

 Thiên thứ chín của Trung Sơn Kinh (phần kinh chép về các dãy núi vùng giữa), mạch núi Mân Sơn. Ngọn đầu tiên gọi là núi Nữ Kỷ. Trên núi có nhiều thạch niết (một loại khoáng đá màu đen, dùng làm thuốc nhuộm đen). Cây phần nhiều là cây nữu và cây cương (các loại cây gỗ cứng). Cỏ phần nhiều là cúc. (Nhiệm Thần xét: cúc ở đây là khổ ý, tức cúc dại; thân giống cây mã lan, hoa giống cây sơn kế; có hai loại đỏ và trắng.)

 Sông Lạc bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông đổ vào sông Giang (tức Trường Giang). Trong sông có nhiều hùng hoàng (một loại khoáng chất màu vàng cam, có chất độc, dùng làm thuốc). (Quách Phác chú: hùng hoàng cũng có ở dưới nước. Nhiệm Thần xét: Tô Tụng nói Giai Châu có hùng hoàng lấy từ hang nước, nó sinh trong vách núi đá, ở nơi có nước chảy.)

 Thú phần nhiều là hổ, báo. (Nhiệm Thần xét: báo có nhiều loại khác nhau như báo đốm đồng tiền, báo vằn lá ngải, báo vằn chỉ vàng. Sách Bản kinh (tức Thần Nông bản thảo kinh) có chép báo, Kinh Thi có báo đỏ, sách Nhĩ Nhã có báo trắng, giống loài không giống nhau. Thẩm Quát trong sách Mộng Khê bút đàm nói người Tần gọi báo là "trình", người các nước phía đông gọi là "thất thích tôn".)

 Lại đi về phía đông bắc ba trăm dặm (dặm: đơn vị đo đường dài thời xưa) là núi Mân, sông Giang bắt nguồn từ đây.

 (Quách Phác chú: núi Mân nay ở phía tây huyện Quảng Dương, quận Vấn Sơn, là nơi sông lớn bắt nguồn.

 Nhiệm Thần xét: núi Mân tức là núi Độc Sơn, cũng gọi là núi Văn, núi Vấn Phụ. Sách vĩ thư (loại sách thần bí thời Hán, dựa vào kinh điển mà nói điềm trời) nói: tinh khí của núi Mân bay lên trời ứng với vùng sao Tỉnh; vua nhờ đó mà hưng thịnh (?), thần nhờ đó mà ban phúc. Lưu Hội Mạnh (?) nói: núi Mân nay ở Mậu Châu, Tứ Xuyên, tức phía nam núi Lũng. Sách Tứ Xuyên tổng chí nói: núi Mân ở thôn Liệt Nga thuộc Mậu Châu, còn có tên là Hồng Mông, là đầu phía nam của núi Lũng, lại có tên là núi Ốc Tiêu, là nơi sông Giang phát nguồn.

 Sách Thủy lợi chí nói: các sông ở đất Thục đều phát từ sông Mân; nguồn sông ở đỉnh Dương Bác (?), chia làm hai nhánh: một nhánh chảy về tây nam thành sông Đại Độ, một nhánh chảy thẳng về nam gọi là Nam Giang. Sách Ích Châu ký nói: nguồn suối của sông lớn bắt đầu dưới đỉnh Dương Bác (?), men theo vách núi tràn tản ra, lớn nhỏ hàng trăm dòng, nước gần như chưa đủ tràn một chén rượu (ý nói nguồn sông lúc đầu rất nhỏ).

 Bài tán vịnh tranh nói: "Tinh khí núi Mân, trên nối với sao Đông Tỉnh; ban đầu chảy ra chỉ một vốc, cuối cùng thành biển cả mênh mông; làm giềng mối cho phương nam đất Hoa Hạ, khiến trời trong đất lặng." Lại sách Toàn Thục nghệ văn chí nói: núi đất Thục ở bên trái đều gọi là Mân, ở bên phải đều gọi là Bá; không phải chỉ riêng núi Vấn ở Mậu Châu mới là Mân, núi Bá Trủng ở Kim Ngưu mới là Bá.)

 Sông chảy về phía đông bắc đổ ra biển (Quách Phác chú: đến huyện Quảng Dương thì vào biển). Trong sông có nhiều rùa (?) tốt (Quách Phác chú: "lương" là tốt. Nhiệm Thần xét: thiên Vũ Cống chép vùng Cửu Giang dâng nộp rùa lớn), có nhiều con đà (cá sấu sông).

 (Quách Phác chú: đà giống con thằn lằn, con lớn dài hai trượng (trượng: đơn vị đo dài, khoảng hơn ba mét), có vảy, da có vân, có thể dùng bịt mặt trống. Nhiệm Thần xét: sách Bác vật chí gọi nó là thổ long (rồng đất), sách Bản thảo gọi là cá đà. Tô Tụng nói hình nó giống con thạch sùng và con tê tê, ban đêm kêu đúng theo từng canh, nên gọi là "đà canh". Sách Bì Nhã nói: trên thân con đà có đủ thịt của mười hai con giáp, chỉ có thịt rắn ở đuôi là độc nhất.)

 Trên núi có nhiều vàng, ngọc; dưới núi có nhiều bạch dân (đá trắng giống ngọc). Cây phần nhiều là cây mai, cây đường. (Nhiệm Thần xét: sách Nhĩ Nhã nói loại đỏ gọi là đỗ, loại trắng gọi là đường, tức là cây đường lê, cũng gọi là cây đình. Sách Đan duyên lục nói Doãn Bá Kỳ hái hoa cây đình để chống đói, chính là cây này.)

 Thú phần nhiều là tê giác, voi, có nhiều quỳ ngưu (?).

 (Quách Phác chú: nay trong núi đất Thục có loài trâu lớn nặng mấy nghìn cân, gọi là quỳ ngưu. Năm Thái Hưng thứ nhất đời Tấn, loài trâu này xuất hiện ở quận Thượng Dung, người ta bắn nỏ giết được, thu được ba mươi tám gánh thịt; chính là con mà sách Nhĩ Nhã gọi là "ngụy". Nhiệm Thần xét: sách Bản thảo cương mục nói đó chính là trâu ngụy. Sách Vận hội (?) dẫn kinh này chép là trâu quỳ. Bài tán vịnh tranh nói: "Trâu khổng lồ phương tây nam, sinh ra ở vùng sông Giang núi Mân; thân rủ thịt như mây, nặng hơn nghìn quân (quân: đơn vị cân nặng, bằng ba mươi cân); tuy có sức mạnh hơn người, nhưng khó bắt kéo xe được.")

 Chim phần nhiều là chim hàn, chim biết (Quách Phác chú: hàn là loài trắng, biết là loài đỏ. Nhiệm Thần xét: hàn là gà lôi trắng, nay gọi là bạch nhàn; biết là loài gà lôi có lông sặc sỡ, nay gọi là cẩm kê).

 Lại đi về phía đông bắc một trăm bốn mươi dặm là núi Lai, sông Giang bắt nguồn từ đây.

 (Quách Phác chú: tức núi Cung Lai, nay ở phía nam huyện Nghiêm Đạo, quận Hán Gia, là nơi sông Giang phát nguồn. Núi có con dốc Cửu Chiết (dốc gập chín khúc), có loài thú mạch (?), giống gấu mà lông đen trắng loang lổ, cũng ăn được đồng sắt.

 Nhiệm Thần xét: sách Hoa Dương quốc chí nói núi Lai tức là núi Cung Lai, một tên là núi Tân Đạo; phía nam có dốc Cửu Chiết, mùa hạ thì băng đóng, mùa đông thì rét buốt dữ dội, là nơi Vương Dương ghìm cương ngựa quay về. Sách Thủy kinh chú nói núi Lai là nơi sông Trung Giang phát nguồn. Lưu Hội Mạnh (?) nói núi Lai và núi Cư nay thuộc huyện Bành Sơn, Mi Châu, Tứ Xuyên. Sách Hoàn vũ ký nói núi Cư Lai ở cách huyện Bành Sơn mười hai dặm về phía đông bắc, dòng Đạo Giang từ phía nam núi chảy hợp vào. Vương Giám trong sách Vũ Cống chú thích nói chỗ bốn mươi dặm thuộc huyện Vinh Kinh nay chính là đất núi Cung Lai, điều đó không đúng.

 Bài tán vịnh tranh nói: "Núi Cung Lai hiểm trở, dốc gập chín khúc; Vương Dương chần chừ quay lại, Vương Tôn tỏ rõ khí tiết; nhà Ân có ba người nhân, nhà Hán xưng ba bậc hiền." (Điển cố: Vương Dương đời Hán làm quan ở Ích Châu, đi đến dốc Cửu Chiết thì than rằng thân thể nhận của cha mẹ, không dám liều mạng, bèn bỏ về; sau Vương Tôn đến đó, bảo người đánh xe cứ thúc ngựa đi, nói Vương Dương là con hiếu, còn Vương Tôn là bề tôi trung. "Ba người nhân nhà Ân" là Vi Tử, Cơ Tử, Tỷ Can.)

 Lại xét: con mạch cũng viết là "mô". Loài thú ăn đồng sắt, ngoài con mạch ra còn có con ngạn một sừng, con khiết thiết (gặm sắt) ở phương nam, con thú lớn ở nước Diệp Hỏa La, con thỏ tinh ranh ở đất Côn Ngô, đều thuộc loài mạch; ghi thêm vào đây.)

 Sông chảy về phía đông đổ vào sông lớn. Sườn dương của núi (sườn phía nam, hướng về mặt trời) có nhiều vàng; sườn âm (sườn phía bắc, khuất mặt trời) có nhiều nai mi và con chủ (loài hươu lớn). Cây phần nhiều là cây đàn, cây chá. Cỏ phần nhiều là hành dại, hẹ, có nhiều cỏ dược (Quách Phác chú: tức cỏ hiêu (?)), và không đoạt (Quách Phác chú: tức xác rắn lột).

 Lại đi về phía đông một trăm năm mươi dặm là núi Cư (Quách Phác chú: đọc là "cư"), sông Giang bắt nguồn từ đây (Quách Phác chú: đó là Bắc Giang. Nhiệm Thần xét: sách Thủy kinh chú nói núi Cư là nơi Bắc Giang phát nguồn; bài Giang phú của Cảnh Thuần (tức Quách Phác) nói: "hai dòng sông chảy bên núi Cư, núi Lai"), chảy về phía đông đổ vào sông lớn.

 Trong sông có nhiều rắn quái. (Quách Phác chú: nay quận Vĩnh Xương có loài rắn câu, dài mấy trượng, đuôi chẻ đôi, nằm dưới nước móc lấy người, trâu, ngựa trên bờ mà ăn; người ta còn gọi là rắn vướng ngựa, chính là loài này. Nhiệm Thần xét: Trương Văn Trọng nói rắn câu đuôi như cái móc, móc được người và thú kéo xuống nước mà ăn. Lại phương nam có loài rắn hú (?), người nếu đánh nó bị thương mà không chết thì suốt đời nó rình hại người ấy.)

 Có nhiều cá chí (?) (Quách Phác chú: đọc là "chí"; chưa rõ là loài gì). Cây phần nhiều là cây do, cây nữu (Quách Phác chú: do là cây gỗ cứng, dùng làm gỗ đóng xe được, đọc là "thu"), có nhiều cây mai, cây tử. Thú phần nhiều là quỳ ngưu, linh dương, con xước (?), tê giác, con hủy (loài giống tê giác, da xanh, một sừng).

 Có loài chim hình giống cú vọ, thân đỏ đầu trắng, tên là thiết chi. (Quách Phác chú: nay người ta gọi loài chim sẻ xanh nhỏ, mỏ cong, ăn thịt là thiết chi; ngờ rằng không phải loài này. Nhiệm Thần xét: thiết chi có ba loại. Trong chín loài chim hộ có thiết huyền (?), thiết hoàng, thiết chi; chữ "thiết" nghĩa là nhạt, "thiết chi" là màu trắng nhạt như mỡ. Bài trong Tiểu Nhã nói "giao giao tang hộ" là loài sẻ xanh ngày nay, thích trộm thịt mỡ. Còn loài thân đỏ đầu trắng ở đây vốn khác hẳn hai loại kia, không thể vì tên tình cờ trùng nhau mà lẫn làm một.) Nuôi nó có thể chống được hỏa hoạn.

 Lại đi về phía đông ba trăm dặm là núi Cao Lương. Trên núi có nhiều đất ác (đất sét trắng, dùng quét tường); dưới núi có nhiều đá mài thô và đá mài mịn. Cây phần nhiều là trúc đào chi và trúc câu đoan. Có loài cỏ hình giống cây quỳ, hoa đỏ, quả dạng quả đậu, đài hoa trắng, có thể làm cho ngựa chạy nhanh (?).

 Lại đi về phía đông bốn trăm dặm là núi Xà. Trên núi có nhiều vàng; dưới núi có nhiều đất ác. Cây phần nhiều là cây tuân, có nhiều cây dự chương (cây long não). Cỏ phần nhiều là cỏ gia vinh và cỏ thiếu tân (cây tế tân, dùng làm thuốc). Có loài thú hình giống cáo, đuôi trắng, tai dài, tên là [?] lang (?) (Quách Phác chú: đọc là [?]). Hễ nó xuất hiện thì trong nước có chiến tranh.

 (Quách Phác chú: có bản chép là "trong nước có loạn". Nhiệm Thần xét: sách Biền Nhã nói con [?] lang và con tệ tệ đều thuộc loài cáo. Bài tán vịnh tranh nói: "[?] lang xuất hiện thì có binh đao, không phải giặc từ ngoài đánh vào; con ung hòa gây sợ hãi, rồi dịch bệnh lan tràn; cùng là điềm dữ mà tai họa khác nhau, khí của mỗi loài đều ứng vào việc riêng.")

 Lại đi về phía đông năm trăm dặm là núi Cách. Sườn phía nam có nhiều vàng, sườn phía bắc có nhiều bạch dân. Sông Bồ Hoăng (Quách Phác chú: chữ sau đọc là "hoăng") bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông đổ vào sông Giang; trong sông có nhiều ngọc trắng. Thú phần nhiều là tê giác, voi, gấu, gấu bi (gấu nâu lớn), có nhiều vượn và con duy.

 (Quách Phác chú: con duy giống khỉ, mũi lộ ra hếch lên trên, đuôi dài bốn năm thước, đầu đuôi chẻ đôi, lông màu vàng xanh; trời mưa thì nó tự treo mình lên cây, lấy đuôi bịt lỗ mũi, hoặc lấy hai ngón tay mà bịt.

 Nhiệm Thần xét: khỉ có nhiều loại, gọi chung là loài ngu. Loại nhỏ mà đuôi ngắn là hầu; giống hầu mà nhiều râu là cứ; nhỏ hơn hầu, vằn vện rực rỡ là quả hạ báo; giống hầu mà to là quắc; to mà đuôi dài, mắt đỏ là ngu; nhỏ mà đuôi dài, mũi hếch là dứu; dứu tức là duy, người phương nam gọi là tiên hầu; giống dứu mà to là quả nhiên; giống dứu mà nhỏ là mông tụng (?); giống dứu mà giỏi nhảy vọt là tiệm hồ; giống hầu mà tay dài là vượn; giống vượn mà đầu chó, lấy vượn làm con cái là biên đán, biên đán còn có tên là cát tang; giống vượn mà đuôi vàng là nhung; giống vượn mà to, ăn thịt được vượn là con độc; loài ăn thịt khỉ là con [?] (?).

 Bài tán vịnh tranh nói: "Tài khéo trong loài ngu, không con nào hơn con duy; trời mưa tự treo mình, lấy đuôi bịt mũi; hình dạng tuy tầm thường (?), lại được vẽ lên hình tông di." (Tông di: hình đồ thờ trong tông miếu có vẽ hổ và con duy, là một trong mười hai hình thêu trên lễ phục của vua.))

 Lại đi về phía đông bắc ba trăm dặm là núi Ngung Dương. Trên núi có nhiều vàng, ngọc; dưới núi có nhiều thanh hoạch (?) (một loại đá màu xanh, dùng làm màu vẽ). Cây phần nhiều là cây tử, cây dâu. Cỏ phần nhiều là cỏ tử thảo (loại cỏ rễ tím, dùng nhuộm màu tím). Sông Từ bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông đổ vào sông Giang; trong sông có nhiều đan túc (đan sa hạt nhỏ như hạt kê; đan sa là khoáng chất màu đỏ son).

 Lại đi về phía đông hai trăm năm mươi dặm là núi Kỳ (Quách Phác chú: nay ở phía tây huyện Mỹ Dương, quận Phù Phong). Trên núi có nhiều bạc; dưới núi có nhiều sắt. Cây phần nhiều là cây mai, cây tử (Quách Phác chú: chữ "mai" có bản chép là [?]), có nhiều cây nữu, cây do. Sông Giảm bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông nam đổ vào sông Giang.

 Lại đi về phía đông ba trăm dặm là núi Câu Di (Quách Phác chú: chữ sau đọc như chữ "cư" trong "lạc cư"). Trên núi có nhiều ngọc; dưới núi có nhiều vàng. Cây phần nhiều là cây lịch, cây chá. (Nhiệm Thần xét: Nghiêm Xán trong sách Thi tập nói: lịch là cây sồi, quả gọi là hạt dẻ sồi; lại cây hủ cũng gọi là sồi. Cho nên Lục Cơ nói người Tần gọi cây sồi là lịch, người Hà Nội gọi cây mộc liệu là lịch, mộc liệu tức là cây có hạt dẻ sồi.) Cỏ phần nhiều là thược dược.

 Lại đi về phía đông một trăm năm mươi dặm là núi Phong Vũ. Trên núi có nhiều bạc; dưới núi có nhiều bạch niết (một loại khoáng đá màu trắng). Cây phần nhiều là cây trâu và cây thiện.

 (Quách Phác chú: cây trâu chưa rõ là cây gì; cây thiện thớ gỗ trắng, dùng làm đồ được; hai chữ đọc là "trâu", "thiện". Nhiệm Thần xét: sách Thuyết văn nói trâu là củi gỗ; sách Bác nhã nói trâu là tử (?), lại có cách đọc khác. Thiện là loại cây gỗ trắng có vân thớ; thiên Lễ khí có "thìa gỗ thiện", thiên Ngọc tảo có "lược dùng gỗ thiện"; chữ này cũng đọc là "triển".)

 Có nhiều cây dương (Nhiệm Thần xét: dương có mấy loại như bồ liễu, bạch dương, di dương, khác với cây liễu. Trần Tàng Khí nói: cây dương cành lá ngắn, cây liễu cành lá dài). Sông Tuyên Dư bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông đổ vào sông Giang; trong sông có nhiều rắn. Thú phần nhiều là con lư (loài thú giống dê), nai mi, có nhiều con chủ, báo, hổ. Chim phần nhiều là chim bạch kiêu (loài gà lôi trắng đuôi dài).

 Lại đi về phía đông bắc hai trăm dặm là núi Ngọc. Sườn phía nam có nhiều đồng, sườn phía bắc có nhiều xích kim (kim loại màu đỏ) (Nhiệm Thần xét: Quách Phác cho xích kim là đồng, vậy nếu là một vật thì sao lại chép trùng hai lần? Chỉ riêng chỗ này cũng đủ chứng minh lời chú trước kia là sai). Cây phần nhiều là cây dự chương, cây do, cây nữu. Thú phần nhiều là lợn rừng, hươu, linh dương, con xước (?). Chim phần nhiều là chim trấm (loài chim có độc, lông ngâm rượu thành thuốc độc).

 Lại đi về phía đông một trăm năm mươi dặm là núi Hùng. Có một cái hang, là hang gấu, thường có thần nhân ra vào; mùa hạ thì mở, mùa đông thì đóng.

 (Nhiệm Thần xét: thiên Thiên vấn nói: "Đâu có chuyện chẳng phải rồng cù mà lại là gấu dẫn đi chơi?" Chu Củng Thần chú rằng: rồng cù với gấu hoàn toàn không giống nhau mà lại cùng nhau đi chơi, vậy đó là gấu thần; Sơn Hải Kinh nói hang gấu thường có thần nhân ra vào chính là chuyện này. Lại hang gấu còn gọi là hùng quán. Sách Thuyết văn nói: gấu giống lợn, ở trong núi, mùa đông ngủ đông. Bài tán vịnh tranh nói: "Núi Hùng có hang, thần nhân từ đó đi ra; so với trống đá kia, hình khác mà cùng ứng một điềm; tuy là báo trước, nhưng việc ấy chẳng lành.")

 Nếu mùa đông mà hang mở thì ắt có chiến tranh. (Quách Phác chú: nay phía tây bắc đất Nghiệp có núi Cổ, dưới núi có trống đá, trông như treo bên sườn núi; hễ nó kêu thì có việc binh; so với cái hang này thì hình khác mà điềm ứng giống nhau.) Trên núi có nhiều ngọc trắng; dưới núi có nhiều xích kim. Cây phần nhiều là cây xư (cây xuân hôi), cây liễu. Cỏ phần nhiều là cỏ khấu thoát (cây thông thảo).

 Lại đi về phía đông một trăm bốn mươi dặm là núi Quỷ. Sườn phía nam có nhiều ngọc đẹp, xích kim; sườn phía bắc có nhiều sắt. Cây phần nhiều là trúc đào chi, cây kinh, cây ba (Nhiệm Thần xét: kinh là cây mẫu kinh, có nơi gọi là cây sở; chữ "ba" ngờ là chữ "khỉ" chép sai, vì trong quyển này nhiều chỗ viết liền "kinh khỉ").

 Lại đi về phía đông hai trăm dặm là núi Cát. Trên núi có nhiều xích kim; dưới núi có nhiều đá châm (Quách Phác chú: đá châm là loại đá cứng, giống ngọc, đọc là "châm"). Cây phần nhiều là cây tra (táo gai), cây dẻ, cây quýt, cây bưởi, cây do, cây nữu. Thú phần nhiều là linh dương, con xước (?). Cỏ phần nhiều là cỏ gia vinh (Nhiệm Thần xét: sách Biền nhã nói dùng cỏ gia vinh thì không sợ sấm sét).

 Lại đi về phía đông một trăm bảy mươi dặm là núi Giả Siêu. Sườn phía nam có nhiều đất ác màu vàng, sườn phía bắc có nhiều đất son đẹp. Cây phần nhiều là cây tra, cây dẻ, cây quýt, cây bưởi. Trong núi có nhiều cỏ long tu.

 (Quách Phác chú: tức cỏ râu rồng, giống cỏ cói mà nhỏ hơn, mọc trong hang đá trên núi, thân rủ ngược xuống, dùng dệt chiếu được. Nhiệm Thần xét: sách Đông Dương ký của Trịnh Tập Chi nói dưới núi đá Tiên Mỗ mọc toàn cỏ râu rồng, chính là cỏ này. Sách Quảng chí nói long tu còn có tên là trâm của Tây Vương Mẫu. Sách Thuật dị ký nói trên đảo ở biển Đông, nơi Chu Mục Vương nuôi tám con ngựa quý, có loài cỏ tên là long sô; long sô cũng chính là long tu. Lời xưa nói "một bó long sô hóa thành ngựa rồng" là nói về cỏ này.)

 Tất cả mạch núi Mân Sơn, từ núi Nữ Kỷ đến núi Giả Siêu, gồm mười sáu ngọn núi, dài ba nghìn năm trăm dặm. Thần ở các núi ấy đều mình ngựa đầu rồng. (Nhiệm Thần xét: bài Thục đô phú của Phạm Hộc (?) có câu "Thần đầu ngựa sao mà oai liệt"; Giang Lưu (?) chú rằng: Sơn Hải Kinh nói sông Giang có vị thần sinh ở Vấn Châu, đầu ngựa mình rồng, khi vua Vũ khơi dòng sông Giang thì thần quả có giúp sức; lời này hơi khác với nguyên văn.)

 Lễ tế các thần ấy: vật tế có lông dùng một con gà trống, chôn xuống đất; gạo tinh dâng thần dùng gạo nếp. Núi Văn, núi Câu Di, núi Phong Vũ, núi Quỷ đều là các núi trủng (núi lớn đứng đầu, được tôn làm chủ trong mạch núi) (Nhiệm Thần xét: núi Văn tức là núi Mân; trong Sử ký, chữ "Vấn" và chữ "Mân" dùng thông nhau). Lễ tế các núi ấy: dâng rượu (Quách Phác chú: trước tiên dâng rượu rưới xuống đất để tế thần), bày đủ lễ thiếu lao (lễ tế dùng dê và lợn), lễ anh (lễ bày ngọc dâng thần) cùng vật tế dùng một viên cát ngọc (ngọc tốt lành).

 Núi Hùng là nơi "tịch" (Quách Phác chú: tịch là chỗ thần dựa vào mà ngự). Lễ tế ở đó: dâng rượu, bày đủ lễ thái lao (lễ tế lớn dùng đủ trâu, dê, lợn), lễ anh dùng một viên ngọc bích (ngọc tròn dẹt có lỗ ở giữa). Múa can (múa cầm khiên), dùng binh khí để làm lễ nhương (Quách Phác chú: nhương là tên lễ tế xua trừ tai họa; múa ở đây là cầm khiên múa võ). Khi cầu phúc thì đội mũ miện, cầm ngọc cầu mà múa (Quách Phác chú: "kỳ" là cầu phúc lành; tế thì dùng ngọc; người múa mặc lễ phục, đội mũ miện; ngọc đẹp gọi là cầu, đọc là "cầu").

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video