Phẩm Xa lìa, thứ mười tám.
Phật bảo Thiện Nghiệp (tức Tu-bồ-đề, đại đệ tử của Phật): "Khai sĩ đại sĩ (tức bồ-tát lớn: người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ chúng sinh) trong mộng không vào địa vị Ứng nghi (tức A-la-hán: bậc đã dứt sạch phiền não, chỉ lo giải thoát riêng mình), Duyên nhất giác (tức Bích-chi Phật: bậc tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không có thầy), cũng không dạy người vào đó. Trong mộng nhìn các pháp mà tâm chí luôn hướng về Phật, nên biết đó là tướng (dấu hiệu) của bậc bất thoái chuyển (đã vững chắc, không còn thối lui trên đường tu thành Phật).
Trong mộng cùng vài trăm nghìn đệ tử ngồi họp giảng kinh, cùng đi với chúng Trừ cận (tức tỳ-kheo: người nam xuất gia tu hành), đi ở hàng đầu, thấy rõ Như Lai (danh hiệu của Phật) giảng kinh — đó là tướng của khai sĩ bất thoái chuyển. Trong mộng ngồi giữa hư không giảng kinh cho các Trừ cận, lại tự thấy [thân mình có] hào quang bảy thước, tự tại biến hóa làm việc ở các nơi khác, như Phật giảng kinh. Trong mộng không sợ, không hãi, không ngại khó khăn.
Nếu thấy trong quận huyện binh đao nổi lên đánh nhau qua lại, tai họa nước lửa, cọp sói, sư tử, rắn độc gây hại, thấy người bị chém đầu, cùng các biến cố khác như thế, những người khổ nhọc, cùng quẫn, đói khát — nhìn thấy các tai ách như vậy mà tâm không sợ. Tỉnh dậy liền ngồi dậy nghĩ: 'Như những gì thấy trong mộng ở ba nơi ấy (?), khi ta thành Phật sẽ giảng kinh dạy khắp.' Nên biết đó là tướng bất thoái chuyển.
Do đâu mà biết như vậy? Khi khai sĩ đại sĩ thành Phật, trong cõi của mình hết thảy không có điều ác. Chính lúc ấy, trong mộng nếu thấy súc sinh ăn thịt nhau, dân chúng mắc bệnh dịch, trong tâm dần dần khởi ý nghĩ: 'Khiến trong cõi của ta hết thảy không có điều ác.' Vì thế mà biết. Tỉnh mộng rồi, nếu thấy thành quách bốc cháy, liền nghĩ thế này: 'Trong mộng ta đã có thể thấy tướng này.' Thấy mà không sợ, nhờ thực hành đầy đủ tướng ấy, đó là khai sĩ bất thoái chuyển. [Lại nghĩ:] 'Nay nếu ta thật đúng là bậc như thế, thì sẽ không có biến cố này. Lửa đang cháy sẽ tắt, tiêu hết không còn thấy nữa.'"
Phật nói: "Nếu lửa liền tắt, thì biết mình đã được thụ quyết (được Phật báo trước sẽ thành Phật) tôn quý nơi Phật quá khứ. Nếu lửa không tắt, thì biết mình chưa được thụ quyết. Nếu thần lửa đốt nhà này mà chừa nhà kia, rồi lại cháy một xóm mà chừa một xóm, thì biết người trong nhà ấy đời trước đã đoạn bỏ kinh pháp (chê bai, bài bác giáo pháp) nên mới gây ra. Những người như thế, việc làm của mình đều tự thấy; điều ác làm từ đời trước nhờ đó mà trừ hết. Từ đó về sau, tai ương còn sót lại do đoạn bỏ kinh pháp đều hết; [nhưng] biết người ấy chưa được bất thoái chuyển. Dùng điều này mà xem xét, nắm lấy tướng này, nên giảng cho người biết.
Có khi người nam người nữ bị quỷ thần nhập, [khai sĩ] nghĩ thế này: 'Nếu ta đã được thụ quyết, Như Lai quá khứ đã thụ quyết Vô thượng chính chân đạo (sự giác ngộ chân chính cao tột của Phật) cho ta, mọi ý nghĩ đều thanh tịnh, đã bỏ tâm Ứng nghi, Duyên nhất giác, nhất định sẽ làm Phật; chư Phật hiện tại khắp mười phương không ai không biết, không thấy, không chứng giám; nay Như Lai biết hết những điều ta suy nghĩ, thì quỷ thần sẽ vì ta mà bỏ đi. Nếu nó không đi, ấy là ta chưa được thụ quyết.'"
Phật nói: "Người ấy nếu thật lòng chí thành, thì Tệ Tà (tức Ma ác, kẻ chuyên phá hoại người tu hành) sẽ đến trước mặt nói: 'Xưa ngươi đã an trụ như thế, tên cũ là mỗ, đã được thụ quyết.' Nó muốn dùng lời ấy làm rối loạn người ấy. Khai sĩ nói: 'Nếu ta thật đã được thụ quyết thì quỷ thần phải đi ngay.' Ma nghĩ: 'Ta sẽ khiến con quỷ đi.' Quỷ liền đi. Sở dĩ như vậy, vì Ma trời rất tôn quý, có oai lực linh thiêng, quỷ không dám chống.
Khai sĩ trái lại nghĩ: 'Nhờ oai thần của ta nên nó mới đi.' Liền tự kiêu ngạo, khinh thường người hiền, không kính trọng ai. Nói: 'Ta đã được thụ quyết nơi Như Lai quá khứ.' Tự kiêu ngạo, lại nổi sân giận, càng sinh ý nghĩ tội lỗi, sẽ rơi vào hai đạo (hai lối tu chỉ cầu giải thoát riêng: Ứng nghi và Duyên nhất giác). Lấy điều chưa thành mà cho là đã thành — nên nhận biết đó là việc Ma làm. Bỏ bạn lành mà đi, bị Ma làm khốn — nên nhận biết việc ấy.
Ma lại đến nói đi nói lại chuyện được thụ quyết thuở trước, cùng chỉ ra dòng họ nội ngoại của cha mẹ bảy đời: 'Ngươi sinh ở nước mỗ, huyện mỗ, làng mỗ; nay nói lời này, đời trước cũng nói lời mềm mỏng như thế.' Tùy theo tính nết người ấy thông minh hay tối tăm, tốt hay xấu, khốn cùng hay hiển đạt, sang hay hèn, giàu hay nghèo, mà vuốt ve (?) nói: 'Đời trước ngươi cũng như vậy.' Khai sĩ trong lòng nghĩ: 'Chắc ta đúng là như vậy.' Ma lại nói: 'Ngươi đã được thụ quyết, được bất thoái chuyển.' Người ấy nghe vậy, lòng rất vui mừng, tự cho là thật, liền tỏ vẻ kiêu căng (?), khinh thường bạn đồng học. Vì cái tên ấy mà mất hạnh gốc của mình, rơi vào lưới Ma; vì nhận cái tên ấy nên không nhận ra việc Ma làm, tự cho là đã được Vô thượng chính chân đạo. Ma lại nói: 'Khi ngươi thành Phật sẽ có hiệu là mỗ.' Nghe danh hiệu ấy, trong lòng nghĩ: 'Có lẽ ta đúng như vậy chăng? Từ khi sinh ra ta vốn đã có chí này.'"
Phật nói: "Khai sĩ ấy, trong trí tuệ thì ít hoặc không có biến mưu trí tuệ (trí tuệ kèm phương tiện khéo léo, biết linh hoạt tùy cơ), trái lại nghĩ thế này: 'Nếu Ma trời cùng làm, thì vị Trừ cận này bị nó làm cho mê lầm (?).'"
Phật nói: "Khai sĩ mà ta ghi nhận (?) thì không dạy nghĩ như thế. [Kẻ kia] xa lìa Nhất thiết trí (trí tuệ biết hết thảy mọi sự của Phật), mất đức phương tiện, xa ánh sáng lớn, bỏ bạn hiền, tin kẻ hung ngu. Những kẻ ấy sẽ rơi vào hai đạo; phải về sau rất lâu xa, chịu khổ nhọc, mới lại cầu Phật được. Nhờ ơn Minh độ (trí tuệ sáng suốt đưa người sang bờ giác ngộ) nên sẽ tự đạt đến thành Phật."
Phật nói: "Khi phát ý nhận cái tên ấy, nếu không liền tỉnh ngộ ăn năn, thì sẽ rơi vào hai đạo như thế. Như có vị Trừ cận [phạm] bốn pháp trọng cấm (bốn giới nặng nhất của người xuất gia: dâm dục, trộm cắp, giết người, nói dối là mình đã chứng thánh), hoặc phạm việc khác làm hủy giới cấm ấy, thì không thành sa-môn (người xuất gia tu hành), không phải là con Phật. Khai sĩ này nói: 'Ta sinh ở nước mỗ, quận mỗ, huyện mỗ, làng mỗ.' Khi khởi ý nghĩ ấy, so với bốn pháp [trọng cấm] của Trừ cận thì tội ấy nặng nhất. Gác bốn pháp trọng ấy lại, [tội này] ngang với năm tội nghịch (năm tội cực ác: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của tăng đoàn) (?). Khi trong ý khởi nghĩ, nhận cái tên ấy mà tin, thì tội rất nặng. Nên biết như thế. Vì cái tên ấy mà bị Ma đưa vào tội sâu. Ma lại đến nói thế này: 'Pháp xa lìa đúng là như thế, là điều Như Lai chính giác khen ngợi.'"
Phật bảo Thiện Nghiệp: "Ta không nói sự xa lìa như thế, [tức là] dạy khai sĩ đại sĩ ở chốn vắng vẻ giữa rừng cây."
Thiện Nghiệp thưa: "Thế nào, thưa Thiên Trung Thiên (Trời trong các trời, tiếng tôn xưng Phật)! Lại còn có sự xa lìa nào khác?"
Phật nói: "Dù có Ứng nghi theo đó mà thực hành, suy niệm, có Duyên nhất giác theo đó mà thực hành, suy niệm, thì mỗi khai sĩ đại sĩ ở ngoài thành mà thực hành xa lìa, hết thảy điều ác không thể phạm vào. Nếu ở một mình nơi rừng cây vắng vẻ, thông suốt thực hành pháp của khai sĩ đại sĩ, ta vui lòng cho thực hành như thế, không bắt phải đi xa đến chốn tuyệt không có người mà ở. Giữ sự xa lìa ấy thì ngày đêm siêng tu, cho nên nói: 'Thực hành xa lìa nên ở bên cạnh thành.' Pháp ta nói là như vậy. Lúc ấy Tệ Tà sẽ đến dạy pháp xa lìa, nói rằng: 'Ngươi nên ở một mình giữa rừng cây, phải thực hành như thế.' Theo lời Ma dạy, liền mất pháp xa lìa. Ma nói với người ấy rằng các đạo đều như nhau, Ứng nghi, Duyên nhất giác như nhau không khác."
Phật nói: "Khai sĩ ấy điều nguyện chưa đạt, lại theo hạnh của Ma. Trong pháp chưa thông suốt, lại tự cậy mình mà khinh các khai sĩ khác, tự kiêu: 'Ai hơn được ta!' Khinh người ở bên cạnh thành có tâm sáng sạch, những gì người ấy suy niệm thì không trụ trong pháp Ứng nghi, Duyên nhất giác, không nhận điều ác nào; thiền định, giải thoát, bỏ định rồi trong định lại được, điều nguyện đều đầy đủ, vượt qua."
Phật nói: "Khai sĩ không có biến mưu minh tuệ, dù ở giữa đầm hoang, nơi cầm thú và la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) không đến được, suốt trăm nghìn vạn năm hoặc hơn nữa, mà không biết pháp xa lìa, rốt cuộc chẳng ích gì. Ma liền bay lên đứng giữa hư không nói: 'Lành thay, lành thay! Đây là pháp xa lìa chân thật mà Như Lai đã nói. Hãy theo hạnh xa lìa này, sẽ mau được Vô thượng chính chân đạo.' Người ấy nghe thì vui, bèn đến bên cạnh thành, [gặp người] xa lìa thành tựu, có đức, có hạnh cao, lại khinh mà nói: 'Pháp ngươi thực hành là sai.'"
Phật nói: "Như thế, trong những người tu hành, có người tu đúng thì bị gọi là sai, tu sai thì lại gọi là đúng; người không đáng kính thì kính, người đáng kính thì lại giận dữ khinh mạn. [Kẻ bị] Ma [xui] nói với khai sĩ kia rằng: 'Ta thực hành xa lìa. Có người bay đến nói với ta: "Lành thay, lành thay!" Thật đây là pháp xa lìa, nên theo hạnh này; vì thế ta đến nói với ngươi. Nếu ngươi tu ở bên cạnh thành, ai sẽ đến nói với ngươi?'"
Phật nói: "Khai sĩ là người có đức mà lại bị khinh như thế, nên biết như vậy. [Kẻ kia] như kẻ khiêng xác chết (?), vô dụng chẳng đáng giá gì, lại cho rằng khai sĩ kia có khuyết điểm; đó là kẻ thù của khai sĩ. Ghét hạnh cao của khai sĩ, là giặc lớn của trời và người. Dù mặc y phục như sa-môn, ở giữa các khai sĩ, thì cũng vẫn là giặc; đừng cùng làm việc, giao tiếp, nói cười với họ. Vì sao? Vì họ nhiều sân giận, nóng nảy vượt phép, làm hỏng tâm tốt của người. Nên biết như thế.
Điều phải giữ gìn là pháp: luôn tự kiên trì, phải giữ tâm trong sạch, lập tâm vững chắc (?), học tập phải giữ cho kỹ, luôn giữ tâm ngay thẳng, sợ chốn khổ nhọc. Đừng vào ở nơi ba chỗ (?) mà bọn người hư hỏng ấy ở. Luôn giữ lòng từ thương xót họ, mong họ yên ổn, xót thương họ, tự giữ ý nghĩ: 'Mong ta không sinh tâm ác ô uế; nếu ta có điều bất thiện, mau bỏ đi.' Đó là hạnh cao nhất của khai sĩ đại sĩ. Nên biết như thế."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video