Phẩm thứ mười lăm: Bất thoái chuyển
Thiện Nghiệp (tức Tu-bồ-đề, đệ tử giỏi hiểu về tánh Không của Phật) hỏi Phật: "Khải sĩ đại sĩ (khải sĩ, đại sĩ: tức Bồ-tát, người phát tâm cầu giác ngộ để cứu độ mọi loài) bất thoái chuyển (không còn lùi bước trên đường thành Phật) thì nhờ so xét hạnh và tướng nào mà biết được?"
Phật nói: "Như người đã đắc thiền thì không động, không lay; như ở địa vị Ứng nghi (tức A-la-hán, bậc dứt phiền não, tự giải thoát cho riêng mình), như địa vị Duyên nhất giác (tức Duyên giác, người tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không giáo hóa người khác), như địa vị Phật, như bản vô (cái vốn như thế, thật tướng không sinh không diệt của mọi pháp, tức chân như), rốt cuộc không lay động.
Phật nói về bản vô, người nghe không nói rằng bản vô chẳng phải hư không; bản vô là cái vốn có, bản vô như gốc ấy cũng không nói là chẳng phải. Nghe như vậy rồi, nếu sang chỗ khác nghe, rốt cuộc không ngờ vực, không nói phải trái. Đứng vững như bản vô, lời nói thành thật mà chững chạc, không nói lời trái phép của kẻ phàm phu, những việc làm trái đạo thì không nhìn đến. Nhờ so xét hạnh và tướng như vậy mà biết đầy đủ đó là đại sĩ bất thoái chuyển.
Lại nữa, không trông vào dáng mạo, nét mặt của các sa-môn (người xuất gia tu hành) và phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn) để mong nương theo. Phân biệt thấu đáo, biết rõ thấy rõ, rốt cuộc không cầu khấn lễ lạy, không dâng hoa hương cúng các vị trời, cũng không dạy người khác làm vậy. Nhờ so xét hạnh và tướng như vậy mà biết đầy đủ.
Lại rốt cuộc không sinh vào cõi dữ, không mang thân đàn bà. Nhờ so xét hạnh và tướng như vậy mà biết đầy đủ.
Lại nữa, đại sĩ bất thoái chuyển giữ giới: tự mình không giết hại, dạy người không giết hại; tự mình không trộm cắp, dạy người không trộm cắp; tự mình không dâm loạn, dạy người không dâm loạn; tự mình không nói hai lưỡi (đâm thọc chia rẽ), không nói lời ác, không nói dối, không nói lời thêu dệt, không ganh ghét, không giận dữ, không si mê. Mười giới ấy đều tự mình giữ, lại dạy người khác giữ gìn thực hành, ngay trong mộng cũng tự giữ mười giới, như lúc thức vậy. Nhờ so xét hạnh và tướng như vậy mà biết đầy đủ.
Lại học các pháp, dùng tâm ấy học pháp ấy, vì muốn chúng sinh được yên ổn mà giảng kinh; đem kinh ấy cho người thọ nhận để chia phần công đức, nguyện cho chúng sinh được tịnh định (tâm lắng yên trong sạch) này, lấy sự sáng suốt mà tự đứng vững. Nhờ so xét hạnh và tướng như vậy mà biết đầy đủ.
Lại nữa, khi nói pháp sâu xa, đại sĩ rốt cuộc không ngờ vực, không cãi lại, không phải không tin, cũng không sợ hãi, lời nói mềm mỏng dễ nghe. Ít ngủ nghỉ; đi đứng, ra vào không rối loạn, tâm thong thả, đi lại an ổn cẩn thận, chọn đất mà bước. Áo mặc thường sạch sẽ, không có rận rệp bụi bẩn, cũng không có lo âu, trong thân không có tám mươi loài trùng. Vì sao vậy? Vì công đức lục độ (sáu pháp tu đưa người sang bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) của khải sĩ đại sĩ vượt hơn các bậc hiền thánh, dần dần sắp tròn đầy, thân tâm trong sạch, đều mang chí hướng cao cả."
Thiện Nghiệp bạch Phật: "Bạch Thiên Trung Thiên (Trời của các trời, danh hiệu tôn xưng Phật)! Thế nào là tâm của khải sĩ đại sĩ trong sạch?"
Phật nói: "Công đức làm được ngày càng tăng thêm, dần dần cao lên, tâm không vướng ngại, đạt được đủ mọi công đức; tâm trong sạch ấy vượt lên trên hàng Ứng nghi, Duyên nhất giác. Nhờ so xét hạnh và tướng như vậy mà biết đầy đủ.
Lại có người đến cúng dường biếu tặng thì không khởi lòng vui mừng. Hoàn toàn không keo kiệt; giảng kinh sâu xa chưa từng biết chán, đi sâu vào trí tuệ. Nếu ở nơi khác có người muốn nghe kinh thì đem Minh độ (trí tuệ sáng suốt hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ, tức Bát-nhã ba-la-mật) này mà giảng cho họ. Những ai theo đạo khác không chân chánh thì đem Minh độ mà sửa cho ngay. Những pháp nói ra trong kinh đều đem lẽ vô thường mà nói cho họ; những điều trong sách vở thế gian không giải được thì đem Minh độ này mà giải. Nhờ hạnh và tướng như vậy mà biết đầy đủ.
Ma xấu ác dần dần đến chỗ người ấy, ở bên cạnh hóa ra tám đại địa ngục, trong đó có các khải sĩ, rồi chỉ vào mà nói: 'Những người này đều đã được các đức Phật trước thọ quyết (báo trước chắc chắn sẽ thành Phật) là bất thoái chuyển, mà nay đều rơi vào địa ngục cả. Phật thọ ký cho ngươi thì cũng là thọ ký vào địa ngục thôi. Nếu ngươi mau hối cải mà nói: "Ta không phải là bất thoái chuyển", nếu nói như vậy thì sẽ không vào địa ngục, mà được sinh lên cõi trời.'"
Phật nói: "Nếu tâm người ấy không lay động thì biết là bất thoái chuyển. Nhờ hạnh và tướng như vậy mà biết đầy đủ. Ma lại hóa làm vị thầy, mặc áo thầy, đến chỗ người ấy nói: 'Những gì trước kia ngươi nghe ta dạy, đã thọ nhận, hãy bỏ hết đi, đều không dùng được. Nếu ngươi mau hối cải, nghe theo lời ta thì ngày nào ta cũng đến thăm hỏi. Không nghe lời ta thì ta không bao giờ đến nữa. Chớ nói chuyện ấy nữa, ta không muốn nghe. Những điều nói trước kia đều là chuyện bên ngoài thôi; hãy nhận lời ta mới, đó mới là lời Phật dạy.'"
Phật nói: "Nghe vậy mà lay động thay đổi thì nên biết người ấy chưa được các đức Phật quá khứ thọ quyết, chưa bước lên hàng đại sĩ ở địa vị bất thoái chuyển (?). Nếu không lay động, nhớ nghĩ kinh này là do hư không mà có, suy nghĩ như vậy, không tin lời ma. Ví như tỳ-kheo (tăng nam xuất gia) đã đắc Ứng nghi thì không nghe lời ma, tận mắt thấy sự chứng nghiệm của kinh, đó là do tánh Không mà có, rốt cuộc không thể lay động. Như pháp mà bậc Ứng nghi, Duyên nhất giác đã nhớ nghĩ thì rốt cuộc không quay trở lại, đại sĩ hướng về quả Phật cũng như vậy. Đứng vững ngay ở địa vị bất thoái chuyển, đó là sự vượt qua tột cùng. Nhờ hạnh và tướng như vậy mà biết đầy đủ.
Ma xấu ác lại đến chỗ người ấy, hóa làm người khác mà nói: 'Điều ngươi cầu là cầu khổ thôi, chứ không phải cầu Phật pháp. Ngươi gánh lấy nỗi khó ấy mà đem ra cầu, ở trong đường dữ trải qua bao đời lâu dài, mới được làm người, sao không từng suy nghĩ mà tự lo, tự chán? Rồi sẽ tìm đâu ra thân này nữa? Sao không sớm chứng quả Ứng nghi, cầu Phật làm gì?'"
Phật nói: "Nếu người ấy không thay đổi, ma lại bỏ đi. Rồi bày cách khác, hóa ra một số khải sĩ đứng bên cạnh, lại đến chỉ mà nói: 'Ngươi xem các khải sĩ này, đều đã cúng dường các đức Phật nhiều như cát sông Hằng: áo mặc, đồ ăn, đồ nằm, thuốc thang, đã thọ nhận pháp, hỏi về trí tuệ đầy đủ; những gì nên làm, nên cầu đều đã học; trụ đúng pháp, cầu đúng pháp, đều đã vào trong đó mà tu học như vậy, thế mà vẫn mãi không thành Phật. Ngươi do đâu mà thành được?'"
Phật nói: "Nếu người ấy không lay động, ma đi chưa xa lại hóa ra một đám tỳ-kheo mà nói: 'Các vị Ứng nghi này ở đời trước đều cầu đạo khải sĩ, mà nay đã chứng Ứng nghi rồi, ngươi do đâu mà thành Phật được?'"
Phật nói: "Vì vậy, khải sĩ đại sĩ thực hành như thế, nghe điều gì từ nơi khác thì tâm không thay đổi, không khác đi, ngay trong đó lại nhận biết là ma, vì lời Phật dạy không sai khác, cầu sự sáng suốt lớn, vun trồng ý chí vững chắc. Nếu như thế này mà không thành Phật thì lời Phật là sai; nhưng lời Phật không dối, nên phải học như vậy, cầu như vậy, giữ kỹ lời dạy, tâm không lay động thay đổi, từ trong đó nhận biết ma. Nhờ hạnh và tướng như vậy mà biết đầy đủ, đó là bất thoái chuyển.
Ma lại quấy nhiễu mà nói: 'Phật như hư không, việc thực hành kinh này không có bờ bến, không thể đến chỗ tận cùng. Vì sao vậy? Vì nghĩa của kinh này có thể biết được: xem chỗ nó hướng tới thì đều là hư không cả, chịu khó nhọc vì nó là không đáng. Hãy biết rằng kinh này là do ma làm ra thôi. Sao lại muốn thành Phật? Đó không phải là lời Phật nói.'"
Phật nói: "Người con trai con gái hiền thì nhìn sáng suốt, nghĩ sâu xa, xét kỹ, tự bàn với mình: 'Yêu ma lắm mánh khéo, lấy trái làm thuận. Điều quái lạ đến mà ta không nghiêng ngả, vững như núi Tu-di (núi chúa ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo, tượng trưng cho sự vững chắc).' Nhờ hạnh và tướng như vậy mà biết đầy đủ, đó là bất thoái chuyển.
Vào Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền (bốn tầng thiền định, tâm càng lúc càng lắng sâu), nhập định theo bốn thiền ấy mà không bị sức thiền ấy thu giữ (không theo sức thiền mà sinh lên cõi trời), nhập định như vậy là để trở vào cõi dục mà cứu độ (?). Vì thế, khải sĩ đại sĩ bất thoái chuyển không chạy theo sự dẫn dắt của định, trong sạch vượt lên trên định. Nhờ hạnh và tướng như vậy mà biết đầy đủ.
Lại khi có người cùng khen ngợi danh tiếng đức hạnh của mình, không vì thế mà vui, tâm không lay động rối loạn, thường giữ tâm ngay thẳng. Nếu ở tại gia thì không nặng lòng dâm dục; nếu có lúc ham muốn khởi lên, thì như người đi qua đầm hoang rộng lớn, lúc ăn uống cũng sợ hãi trộm cướp, muốn mau đi khỏi, tự nghĩ: 'Bao giờ ta mới ra khỏi đầm hoang này? Nghĩ đến những chất nhơ bẩn không sạch nơi thân người nữ, đó không phải là pháp trong sạch của ta.' Nên nghĩ như vậy. Vì sao vậy? Vì nghĩ đến việc làm cho người mười phương được yên ổn."
Phật nói: "Phước đức đầy đủ như vậy, được sức oai thần của Minh độ khiến nghĩ như vậy. Nhờ hạnh và tướng như vậy mà biết đầy đủ.
Lại có thần Hòa-di-hoàn (thần Kim Cang thủ, vị thần cầm chày kim cương hộ trì Phật pháp) theo hầu canh giữ, các quỷ thần khác không dám đến gần; không mất tâm chí, không khởi tâm bừa bãi, thân không có ghẻ lở bệnh hủi, sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) đều đầy đủ đoan chính; như bậc thánh hùng mà không tự phô trương; không dụ dỗ vợ con gái người, không dùng bùa chú thuốc men, cũng không dạy người làm việc dâm uế, không để những lời ấy qua miệng, ý nghĩ ác trái pháp không có đường nào sinh ra. Nhờ hạnh và tướng như vậy mà biết đầy đủ.
"Lại nữa, Thiện Nghiệp! Do những hạnh nào mà gọi là bất thoái chuyển? Người bất thoái chuyển không giao du với vua vô đạo, với bề tôi gian nịnh được sủng ái (?), với giặc cướp trộm cắp, kẻ bày mưu binh đao tàn hại sinh mạng, với những người nam nữ làm điều trái pháp, làm bùa ngải, dâm loạn; với kẻ buôn tiền thóc, đồ tể, bán rượu, cúng tế quỷ thần; buôn lụa màu, hương xông, phường chèo con hát, trêu ghẹo đùa cợt; kẻ ra biển xông vào hiểm nạn để cầu vinh hoa kiếm lợi; những hạng người như thế, từ đầu đến cuối không kết bạn.
Khải sĩ làm việc gì cũng không rời Nhất thiết trí (trí tuệ biết hết thảy của Phật), thường khen ngợi người hiền làm đầu câu chuyện, xa kẻ ngu, gần bậc thánh, tôn kính Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp và Tăng). Vì thế mà thề rằng: 'Khải sĩ bất thoái chuyển thường nguyện sinh về cõi Phật (thế giới do một đức Phật giáo hóa) ở phương khác.' Nguyện cao, thề nặng, chắc chắn được vãng sinh. Vì vậy thường được gặp Phật, được cúng dường.
Nguyện như vậy, từ cõi Dục (cõi còn ham muốn), cõi Sắc (cõi đã lìa dục nhưng còn thân hình), cõi Không (cõi Vô sắc, không còn thân hình), từ đó sinh về trung quốc (vùng trung tâm có Phật pháp, trái với vùng biên địa), sinh vào nhà khải sĩ, nhà bậc khanh tướng sáng suốt, bàn luận về Bát chánh đạo (tám con đường chân chánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, tinh tấn đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng), ôm giữ kinh điển nghĩa lý (?); việc trái nghịch không dự vào, xa vùng biên địa không có Phật, tánh trong sạch chân thật, không phạm pháp. Nhờ hạnh và tướng như vậy mà biết đầy đủ là bất thoái chuyển.
Khải sĩ bất thoái chuyển không nói 'ta phải', không ngờ 'ta trái', trong lòng không ngờ vực. Ví như người đắc đạo Câu cảng (tức Tu-đà-hoàn, quả vị đầu tiên, mới vào dòng thánh) thì đối với địa vị của mình rốt cuộc không ngờ vực. Việc ma vừa khởi lên liền nhận biết, thà mất mạng chứ không đổi lòng; đối với địa vị của mình rốt cuộc không ngờ vực, không lười biếng. Không có tâm Ứng nghi, Duyên nhất giác; tâm không nghĩ rằng Phật khó đạt, mà an trú vững vàng. Ở địa vị ấy, tâm rộng lớn không bờ, dũng mãnh không ai thắng nổi. Vì sao vậy? Vì trụ như vậy thì không ai vượt hơn được.
Vì thế ma buồn bực căm tức, liền hóa làm thân Phật, đến nói với người ấy: 'Ngươi ở đây có thể chứng quả Ứng nghi, ngươi chưa được thọ quyết Vô thượng chánh chân đạo Tối chánh giác (con đường giác ngộ cao tột, chân thật, đúng đắn nhất, tức quả vị Phật). Vì sao vậy? Ngươi không có được những hạnh và tướng ấy thì do đâu mà được?' Người ấy biết đó không phải là Phật, chỉ là ma mà thôi; theo như lời Phật dạy mà suy xét, thấy rằng đó là việc ma làm, muốn khiến ta thoái chuyển."
Phật nói: "Nếu không lay động thì biết rằng người ấy đã được các đức Phật quá khứ thọ quyết Vô thượng chánh chân đạo Tối chánh giác. Người ấy biết rõ pháp, thực hành trung chính, không tiếc thân mạng vì hết thảy pháp, thọ nhận hết giáo pháp sáng suốt của chư Phật xưa nay, đều hộ trì gìn giữ. Vì vậy không tiếc thân mạng, chưa từng lười biếng, không lúc nào nhàm chán. Khi Như Lai (danh hiệu Phật: bậc từ chân như mà đến) và các đệ tử giảng kinh, không ngờ vực, không nói là sai. Vì sao vậy? Vì đã đạt được vô sở tùng sinh pháp lạc (niềm an vui của người thấu suốt rằng các pháp vốn không từ đâu sinh ra, tức vô sinh pháp nhẫn) và đứng vững trong đó. Nhờ công đức ấy mà biết đầy đủ đó là khải sĩ đại sĩ bất thoái chuyển."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video