Phẩm Thanh tín nữ Hằng Kiệt, thứ mười sáu (thanh tín nữ: người nữ tu tại gia, có lòng tin trong sạch nơi Phật; Hằng Kiệt là tên của người nữ ấy, nghĩa là sông Hằng).
Thiện Nghiệp (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, giỏi về lý "không") thưa với Phật: "Bậc khai sĩ (tức bồ-tát: người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) bất thoái chuyển (đã vững chắc, không còn thối lui trên đường tu thành Phật) phát khởi từ công đức lớn, nên vì họ mà giảng Minh độ (trí tuệ sáng suốt đưa người sang bờ giác ngộ, tức Bát-nhã ba-la-mật) để đưa họ vào pháp sâu xa."
Phật nói: "Hay lắm, hay lắm! Ông khiến các khai sĩ đi sâu vào pháp sâu xa (?). Thế nào là sâu? Không (mọi sự vật đều không có tự thể cố định) là sâu; vô tưởng (không còn dấu hiệu, hình tướng nào để nắm bắt), vô nguyện (không mong cầu, không tạo tác), vô thức (không còn nhận biết phân biệt) (?), không sinh không diệt; Nê-hoàn (tức Niết-bàn: cảnh giới tắt hết phiền não, ra khỏi vòng sống chết) là giới hạn [của sự sâu xa ấy]."
Thiện Nghiệp lại thưa với Phật: "Nê-hoàn là giới hạn [của sự sâu xa], chứ các pháp [khác] thì không phải (?)."
Phật nói: "Các pháp đều rất sâu. Sắc, thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức đều rất sâu (đây là năm ấm, năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất; thống dưỡng là cảm nhận đau, ngứa, vui, khổ; tư tưởng là sự nhận ra, hình dung sự vật; sinh tử là các hoạt động tạo tác của tâm dẫn đến sống chết; thức là sự nhận biết phân biệt). Thế nào là năm ấm rất sâu? Vì chúng giống như bản vô (cái vốn như thế, tức thực tướng chân thật của mọi pháp), cho nên rất sâu."
Thiện Nghiệp nói: "Thật khó ai theo kịp, thưa Thiên Trung Thiên (Trời trong các trời, tiếng tôn xưng Phật)! Ngài khéo léo gạt bỏ sắc mà chỉ ra Nê-hoàn (?)."
Phật nói: "Như thế là tương ứng với Minh độ. Nên an trụ như thế, học theo như lời Minh độ dạy. Khai sĩ theo đó mà thực hành, suy nghĩ, ghi nhớ trong một ngày, đúng như lời dạy (?), thì bớt được bao nhiêu kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) sinh tử."
Phật nói: "Ví như một gã ham dâm, quý sắc đẹp của một người con gái, hẹn hò gặp nàng. Người con gái không được tự do [đến chỗ hẹn], thì gã dâm kia há chẳng nghĩ ngợi nồng nặc sao?"
Thiện Nghiệp nói: "Gã ấy vì sắc đẹp, nên nghĩ đến chuyện được gặp mặt nàng để bày tỏ tình si dại của mình."
Phật nói: "Trong một ngày, gã ấy có bao nhiêu ý nghĩ?"
Đáp: "Rất nhiều, thưa Thiên Trung Thiên!"
Phật nói: "Như người kia trong một ngày nghĩ ngợi càng lúc càng nhiều, khai sĩ cũng vậy: muốn học hạnh thanh tịnh trong một ngày thì trừ bỏ được rất nhiều điều ác, tội lỗi. Nếu lìa Minh độ, thì dù bố thí suốt số kiếp nhiều như cát sông Hằng cũng không bằng.
Lại giả sử sống thọ suốt số kiếp như cát sông Hằng, cùng [bố thí cho] (?) các bậc Câu cảng (bậc thánh đã vào dòng thánh, quả vị thánh thứ nhất), Tần lai (bậc thánh chỉ còn trở lại cõi người một lần), Bất hoàn (bậc thánh không còn trở lại cõi dục), Ứng nghi (tức A-la-hán: bậc đã dứt sạch phiền não, đáng được người đời cúng dường), Duyên nhất giác (tức Bích-chi Phật: bậc tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy dạy) cho đến Phật, mà không có được hạnh Minh độ, không làm đúng như lời dạy, thì đều không bằng khai sĩ thực hành theo đây đúng như lời dạy.
Lại sống thọ như trên, bố thí và trì giới đầy đủ, nếu cầu Minh độ, khởi niệm giảng kinh, thì đức ấy vượt hơn kia. Đem kinh ra bố thí (tức giảng pháp cho người), hướng về Vô thượng chính chân đạo (sự giác ngộ chân chính, cao tột của Phật), tự mình đi sâu vào lời dạy, thì đức càng cao. Người tự đi sâu vào thì được Minh độ che chở, chưa từng có lúc nào lìa xa, đức ấy rất nhiều."
Thiện Nghiệp hỏi: "Người còn có nhận biết phân biệt và người còn có chấp trước, thưa Thiên Trung Thiên, hai hạng này ai công đức nhiều hơn?"
Phật nói: "Khai sĩ có nhận biết, nếu cầu Minh độ, vui với cái không có gì, vui với sự diệt tận, vui với ý niệm vô thường, đó là không lìa Minh độ, được đức không thể tính, không thể cân đếm."
Thiện Nghiệp hỏi Phật: "Đã nói không thể tính, lại nói cân đếm, có gì khác nhau chăng?"
Phật nói: "Cân đếm là con số ấy không cùng tận. Không thể tính là nói không có bờ bến, không có giới lượng. Vì vậy gọi là không thể tính, không thể cân đếm."
Thiện Nghiệp nói: "Phật nói không thể tính, năm ấm cũng như vậy."
Phật nói: "Như ông hỏi, có nguyên nhân khiến năm ấm không thể tính lường."
Thiện Nghiệp hỏi Phật: "Thế nào là vô lượng?"
Phật nói: "Tính nó ở trong cái không, thì pháp ấy không thể tính được."
Phật nói: "Thế nào, Thiện Nghiệp! Ta há chẳng từng nói các pháp đều không sao?"
Đáp: "Đúng vậy, thưa Thiên Trung Thiên! Những gì Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như) nói đều là không."
Phật nói: "Như thế, các pháp đều không, không thể tính hết. Trí tuệ của kinh pháp vốn không có [sự sai khác] (?), mỗi thứ trở thành dòng riêng, chỉ là Như Lai phân biệt mà nói thôi. Không thể đo lường hết, ấy là không, là [vô] tưởng, là [vô] nguyện, là [vô] thức (?), là diệt độ (dập tắt phiền não, ra khỏi sinh tử); tùy chỗ người ưa thích mà nói, nói như thế để chỉ bày, giáo hóa. Như Lai là như vậy."
Thiện Nghiệp thưa với Phật: "Thật khó ai theo kịp, thưa Thiên Trung Thiên! Kinh vốn chỉ là không thôi. Sao lại nói kinh trong cái không? Kinh ấy không thể nắm bắt, như con hiểu rằng các pháp của Phật đều không thể nắm bắt."
Phật nói: "Đúng vậy! Các pháp không thể nắm bắt, xét kỹ thì pháp chỉ là không."
[Thiện Nghiệp nói:] "Như Phật đã nói, vốn không thể nắm bắt. Xin Ngài giải cho: trí tuệ không thể nắm bắt có tăng có giảm chăng?"
Phật nói: "Không."
Thiện Nghiệp nói: "Trí tuệ không thể nắm bắt không tăng không giảm, sáu độ (sáu pháp tu đưa người sang bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) cũng như vậy. Nếu nó không tăng, thì do đâu khai sĩ gần với Vô thượng chính chân đạo, được gọi là học đúng? Còn nếu không giảm thì sao (?)?
Khai sĩ cầu và giữ Minh độ, có biến mưu minh tuệ (trí tuệ sáng suốt kèm phương tiện khéo léo, biết linh hoạt tùy cơ mà làm), không nghĩ đến bố thí, không khởi ý nghĩ tăng hay giảm, ấy chỉ gọi tên là bố thí độ vô cực (sự bố thí trọn vẹn không cùng tận, đưa sang bờ giác) mà thôi. Với ý nghĩ bố thí, đem công đức ấy hướng về Vô thượng chính chân đạo. Trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định đều như vậy. Khai sĩ cầu Minh độ và giữ nó, được biến mưu minh tuệ, không khởi ý nghĩ tăng hay giảm, tất cả chỉ là tên gọi thôi. Khi nghĩ phát tâm [hướng về] Vô thượng chính chân đạo, [nghĩ rằng:] 'Ta làm việc bố thí này' — vậy thế nào là Vô thượng chính chân đạo?"
Phật nói: "Chính là bản vô vậy. Bản vô không tăng không giảm; thường theo ý niệm ấy không lìa, thế là gần rồi."
Thiện Nghiệp hỏi: "Khai sĩ nhờ tâm ý ban đầu mà gần Vô thượng chính chân đạo chăng? Hay nhờ tâm ý về sau mà gần? Hai tâm ý ấy không gặp nhau, vậy công đức nào sinh ra và lớn lên?"
Phật nói: "Ví như bấc đèn đang cháy, là ánh lửa phát ra đầu tiên đốt bấc, hay ánh lửa về sau?"
Thiện Nghiệp nói: "Không phải ánh lửa đầu, nhưng cũng không lìa ánh lửa đầu; không phải ánh lửa sau, nhưng cũng không lìa ánh lửa sau."
Phật nói: "Đúng vậy! Không phải nhờ tâm ý ban đầu mà được Vô thượng chính chân đạo, nhưng cũng không lìa tâm ý ban đầu; không phải tâm ý về sau, nhưng cũng không lìa tâm ý về sau mà được; đó là được chính giác (sự giác ngộ chân chính). Thế nào, tâm trước đã diệt rồi sau lại sinh chăng?"
Thiện Nghiệp nói: "Không, thưa Thiên Trung Thiên!"
"Thế nào, tâm vừa mới sinh có thể diệt chăng?"
Đáp: "Không thể."
Hỏi: "Cái đáng phải diệt, há có thể khiến nó không diệt chăng?"
Đáp: "Không thể."
Phật nói: "Có thể an trụ trong bản vô chăng?"
Đáp: "Muốn trụ trong bản vô thì phải trụ như bản vô vậy."
Phật nói: "Giả sử trụ trong bản vô, có thể khiến nó lâu bền chăng?"
Đáp: "Không."
"Bản vô rất sâu."
Hỏi: "Bản vô há có tâm chăng?"
Hỏi: "Lìa bản vô há có tâm chăng?"
Đáp: "Không."
Hỏi: "Ông có thấy bản vô chăng?"
Đáp: "Không thấy."
"Cầu như thế có phải là cầu sâu xa chăng?"
Đáp: "Không phải, thưa Thiên Trung Thiên! Cầu như thế là không có gì để cầu. Vì sao? Vì pháp này rốt cuộc không thể thấy được."
Phật nói: "Khai sĩ đại sĩ (đại sĩ: bậc đại nhân, tiếng tôn xưng bồ-tát lớn) cầu Minh độ là cầu cái gì?"
Đáp: "Là cầu không."
"Cầu không là cầu cái gì?"
"Là cầu vô tưởng."
Hỏi: "Là để trừ bỏ tưởng chăng?"
Đáp: "Không."
"Vì sao tưởng không bị trừ bỏ?"
Thiện Nghiệp nói: "Khai sĩ không cầu như thế, [vì đó là] vọng tưởng (?), thưa Thiên Trung Thiên! Vì sao? Khai sĩ nào cầu cho tưởng diệt hết thì liền chứng thành Ứng nghi. Khai sĩ có biến mưu minh tuệ thì không diệt tưởng mà chứng, hướng về vô tưởng, theo lời dạy ấy vậy."
Thu Lộ Tử (tức Xá-lợi-phất, đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật) nói với Thiện Nghiệp: "Có ba điều hướng về định (trạng thái tâm chuyên nhất, lắng yên) và giữ cửa định: không, không nguyện, vô tưởng, ấy là ba điều. Chúng có ích cho Minh độ, không chỉ ích lợi ban ngày, mà ban đêm trong giấc mộng cũng có ích. Vì sao? Ban ngày hay trong mộng ban đêm, Phật đều nói như nhau không khác."
Thiện Nghiệp nói với Thu Lộ Tử: "Nếu khai sĩ ban ngày có ích thì ban đêm trong mộng cũng có ích."
Lại hỏi: "Những việc làm trong mộng có kết quả gì chăng? Có ngang bằng như kinh nói chăng (?)?"
Thiện Nghiệp nói: "Trong mộng làm điều thiện thì vui mừng, ấy là tăng thêm; làm điều ác thì buồn giận, ấy là giảm bớt. Giả như trong mộng giết người, tỉnh dậy vui mừng khen là sướng, thì thế nào?"
Thiện Nghiệp nói: "Tâm không phải khô cằn trơ trọi như thế, mà đều có chỗ nương theo. Hoặc do thấy nghe, hoặc do suy nghĩ làm nhân duyên, vì thế mà biết. Từ đó khiến tâm người có chấp trước hoặc không chấp trước; ấy không phải là hư dối, mà đều có chỗ nương theo."
Thu Lộ Tử nói: "Mọi việc làm đều là không. Do đâu tâm lại có chỗ nương theo?" Thiện Nghiệp nói: "Tâm tưởng có nhân duyên, thì nhân duyên liền khởi lên."
Thu Lộ Tử nói: "Khai sĩ trong mộng bố thí, đem việc bố thí ấy hướng về Vô thượng chính chân đạo. Có sự bố thí ấy hay không có?"
Đáp rằng: "Khai sĩ Di-lặc (vị bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) đang ở gần trước mặt, sớm muộn sẽ nối ngôi Phật. Ông muốn biết thì nên hỏi ngài."
Thu Lộ Tử hỏi Di-lặc.
Di-lặc nói: "Như tôi tên là Di-lặc, là sắc hiểu biết chăng? Là thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức hiểu biết chăng? Là cái thân này hiểu biết chăng? Nếu năm ấm là không, thì hiểu rằng năm ấm là không, chẳng có sức gì (?). Pháp được hiểu thì không thấy, cũng không thấy người hiểu mà đắc đạo."
Thu Lộ Tử hỏi: "Điều ngài nói có chứng đắc chăng?"
Đáp: "Điều tôi nói không có chứng đắc."
Thu Lộ Tử liền nghĩ thế này: "Trí tuệ mà Di-lặc đã vào thật sâu, thật sâu! Vì sao? Vì ngài thực hành Minh độ đã từ lâu xa."
Phật nói: "Thế nào, ông có thấy mình là Ứng nghi chăng?"
Đáp: "Không, thưa Thiên Trung Thiên!"
Phật nói: "Khai sĩ không nghĩ thế này: 'Ta được thụ quyết (được Phật báo trước sẽ thành Phật) về pháp này.' Nếu trong pháp mà được chính giác, thì cũng không có ai được chính giác. Thực hành như thế là cầu Minh độ, không sợ mình không được chính giác. Theo lời dạy trong pháp ấy, cho nên dũng mãnh không sợ hãi gì.
Đến chỗ rất hiểm nguy giữa cọp sói, thì nghĩ: 'Nếu có con nào ăn thịt ta, ta xem như bố thí. Thực hành bố thí độ vô cực, sẽ gần Vô thượng chính chân đạo. Nguyện khi ta thành Phật, trong cõi Phật (thế giới do một đức Phật giáo hóa) của ta không có loài cầm thú.'
Đến giữa bọn giặc, giả như chết ở đó, trong tâm nghĩ: 'Thân ta rồi cũng phải bỏ đi; nếu chúng giết ta, ta không nên sân giận, để tu đầy đủ nhẫn nhục độ vô cực, gần với Phật đạo. Khi ta thành Phật, trong cõi của ta không có giặc cướp.'
Đến chỗ không có nước uống, trong tâm nghĩ: 'Do dân chúng không có phúc đức nên mới như vậy. Khi ta thành Phật, khiến dân trong cõi ta đều có được mọi thứ, biết đủ tám vị (?). Vì tất cả [chúng sinh] nên ta phải tinh tấn.'
Đến chỗ thóc gạo đắt đỏ đói kém, thì nghĩ: 'Phải tinh tấn để thành Phật.' Rồi nguyện rằng: 'Khi ta thành Phật, trong cõi ta không có nơi đói kém, khiến dân chúng hễ muốn gì, xin gì thì thức ăn đều hiện sẵn trước mặt, như những gì có trên cõi trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai thuộc cõi dục, ở trên đỉnh núi Tu-di, nơi vua trời Đế Thích ngự).' Vì chúng sinh nên phải tinh tấn.
Gặp năm dữ (năm tai ương, dịch bệnh), dù thân gặp năm dữ mà chết, tâm ta không đổi khác, nhất định sẽ hàng phục Ma cùng quyến thuộc của nó, tinh tấn cầu Phật đạo: 'Khi ta thành Phật, khiến dân trong cõi ta không ai chết vì năm dữ. Lời ta nói hôm nay, về sau khi ta thành Phật sẽ không sai khác.'
Lại nữa, Thu Lộ Tử! Khai sĩ nghe điều này liền hướng về Vô thượng chính chân đạo. Dù phải lâu xa về sau mới thành Phật, cũng không sợ hãi. Từ bản tế (mé khởi đầu của thời gian) đến nay hướng về đạo, coi như chỉ trong khoảnh khắc một ý niệm xoay chuyển. Vì sao? Vì không có bản tế nào mới thành Phật được (?). Tâm an nhiên, không sợ hãi."
Lúc ấy có một thanh tín nữ đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đến trước Phật, cúi lạy rồi quỳ thẳng thưa: "Con nghe điều này không sợ hãi, nhất định sẽ trừ bỏ những nơi đáng sợ mà cầu Phật đạo; thành Phật rồi sẽ giảng kinh." Phật mỉm cười, từ miệng phát ra ánh sáng vàng. Thanh tín nữ liền cầm hoa vàng rải lên Phật; nhờ oai thần của Phật nên hoa không rơi xuống đất.
A-nan (thị giả thân cận của Phật) đứng dậy khỏi chỗ ngồi, sửa lại áo cà-sa (áo khoác của người xuất gia), đến trước Phật cúi lạy, quỳ thẳng thưa: "Phật không cười vô cớ. Đã cười thì hẳn có điều muốn nói."
Phật bảo A-nan: "Thanh tín nữ Hằng Kiệt này, về sau trong kiếp vị lai, kiếp tên là Tinh Tú, trong kiếp ấy có Phật hiệu là Kim Hoa. Thanh tín nữ này về sau, vào lúc ấy, bỏ thân nữ làm thân nam, sau sẽ sinh vào cõi Phật Vô Nộ (tức Phật A-súc, nghĩa là "không giận"), từ cõi Phật này sinh sang cõi Phật khác. Ví như Kim luân Thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng bánh xe vàng) từ lầu ngắm cảnh này dạo sang lầu ngắm cảnh khác, từ lúc sinh đến lúc chết chân không chạm đất. Thanh tín nữ này cũng vậy, từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, chưa từng không thấy Phật, chân không chạm đất, tự mình đạt đến thành Phật."
A-nan trong lòng nghĩ: "Hội chúng các khai sĩ ở cõi Phật Vô Nộ chính là hội chúng của Phật vậy."
Phật liền biết ý nghĩ trong lòng A-nan, nói: "Đúng vậy, A-nan! Những người trong các hội ấy đều đã vượt qua sinh tử. Thanh tín nữ về sau làm Phật, hiệu là Phật Kim Hoa, độ vô số Ứng nghi, khiến tam độc (ba thứ độc trong tâm: tham, sân, si) dứt hết. Trong cõi ấy không có cầm thú, giặc cướp, nơi thiếu nước thiếu lương thực, bệnh tật gầy yếu, và các việc xấu khác đều không có."
A-nan lại hỏi Phật: "Thanh tín nữ đã tạo công đức nơi đức Phật nào?"
Phật nói: "Đã tạo công đức nơi Phật Định Quang (tức Phật Nhiên Đăng, đức Phật đời xưa từng thụ ký cho Phật Thích-ca). Khi mới phát ý cầu Phật, cô cũng cầm hoa vàng rải lên Phật, nguyện đem công đức ấy hướng về Vô thượng chính chân đạo."
Phật nói: "Như ta đem năm bông hoa rải lên Phật Định Quang, liền đạt được vô sở tòng sinh pháp lạc (niềm an vui khi chứng ngộ rằng các pháp vốn không sinh ra) và an trụ trong đó, Phật liền thụ quyết cho ta: 'Sau chín mươi mốt kiếp, ngươi sẽ thành Phật hiệu là Thích-ca Văn (tức Thích-ca Mâu-ni).' Thanh tín nữ này khi ấy thấy ta được Phật thụ quyết, trong lòng nghĩ: 'Ta cũng sẽ được thụ quyết, được Vô thượng chính chân đạo.'"
A-nan thưa với Phật: "Điều mà thanh tín nữ này mong cầu đã thành tựu rồi."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video