Thiên 13 — Phẩm 13 – Phân biệt

 Phẩm thứ mười ba: Phân biệt

 Thiện Nghiệp (tức Tu-bồ-đề, đệ tử giỏi hiểu về tánh Không của Phật) bạch Phật: "Khải sĩ A-xà-phù (khải sĩ: tức Bồ-tát, người phát tâm cầu giác ngộ để cứu độ mọi loài; A-xà-phù: người mới bắt đầu học) học Minh độ vô cực (trí tuệ sáng suốt hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ, tức Bát-nhã ba-la-mật) như thế nào?"

 Phật nói: "Nên gần gũi bạn lành, đem lòng tốt mà theo lời dạy của Minh độ. Thế nào là chỗ theo lời dạy? Bố thí, trì giới (giữ giới luật), nhẫn nhục, tinh tấn, khí định (thiền định, buông bỏ tâm tán loạn mà vào định), trí tuệ, đều nên đem hồi hướng để thành Vô thượng chánh chân đạo (con đường giác ngộ cao tột, chân thật, đúng đắn, tức quả vị Phật), chớ vướng mắc vào ngũ ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân xác vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là sự nhận biết hình tướng, hành là ý muốn và các hoạt động của tâm, thức là sự phân biệt hay biết). Vì sao vậy? Vì Minh độ và Nhất thiết trí (trí tuệ biết hết thảy của Phật) không vướng mắc vào đâu. Chớ ưa thích đạo Ứng nghi (tức A-la-hán, bậc dứt phiền não, tự giải thoát cho riêng mình) hay đạo Duyên nhất giác (tức Duyên giác, người tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không giáo hóa người khác). Như vậy, Thiện Nghiệp, khải sĩ A-xà-phù dần dần đi vào Minh độ."

 Thiện Nghiệp nói: "Bạch Thiên Trung Thiên (Trời của các trời, danh hiệu tôn xưng Phật)! Khải sĩ muốn cầu Vô thượng chánh chân đạo thật chịu nhiều gian khổ."

 Phật nói: "Chịu gian khổ như thế là để đem lại yên ổn cho đời, làm người che chở cho mười phương, làm chỗ nương về, làm nhà để ở, làm con đường vượt qua, làm hòn đảo giữa dòng, làm người dẫn đường. Thế nào là che chở? Những khổ nhọc trong sinh tử đều che chở, dạy bảo, cứu thoát, đó là che chở. Sinh, già, bệnh, chết đều giúp vượt qua, đó là chỗ nương về. Khi đạt Vô thượng chánh chân đạo Tối chánh giác (giác ngộ chân chánh cao nhất), thành Như Lai (danh hiệu Phật: bậc từ chân như mà đến), vì người giảng kinh, không vướng mắc gì, đó là nhà để ở."

 Thiện Nghiệp lại hỏi: "Thế nào là không vướng mắc?"

 Phật nói: "Đối với ngũ ấm không vướng, không bị trói buộc; ngũ ấm ấy không từ đâu sinh ra, không từ đâu diệt đi. Đó là khi khải sĩ thành Phật thì làm nhà để ở cho thế gian. Thế nào là khải sĩ đạt Vô thượng chánh chân đạo Tối chánh giác thì làm con đường vượt qua cho thế gian? Vượt qua ngũ ấm, không phải là ngũ ấm; ngũ ấm là sự vượt qua, sự vượt qua là các pháp."

 Thiện Nghiệp nói: "Như Phật nói, sự vượt qua là các pháp, thì các kinh đều đạt Tối chánh giác. Vì sao vậy? Vì không vướng mắc."

 Phật nói: "Đúng vậy, khải sĩ không vướng mắc, chịu gian khổ, nhớ nghĩ pháp không lười biếng, đạt Vô thượng chánh chân đạo Tối chánh giác, nhân đó giảng kinh như vậy, là làm con đường vượt qua cho thế gian.

 Thế nào là làm hòn đảo cho thế gian? Ví như gò đất nổi giữa nước, dòng nước phải rẽ đôi chảy hai bên. Cũng vậy, ngũ ấm quá khứ, vị lai, hiện tại đều dứt; ngũ ấm dứt thì việc học các pháp cũng dứt; các pháp dứt, đó là định, đó là cam lộ (nước ngọt bất tử, ví cho Niết-bàn), đó là Nê-hoàn (tức Niết-bàn, cảnh giới tịch diệt, dứt hết mọi khổ đau). Khải sĩ nhớ nghĩ pháp như vậy, liền vì người mà nói pháp; như vậy, khi đạt Vô thượng chánh chân đạo thì làm hòn đảo cho thế gian.

 Thế nào là con đường? Như vậy là hiểu đầy đủ như đã nói ở trên rằng ngũ ấm và các pháp đều trống rỗng, không có nguồn đến, không có dấu đi, như hư không; không khác biệt, không có tướng, không có chỗ, không có hay biết, không từ đâu sinh ra, như mộng, như huyễn, không có bờ bến, không khác biệt."

 Thiện Nghiệp bạch Phật: "Thật sâu xa, bạch Thiên Trung Thiên! Ai sẽ hiểu thấu được điều này?"

 Phật nói: "Người đã cầu Phật từ lâu xa mới tin được thôi. Người đã làm công đức nơi các đức Phật quá khứ, những người như vậy mới hiểu rõ."

 Thiện Nghiệp lại hỏi: "Thế nào gọi là cầu Phật từ lâu xa?"

 Phật nói: "Từ khi đã lìa bỏ ngũ ấm, không còn có nó nữa, mới hiểu rõ pháp sâu xa này. Khải sĩ như vậy làm con đường cho vô lượng người."

 Thiện Nghiệp nói: "Đó là người dẫn đường giữa loài người."

 Phật nói: "Đúng vậy! Khải sĩ có được những hạnh như trên thì làm người dẫn đường cho vô lượng người. Đó là thệ nguyện lớn, là thệ nguyện vì vô lượng người. Không bị trói buộc vào ngũ ấm, không bị trói buộc vào Ứng nghi, Duyên nhất giác, không bỏ Nhất thiết trí, không bị trói buộc vào các pháp, vì thế gọi là thệ nguyện."

 Thiện Nghiệp nói: "Khải sĩ cầu Minh độ sâu xa thì không ham thích ba chỗ: Ứng nghi, Duyên nhất giác, cho đến quả Phật."

 "Thật sâu xa, bạch Thiên Trung Thiên! Không có người giữ, cũng không phải không có người giữ. Không phải không có người giữ, là vì trong Minh độ là pháp không từ đâu ra; là giữ định, là không giữ các pháp, là giữ cái không có gì, là giữ cái vô cùng, là giữ cái không vướng mắc."

 Phật nói: "Người ở trong Minh độ như vậy thì sẽ là bậc Bất thoái chuyển (không còn lùi bước trên đường thành Phật). Khải sĩ ở trong Minh độ không có chỗ nào vướng mắc, rốt cuộc không nghe theo lời của kẻ phàm phu, không tin đạo khác, không sợ, không hãi, không lười biếng. Nên biết người ấy đã được các đức Phật quá khứ trao cho sự sáng suốt này rồi."

 Thiện Nghiệp lại bạch Phật: "Khải sĩ không sợ, không hãi, không lười biếng, vậy phải nhớ nghĩ quán xét Minh độ như thế nào?"

 Phật nói: "Tâm hướng về Nhất thiết trí, đó là quán."

 "Thế nào là tâm hướng về Nhất thiết trí?"

 Phật nói: "Tâm hướng về như hư không, đó là quán xét. Không thấy cái không thể tính đếm; Nhất thiết trí như cái không thể tính đếm, đó không phải là ngũ ấm. Không đi vào, không nắm được, không biết; chẳng có biết, chẳng không biết; không sinh, không hoại, không có người tạo ra; không có nguồn đến, không có dấu đi; không có gì để thấy, không có chỗ ở. Như hư không không thể giới hạn, Nhất thiết trí không thể tính đếm cũng vậy. Không có ai thành Phật, không có ai đắc Phật; không có ai từ ngũ ấm mà đắc Phật, cũng không do lục độ (sáu pháp tu đưa người sang bờ giác ngộ) mà đắc Phật."

 Các thiên tử cõi Dục (chư thiên ở cõi trời còn ham muốn) và thiên tử cõi Phạm bạch Phật: "Thật sâu xa, bạch Thiên Trung Thiên! Khó hiểu, khó biết."

 Phật bảo các thiên tử: "Như Lai thấy như vậy, an ổn sâu xa như vậy. Biết như vậy là biết hết, là Vô thượng Tối chánh giác không lùi bước, mà cũng không có Tối chánh giác."

 Các thiên tử bạch Phật: "Người tin kinh này thật hiếm có. Vì thương xót thế gian nên Ngài mới nói ra. Người đời ham muốn điều gì cũng đều vướng mắc."

 Phật nói: "Đúng như vậy."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video