Phẩm Mạnh Yếu, thứ hai mươi bốn.
Thu Lộ Tử (tức Xá-lợi-phất, vị đệ tử có trí tuệ bậc nhất của Phật) hỏi Thiện Nghiệp (tức Tu-bồ-đề, vị đệ tử hiểu lý "không" bậc nhất của Phật): "Khai sĩ (người mở đường giác ngộ, tức Bồ-tát: người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh), đại sĩ (bậc người lớn, tức Ma-ha-tát: danh xưng tôn kính dành cho Bồ-tát) thực hành minh độ vô cực (trí tuệ sáng suốt đưa người sang bờ giải thoát một cách trọn vẹn, không có giới hạn; tức Bát-nhã ba-la-mật), như thế có phải là thực hành hạnh cao vượt không?"
Thiện Nghiệp đáp: "Tôi nghe Phật dạy rằng thực hành minh độ thì không có hạnh nào gọi là cao vượt (?)."
Các vị trời ở cõi ái dục (các tầng trời còn ham muốn, tức Dục giới) nghĩ: "Chúng ta nên lễ bái những người ở mười phương đã phát tâm theo đạo khai sĩ. Vì sao? Khai sĩ thực hành minh độ sâu xa, thề nhẫn chịu mọi khổ để làm trọn sự nghiệp thành Phật, không giữa chừng dừng lại mà chứng lấy sự tịch diệt độ (Niết-bàn: sự dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử) cho riêng mình."
Thiện Nghiệp nói với các vị trời: "Không sa xuống giữa đường mà chứng quả cho riêng mình, điều đó chưa phải là khó. Vì chúng sinh mười phương mà khoác áo giáp pháp (ví như người lính mặc áo giáp ra trận, khai sĩ lấy chí nguyện và giáo pháp làm áo giáp để bền lòng cứu người), khiến họ được diệt độ, đó mới thật là khó. Người ấy tìm bản vô (cái gốc vốn không của mọi sự, tức thực tướng chân như của các pháp) của con người mà không thể tìm được, bèn nghĩ: 'Muốn độ chúng sinh mười phương, tức là muốn độ hư không. Vì sao? Hư không không có chỗ xa tận cùng (?). Gốc của con người cũng như vậy. Muốn độ người, tức là độ hư không, là khoác áo giáp pháp.'
Như Phật đã dạy: 'Gốc của con người vốn không có cái biết, gốc của con người vốn không có gì cả, như thế mới là độ người.' Khai sĩ nghe điều này mà không sợ hãi, đó là thực hành minh độ. Lìa bản vô của con người thì không có con người, lìa ngũ ấm (năm nhóm yếu tố hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm nhận, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý muốn và tạo tác, thức là sự hay biết), lìa các pháp (mọi sự vật, hiện tượng); trong bản vô không có ngũ ấm và các kinh pháp. Khai sĩ nghe như vậy mà không sợ, không lười."
Phật hỏi: "Vì sao không sợ, không lười?"
Thiện Nghiệp đáp: "Vì gốc vốn không nên không sợ, vì gốc vốn thanh tịnh nên không lười. Vì sao? Tìm gốc của sự lười biếng thì gốc ấy vốn không có. Cái làm nguyên nhân cho sự lười biếng cũng không có. Vì vậy các vị trời, Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) và Phạm thiên (vị trời chủ cõi trời Phạm, trên cõi Dục) đều lễ bái khai sĩ."
Phật nói: "Không chỉ Đế Thích và Phạm thiên, mà lên đến trời Ước Tịnh, trời Biến Tịnh, trời Vô Kết Ái (các tầng trời ở cõi Sắc, nơi chư thiên đã lìa dục, sống trong thiền định thanh tịnh) cũng đều lễ bái. Vô số chư Phật hiện đang ở mười phương đều nhớ nghĩ, che chở, biết rằng khai sĩ thực hành minh độ ấy là bất thoái chuyển (không còn lùi bước, chắc chắn sẽ thành Phật).
Giả sử người trong các cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hóa) nhiều như cát sông Hằng đều biến thành tà (tức Ma, loài chuyên phá hoại người tu đạo), mỗi tà lại hóa ra quyến thuộc nhiều như cát sông Hằng, muốn cùng nhau hãm hại, cũng không thể giữa đường phá hoại hay tìm được sơ hở. Có hai điều mà người thực hành minh độ giữ được thì tà không thể giữa đường tìm được sơ hở. Hai điều gì? Một là thấy các pháp đều không, mà không bỏ bản nguyện (lời nguyện ban đầu cứu độ chúng sinh). Hai là không bỏ chúng sinh mười phương, nên được chư Phật đều che chở trông nom.
Các vị trời đến chỗ khai sĩ, hỏi về kinh sâu xa, khen ngợi là hay, rằng không bao lâu nữa vị ấy sẽ thành Phật. Vị ấy sẽ đứng vững theo giáo pháp này, những người khốn khổ đều được che chở, người chưa có nơi nương tựa thì được nương tựa, vì mọi người mà dựng ngôi nhà pháp (chỗ trú ẩn bằng giáo pháp), người không có mắt thì được mắt trí tuệ."
Phật bảo Thiện Nghiệp: "Ví như ta khen ngợi Phật La-lan-na-chi-đầu, chư Phật mười phương cũng khen ngợi khai sĩ thực hành minh độ như vậy."
Phật nói: "Những người tu đạo khai sĩ mà chưa được bất thoái chuyển, cũng được khen ngợi."
Thiện Nghiệp thưa Phật: "Khai sĩ thực hành đạo nào mà được Phật khen ngợi?"
Phật nói: "Khai sĩ theo đúng hạnh mà Phật Vô Nộ (tức Phật A-súc, vị Phật ở phương đông) khi còn làm khai sĩ ở đời trước, và Phật La-lan-na-chi-đầu khi còn làm khai sĩ ở đời trước đã thực hành, tức là theo giáo pháp này. Vì thế chư Phật mười phương khen ngợi. Khai sĩ đại sĩ thực hành minh độ đối với các kinh pháp, tin rằng gốc của các pháp không từ đâu sinh ra, tuy chưa đạt được niềm vui của pháp 'không từ đâu sinh' (tức vô sinh pháp nhẫn: sự thấu hiểu và an trú vững chắc rằng các pháp vốn không sinh không diệt) để đứng vững trong đó; tin các pháp vốn không như diệt độ, tuy chưa đạt được bất thoái chuyển.
Ai đứng vững theo giáo pháp này thì mau được bất thoái chuyển; ai thực hành đúng như vậy thì được chư Phật khen ngợi. Khai sĩ ấy đã vượt qua đạo ứng nghi (bậc đáng được cúng dường, tức A-la-hán: người tu tự giải thoát cho riêng mình), đi thẳng vào địa vị Phật đạo. Khai sĩ nghe minh độ sâu xa, tin mà không ngờ vực, nghĩ: 'Đúng như Phật nói, là chân thật không sai.' Về sau người ấy sẽ được nghe pháp này ở chỗ Phật Vô Nộ, đứng vững ở địa vị bất thoái chuyển. Chỉ nghe thôi, công đức đã rất lớn, huống chi là đứng vững theo giáo pháp, sẽ mau vào nhất thiết trí (trí tuệ biết hết thảy, tức trí tuệ của Phật)."
Thiện Nghiệp thưa Phật: "Nếu lìa bản vô thì không có pháp, không có gì đạt được, vậy thì theo pháp nào mà có người thành Phật, có người giảng kinh?"
Phật nói: "Đúng vậy! Nếu lìa bản vô thì không có pháp, không có gì đạt được, vậy theo pháp nào mà có người thành Phật? Cũng không có người thuyết pháp. Bản vô này không có gốc, thì có ai đứng trong bản vô?"
Đế Thích thưa Phật: "Minh độ rất sâu, khai sĩ phải siêng năng khổ nhọc tu hành mới tự đạt đến thành Phật. Vì sao? Pháp không có tên gọi, không có gì đạt được. Người đứng trong bản vô, cũng không có ai thành Phật, không có ai giảng kinh. Vậy mà nghe điều này vẫn không sợ hãi, không nghi, không chán."
Thiện Nghiệp nói: "Đúng vậy, Đế Thích! Khai sĩ siêng năng khổ nhọc, nghe pháp sâu xa này không nghi, không chán. Các kinh pháp đều không, thì có gì để nghi, để chán?"
Đế Thích nói: "Đúng như lời ngài nói! Tất cả đều là bàn về việc không, về sự không bám víu, ví như bắn tên vào hư không. Kinh mà Thiện Nghiệp nói cũng như vậy."
Đế Thích thưa Phật: "Những điều con vừa nói, có đúng theo giáo pháp của Phật không? Có thêm bớt gì không?"
Phật nói: "Không khác lời Phật dạy. Như Thiện Nghiệp nói thì chỉ nói về việc không; Thiện Nghiệp cũng không thấy minh độ, không thấy người thực hành và việc thực hành, không thấy Phật, không thấy người đắc quả Phật. Nhất thiết trí của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như), pháp không từ đâu sinh, thập chủng lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp), các pháp thanh tịnh tối thượng, đều không thấy có ai tìm mà đạt được. Sở dĩ như vậy là vì các pháp vốn thanh tịnh nên không có gì để đạt được. Đó là thực hành minh độ. Các bậc ứng nghi và các bậc duyên nhất giác (tức Duyên giác, Bích-chi Phật: người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy dạy và không giáo hóa người khác) không theo kịp. Ai muốn làm bậc đặc biệt tôn quý của chúng sinh mười phương thì phải đứng vững theo giáo pháp của Phật."
Lúc ấy, hàng ngàn vạn vị trời trên cõi trời Đao-lợi (tầng trời thứ hai của cõi Dục, do Đế Thích làm vua) hóa ra hoa thơm ngọt rải lên Phật, nói rằng: "Chúng tôi cũng theo giáo pháp."
Lúc ấy, trong hội có một trăm sáu mươi vị tỳ-kheo (người xuất gia nam đã thọ giới đầy đủ) đứng dậy, sửa y phục, lễ Phật xong, trong tay mỗi vị đều có hoa thơm ngọt hóa ra, đem rải lên Phật, nói: "Chúng tôi cũng sẽ đứng vững theo giáo pháp."
Lúc ấy Phật mỉm cười, từ miệng phát ra ánh sáng nhiều màu, ánh sáng ấy chiếu đến các cõi Phật mười phương, khiến đều sáng rực, rồi trở về nhiễu quanh Phật ba vòng, đi vào từ đỉnh đầu. A-nan (người em họ, thị giả của Phật, người nghe và nhớ nhiều kinh nhất) từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa y phục, lễ Phật, quỳ thẳng hỏi Phật: "Phật không cười vô cớ, xin Phật nói ý của nụ cười."
Phật nói: "Một trăm sáu mươi vị tỳ-kheo này cùng các vị trời, đời sắp tới có một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) tên là Đạo; các tỳ-kheo và các vị trời này sẽ thành Phật trong kiếp Đạo ấy, đều cùng một tên, tên là Ưu-na-câu-nê-ma. Khi thành Phật, số chúng tăng tỳ-kheo của mỗi vị đều bằng nhau, thọ hai vạn tuổi. Lần lượt nối nhau thành Phật, tuổi thọ đều bằng nhau. Suốt đời của các vị ấy đều mưa hoa năm màu như thế này."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video