Phẩm thứ mười: Soi sáng mười phương
Thiện Nghiệp (tức Tu-bồ-đề, đệ tử giỏi hiểu về tánh Không của Phật) bạch Phật: "Phật nói Minh độ vô cực (trí tuệ sáng suốt hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ, tức Bát-nhã ba-la-mật) soi sáng cho đời. Thế nào gọi là soi sáng?"
Thiên Tôn (bậc được trời người tôn kính, tức Phật) nói: "Như Lai (danh hiệu Phật: bậc từ chân như mà đến) đem ngũ ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân xác vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là sự nhận biết hình tướng, hành là ý muốn và các hoạt động của tâm, thức là sự phân biệt hay biết) chỉ bày cho đời."
Thiện Nghiệp lại hỏi: "Chỉ bày như thế nào? Là làm hoại ngũ ấm mà chỉ bày cho đời chăng? Hay không làm hoại mà chỉ bày cho đời?"
Thiên Tôn nói: "Ngũ ấm vốn không có hoại hay không hoại. Vì sao vậy? Vì Không, Vô tướng, Vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp trống rỗng không có thực thể, không có hình tướng để nắm bắt, không có gì để mong cầu) không có hoại hay không hoại; cái không sinh thì không hoại, cái không có hay biết thì không hoại, không hoại cái gốc của ngũ ấm. Không, Vô tướng, Vô nguyện, không sinh, không có hay biết, đó là Minh độ chỉ bày cho đời.
Tâm của vô lượng người, Như Lai nhờ Minh độ mà biết hết cội nguồn. Thế nào là biết cội nguồn? Gốc của người là gốc của tâm, gốc của tâm là gốc của người, như nhau không khác. Như vậy là từ Minh độ mà ra, Như Lai chỉ bày cho đời.
"Lại nữa, Thiện Nghiệp! Tâm tán loạn, Như Lai nhờ Minh độ mà biết hết. Thế nào là tâm tán loạn? Tâm rối loạn thì liền biết. Gốc của kinh ra vào trong tâm; vốn không có vào kinh, cũng không có ra kinh; tâm vì vậy là gốc của kinh, kinh vì vậy là gốc của tâm. Gốc của kinh không tán, không loạn, liền biết. Thế nào là biết tâm tán loạn? Tùy theo sự tán loạn mà diệt hết; diệt hết là không còn gì, vì tâm như là không có gì, nên không tán loạn. Đó là biết tâm tán loạn. Như vậy là từ Minh độ mà ra, Như Lai chỉ bày cho đời.
Biết gốc của tâm tham ái, biết gốc của tâm giận dữ, biết gốc của tâm si mê. Thế nào là biết gốc của tâm tham ái, giận dữ, si mê? Gốc của tâm tham ái không phải là tâm tham ái, gốc của tâm giận dữ không phải là tâm giận dữ, gốc của tâm si mê không phải là tâm si mê. Vì sao vậy? Vì gốc của tâm không hiện ra, không có tướng; không có tướng thì không có tham ái, giận dữ, si mê. Đó là bản vô (cái vốn như thế, thật tướng không sinh không diệt của mọi pháp, tức chân như). Như gốc của kinh vốn không có gốc, như vậy là từ Minh độ mà ra.
Như Lai biết rõ tâm đã dứt tham ái, giận dữ, si mê. Thế nào là biết tâm đã dứt? Tâm đã dứt thì không phải là tham ái, không phải là giận dữ, không phải là si mê. Vì sao vậy? Vì gốc của tâm dứt tham ái, gốc của tâm dứt giận dữ, gốc của tâm dứt si mê, đều không từ đâu mà ra, không có. Bản vô không từ đâu mà sinh, các pháp không từ đâu mà ra; không có tham ái thì không có dứt tham ái, không có giận dữ thì không có dứt giận dữ, không có si mê thì không có dứt si mê, đều không thể thấy được. Như vậy là từ Minh độ mà ra, Như Lai chỉ bày cho đời, vì người có đức và vì mọi người.
Biết tâm rộng lớn: tâm ấy không lớn không nhỏ, không thêm, không đi. Vì sao vậy? Vì gốc của tâm đã dứt, như vậy mà ra. Như Lai vì người có đức, vì mọi người mà biết tâm không bờ cõi; tâm ấy không đi, không đến, không dừng. Vì sao vậy? Vì gốc vốn trống rỗng, không từ đâu ra; bản vô không đến, không đi, không dừng. Như vậy biết tâm không thể đo lường; biết tâm trong thân không tăng không giảm (?), như hư không không thể tính đếm. Biết tâm như vậy là từ Minh độ mà ra.
Như Lai biết tâm mà vô số người không thể thấy. Vì sao vậy? Vì không có tướng. Thấy hết thảy kinh pháp, các pháp như tâm mà bình đẳng, tâm như các pháp; tướng không phải là các pháp, các pháp không phải là tướng của tâm. Thế nào là tướng không phải là các pháp? Thế nào là không phải tướng của tâm? Các pháp không có tướng, tâm cũng không có tướng, không thấy được. Như vậy là từ Minh độ mà ra.
Như Lai vì người có đức, vì mọi người mà biết những chấp 'muốn được cái này thì đến cái kia' (?). Thế nào là 'muốn được cái này thì đến cái kia'? Hết thảy những điều muốn đạt đến đều trụ trong ngũ ấm, muốn được từ đó mà đạt đến đó. Thiện Nghiệp! Thế nào là Như Lai biết những chấp 'muốn được do cái này mà đến cái kia'?
Cho rằng 'chết rồi lại đến chết' (?), đó là sắc (phần vật chất, hình tướng; ở đây chỉ sự chấp vào ngũ ấm); 'chết rồi đến không chết', đó là sắc; 'không chết đến không chết', đó là sắc; 'chẳng phải có chết, chẳng phải không chết', đó là sắc. Ngũ ấm cũng như vậy.
Cho rằng 'có thế gian mà không có ta', đó là sắc; 'không có thế gian mà có ta', đó là sắc; 'có thế gian có ta, không thế gian không ta', đó là sắc; 'chẳng có thế gian, chẳng có ta, chẳng không thế gian, chẳng không ta', đó là sắc.
Như vậy, cho rằng 'được gốc nguồn của thế gian, được gốc nguồn của ta', đó là sắc; 'không được gốc nguồn của thế gian, không được gốc nguồn của ta', đó là sắc; 'có gốc nguồn, không gốc nguồn', đó là sắc; 'chẳng có gốc nguồn, chẳng không gốc nguồn', đó là sắc. 'Có gốc nguồn, không gốc nguồn', đó là sắc; 'chẳng có gốc nguồn, chẳng không gốc nguồn', đó là sắc. 'Mạng sống chính là thân', đó là sắc; 'chẳng phải mạng sống, chẳng phải thân', đó là sắc. Ngũ ấm cũng như vậy. Đó là những chấp 'muốn được do cái này mà đến cái kia'.
Từ thân ta khởi lên, Như Lai vì những chỗ con người vướng mắc, bị trói buộc, ham muốn mà biết rõ, đó là biết quá khứ (?). Như Lai biết thời, biết hiện tại; Như Lai biết thời, biết sắc. Thế nào là biết sắc? Như Lai biết như bản vô, ngũ ấm cũng vậy. Ngũ ấm của Như Lai, thế nào là biết như bản vô? Ngũ ấm là bản vô, Như Lai là bản vô.
Thấy bản vô như vậy: ngũ ấm là bản vô, thế gian là bản vô, các pháp cũng là bản vô; Câu cảng (tức Tu-đà-hoàn, quả vị đầu, mới vào dòng thánh), Tần lai (tức Tư-đà-hàm, còn trở lại cõi đời một lần), Bất hoàn (tức A-na-hàm, không trở lại cõi dục nữa), Ứng nghi (tức A-la-hán, bậc dứt phiền não, tự giải thoát cho mình), Duyên nhất giác (tức Duyên giác, người tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên) đều là bản vô; Như Lai cũng là bản vô. Chỉ một bản vô, không khác nhau, không có chỗ đi, không có chỗ dừng, không có tướng, không có cùng tận. Bản vô như vậy, không khác với Như Lai; từ Minh độ mà ra, biết hết điều đó, vì thế gọi là Phật."
Thiện Nghiệp bạch Phật: "Thật sâu xa, bạch Thiên Trung Thiên (Trời của các trời, danh hiệu tôn xưng Phật)! Ai sẽ tin được điều này? Chỉ có bậc đã đắc Ứng nghi và bậc Bất thoái chuyển (người không còn lùi bước trên đường thành Phật) mới tin được thôi."
Phật nói: "Bản vô không có lúc nào cùng tận, điều Như Lai nói là vô cùng."
Đế Thích (vua trời, chúa cõi trời Đao-lợi) cùng một vạn thiên tử (con trời, chư thiên), các vị trời Phạm chúng (hàng trời ở cõi Phạm thiên) cùng hai vạn thiên tử, đến chỗ Phật, cúi đầu sát chân Phật, rồi lui đứng một bên. Các thiên tử cõi Dục (cõi trời còn ham muốn) và các thiên tử cõi Phạm cùng bạch Phật: "Bạch Thiên Trung Thiên! Pháp Ngài nói thật sâu xa. Tướng của pháp ấy như thế nào?"
Phật bảo các thiên tử: "Giống như hư không, không có tướng, không có mong cầu, không có chỗ trụ. Như hư không không vướng ngại gì, các trời, rồng, quỷ thần đều không thể lay động. Vì sao vậy? Vì tướng ấy không có người tạo ra; ngũ ấm không thể tạo ra tướng ấy, người hay loài không phải người cũng đều không tạo ra được."
Phật bảo các thiên tử: "Nếu có ai nói có người tạo ra hư không, các ông có tin không?"
Các thiên tử thưa: "Không tin, bạch Thiên Trung Thiên! Không có ai tạo ra hư không. Vì sao vậy? Vì hư không không có hình sắc."
Thiên Tôn nói: "Tướng ấy thường còn; có Phật ra đời hay không có Phật, tướng ấy vẫn còn như cũ. Như Lai biết hết điều đó."
Các thiên tử bạch Phật: "Tướng ấy thật sâu xa, Như Lai biết hết, không vướng ngại gì. Minh độ là con đường tự tại của Như Lai, là chỗ ở của Phật."
Phật bảo Thiện Nghiệp: "Như Lai cung kính kinh pháp, phụng sự và nương về đó. Kinh ấy là gì? Minh độ chính là kinh ấy. Như Lai nhờ đó mà đạt Vô thượng chánh chân đạo (con đường giác ngộ cao tột, chân thật, đúng đắn, tức quả vị Phật). Vì vậy ta cung kính kinh, phải đền ơn kinh. Các pháp không có tạo tác, biết rõ không có gì từ đâu mang đến, đó là đền ơn kinh."
Thiện Nghiệp bạch Phật: "Các pháp không biết, không thấy, vậy thế nào là từ Minh độ mà ra, Như Lai chỉ bày cho đời?"
Thiên Tôn nói: "Các pháp không có chỗ trụ, biết thấy như vậy mà ra, Như Lai chỉ bày cho đời. Không thấy ngũ ấm, như vậy mà chỉ bày cho đời. Thế nào là không thấy? Ngũ ấm không có nhân duyên nên không thấy; không thấy, đó là từ Minh độ mà ra, Như Lai chỉ bày cho đời. Như hư không được chỉ bày cho đời; chỉ bày cho đời cái trong sạch khó hiểu thấu, đó là chỉ bày cho đời."
Hết quyển thứ ba của kinh Minh Độ.
Kinh Đại Minh Độ, quyển thứ tư.
Cư sĩ Chi Khiêm, người gốc nước Nguyệt Chi, sống ở nước Ngô phương nam, dịch. · Phẩm Không thể tính đếm
· Phẩm Thí dụ
· Phẩm Phân biệt
· Phẩm Bản vô
· Phẩm Bất thoái chuyển
· Phẩm Tín nữ Hằng Kiệt · Phẩm Giữ tánh Không
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video