Thiên 14 — Phẩm 14 – Bản vô (Chân như)

 Phẩm thứ mười bốn: Bản vô

 Thiện Nghiệp (tức Tu-bồ-đề, đệ tử giỏi hiểu về tánh Không của Phật) bạch Phật: "Các pháp lần lượt đều không vướng mắc, không có tướng, như hư không. Kinh này không từ đâu sinh ra; các pháp tìm kiếm thì không được gì."

 Các thiên tử cõi Dục (chư thiên ở cõi trời còn ham muốn) và thiên tử cõi Phạm nói: "Điều Thiện Nghiệp làm đúng như lời dạy của Như Lai (danh hiệu Phật: bậc từ chân như mà đến), chỉ nói về trí tuệ hư không."

 Thiện Nghiệp nói: "Như Lai là theo lời dạy của Như Lai. Thế nào là theo lời dạy? Như pháp không từ đâu sinh ra, đó là theo lời dạy; đó là bản vô (cái vốn như thế, thật tướng không sinh không diệt của mọi pháp, tức chân như), không có nguồn đến cũng không có dấu đi. Các pháp là bản vô, Như Lai cũng là bản vô, không khác nhau. Theo bản vô, đó là theo bản vô của Như Lai. Đứng nơi bản vô của Như Lai, đó là theo lời dạy của Như Lai. Không khác với các pháp, không khác với bản vô. Không có người tạo ra, hết thảy đều là bản vô, mà cũng không có bản vô, bình đẳng không khác.

 Trong pháp chân thật có bản vô, các pháp là bản vô, không có quá khứ, vị lai, hiện tại; Như Lai cũng vậy, đó là bản vô chân thật. Khải sĩ (tức Bồ-tát, người phát tâm cầu giác ngộ để cứu độ mọi loài) đạt được bản vô thì được danh hiệu Như Lai, đất chấn động sáu cách. Đó là Như Lai nói về bản vô, đó là đệ tử Thiện Nghiệp theo lời dạy của Như Lai. Lại nữa, không nhận lấy ngũ ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân xác vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là sự nhận biết hình tướng, hành là ý muốn và các hoạt động của tâm, thức là sự phân biệt hay biết), không nhận lấy Câu cảng (tức Tu-đà-hoàn, quả vị đầu tiên, mới vào dòng thánh), Tần lai (tức Tư-đà-hàm, còn trở lại cõi đời một lần), Bất hoàn (tức A-na-hàm, không trở lại cõi dục nữa), Ứng nghi (tức A-la-hán, bậc dứt phiền não, tự giải thoát cho riêng mình), Duyên nhất giác (tức Duyên giác, người tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không giáo hóa người khác), đó là theo lời dạy."

 Thu Lộ Tử (tức Xá-lợi-phất, đệ tử có trí tuệ bậc nhất của Phật) bạch Phật: "Bản vô thật sâu xa, bạch Thiên Trung Thiên (Trời của các trời, danh hiệu tôn xưng Phật)!"

 Khi nói về bản vô, hai trăm tỳ-kheo (tăng nam xuất gia) chứng quả Ứng nghi, năm trăm tỳ-kheo-ni (tăng nữ xuất gia) chứng đạo Câu cảng, năm trăm vị trời và người đều được vô sở tùng sinh pháp lạc (niềm an vui của người thấu suốt rằng các pháp vốn không từ đâu sinh ra, tức vô sinh pháp nhẫn) và đứng vững trong đó, sáu mươi khải sĩ mới học thì chứng đạo Ứng nghi.

 Phật bảo Thu Lộ Tử: "Sáu mươi người này ở các đời trước, mỗi người đã cúng dường năm trăm đức Phật, đều bố thí, trì giới (giữ giới luật), nhẫn nhục, tinh tấn, khí định (thiền định, buông bỏ tâm tán loạn mà vào định), nhưng không biết tánh Không. Tuy có quán Không mà không được sự che chở của Minh độ (trí tuệ sáng suốt hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ, tức Bát-nhã ba-la-mật) và biến mưu minh tuệ (trí tuệ khéo léo, biết tùy cơ dùng cách thích hợp để cứu độ), nên nay đều rơi vào đạo Ứng nghi. Khải sĩ có đạo, đạt được Không, Vô tướng, Vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp trống rỗng, không có hình tướng để nắm bắt, không có gì để mong cầu), mà không được Minh độ và biến mưu minh tuệ, thì giữa đường rơi vào hai đạo kia.

 Ví như con chim lớn, thân dài hai vạn dặm mà không có cánh, từ trên trời tự lao xuống, giữa chừng muốn bay trở lên, có được không?"

 Đáp: "Không được."

 "Rơi xuống đất mà muốn thân không đau, có thể không đau được chăng?"

 Đáp: "Không được. Hoặc ngất đi, hoặc chết. Vì sao vậy? Vì thân nó lớn mà không có cánh. Dù khải sĩ trải qua số kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) nhiều như cát sông Hằng mà làm bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, cầu định nơi sắc tướng, nhưng không đi vào tánh Không, không đi vào Minh độ, không được biến mưu minh tuệ, dù tâm phát khởi mạnh mẽ cầu Phật đạo, hết lòng muốn thành Phật, thì giữa đường sẽ được quả Ứng nghi, Duyên nhất giác.

 Nếu ở nơi Phật, tu đầy đủ những hạnh kể trên, lại nghe về Nhất thiết trí (trí tuệ biết hết thảy) của Phật, mà đều nghĩ cầu như cầu sắc tướng (?), thì đó là không giữ giới, định, tuệ của Như Lai, không biết Nhất thiết trí; chỉ nghe âm thanh mà tâm chấp tướng, như chỉ nghe bằng tai, rồi từ đó muốn thành Vô thượng bình đẳng Tối chánh giác (giác ngộ chân chánh cao nhất, bình đẳng với tất cả), thì rốt cuộc không đạt được, giữa đường rơi vào hai đạo kia. Vì sao vậy? Vì không được pháp sâu xa."

 Thu Lộ Tử bạch Phật: "Như lời Phật nói, khải sĩ nhớ nghĩ trí tuệ mà lìa pháp sâu xa thì sẽ được quả Ứng nghi, Duyên nhất giác. Nếu thật muốn đạt Vô thượng chánh chân đạo Tối chánh giác (con đường giác ngộ cao tột, chân thật, đúng đắn, tức quả vị Phật) thì nên học Minh độ và biến mưu minh tuệ."

 Các thiên tử cõi Dục và thiên tử cõi Phạm bạch Phật: "Minh độ và Vô thượng chánh chân đạo thật khó hiểu."

 Thiện Nghiệp nói: "Thật khó hiểu thấu, bạch Thiên Trung Thiên! Nhưng theo chỗ con nghĩ về trí tuệ này thì Vô thượng chánh chân đạo dễ đạt thôi. Vì sao vậy? Vì không có gì cả, thì do đâu mà đắc Phật? Vì sao vậy? Vì các pháp đều trống rỗng, tìm pháp không thể được. Người sẽ thành Phật thì tìm pháp chẳng được gì. Vậy cầu Phật là dễ đạt thôi."

 Thu Lộ Tử nói: "Như ông nói thì thật khó đạt. Vì sao vậy? Vì tánh Không không nghĩ rằng sẽ thành Phật. Pháp này như hư không; giả sử dễ đạt, sao các khải sĩ nhiều như cát sông Hằng lại không đều đạt được cả?"

 Thiện Nghiệp đáp: "Thế nào, dùng ngũ ấm mà đạt được chăng?"

 Thu Lộ Tử nói: "Không."

 "Lìa ngũ ấm mà đạt được chăng?"

 "Không."

 "Vậy thì thế nào?"

 Thu Lộ Tử nói: "Bản vô của ngũ ấm có đạt được chăng?"

 Thiện Nghiệp nói: "Không."

 "Lìa bản vô ấy, có pháp nào đạt được không?"

 Đáp: "Không."

 "Thế nào, bản vô ấy có khiến đạt được không?"

 Đáp: "Không."

 "Lìa bản vô ấy, có pháp nào khiến đạt được không?"

 Đáp: "Không. Pháp này không thấy có pháp nào khiến đạt được cả."

 Thu Lộ Tử nói: "Như ông nói, các đại sĩ (bậc người lớn, chỉ Bồ-tát) cùng đi trên đường mà không ai đạt được gì. Phật nói có ba hạng người có đức, cầu đạo Ứng nghi, Duyên nhất giác, cho đến Phật đạo. Đối với ba mà không tính là ba, đó là cầu một đạo, như Thiện Nghiệp đã nói."

 Mãn Chúc Tử (tức Phú-lâu-na, đệ tử giỏi thuyết pháp của Phật) nói với Thu Lộ Tử: "Thiện Nghiệp nói về một đạo, ông nên hỏi."

 Thu Lộ Tử nói: "Vì Thiện Nghiệp nói về một đạo nên tôi mới hỏi."

 Thiện Nghiệp đáp: "Thế nào, trong bản vô có thấy ba đạo không?"

 Thu Lộ Tử nói: "Không thấy. Vì sao vậy? Vì trong bản vô không thể có được ba việc."

 Thiện Nghiệp nói: "Trong bản vô có được một việc chăng?"

 Đáp: "Không."

 "Trong bản vô có được một đạo chăng?"

 Đáp: "Không."

 Thiện Nghiệp nói: "Nếu thật không thể có được, sao lại còn nói Ứng nghi, Duyên nhất giác, Phật? Như đạo đã nói, bản vô không khác nhau; nghe bản vô mà tâm không lười biếng, thì chắc chắn đạt Tối chánh giác."

 Phật nói: "Đúng như ông nói, không khác nhau. Nhờ oai thần của Phật mà ông nói được bản vô bình đẳng không khác."

 Thu Lộ Tử hỏi: "Thế nào là giác ngộ?"

 Phật nói: "Chính là Vô thượng chánh chân đạo."

 Thiện Nghiệp hỏi Phật: "Thế nào là thành tựu đối với khải sĩ?"

 Phật nói: "Nhìn tất cả mọi người bình đẳng như nhau, có lòng từ, thêm lòng thương xót, không được giận dữ. Đứng vững như vậy, nên học như vậy."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video