Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu (Tóm lược những điều cốt yếu trong việc ghi chép về thuốc)
Thời tiết hái thuốc, thiên thứ nhất
Bàn rằng: Hái thuốc mà không biết đúng thời tiết, không biết cách âm can (phơi khô trong bóng râm, nơi thoáng gió, không để nắng chiếu) hay bộc can (phơi khô dưới nắng), thì thuốc tuy có tên nhưng rốt cuộc không có công hiệu thật. Cho nên không theo đúng mùa mà hái thì chẳng khác gì gỗ mục, chỉ uổng công người, rốt cuộc không giúp ích gì. Phép hái thuốc tuy đã có đủ trong các sách lớn, nhưng người học tìm đọc vội vàng thì khó nắm được, vì vậy nay phân biệt rõ ra đây, để xem là biết ngay.
Uy nhuy (cây ngọc trúc): hái sau tiết lập xuân (tiết khí mở đầu mùa xuân, vào khoảng đầu tháng 2 dương lịch), âm can.
Cúc hoa (hoa cúc): tháng giêng hái rễ, tháng ba hái lá, tháng năm hái thân, tháng chín hái hoa, tháng mười một hái quả, đều âm can. (Các tháng trong sách đều tính theo âm lịch.)
Bạch anh: mùa xuân hái lá, mùa hạ hái thân, mùa thu hái hoa, mùa đông hái rễ.
Lạc thạch: hái tháng giêng.
Phi liêm: tháng giêng hái rễ, tháng bảy, tháng tám hái hoa, âm can.
[Chữ đầu bị mất] bản (có lẽ là Cảo bản) (?): hái tháng giêng, tháng hai, phơi nắng ba mươi ngày là xong.
Thông thảo: hái tháng giêng, âm can.
Nữ uyển: hái tháng giêng, tháng hai, âm can.
Ô đầu, Ô uế: hái tháng giêng, tháng hai; hái mùa xuân thì gọi là Ô đầu, hái mùa đông thì gọi là Phụ tử; thượng tuần (mười ngày đầu) tháng tám hái rễ, âm can.
Sóc [chữ mất] (có lẽ là Sóc điệu) (?): mùa xuân, mùa hạ hái lá; mùa thu, mùa đông hái thân và rễ.
Bá diệp (lá trắc bá): bốn mùa, mỗi mùa hái theo phương hướng tương ứng của mùa ấy (?), âm can.
Câu kỷ (cây kỷ tử): mùa xuân, mùa hạ hái lá; mùa thu hái thân và quả; mùa đông hái rễ; âm can.
Minh (chè): hái mùa xuân.
Đào kiêu (quả đào khô còn treo trên cây qua mùa đông): hái tháng giêng.
Thiên môn đông: hái tháng hai, tháng ba, tháng bảy, tháng tám, phơi nắng.
Mạch môn đông: hái tháng hai, tháng ba, tháng tám, tháng mười, âm can.
Truật: hái tháng hai, tháng ba, tháng tám, tháng chín, phơi nắng.
Hoàng tinh: hái tháng hai, âm can.
Can địa hoàng (sinh địa phơi khô): hái tháng hai, tháng tám, âm can.
Thự dự (củ mài, hoài sơn): hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Cam thảo: hái tháng hai, tháng tám, phơi khô dưới nắng, mười ngày là xong.
Nhân sâm: hái thượng tuần tháng hai, tháng tư, tháng tám, phơi khô dưới nắng, đừng để gặp gió.
Ngưu tất: hái tháng hai, tháng tám, tháng mười, âm can.
Tế tân: hái tháng hai, tháng tám, âm can.
Độc hoạt: hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Thăng ma: hái tháng hai, tháng tám, phơi khô dưới nắng.
Sài hồ: hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Long đởm: hái tháng hai, tháng tám, tháng mười một, tháng mười hai, âm can.
Ba kích thiên: hái tháng hai, tháng tám, âm can.
Bạch hao: hái tháng hai.
Phòng phong: hái tháng hai, tháng mười, phơi nắng.
Hoàng liên: hái tháng hai, tháng tám.
Sa sâm: hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Vương bất lưu hành: hái tháng hai, tháng tám.
Hoàng [chữ mất] (có lẽ là Hoàng kỳ) (?): hái tháng hai, tháng mười, âm can.
Đỗ nhược: hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Thiến căn (rễ cây thiến thảo): hái tháng hai, tháng ba, phơi nắng.
Đương quy: hái tháng hai, tháng tám, âm can.
Tần giao: hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Thược dược: hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Tiền hồ: hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Tri mẫu: hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Quát lâu (qua lâu): tháng hai, tháng tám hái rễ, phơi nắng ba mươi ngày là xong.
Thạch long nhuế: ngày mồng năm tháng năm hái hạt, tháng hai, tháng tám hái vỏ, phơi trong râm.
Thạch vi: hái tháng hai, âm can.
Cẩu tích: hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Tỳ [chữ mất] (có lẽ là Tỳ giải) (?): hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Bạt [chữ mất] (có lẽ là Bạt khế) (?): hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Bạch chỉ: hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Tử uyển: hái tháng hai, tháng ba, âm can.
Bách hợp: hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Mẫu đơn: hái tháng hai, tháng tám, âm can.
Phòng kỷ: hái tháng hai, tháng tám, âm can.
Địa du: hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Sa thảo căn (rễ cỏ gấu, hương phụ): hái tháng hai, tháng tám.
Đại hoàng: hái tháng hai, tháng tám, sấy khô bằng lửa.
Cát cánh: hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Cam toại: hái tháng hai, âm can.
Giả khôi: hái tháng hai.
Thiên hùng: hái tháng hai, âm can.
Quán chúng: hái tháng giêng (?), tháng tám, âm can.
Hổ chưởng: hái tháng hai, tháng tám, âm can.
Bạch liễm: hái tháng hai, tháng tám, phơi nắng.
Dương đào: hái tháng giêng (?), âm can.
Lang độc: hái tháng hai, tháng tám, âm can.
Quỷ cữu: hái tháng hai, tháng tám.
Phục linh, Phục thần: hái tháng hai, tháng tám, âm can.
Quế: hái tháng hai, tháng tám, tháng mười, âm can.
Đỗ trọng: hái tháng hai, tháng năm, tháng sáu, tháng chín.
Thương lục: hái tháng hai, tháng tám, phơi khô.
Đinh hương: hái tháng hai, tháng tám.
Du bì (vỏ cây du): tháng hai hái vỏ, phơi khô dưới nắng; tháng tám hái quả.
Trư linh: hái tháng hai, tháng tám, âm can.
Tần bì: hái tháng hai, tháng tám, âm can.
Thạch nam: tháng hai, tháng tư hái lá, tháng tám hái quả, âm can.
Lam diệp (lá chàm): hái tháng hai, tháng ba, phơi nắng; sách Bản thảo (sách chính thống ghi chép về các vị thuốc) không có vị này.
Xích tiễn (thiên ma): hái tháng ba, tháng tư, tháng tám, phơi nắng.
Phòng quỳ: hái ngày mồng ba tháng ba, phơi nắng.
Khung [chữ mất] (có lẽ là Khung cùng, tức xuyên khung) (?): hái tháng ba, tháng tư, phơi nắng.
Từ trường khanh: hái tháng ba.
Hoàng cầm: hái ngày mồng ba tháng ba, âm can.
Đại thanh: hái tháng ba, tháng tư, âm can.
Huyền sâm: hái tháng ba, tháng tư, phơi nắng.
Khổ sâm: hái tháng ba, tháng tám, tháng mười, phơi nắng.
Đỗ hành: hái ngày mồng ba tháng ba, phơi nắng.
Tử thảo: hái tháng ba, âm can.
Bạch vi: hái ngày mồng ba tháng ba, âm can.
Tử sâm: hái tháng ba, sấy khô bằng lửa.
Trạch lan: hái ngày mồng ba tháng ba, âm can.
Vương qua: hái tháng ba, âm can.
Viên y (rêu mọc trên tường): hái ngày mồng ba tháng ba, âm can.
Ngải diệp (lá ngải cứu): hái ngày mồng ba tháng ba, phơi nắng.
Thủy bình (bèo): hái tháng ba, phơi nắng.
Nguyên hoa: hái ngày mồng ba tháng ba, âm can.
Trạch tất: hái ngày mồng ba tháng ba và ngày mồng bảy tháng bảy, âm can.
Lê lô: hái tháng ba, âm can.
Dương trịch trục: hái tháng ba, âm can.
Nhân vu: hái ngày mồng ba tháng ba, âm can.
Xạ can: hái ngày mồng ba tháng ba, âm can.
Thanh tương tử: tháng ba hái thân và lá, âm can; tháng năm, tháng sáu hái hạt.
Tử cát: hái tháng ba, tháng tám, phơi khô.
Bạch phụ tử: hái tháng ba.
Tang thượng ký sinh (cây tầm gửi trên cây dâu): hái ngày mồng ba tháng ba, âm can.
Hậu phác: hái tháng hai, tháng chín, tháng mười, âm can.
Vu di: hái tháng ba, âm can.
Hoàng hoàn: hái tháng ba, âm can.
Ô vu (củ năn): hái ngày mồng ba tháng ba, phơi nắng.
Đào hoa (hoa đào): hái ngày mồng ba tháng ba, âm can.
Khổ thái (rau đắng): hái ngày mồng ba tháng ba, âm can.
Viễn chí: hái tháng tư, âm can.
Tích [chữ mất] tử (có lẽ là Tích minh tử) (?): hái tháng tư, tháng năm, phơi nắng.
Cảnh thiên: hái ngày mồng bốn tháng tư và ngày mồng bảy tháng bảy, âm can.
Bồ hoàng (phấn hoa cây cỏ nến): hái tháng tư.
Lan thảo: hái tháng tư, tháng năm.
Mi vu: hái tháng tư, tháng năm, phơi nắng.
Bạch đầu ông: hái tháng tư.
Hạ khô thảo: hái tháng tư.
Sưu sơ: hái tháng tư.
Thử vĩ thảo: tháng tư hái lá, tháng bảy hái hoa, âm can.
Xương bồ: hái tháng năm, tháng mười hai, âm can.
Quyển bá: hái tháng năm, tháng bảy, âm can.
Trạch tả: hái tháng năm, tháng sáu, tháng tám, âm can; lá thì hái tháng năm, quả thì hái tháng chín.
Xa tiền tử (hạt mã đề): hái ngày mồng năm tháng năm, âm can.
Sung úy tử (hạt cây ích mẫu): hái tháng năm.
Thạch long sô: hái ngày mồng bảy tháng năm, phơi nắng.
Đan sâm: hái tháng năm, phơi nắng.
Thiên danh tinh: hái tháng năm.
Nhục thung dung: hái ngày mồng năm tháng năm, âm can.
Xà sàng tử: hái tháng năm, âm can.
Nhân trần hao: hái tháng năm và tiết lập thu (tiết khí mở đầu mùa thu, khoảng đầu tháng 8 dương lịch), âm can.
Toàn hoa: hái tháng năm, âm can.
Cát căn (củ sắn dây): hái tháng năm, phơi nắng.
Toan tương: hái tháng năm, âm can.
Lễ thực: hái tháng năm, âm can.
Đại kế, Tiểu kế: hái tháng năm.
Hồng thảo: tháng năm hái quả.
Toàn phúc hoa: hái tháng năm, phơi khô.
Diên vĩ: hái tháng năm.
Bán hạ: hái tháng năm, tháng tám, phơi nắng.
Lãng đãng tử: hái tháng năm.
Thục tất: hái tháng năm, âm can.
[Chữ mất] như (có lẽ là Lư như) (?): hái tháng năm, âm can.
[Chữ mất] súc (có lẽ là Biển súc) (?): hái tháng năm, âm can.
Sinh tất (nhựa sơn sống): hái sau tiết hạ chí (ngày dài nhất trong năm, khoảng 21 tháng 6 dương lịch).
Nhuy hạch: hái tháng năm, tháng sáu, phơi khô.
Tùng la: hái tháng năm, âm can.
Ngũ gia bì: tháng năm, tháng bảy hái thân, tháng mười hái rễ, âm can.
Mãng thảo: hái tháng năm, âm can.
Úc lý căn (rễ cây úc lý): hái tháng năm, tháng sáu.
Loan hoa (?): hái tháng năm.
Phúc bồn tử: hái tháng năm.
Mai thực (quả mơ): hái tháng năm, sấy khô bằng lửa.
Hạnh hạch nhân (nhân hạt mơ hạnh): hái tháng năm.
Phồn lâu: hái ngày mồng năm tháng năm.
Hồ (tỏi lớn): hái ngày mồng năm tháng năm.
Toán (tỏi): hái ngày mồng năm tháng năm.
Thanh [chữ mất] (có lẽ là Thanh tương) (?): hái tháng năm; sách Bản thảo không có.
Tử chi (nấm linh chi tím): hái tháng sáu, tháng tám.
Mao căn (rễ cỏ tranh): hái tháng sáu.
Nhiêu hoa: hái tháng sáu, âm can.
Tạc dạ hà thảo: hái mùa hạ, phơi khô.
Tùng chi (nhựa thông): hái tháng sáu.
Ngũ mộc nhĩ (nấm mộc nhĩ mọc trên năm loại cây): hái tháng sáu, phơi khô dưới nắng.
Thạch hộc: hái tháng bảy, tháng tám, âm can.
Tật lê tử: hái tháng bảy, tháng tám, phơi nắng.
Tục đoạn: hái tháng bảy, tháng tám, âm can.
Vi hàm: hái tháng bảy.
Ma hoàng: hái tiết lập thu, âm can.
Cù mạch: hái tiết lập thu, âm can.
Hải tảo (rong biển): hái ngày mồng bảy tháng bảy, phơi nắng.
Lục anh: hái tiết lập thu.
Khuẩn quế: hái tiết lập thu.
Hòe thực (quả hòe): hái ngày mồng bảy tháng bảy và ngày Tỵ tháng mười (ngày mang chi Tỵ theo lịch can chi).
Đào hạch nhân (nhân hạt đào): hái tháng bảy, âm can.
Qua đế (cuống quả dưa): hái ngày mồng bảy tháng bảy, âm can.
Thủy tô: hái tháng bảy.
Ma (gai dầu): hái ngày mồng bảy tháng bảy.
Hủ tỳ: hái tháng bảy, âm can.
Thi thực (quả cỏ thi): hái tháng tám, tháng chín, phơi khô.
Ý dĩ nhân (hạt bo bo): tháng tám hái hạt, rễ thì hái lúc nào cũng được.
Địa phu tử: hái tháng tám, tháng mười, âm can.
Lậu lô: hái tháng tám, âm can.
Doanh thực (quả tường vi): hái tháng tám, tháng chín, âm can.
Ngũ vị tử: hái tháng tám, âm can.
Bại tương: hái tháng tám.
Hằng sơn (thường sơn): hái tháng tám, âm can.
Nha tử: hái tháng tám, phơi nắng.
Xà hàm: hái tháng tám, âm can.
[Chữ mất] khuẩn (có lẽ là Hoán khuẩn) (?): hái tháng tám, âm can.
Liên kiều: hái tháng tám, âm can.
Ốc du (rêu trên mái nhà): hái tháng tám, tháng chín.
Nữ thanh: hái tháng tám, âm can.
Mẫu kinh thực: hái tháng tám, tháng chín, âm can.
Toan táo (táo chua): hái tháng tám, âm can.
Chử thực (quả cây dó giấy): hái tháng tám, tháng chín, phơi khô.
Tần tiêu: hái tháng tám, tháng chín.
Vệ mâu (quỷ tiễn vũ): hái tháng tám, âm can.
Ba đậu: hái tháng tám, âm can.
Thục tiêu (hoa tiêu đất Thục): hái tháng tám, âm can.
Lôi hoàn: hái tháng tám, phơi nắng.
Đại táo (táo tàu): hái tháng tám, phơi nắng.
Ngẫu thực (hạt sen): hái tháng tám.
Kê đầu thực (khiếm thực): hái tháng tám.
Bạch qua tử (hạt bí đao): hái tháng tám.
Thỏ ty tử (hạt dây tơ hồng): hái tháng chín, phơi nắng.
Tẫn thảo: hái tháng chín, tháng mười.
Can khương (gừng khô): hái tháng chín.
Tùng thực (quả thông): hái tháng chín, âm can.
Tân di: hái tháng chín, phơi nắng.
Chỉ thực: hái tháng chín, tháng mười, âm can.
Sơn thù du: hái tháng chín, tháng mười, âm can.
Ngô thù du: hái ngày mồng chín tháng chín, âm can.
Chi tử (quả dành dành): hái tháng chín, phơi nắng.
Tạo giáp (quả bồ kết): hái tháng chín, tháng mười, âm can.
Lật (hạt dẻ): hái tháng chín.
Nhẫm (tía tô trắng): hái tháng chín, âm can.
Ma tử (hạt gai dầu): hái tháng chín.
Đại đậu (đậu nành): hái tháng chín.
[Chữ mất] tử (?): hái tháng mười.
Quyết minh tử (hạt muồng): hái ngày mồng mười tháng mười, âm can một trăm ngày.
Vân thực: hái tháng mười, phơi nắng.
Bối mẫu: hái tháng mười, phơi nắng.
Nữ trinh: hái tiết lập đông (tiết khí mở đầu mùa đông, khoảng đầu tháng 11 dương lịch).
Quất dữu (quýt, bưởi): hái tháng mười.
Khoản đông hoa: hái tháng mười một, âm can.
Cức thích (gai cây táo gai): hái sau tiết đông chí (ngày ngắn nhất trong năm, khoảng 22 tháng 12 dương lịch) một trăm hai mươi ngày.
Hiện thực (hạt rau dền): hái tháng mười một.
Nhẫn đông (kim ngân): hái tháng mười hai, âm can.
Đại kích: hái tháng mười hai, âm can.
Mộc lan: hái tháng mười hai, âm can.
Đông quỳ tử: hái tháng mười hai.
Bạch tiển: hái tháng tư, tháng năm, âm can.
Đình lịch: hái sau tiết lập hạ (tiết khí mở đầu mùa hạ, khoảng đầu tháng 5 dương lịch), âm can.
Bàn rằng: Phàm thuốc đều phải hái đúng mùa đúng ngày, rồi âm can hay phơi nắng cho đúng, thì mới có sức mạnh. Nếu không theo đúng mùa mà hái thì cũng như vứt bỏ công dụng, rốt cuộc không ích gì. Người học nên hái lượm cho kịp thời để có sẵn mà dùng.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu
Tên các vị thuốc, thiên thứ hai
Bàn rằng: Có bậc đại thầy thuốc nước Thiên Trúc (tức Ấn Độ) là Kỳ Bà nói: "Mọi loài vật trong thiên hạ đều là thuốc linh nghiệm; trong muôn vật, không có vật nào không phải là thuốc." Đó thật là bậc đại thầy thuốc. Cho nên sách Thần Nông bản thảo (sách thuốc cổ nhất, tương truyền do Thần Nông soạn) chỉ nêu những nét lớn, chưa nói hết lẽ của nó; cũng như Cữu Do (tức Cao Dao, vị quan coi việc hình pháp đời vua Thuấn) đặt ra luật, chỉ nêu năm hình phạt, há đã nói hết mọi việc được sao? Ấy là muốn cho người học đời sau dựa vào phép tắc trong sách (?) mà suy rộng từ loại này sang loại khác, không bao giờ cùng tận, thì ý của Thần Nông có thể hiểu được. Vì vậy chép ra đây tên và phẩm loại các vị thuốc, muốn cho người học biết rằng không có vật nào không phải là thuốc.
Ngọc tuyền; Ngọc tiết (vụn ngọc); Đan sa (chu sa); Không thanh; Lục thanh; Tằng thanh; Bạch thanh; Biển thanh (các loại khoáng chất chứa đồng, màu xanh); Thạch đởm; Vân mẫu (đá mica); Phác tiêu; Tiêu thạch; Mang tiêu; Hoạt thạch; Thạch chung nhũ (thạch nhũ trong hang đá vôi); Tử thạch anh; Phàn thạch (phèn) (gồm Mã xỉ phàn, Giáng phàn, Hoàng phàn, Thanh phàn); Bạch thạch anh; Ngũ thạch chi (năm loại đất đá mềm như mỡ có năm màu); Thái nhất dư lương; Tử Vũ dư lương; Thạch trung hoàng tử; Vũ dư lương; Hoàng Vũ dư lương; Kim tiết (vụn vàng); Ngân tiết (vụn bạc); Thủy ngân (kèm Hống phấn – bột thủy ngân); Hùng hoàng; Thư hoàng; Ân nghiệt; Khổng công nghiệt; Thạch não; Thạch lưu hoàng (lưu huỳnh); Huân hoàng; Dương khởi thạch; Ngưng thủy thạch; Thạch cao; Từ thạch (đá nam châm); Huyền thạch; Lý thạch; Trường thạch; Phu thanh; Thạch đại; Thiết lạc (vảy sắt rơi ra khi rèn); Sinh thiết (gang); Thiết (?); Cương thiết (thép); Thiết tinh; Thiết tương (nước ngâm sắt); Thực diêm (muối ăn); Quang minh diêm; Lục diêm; Mật đà tăng; Đào hoa thạch; San hô; Thạch hoa; Nhũ sàng; Thanh lang [chữ mất] (có lẽ là Thanh lang can) (?); [chữ mất] thạch (có lẽ là Dự thạch) (?); Đặc sinh [chữ mất] thạch (?); Ác tuyết [chữ mất] thạch (?); Phương giải thạch; Thương thạch; Thổ ân nghiệt; Đại giả (đá son); Lỗ kiềm; Đại diêm; Nhung diêm; Thanh diêm; Xích diêm; Bạch ác (đất trắng phấn); Duyên đan; Tích phấn; Tích đồng kính tỵ (núm gương đồng thiếc); Đồng nỗ nha (lẫy nỏ bằng đồng); Kim nha; Đoán thạch (vôi); Đông hôi (tro mùa đông); Thán (than); Đoán táo hôi (tro lò rèn); Phục long can (đất lòng bếp lâu năm); Đông bích thổ (đất vách phía đông); Bán thiên hà (nước mưa đọng trong hốc cây, trên bờ rào); Địa tương (nước khuấy với đất); [chữ mất] sa (có lẽ là Nao sa) (?); Khương thạch; Xích đồng tiết (vụn đồng đỏ); Đồng khoáng thạch (quặng đồng); Đồng thanh (gỉ đồng xanh); Bạch từ ngõa tiết (vụn sành sứ trắng); Ô cổ ngõa (ngói cũ màu đen); Thạch yến; Lương thượng trần (bụi trên xà nhà); Bất hôi mộc; Thanh chi; Xích chi; Hoàng chi; Bạch chi; Hắc chi; Tử chi (các loại nấm linh chi xanh, đỏ, vàng, trắng, đen, tím); Xích tiễn; Thiên môn đông; Mạch môn đông; Truật; Nữ uy, Uy nhuy; Hoàng tinh; Can địa hoàng; Xương bồ; Viễn chí (kèm Tiểu thảo – mầm cây viễn chí); Trạch tả (kèm lá và quả).
Thự dự; Cúc hoa; Cam thảo; Nhân sâm; Thạch hộc; Ngưu tất; Quyển bá; Tế tân; Độc hoạt; Thăng ma; Sài hồ; Phòng quỳ; Thi thực tử; Ý dĩ nhân; Xa tiền tử (kèm lá); Tích [chữ mất] tử (?); Sung úy tử; Mộc hương; Long đởm; Thỏ ty tử; Ba kích thiên; Bạch anh; Bạch hao; Nhục thung dung; Địa phu tử; Nhẫn đông; Tật lê tử; Phòng phong (kèm lá); Thạch long sô; Lạc thạch; Thiên tuế [chữ mất] (có lẽ là Thiên tuế lũy) (?); Hoàng liên; Sa sâm; Đan sâm; Lam thực (hạt chàm); Cảnh thiên; Thiên danh tinh; Vương bất lưu hành; Bồ hoàng; Lan thảo; Quyết minh tử; Khung [chữ mất] (?); Hương bồ (kèm rễ bồ); Mi [chữ mất] (có lẽ là Mi vu) (?); Tục đoạn; Vân thực; Hoàng [chữ mất] (?); Từ trường khanh; Đỗ nhược; Xà sàng tử; Nhân trần hao; Lậu lô; Thiến căn; Phi liêm; Doanh thực; Tường vi; Vi hàm; Ngũ vị tử; Toàn hoa; Bạch thố hoắc; Quỷ đốc bưu; Bạch hoa đằng; Đương quy; Tần giao; Hoàng cầm; Thược dược; [chữ mất] bản (kèm quả) (?); Can khương (kèm Sinh khương – gừng tươi); Ma hoàng (kèm rễ, hạt); Cát căn (kèm nước cốt, lá, hoa); Tiền hồ; Tri mẫu; Đại thanh; Bối mẫu; (Quát) lâu (kèm quả, thân, lá); Huyền sâm; Khổ sâm; Thạch long nhuế; Thạch vi; Cẩu tích; Tỳ [chữ mất] (?); Bạt [chữ mất] (?); Thông thảo; Cù mạch; Bại tương; (Đỗ) hành (?); Tử thảo; Tử uyển; Bạch tiển bì; Bạch vi; [chữ mất] nhĩ (có lẽ là Tỷ nhĩ – ké đầu ngựa) (?); Mao căn; Bách hợp; Toan tương; Vương sâm (?); Nữ uy; Dâm dương (hoắc) (kèm hoa, lá); Khoản đông hoa; Mẫu đơn; Phòng kỷ; Nữ uyển; Trạch lan; Địa du; Vương tôn; Tước sàng; Bạch tiền; Bách bộ; Qua (?); Tề (?); Cao lương khương (riềng); Mã tiên hao; Thục dương tuyền; Tích tuyết thảo (rau má); Ác thực (ngưu bàng tử); Sa thảo; Đại kế, Tiểu kế; Viên y; Ngải diệp; Hải tảo; Côn bố (một loại rong biển); Hồng thảo; Trắc li; [chữ mất] thảo (?); Phù quỳ; Tỉnh trung đài (rêu trong giếng); Bình (kèm Lam) (?); Lễ trường (cỏ mực); [chữ mất] tương (?); Bách mạch căn; Bạch dược; [chữ mất] hương tử (?); Uất kim; Khương hoàng (nghệ); Bách lượng kim; A ngùy; Đại hoàng; Cát cánh; Cam toại; Đình lịch; Nguyên hoa; Trạch (tất) (?); Nhiêu hoa; Toàn phúc hoa; Câu vẫn (lá ngón); Lê lô; Giả khôi; Cập kỷ; Thiên hùng; Ô đầu (kèm Xạ võng, Ô uế); Phụ tử; Trịch trục; Nhân vu; Xạ can; Diên vĩ; Quán chúng (kèm hoa); Bán hạ; Do bạt; Hổ chưởng; Lãng đãng tử; Thục tất; Hằng sơn; Nha tử; Bạch liễm; Bạch cập; Xà hàm; Thảo hao; [chữ mất] khuẩn (?); Liên kiều; Bạch đầu ông; [chữ mất] như (?); Khổ [chữ mất] (?); Dương đào; Dương [chữ mất] (có lẽ là Dương đề) (?); Ngưu biển; Lục anh; Sóc [chữ mất] (?); Tẫn thảo; Hạ khô thảo; Ô cửu; Tảo hưu; Hổ trượng; Thạch trường sinh; Thử vĩ thảo; Mã tiên (thảo) (cỏ roi ngựa) (?); Tùng chi (kèm quả, lá, rễ, đốt, hoa v.v.); Xà môi; Trữ căn (rễ gai); Cô căn (rễ cây niễng); Lang [chữ mất] tử (?); Cung nỗ huyền (dây cung nỏ); Bại thiên (công) (nón tre cũ) (?); (Bại) thuyền như (xơ trét thuyền cũ) (?); Ốc du; Xích địa lợi; Xích xa sứ giả; Tam bạch thảo; Khiên ngưu tử (hạt bìm bìm); Trư cao mẫu; Lưu ký nô thảo; Tử thảo (?); Cách chú thảo; Độc hành căn; Cẩu thiệt thảo; Ô liễm môi; Lang độc; Quỷ cữu; Lô căn (rễ lau sậy); Cam tiêu căn (rễ chuối); Thực (?); Bồ công thảo; Thương lục; Nữ thanh; Thủy liệu (rau răm nước); Giác hao; Bạch phụ tử; Hạc sắt; Ngư võng (lưới đánh cá cũ); Mã bán thằng (dây buộc chân ngựa); Phá cố chỉ; Tắng đới hôi (tro của dây buộc chõ đồ xôi); Quỷ cái; dây quai guốc (?); Tước mạch (yến mạch dại); Phục linh (kèm Phục thần); Hổ phách (kèm ngọc) (?);
… v.v. kèm theo)
Khăn vải gai cũ để bọc đầu (?); Khuẩn quế; Mẫu quế; Quế; Đỗ trọng; Cố ma hài để (đế giày gai cũ); Phong hương chi (nhựa cây sau sau) (kèm vỏ); Can tất (sơn khô) (kèm Sinh tất); Mạn kinh thực; Mẫu kinh; Nữ trinh thực; Nhuy hạch; Ngũ gia bì; Trầm hương (kèm Huân lục hương, Kê thiệt hương, Hoắc hương, Chiêm đường hương, Phong hương v.v.); Đinh hương; Bá mộc (cây hoàng bá) (kèm rễ); Tân di; Mộc lan; Tang thượng ký sinh; Du bì (kèm hoa); Toan táo; Hòe thực (kèm cành, vỏ v.v.); Câu kỷ; Chử thực (kèm lá, vỏ, thân, nhựa trắng); Tô hợp hương; Long nhãn; Hậu phác; Trư linh; Trúc diệp (lá tre) (kèm rễ, nước cốt…); Chỉ thực (kèm gai, Chỉ như); Sơn thù du; Ngô thù du (kèm rễ); Tần bì; Chi tử; Tân lang (hạt cau); Hợp (hoan) (?); (Vu) di (?); Thực thù du; Lương tử mộc; Chiết thương mộc; Mỗi thủy vương mộc; Minh (chè); Khổ đồ (chè đắng); Thục (?); Tang căn (rễ dâu) (kèm … tro cây dâu v.v.) (?); Bạch cức; An tức hương; Long não; (Am) ma lặc (?); Cức thích hoa (kèm quả …) (?); (Kỳ) lân kiệt (huyết rồng) (?); Hồ đồng lệ; Hoàng hoàn; Thạch nam (kèm quả); Ba đậu; Thục tiêu; Mãng thảo; Úc (?); … tài (?); Nam tài (gỗ cây nam); Điếu chương căn bì (vỏ rễ cây ô dược); Phỉ thực (hạt dẻ phỉ); Mạn tiêu; Lôi hoàn; Sưu sơ; Cử thụ bì; Bạch điếu đằng (?); Dược thực căn; Tạo giáp; Luyện thực (quả xoan) (kèm rễ); Liễu hoa (hoa liễu) (kèm lá, quả, nhựa …); … phương mộc (?); Tiếp cốt mộc; Chỉ [chữ mất] (có lẽ là Chỉ củ) (?); Mộc thiên liêu; Ô cữu mộc (cây sòi); Xích qua mộc; Ha lê lặc (kha tử); Xuân mộc diệp (lá cây xuân) (kèm cây xư); Tượng thực (quả sồi); Vô thực tử; Dương lư mộc; Hộc nhược (lá cây hộc); … cấu (ghét bẩn) (?); Niệu nịch (nước tiểu) (?); Long cốt (xương hóa thạch của động vật cổ) (kèm bạch long cốt, răng, sừng v.v.); Ngưu hoàng (sỏi mật bò); Xạ (hương) (?); Nhũ (sữa) (?); Tô (váng sữa); Hùng chi (mỡ gấu) (kèm mật gấu); Bạch giao (keo nấu từ sừng hươu); A giao (keo nấu từ da lừa); Đề hồ (tinh chất sữa); Để dã ca (một loại thuốc giải độc từ phương Tây truyền sang); (… kèm tủy, phổi, xương, thịt, răng, đầu xương, máu, dạ dày, mỡ, yểm (?), móng, gan, răng, mắt, đuôi, mỡ, thịt, cổ họng, lông trong miệng, ráy tai, phân …) (?); Báo nhục (thịt báo); Lang nha (răng sói); Ly cốt (xương cầy) (kèm thịt, dương vật v.v.); Hổ cốt (xương hổ) (kèm mỡ, móng vuốt); Bút đầu hôi (tro đầu bút lông cũ); Lục súc mao đề giáp (lông, móng guốc, móng của sáu loài gia súc: ngựa, trâu bò, dê cừu, lợn, chó, gà); [chữ mất] thử (?); Mi chi (mỡ nai lớn) (kèm sừng); Đồn noãn (hòn dái lợn) (kèm mỡ, thịt, ráy tai v.v.); Yển thử (chuột chũi); Thát can (gan rái cá) (kèm thịt, phân); Hồ âm hành (dương vật cáo) (kèm ngũ tạng, ruột, phân v.v.); [chữ mất] cao (mỡ …) (?) (kèm thịt, bọc thai v.v.);
Dã trư hoàng (sỏi mật lợn rừng); Lư thỉ (phân lừa) (kèm phân, sữa, dầu mỡ trục xe v.v.) (?); Sài bì (da chó sói rừng); (… kèm phổi, thịt, xương, mỡ, lông, nước tiểu, sữa, xương trong phân v.v.) (?); Đan hùng kê (gà trống lông đỏ) (kèm gà trống trắng, mỡ gà trống vàng, … lông đuôi hai bên trái phải) (?); Hắc thư kê (gà mái đen); Hoàng thư kê (gà mái vàng) (kèm lông, thịt, trứng v.v.); [chữ mất] phương (mỡ …) (?); Nhạn phương (mỡ ngỗng trời); Chá cô (chim đa đa); Thước (chim khách) (?); Cù dục (chim sáo); Yến thỉ (phân chim én); Tước noãn (trứng chim sẻ) (kèm não, đầu, máu …); Mật (mật ong) (?); Mật lạp (sáp ong) (kèm sáp trắng); Mẫu lệ (vỏ hàu); Tang phiêu tiêu (tổ bọ ngựa trên cây dâu); (Trân) châu (ngọc trai) (?); Tần quy; Quy giáp (mai rùa); Lễ ngư (cá quả); Bào ngư (cá ướp muối phơi khô); Lý (cá chép) (?); (Thạch) long tử (thằn lằn) (?); Lộ phong phòng (tổ ong vò vẽ); Xư kê; Trá thiền (ve sầu); Thủy mã (?); Miết giáp (mai ba ba) (kèm thịt); (Đà) ngư giáp (?); (Man) lê ngư (cá chình) (?); Giao ngư bì (da cá mập); Tử bối; Hà mô (cóc); Oa (ếch); (Tri) chu (nhện) (?); Tinh linh (chuồn chuồn); Thạch tàm; Xà thoái (xác rắn lột); (Khương) lang (bọ hung) (?); Bạch cảnh khâu dẫn (giun đất cổ trắng); Ban miêu; Bồ đào (nho); Bồng [chữ mất] (?); Phúc bồn tử (kèm lá) (?); Mai thực; Tỳ bà diệp (lá tỳ bà); Thị (quả hồng) (?) (kèm … , lông, sâu đục, vỏ, lá) (?); Bạch qua tử; Bạch đông qua (bí đao); Giới (cải) (?); Mục túc (cỏ linh lăng); Nhẫm; Khổ hồ (bầu đắng); Thủy cần (rau cần); Ma (?) (hạt …) (?); Lương mễ (gạo kê lương); Hoàng lương (kê vàng) (kèm lá); Thử (kê nếp). Trên đây là sáu trăm tám mươi loại, đều là những vị thuốc đời nay đang dùng, đều có thể thu hái để dành dùng khi cần gấp.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu
Nơi sản xuất thuốc, thiên thứ ba
Bàn rằng: Xét những quận huyện sản xuất thuốc ghi trong sách Bản thảo đều là tên cũ, người học ngày nay tìm vội thì khó hiểu. Từ khi thánh triều nhà Đường mở nước, bốn biển đều thuộc về một mối, tên gọi các châu huyện việc gì cũng đổi mới, vì vậy cần phân biệt cho rõ, dùng ngay tên đất hiện nay để người học đời sau dễ biết. Những vùng đất sản xuất thuốc gồm tất cả một trăm ba mươi ba châu, cộng năm trăm mười chín loại; các châu khác có thuốc nhưng không đủ tốt để dâng lên vua dùng, nên không chép rườm rà.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Nơi sản xuất thuốc, thiên thứ ba
Quan Nội đạo (đạo là đơn vị hành chính lớn nhất thời Đường, gồm nhiều châu; Quan Nội là vùng phía trong các cửa ải, quanh kinh đô Trường An)
Ung châu: Bá tử nhân (nhân hạt trắc bá), Phục linh.
Hoa châu: Phúc bồn tử, Đỗ hành, Nhân vu, Mộc phòng kỷ, Hoàng tinh, Bạch truật, Bá bạch bì (vỏ trắng rễ trắc bá), Phục linh, Phục thần, Thiên môn đông, Thự dự, Vương bất lưu hành, Khoản đông hoa, Ngưu tất, Tế tân, Miết giáp, Đan sâm, Quỷ cữu, Bạch chỉ, Bạch liễm, Lang nha, Thủy điệt (đỉa), Tùng hoa (phấn hoa thông), Miết đầu (đầu ba ba), Tang phiêu tiêu, Tùng tử (hạt thông), Tùng la, Thố can (gan thỏ), Viễn chí, Trạch tả, Ngũ vị tử, Bạt [chữ mất] (?), Cát cánh, Huyền sâm, Sa sâm, Tục đoạn, Sơn thù du, Tỳ [chữ mất] (?), Bạch vi, Thông thảo, Tiểu thảo, Thạch nam, Thạch vi, Quy đầu (đầu rùa), Mạch môn đông.
Đồng châu: Hàn thủy thạch, Ban miêu, Ma hoàng, [chữ mất] trùng (có lẽ là Giá trùng) (?), Ma hoàng căn (rễ ma hoàng), Vu di, Bồ hoàng, Ma hoàng.
Kỳ châu: Quỷ đốc bưu, Xư kê, Chương cốt (xương con hoẵng), Chương tủy (tủy hoẵng), Cập kỷ, Lê lô, Tần giao, Cam thảo.
Ninh châu: [chữ mất] tử (?), Nguyên thanh, [chữ mất] súc (?), [chữ mất] hoa (?), Kinh tử, Manh trùng (con mòng).
[Tên châu bị mất] châu (?): Thược dược, [chữ mất] như (?), Hoàng cầm, Tần giao.
Nguyên châu: Lang nha, Thung dung, Hoàng [chữ mất] (?), Phong liễu bì, Bạch dược.
Diên châu: Vu di.
Kinh châu: Trạch tả, Phòng phong, Tần giao, Hoàng cầm.
Linh châu: Đại giả, Dã trư hoàng, Thung dung, [chữ mất] chi (mỡ …) (?).
Diêm châu: Thanh diêm.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Nơi sản xuất thuốc, thiên thứ ba
Hà Nam đạo
Lạc châu: Tần tiêu, Hoàng ngư đởm (mật cá vàng), Hoàng thạch chi.
Cốc châu: Bán hạ, Cát cánh.
Trịnh châu: Tần tiêu.
Thiểm châu: Quát lâu, Bá tử nhân.
Nhữ châu: Lộc giác (sừng hươu), Lộc nhung (nhung hươu).
Hứa châu: Lộc nhung.
Quắc châu: Phục linh, Phục thần, Cát cánh, Tang thượng ký sinh, Tế tân, Quát lâu, Bạch thạch anh.
Dự châu: Ngô thù du, Lộc nhung.
Tề châu: A giao, Vinh bà dược, Phòng phong.
Lai châu: Mẫu lệ, [chữ mất] như (?), Hải tảo, Mã đao (một loại trai), Thất khổng quyết minh (vỏ bào ngư bảy lỗ), Văn cáp, Ngưu hoàng, Hải cáp (vỏ nghêu biển), Ô tặc ngư (cá mực).
Duyện châu: Phòng phong, Dương (khởi) thạch (?), Tiên linh tỳ (tức dâm dương hoắc), Vân mẫu, Tử thạch anh, Đào hoa thạch.
Mật châu: Hải cáp, Ngưu hoàng.
Tứ châu: Mi chi, Mi giác (sừng nai lớn).
Từ châu: Tang thượng ký sinh.
Truy châu: Phòng phong.
Nghi châu: Tử thạch anh.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Nơi sản xuất thuốc, thiên thứ ba
Hà Đông đạo
Bồ châu: Long cốt, Tử sâm, Bồ hoàng, Ngũ vị tử, Thạch đởm, Long giác, Long xỉ.
Giáng châu: Phòng phong.
Thấp châu: Đương quy, Đại hoàng.
Phần châu: Thạch long nhuế, Thạch cao.
Lộ châu: Xích thạch chi, Bất hôi mộc, Nhân sâm, Bạch thạch chi.
Trạch châu: Nhân sâm, Vũ dư lương, Phòng phong, Bạch thạch anh.
Tịnh châu: Bạch uyển, Quỷ đốc bưu, Bạch long cốt, Bá tử nhân, Phàn thạch, [chữ mất] thạch (?), Cam thảo.
Tấn châu: Bạch ác, Tử sâm.
Đại châu: Bá tử nhân.
Úy châu: Tùng tử.
Từ châu (một châu khác, thuộc Hà Đông): Bạch thạch chi.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Nơi sản xuất thuốc, thiên thứ ba
Hà Bắc đạo
Hoài châu: Ngưu tất.
Tương châu: Tri mẫu, Từ thạch.
Cơ châu: Nhân sâm.
Thương châu: [chữ mất] khuẩn (?).
U châu: Nhân sâm, Tri mẫu, Xà đởm (mật rắn).
Đàn châu: Nhân sâm.
Doanh châu: Dã trư hoàng.
Bình châu: Dã trư hoàng.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Nơi sản xuất thuốc, thiên thứ ba
Sơn Nam Tây đạo
Lương châu: Tiểu bá, Mang tiêu, Lý thạch, Tạo giáp, Tô tử (hạt tía tô), [chữ mất] chi (?), Phòng kỷ, Dã trư hoàng.
Dương châu: Dã trư hoàng, [chữ mất] chi (?).
Phượng châu: Lộc nhung.
Thủy châu: Trùng đài, Ba kích thiên.
Thông châu: Dược tử.
Cừ châu: Mại tử mộc.
Thương châu (một châu khác, thuộc Sơn Nam): Hương linh bì, Hậu phác, Hùng đởm (mật gấu), Long đởm, Phong hương chi, Xương bồ, Phong hương mộc (gỗ cây sau sau), Tần tiêu, Tân di, Hằng sơn, Thát can, Hùng [chữ mất] (?), Đỗ trọng, Mãng thảo, Chỉ thực, Thược dược.
Kim châu: Thát can, Chỉ như, Mãng thảo, Thục tất, Thát nhục (thịt rái cá), Chỉ thực, Chỉ thích (gai cây chỉ), Hằng sơn.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Nơi sản xuất thuốc, thiên thứ ba
Sơn Nam Đông đạo
Đặng châu: Dạ can (tức Xạ can), Cam cúc hoa (hoa cúc ngọt), Tích dịch (thằn lằn), Ngô công (con rết), Chi tử hoa (hoa dành dành), Mẫu kinh tử.
Quân châu: Uy nhuy.
Kinh châu (một châu khác, thuộc Sơn Nam): Quất bì (vỏ quýt).
Tương châu (một châu khác, thuộc Sơn Nam): Thạch long nhuế, Lam thực, Thục thủy hoa, Minh thảo, Lôi hoàn, Lăng lý giáp (vảy con tê tê), Ô mai, Khiên ngưu tử, Can bạch (?), Lô [chữ mất] đầu (đầu chim cốc) (?), Chanh diệp (lá cam), Chi tử hoa, Tích dịch, Ngô công, Khổng công nghiệt, Bại tương, Bối mẫu.
Quỳ châu: Quất bì.
Hạp châu: Đỗ trọng.
Phòng châu: Dã trư hoàng, Hoan chi (mỡ con lửng).
Đường châu: Lộc nhung.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Nơi sản xuất thuốc, thiên thứ ba
Hoài Nam đạo
Dương châu: Bạch chỉ, Lộc chi (mỡ hươu), Xà sàng tử, Lộc giác.
Thọ châu, Quang châu, Kỳ châu, Hoàng châu, Thư châu: đều có Thạch hộc tươi.
Thân châu: Bạch cập.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Nơi sản xuất thuốc, thiên thứ ba
Giang Nam Đông đạo
Nhuận châu: Trịch trục, Bối mẫu, Quyển bá, Quỷ cữu, Bán hạ.
Việt châu: Phỉ tử, Lưu ký nô.
Vụ châu, Mục châu, Hấp châu, Kiến châu: đều có Hoàng liên.
Tuyền châu: Can khương.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Nơi sản xuất thuốc, thiên thứ ba
Giang Nam Tây đạo
Tuyên châu: Bán hạ, Hoàng liên.
Nhiêu châu: Hoàng liên.
Cát châu: Trắc li.
Giang châu: Thạch hộc tươi.
Nhạc châu: Sam mộc (gỗ sam), Thiền thoái (xác ve sầu), Nam mộc (gỗ nam), Miết giáp.
Đàm châu: Thạch hộc tươi.
Lãng châu: Ngưu hoàng.
Vĩnh châu: Thạch yến.
Sâm châu: Điếu chương căn.
Thần châu: Đan sa.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Nơi sản xuất thuốc, thiên thứ ba
Lũng Hữu đạo
Tần châu: Phòng quỳ, Khung [chữ mất] (?), Lang độc, Lộc giác, Lang nha (?), Lộc nhung, Mi vu.
Thành châu: Phòng quỳ, Lang nha.
Lan châu: Thung dung, Lộc giác giao (keo sừng hươu).
Vũ châu: Thạch đởm, Hùng hoàng, Thư hoàng.
Khuếch châu: Đại hoàng.
Đãng châu: [chữ mất] bản (?), Độc hoạt, Đương quy.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Nơi sản xuất thuốc, thiên thứ ba
Hà Tây đạo
Lương châu (một châu khác, thuộc Hà Tây): Đại hoàng, Bạch phụ tử, Lộc nhung.
Cam châu: Tiêu căn (rễ cây tiêu).
Túc châu: Nhục thung dung, Bách mạch căn.
Y châu: Phục dực (con dơi), Quỳ tử.
Qua châu: Cam thảo.
Tây châu: Bồ đào (nho).
Sa châu: Thạch cao.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Nơi sản xuất thuốc, thiên thứ ba
Kiếm Nam đạo
Ích châu: Trữ căn, Tỳ bà diệp, Hoàng hoàn, Uất kim, Khương hoàng, Mộc lan, Sa đường (đường cát), Thục tất, Bách lượng kim, Ý dĩ, Hằng sơn, Can khương, Bách bộ căn, Thận hỏa thảo.
Mi châu: Ba đậu.
Miên châu: Thiên hùng, Ô đầu, Phụ tử, Ô uế, Trắc tử, Cam bì, Ba kích thiên.
Tư châu: Chiết thương mộc.
Gia châu: Ba đậu, Tử cát.
Cung châu: Mại tử mộc.
Lô châu: [chữ mất] tương (có lẽ là Củ tương) (?).
Mậu châu: Thăng ma, Khương hoạt, Kim nha, Mang tiêu, Mã xỉ phàn, Phác tiêu, Đại hoàng, Hùng hoàng, Phàn thạch, Mã nha tiêu.
[Tên châu bị mất] châu (?): Cao lương khương.
Tùng châu, Đương châu: đều có Đương quy.
Phù châu: Khung [chữ mất] (?).
Long châu: Trắc tử, Ba kích thiên, Thiên hùng, Ô đầu, Ô uế, Phụ tử.
Chá châu: Hoàng liên.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Nơi sản xuất thuốc, thiên thứ ba
Lĩnh Nam đạo
Quảng châu: Thạch hộc, Bạch đằng hoa, Đinh căn (?), Quyết minh tử, Cam tiêu căn.
Thiều châu: Thạch hộc, Mẫu quế, Chung nhũ.
Hạ châu, Ngô châu, Tượng châu: đều có Nhiêm xà đởm (mật trăn).
Xuân châu, Phong châu, Lang châu: đều có Thạch hộc.
Ân châu: Nhiêm xà đởm.
Quế châu: Hoạt thạch, Nhiêm xà đởm.
Liễu châu: Quế tâm (phần lõi thơm của vỏ quế), Điếu chương căn.
Dung châu: Quế tâm.
Phan châu: Nhiêm xà đởm.
Giao châu (vùng Bắc Bộ Việt Nam ngày nay): Tân lang, Tam bách lượng ngân, Long nhãn, Mộc lam tử.
Phong châu (một châu khác, thuộc vùng trung du Bắc Bộ Việt Nam ngày nay): Đậu khấu.
Mã nha thạch còn có tên là Trường thạch, lại có tên là Đại nhũ, lại có tên là Ngưu não thạch, có ở huyện Lịch Thành, Tề châu.
Bàn rằng: Đã biết rằng không vật nào không phải là thuốc, lại biết nơi sản xuất, lại hái được đúng mùa, thì phải cất giữ tích trữ để dùng khi cần gấp. Không được để thời gian trôi qua vô ích, đến khi có việc mới cuống cuồng, lỡ mất điều cốt yếu, khiến người bệnh như ngọn đèn trước gió (mạng sống mong manh, sắp tắt) mà không cứu được, thật đáng buồn thay! Người học rộng nên suy nghĩ kỹ điều này, mà lo chuẩn bị sẵn.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu
Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Bàn rằng: Phàm con người, thân thể mắc bệnh thì vô cùng, mà phương thuốc chữa trị thì có hạn. Xét theo đó, lập ra thiên về phương thuốc này chỉ là tóm lấy (?) ý lớn, há có thể đạt được một phần vạn. Tạm nêu những gì đầy đủ để gợi mở cho người học đời sau. Thiên này có tất cả sáu mươi lăm mục, bao quát các loại bệnh; người khéo dùng tâm thì suy rộng từ loại này sang loại khác, việc cứu khổ cũng nhờ đó mà rộng ra. Khi gặp việc cần kê đơn, có thể dựa vào đây mà tìm lấy then chốt.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Chữa phong, mục thứ nhất (phong: theo y học cổ truyền là các bệnh do "gió" – tà khí từ bên ngoài – gây ra, như trúng gió, méo miệng, liệt nửa người, co giật, đau nhức chạy khắp người…)
Đương quy, Tần giao, Can khương, [chữ mất] bản (?), Ma hoàng, Cát căn, Tiền hồ, Tri mẫu, Thạch vi, Cẩu tích, Tỳ [chữ mất] (?), Đỗ hành, Bạch vi, Bạch chỉ, [chữ mất] nhĩ (?), Nữ uy, Cát cánh, Đại kích, Ô đầu, Ô uế, Phụ tử, Trắc tử, Thiên hùng, Trịch trục, Nhân vu, Quán chúng, Bạch cập, Sóc [chữ mất] (?), [chữ mất] như (?), Quỷ tiễn, Từ thạch, Thạch cao, Thiên môn đông, Uy nhuy, Bạch truật, Xương bồ, Trạch tả, Thự dự, Cúc hoa, Tế tân, Độc hoạt, Thăng ma, Am [chữ mất] (?), Ý dĩ, Ba kích thiên, Tùng diệp (lá thông), Tùng tiết (mắt thông), Thạch nam, Thục tiêu, Mãng thảo, Phòng phong, Vương bất lưu hành, Khung [chữ mất] (?), Hoàng [chữ mất] (?), Đỗ nhược, Tân di, Mẫu kinh tử, Ngũ gia bì, Mộc lan, Câu kỷ, Trúc diệp, Hậu phác, Tùng thực, Tần bì, Mẫu đơn bì, Phòng kỷ, Tần tiêu, Nữ uyển, Trạch lan, Trúc lịch (nước nhựa tre hơ lửa), Sơn thù du, Ngô thù du, Tật lê tử, Tằng thanh, [chữ mất] thạch (?), Đại giả.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Thấp tý, lưng và cột sống, mục thứ hai (thấp tý: bệnh tê, đau, nặng nề ở khớp và cơ do khí ẩm thấp làm tắc nghẽn khí huyết)
Bạch giao, A giao, Lộc nhung, Lộc giác, Lộc chi, Kê đầu, Mạn kinh, Trúc lịch, Nhục thung dung, Phòng phong, Khung [chữ mất] (?), Cảnh thiên, Đan sâm, Lạc thạch, Thiên tuế [chữ mất] trấp (nước cốt …) (?), Vương bất lưu hành, Sơn anh mộc trấp (nhựa cây anh đào núi), Xà sàng, Lậu lô, Thiến căn, Phi liêm, [chữ mất] thạch (?), Cát cánh, Nguyên hoa, Toàn phúc hoa, Phụ tử, Trắc tử, Thiên hùng, Trịch trục, Nhân vu, Đương quy, Tần giao, Thược dược, Can khương, Cát căn, Thạch long nhuế, Cẩu tích, Tỳ [chữ mất] (?), Bạt [chữ mất] (?), Bại tương, [chữ mất] nhĩ (?), Bạch tiển, Lễ thực, Thanh [chữ mất] (?), Đại đậu quyển (mầm đậu nành phơi khô), Thạch nam, Thục tiêu, Mạn kinh, Tạo giáp, Thiên môn đông, Bạch truật, Uy nhuy, Can địa hoàng, Xương bồ, Trạch tả, Cúc hoa, Thự dự, Thạch hộc, Ngưu tất, Tế tân, Sài hồ, Ý dĩ, Xa tiền tử, Bá tử nhân, Tích [chữ mất] (?), Sóc [chữ mất] (?), Quế tâm, Đỗ trọng, Can tất, Ngũ gia bì, Toan táo, Câu kỷ, Tùng tử, Tang thượng ký sinh, Tục đoạn, Thiên danh tinh.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Co quắp, chân tay yếu kéo lê (?), mục thứ ba
Tần giao, [chữ mất] bản (?), Cẩu tích, Tỳ [chữ mất] (?), Thông thảo, Thạch nam, Phòng phong, Khung [chữ mất] (?), Tục đoạn, Thiên môn đông, Nữ uy, Can địa hoàng, Thạch hộc, Ngưu tất, Ý dĩ, Thỏ ty, Đỗ trọng, Can tất, Kinh tử, Câu kỷ, Đại đậu quyển, Thiên hùng, Phụ tử, Dã cát, Sóc [chữ mất] (?).
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Thân thể ngứa ngáy, mục thứ tư
Thanh lang [chữ mất] (?), Đoán thạch, Đan sa, Hùng hoàng, Thủy ngân, Lưu hoàng, Nha tử, Bạch cập, Thiết lạc, Chỉ thực, Tật lê tử, Mãng thảo, Liễu hoa, Thục dương tuyền, Thủy bình, Phòng phong, [chữ mất] như (?), Dương đề, Tẫn thảo, Bại tương, Lê lô, Thanh tương, Thanh hao, Dương giác (sừng dê), Thiền thoái, Tần giao, Thiên thử thỉ (phân dơi).
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Kinh giản, mục thứ năm (kinh giản: chứng hay giật mình hoảng sợ và lên cơn co giật, ngã ra, sùi bọt mép như động kinh, thường gặp ở trẻ em)
Duyên đan, Tử thạch anh, Bạch thạch chi, Tần bì, Ngân tiết, Huyền thạch, Thiết tinh, Câu đằng, Khoản đông hoa, Mẫu đơn bì, Bạch tiển bì, Tử uyển, Nữ uyển, Bá tử nhân, Phục linh, Phục thần, Cát cánh, Nhiêu hoa, Lãng đãng tử, Xà hàm, Viễn chí, Nhân sâm, Tế tân, Phòng quỳ, Long đởm, Hạnh nhân, Long cốt, Long xỉ, Ngưu hoàng, Đầu phát (tóc), Bạch chi, Long giác, Dương xỉ (răng dê), Dương cốt (xương dê), Loạn phát (tóc rối), Ngưu xỉ (răng bò), Bạch mã hành (dương vật ngựa trắng), Bạch mã xỉ (răng ngựa trắng), Xích mã xỉ (răng ngựa đỏ), Bạch mã huyền đề (móng thừa ở chân ngựa trắng), Lộc nhung, Mẫu cẩu xỉ (răng chó đực), Đồn noãn, Hồ ngũ tạng (năm tạng của cáo), Thạch mật (mật ong làm tổ trong hốc đá), Hải cáp, Trá thiền, Lộ phong phòng, Bạch cương tàm (con tằm chết cứng), Xà thoái, Tước úng (kén sâu róm trên cành cây), Xà hoàng, Thử phụ (con mọt ẩm), Khương lang (bọ hung), Lục súc mao đề giáp.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Quỷ mị, mục thứ sáu (quỷ mị: các chứng bệnh người xưa cho là do ma quỷ, tà ma gây ra, như mê man, nói nhảm, hoảng loạn, mơ thấy ma quỷ…)
Đại giả, Phấn tích (bột chì trắng), Kim nha, Vệ mâu, Xích tiễn, Đồng kính tỵ, Thăng ma, Ngưu hoàng, Thanh mộc hương, Lam thực, Mi vu, Từ trường khanh, Vân thực, Hoàng hoàn, Ly cốt, Thát can, Đào hoa, Đào kiêu, Ngô công, Xà đởm, Đình trưởng (một loài sâu cánh cứng có độc), Nguyên thanh, Ban miêu, Thạch trường sinh, Lang độc, Quỷ cữu, Thương lục, Trịch trục, Bạch cập, Dã cát, Hổ phách, Lục súc mao đề giáp.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Cổ độc, mục thứ bảy (cổ độc: chứng trúng độc "cổ" – thứ độc người xưa luyện từ sâu bọ, rắn rết để hại người – gây đau bụng, trướng bụng, nôn ra máu, gầy mòn…)
Phương giải thạch, Đại giả, Kim nha, Vệ mâu, Xích tiễn, Từ trường khanh, Thăng ma, Qua đế, Lôi hoàn, Tử uyển, Hoàng hoàn, Thanh mộc hương, Ba đậu, Xạ hương, Cảnh thiên, (Nhương) hà (?), Tê giác (sừng tê), Linh dương giác (sừng linh dương), Đồn noãn, Thát can, Hồ hành (dương vật cáo), Quán cốt (xương chim cò quắm), Phong phòng (tổ ong), Hồ yến thỉ (phân chim én), Giao bì (da cá mập), Bạch cảnh khâu dẫn, Xà thoái, Ngô công, Ban miêu, Nguyên thanh, Nguyên hoa, Lê lô, Dã cát, Phỉ tử, Trư linh, Bại cổ bì (da trống rách cũ), Tang đình trưởng (?), Lục súc mao đề giáp.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Đàm thực, mục thứ tám (đàm thực: đờm dãi ứ đọng kết lại trong người, gây đầy tức, nôn ợ)
Đạm trúc diệp, Chỉ thực, Ngô thù du, Hậu phác, Hồ tiêu, Tân lang nhân, Lai phục (củ cải), Phục linh, Hằng sơn, Tùng la, Toàn phúc hoa, Đại hoàng, Nguyên hoa, Nhiêu hoa, Bán hạ, Ô đầu, Hoàng cầm, Tiền hồ, Ba đậu, Sài hồ, Bạch truật, Tế tân, Phác tiêu, Mang tiêu.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Cố lãnh, tích tụ, đau bụng, ruột cứng, mục thứ chín (cố lãnh: khí lạnh tích lâu ngày trong bụng; tích tụ: khối u cục kết lại trong bụng)
[Chữ mất] thạch (?), Hùng hoàng, Ân nghiệt, Hậu phác, Đặc sinh [chữ mất] thạch (?), Tằng thanh, Nhung diêm, Lưu hoàng, Dương khởi thạch, Thạch cao, Lý thạch, Cao lương khương, Phác tiêu, Nguyên hoa, Cát cánh, Ngô thù du, Đình lịch, Toàn phúc hoa, Mạch môn đông, Thái nhất dư lương, Trạch tả, Phục linh, Nhân sâm, Sài hồ, Tật lê, [chữ mất] khuẩn (?), Phòng quỳ, Mẫu đơn, Nhiêu hoa, Hải tảo, Nhục thung dung, Đan sâm, Ba kích thiên, Mãng thảo, Thược dược, Ô đầu, Ma hoàng, Bối mẫu, Can khương, Huyền sâm, Khổ sâm, [chữ mất] như (?), Lang độc, Đại hoàng.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Đau bụng, trướng đầy, nôn mửa, mục thứ mười
Hậu phác, Trúc nhự (lớp vỏ xanh cạo từ thân tre), Chỉ thực, Ngô thù du, Tân lang, Cát căn, Tang bạch bì (vỏ trắng rễ dâu), Tùng la, Quất bì, Đại hoàng, Cát cánh, Cam toại, Can khương, Đại kích, Lê lô, Bán hạ, Hằng sơn, Phác tiêu, Sinh khương, [chữ mất] bản (?), A giao, Vũ dư lương, Nhân sâm, Nhung diêm.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Ngực sườn đầy tức, mục thứ mười một
Phương giải thạch, Lan thảo, Đỗ nhược, Sa thảo, Trúc diệp, Hậu phác, Chỉ thực, Can khương, Tiền hồ, Huyền sâm, Tử uyển, Câu kỷ, Cát cánh, Nhiêu hoa, Phục linh, Nguyên hoa, Toàn phúc hoa, Xạ can, Ô đầu, Bán hạ, Hằng sơn, Nhân sâm, Cúc hoa, Tế tân, Sài hồ.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Bổ ngũ tạng, mục thứ mười hai (ngũ tạng: năm cơ quan chính theo y học cổ truyền là tâm, can, tỳ, phế, thận – tức tim, gan, lá lách và bộ máy tiêu hóa, phổi, thận)
Bạch thạch chi, Ngũ thạch chi, Hổ phách, Tử uyển, Thạch vi, Đại hoàng, Cát cánh, Thạch mật, Long cốt, Ngưu tủy (tủy bò), Lộc nhục (thịt hươu), Nga nhục (thịt ngỗng), Can tất, Bá tử nhân, Nữ trinh, Ngân tiết, Sa sâm, Toan táo, Ngũ vị tử, Chỉ thực, Sơn thù du, Mạch môn đông, Can địa hoàng, Xương bồ, Trạch tả, Thự dự, Nhân sâm, Thạch hộc, Tế tân, Tích [chữ mất] (?), Long đởm, Ba kích thiên, Mẫu đơn, Cửu (hẹ), Bối mẫu, Vu tinh (củ cải tròn), Thông bạch (củ hành trắng), (Phúc) bồn (?), Đương quy, Chung nhũ, Huyền sâm, Khổ sâm.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Ích khí, mục thứ mười ba (ích khí: bồi bổ "khí" – tức sinh lực, nguyên khí nuôi sống và vận hành cơ thể)
Ngọc tuyền, Chung nhũ, Ngũ thạch chi, Bạch thạch anh, Bá tử nhân, Bá diệp, Lan thảo, Tục đoạn, Nhân trần, Hoàng [chữ mất] (?), Phi liêm, Doanh thực, Ngũ vị tử, Toàn hoa, Trạch tả, Thự dự, Ba kích thiên, Đại táo, Mẫu mông, Thanh [chữ mất] (?), Ô ma (vừng đen), Chỉ thực, Xích tiễn, Vu thanh tử, Thái (?), Bồ đào, Phúc bồn tử, Thược dược, Tử thảo, Dâm dương hoắc, Dương nhục (thịt dê), Tang phiêu tiêu, Ngưu tủy, Lạp (sáp ong), Ngưu nhục (thịt bò), Lộc nhung, Lộc giác, Mi giác, Trư đỗ (dạ dày lợn), Vân mẫu phấn (bột vân mẫu), Thố thỉ (phân thỏ), Thố nhục (thịt thỏ), Nhung diêm, Thạch mật.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Làm mạnh âm dương, bổ tinh khí, mục thứ mười bốn (âm dương ở đây chỉ chức năng sinh dục của nam và nữ; tinh khí: tinh – chất tinh túy nuôi sự sống và sinh sản, gồm cả tinh dịch – cùng với khí)
Dương thận (thận dê), Ngưu thận (thận bò), Nhục thung dung, Bồng [chữ mất] (?), Từ thạch, Lý thạch, Địa phu tử, Quyết minh tử, Đỗ nhược, Bạch cức, Xà sàng tử, Thiến căn, Hắc thạch chi, Ngũ vị tử, Thiên hùng, Phụ tử, Quát lâu, Huyền sâm, Thạch vi, Thạch long nhuế, Bạch vi, Tỳ [chữ mất] (?), Tử sâm, Mạch môn đông, Viễn chí, Tiểu thảo, Thự dự, Thạch hộc, Ngưu tất, Quyển bá, Tế tân, Sài hồ, Xa tiền tử, Sung úy tử, Thỏ ty tử, Ba kích thiên, Phục linh, Câu kỷ, Đỗ trọng, Đan sa, Biển thanh, Vân mẫu, Hoạt thạch, Chung nhũ.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Bổ xương và tủy, mục thứ mười lăm
Ngũ thạch chi, Can tất, Kim tiết, Can địa hoàng, Phòng quỳ, Thỏ ty tử, Ô ma, Thiên môn đông, Thanh [chữ mất] (?), Bối mẫu, Dâm dương hoắc, Phụ tử, Thiên hùng, Dương thận, Linh dương giác, Từ thạch.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Làm đầy da thịt, mục thứ mười sáu
[Chữ mất] bản (?), Thiên môn đông, Đương quy, Bạch mã hành, Tang thượng ký sinh, Đông quỳ tử, Bạch chỉ, Lễ thực, Viên y, Mạch môn đông, Ma nhân (hạt gai dầu), Can địa hoàng, Trạch tả, Thự dự, Thỏ ty tử, Thạch hộc, Cam thảo, Nữ trinh tử, Ngũ gia bì, Chỉ thực, Hồ ma (vừng), Ngọc tuyền, Từ thạch, Xích thạch chi, Hậu phác, Bồ đào, Xích tiễn, Ngũ vị tử, Toan táo nhân.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Làm vững gân xương, mục thứ mười bảy
Ngọc tuyền, Vân mẫu, Đỗ trọng, Can tất, Câu kỷ, Lưu hoàng, Mạn kinh, Lạc thạch, Từ thạch, Nhung diêm, Tục đoạn, Ô ma, Kim tiết, Ngũ gia bì, Toan táo nhân.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Bộ phận sinh dục ẩm ướt, ngứa ngáy, mục thứ mười tám
Mộc lan, Hòe bì (vỏ cây hòe), Ngũ gia bì, Đỗ trọng, Xà sàng tử, Lậu lô, Phi liêm, Dương khởi thạch.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Tiêu khát, mục thứ mười chín (tiêu khát: bệnh khát nhiều, uống nhiều, ăn nhiều, tiểu nhiều mà người gầy sút, gần với bệnh tiểu đường ngày nay)
Tằng thanh, Hoạt thạch, Tử thạch anh, Bạch thạch anh, Ngưng thủy thạch, Đan sa, Thạch cao, Lý thạch, Trúc duẩn (măng tre), Tang bạch bì, Câu kỷ căn (rễ câu kỷ), Tùng chi, Phục linh, Mã nhũ (sữa ngựa), Thố cốt (xương thỏ), Tử sâm, Xích tiểu đậu (đậu đỏ), Đại mạch (lúa mạch), Tiểu mạch (lúa mì), Trạch tả, Lai phục, Nhân sâm, Mạch môn đông, Hủ tỳ, Túc mễ (gạo kê), Thanh lương (kê xanh), Cam thảo, Mẫu lệ, Trư đỗ, Kê thỉ bạch (phần trắng trong phân gà), Vân thực, Hoàng liên, [chữ mất] thạch (?), Quát lâu, Cát căn, Huyền (sâm) (?), Khổ sâm, Mao căn, Trúc căn (rễ tre), Trường thạch, Tri mẫu, Cô căn, Sinh cát trấp (nước cốt sắn dây tươi), Vương qua, Đông qua (bí đao), Thủy bình, Dương lạc (váng sữa dê).
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Giúp tiêu hóa thức ăn, mục thứ hai mươi
Bạch truật, Cát cánh, Đại hoàng, Hoàng cầm, Đại đậu tiết (bột đậu nành, rang), Mạch [chữ mất] (có lẽ là mạch nha) (?), Tạo giáp, Lai phục căn (củ cải), Mạch môn đông, Ngô thù du, Tân lang, Quất bì, Tiểu toán (tỏi nhỏ), Hậu phác, Khổ sâm.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Lâm bế, mục thứ hai mươi mốt (lâm bế: đi tiểu khó, buốt, nhỏ giọt hoặc bí hẳn)
Ngọc tuyền, Thạch đởm, Mang tiêu, Phục linh, Hổ phách, Thạch yến, Cù mạch, Hồ yến thỉ, Mao căn, Lý ngư xỉ (răng cá chép), Phát bì (tóc cắt) (?), Loạn phát, Đầu cấu (ghét bẩn trên da đầu).
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Làm thông tiểu tiện, mục thứ hai mươi hai
Tiêu thạch, Hoạt thạch, Tử sâm, Quát lâu, Bách hợp, Bạch thạch chi, Hải tảo, Du bì, Địa phu tử, Sơn thù du, Bồ hoàng, Cức nhân, Thiên môn đông, Xa tiền tử, Ma tử nhân, Xích tiểu đậu, Úc lý nhân, Đông qua, Đông quỳ tử, Khiên ngưu tử, Mao căn, [chữ mất] thảo (?), Kiền niệu (nước tiểu bò thiến), Quất bì, Luyện thực, Trường thạch, Thiên danh tinh, Khổ sâm, Nhân trần, Tần giao.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Cầm tiểu tiện (chữa đi tiểu quá nhiều), mục thứ hai mươi ba
Xích thạch chi, Duyên đan, Phấn tích, Xương bồ, Vương qua, Quát lâu, Bạt [chữ mất] (?), Mẫu lệ, Cô căn, Lô căn, Kê trường thảo, Long cốt, Lộc nhung, Lộc giác, Kê [chữ mất] (?), Sơn thù du.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Làm sáng mắt, mục thứ hai mươi bốn
Ngọc tuyền, Đan sa, Không thanh, Tử bối, Huỳnh hỏa (đom đóm), Bối xỉ, Mã kha, Thạch đởm, Chung nhũ, [chữ mất] thạch (?), Ngũ thạch chi, Lỗ kiềm, Nhung diêm, Lý thạch, Đặc sinh [chữ mất] thạch (?), Mạn kinh tử, Tang thầm tử (quả dâu chín), Hòe tử, Nhuy nhân, Địa phu tử, Thiết tinh, Trường thạch, Hoàng liên, Cảnh thiên hoa, Hương bồ, Quyết minh tử, Phi liêm, Đỗ nhược, Chỉ thực, Tần giao, Hợp hoan, Tần tiêu, Cức nhân, Nhân sâm, Tế tân, Thi thực, Thỏ ty tử, Sung úy tử, Tích [chữ mất] (?), Ô ma, Tề tử (hạt rau tề), Vu tinh tử (hạt củ cải tròn), Liệu tử (hạt rau răm), Thông tử (hạt hành), Tiền hồ, Huyền sâm, Cù mạch, Thạch quyết minh (vỏ bào ngư), Thạch long nhuế, Linh dương giác, Dương giác, Ngưu đởm (mật bò), Thố can, Cẩu tích.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Cầm chảy nước mắt, mục thứ hai mươi lăm
Không thanh, Tằng thanh, Mạn kinh, Nhuy nhân, Lục diêm, Khổ sâm, Bạch chỉ, Đỗ nhược, Cúc hoa, Loan hoa, Tích [chữ mất] (?), Tạo giáp, Khung [chữ mất] (?), Quyết minh tử, Bạch truật.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Mắt đỏ, đau, mục thứ hai mươi sáu
Không thanh, Xa tiền tử, Tằng thanh, Thạch đởm, Phàn thạch, Nhung diêm, Tích [chữ mất] (?), Nhuy nhân, Tề tử, Loan hoa, Lý ngư đởm (mật cá chép), Bá mộc, Thạch diêm, Uy nhuy, Quyết minh tử.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Bổ ích gan mật, mục thứ hai mươi bảy
Không thanh, Tằng thanh, [chữ mất] thạch (?), Toan táo nhân, Tế tân, Long đởm, Khổ sâm, Tề thái (rau tề), Hoàng liên.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Bồi bổ tâm khí, mục thứ hai mươi tám (tâm khí: khí của tạng tâm – tim, theo y học cổ truyền còn làm chủ thần trí)
Tử thạch anh, Viễn chí, Linh dương giác, Nhân sâm.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Bồi bổ thận khí, mục thứ hai mươi chín (thận khí: khí của tạng thận, theo y học cổ truyền làm chủ sự sinh trưởng, sinh dục, xương tủy)
Lục súc thận (thận sáu loài gia súc), Lạc thạch, Trạch tả, Thạch nam, Tỳ [chữ mất] (?), Xa tiền tử, Cẩu tích, Lật tử (hạt dẻ), Sa sâm, Bạch cức, Huyền sâm, Hắc thạch chi, Từ thạch, Cù mạch, Túc mễ, Thạch hộc, Lộc nhung.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Bổ tỳ, mục thứ ba mươi (tỳ: tạng làm chủ việc tiêu hóa, hấp thu thức ăn theo y học cổ truyền)
Đại táo, Anh đào, Cam giá (mía), Thạch mật.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Khái nghịch thượng khí, mục thứ ba mươi mốt (ho, khí đưa ngược lên gây khó thở, suyễn)
Thạch đởm, Mi vu, Thục tiêu, Khoản đông, Tang căn bạch bì, Lang độc, Trúc diệp, Nữ uyển, Bạch tiền, Ngô thù du, Bách bộ căn, Đương quy, Ma hoàng, Bối mẫu, Tử uyển, Bạch tiển bì, Nhiêu hoa, Lê lô, Ô đầu, Phụ tử, Quỷ cữu, Xạ can, Bán hạ, Thục tất, Xương bồ, Viễn chí, Cam thảo, Tế tân, Phòng quỳ, Hạnh nhân, Đào nhân (nhân hạt đào), Qua đinh (cuống dưa), [chữ mất] chi nhục (?), Mẫu lệ, Quế tâm, Bạch thạch chi, Dương phế (phổi dê), Tử thạch anh, Chung nhũ, Lưu hoàng, Tật lê, Nguyên hoa, Ngũ vị tử, Phục linh.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Hạ khí, mục thứ ba mươi hai (hạ khí: làm cho khí đang nghịch lên đi xuống, chữa nấc, ợ, đầy tức, suyễn)
Duyên đan, Mai thực, Xà sàng tử, Thạch vi, Thủy tô, Trúc diệp, Tô tử, Bạc hà, Tật lê, Tần địch lê, Cam thảo, Thạch hộc, Tế tân, Mẫu kinh, Tỳ bà diệp, Cam giá, Thự dự, Mã nhục (thịt ngựa), Bạch thạch anh, Lộc nhung, Hạnh nhân, Thạch cao, Quất bì, Chung nhũ, Vân mẫu, Thạch (?), Hồ tiêu.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Hoắc loạn, chuyển cân, mục thứ ba mươi ba (hoắc loạn: bệnh vừa nôn mửa vừa tiêu chảy dữ dội cùng lúc; chuyển cân: chuột rút, gân co thắt)
Mộc qua, Kê thỉ bạch, Can khương, Phụ tử, Cù mạch, Nữ uy, Hương nhu, Biển đậu (đậu ván), Bạc hà, Quất bì, Nhân sâm, Quế tâm, Bạch truật, Hậu phác.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Trường trĩ, mục thứ ba mươi bốn (trĩ ở hậu môn, ruột già, thường đi ngoài ra máu)
Thạch đởm, Tiêu thạch, Đan sa, Ngũ thạch chi, Thủy ngân, Hùng hoàng, Ân nghiệt, Thạch lưu hoàng, Khổng công nghiệt, Từ thạch, Bá mộc, Hòe tử, Đồng bì (vỏ cây ngô đồng), Phi liêm, Bại tương, Lộ phong phòng, Man lê ngư, Xà thoát bì (xác rắn lột), Lễ ngư, [chữ mất] bì (có lẽ là Vị bì – da nhím) (?), Miết giáp, Trư hậu túc huyền đề (móng thừa ở chân sau lợn).
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Thử lậu và trĩ, mục thứ ba mươi lăm (thử lậu: tràng nhạc, hạch nổi thành chuỗi ở cổ, vỡ mủ thành lỗ rò lâu lành)
Hoàng [chữ mất] (?), Tục đoạn, Liên kiều, Hạ khô thảo, Vương bất lưu hành, Thử vĩ thảo, [chữ mất] súc (?), Thông thảo, Lang độc, Bại tương, Đồng diệp (lá ngô đồng), Cập kỷ, Xà hàm thảo, Trắc tử, Địa du, Vương qua, Côn bố, Mẫu lệ, Lễ ngư, Lộ phong phòng, Văn cáp, Quy giáp, [chữ mất] bì (?), Miết giáp, Nhiêm xà đởm, Xà thoát bì, Ban miêu, Hổ cốt, Địa đởm, Trư huyền đề, Ngũ thạch chi, Lăng lý giáp.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Tam trùng, mục thứ ba mươi sáu (tam trùng: ba loại giun sán ký sinh trong ruột – giun dài, giun đỏ và giun kim)
Phấn tích, Tử bạch bì (vỏ trắng cây tử), Sơn thù du, Tân lang, Vệ mâu, Vu di, Thiên môn đông, Thiên danh tinh, Tang bạch bì, Can tất, Mạn kinh, Khổ sâm, Mi vu, Lôi hoàn, Đặc sinh [chữ mất] thạch (?), Luyện thực, Hiện thực, Xạ hương, Thông thảo, Bạch cảnh khâu dẫn, Đào nhân, Đào hoa, Liên kiều, Quán chúng, Hạc sắt, [chữ mất] súc (?), Thanh đồng (?), [chữ mất] lô (?), Nha tử, Phỉ thực, Hộc bì, Ý dĩ căn.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Bệnh hạ bộ, mục thứ ba mươi bảy (bệnh vùng hậu môn và bộ phận sinh dục, nhất là chứng lở loét do trùng ăn ở hậu môn)
Thạch lưu hoàng, Hùng hoàng, Thư hoàng, Khổ sâm, Ngải diệp, Đại toán (tỏi), Diêm (muối), Mã tiên thảo, Nhiêm xà đởm.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Băng trung, hạ huyết, mục thứ ba mươi tám (băng trung: phụ nữ ra huyết ồ ạt ở đường sinh dục ngoài kỳ kinh; hạ huyết: ra máu ở phần dưới)
Bạch từ tiết (vụn sứ trắng), Phục long can, Bại thuyền như, Thanh thạch chi, Vệ mâu, Đào mao (lông tơ trên quả đào), Tử uy (hoa lăng tiêu), Bá mộc, Đương quy, Tang thượng ký sinh, Bạch liễm, Mao căn, Mẫu cẩu xỉ, Ngọc tuyền, Lý ngư cốt (xương cá chép), Bạch cương (tàm), Long cốt, Bạch giao, A giao, Ngưu giác tai (lõi xương trong sừng bò), Dương khởi thạch, Địa du, Sinh địa (hoàng), Thiến căn, Bạch chỉ, Ngải diệp, Cảnh thiên hoa, Ô tặc ngư cốt (mai mực), Tiểu mạch, Tiểu kế căn.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Phụ nữ huyết bế (tắc kinh, mất kinh), mục thứ ba mươi chín
Đồng kính tỵ, Đồng nỗ nha, Đào nhân, Mao căn, Ô tặc ngư cốt, Bạch chỉ, Quát lâu, Đại hoàng, Tang phiêu tiêu, Ngưu giác, Tề (tào) (con sùng) (?), Manh trùng, [chữ mất] trùng (?), Thủy điệt, Khung [chữ mất] (?), [chữ mất] tử (?), Dương khởi thạch, Tử uy, Hoàng cầm, Ba đậu, Ngưu tất, Cù mạch, Đương (quy).
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Phụ nữ hàn nhiệt, sán hà, lậu hạ, mục thứ bốn mươi (hàn nhiệt: lúc rét lúc nóng; sán hà: khối u cục, cơn đau kết ở bụng dưới; lậu hạ: ra huyết rỉ rả không dứt)
Bạch ác, Can tất, Thung dung, Hoàng [chữ mất] (?), Xà sàng tử, Vũ dư lương, Dương khởi thạch, Tần tiêu.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Đẻ khó, nhau thai không ra, mục thứ bốn mươi mốt
Đại giả, Thạch yến, Đông quỳ tử, Cung nỗ huyền, Hoạt thạch, Trá thiền, Trạch tả, Tục đoạn, Dương giác, Vương bất lưu hành.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Phụ nữ âm hộ lạnh, sưng đau, mục thứ bốn mươi hai
Tùng la, Bạch tiển bì, Quyển bá.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Âm thực sang (lở loét ăn mòn ở bộ phận sinh dục), mục thứ bốn mươi ba
Thổ âm nghiệt, [chữ mất] súc (?), Ngũ gia bì, Hắc thạch chi, Phàn thạch, Bá mộc, Đồng diệp, [chữ mất] thạch (?), Thạch đởm, Hà mô, Quy giáp, Hồ hành.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Thương hàn, ôn dịch, mục thứ bốn mươi bốn (thương hàn: các bệnh sốt cấp do cảm phải khí lạnh từ bên ngoài; ôn dịch: bệnh dịch sốt nóng lây lan thành dịch)
Tê giác tiết (vụn sừng tê), Linh dương giác, Từ trường khanh, Ma hoàng, Tiền hồ, Sinh cát trấp, Cát căn, Đại thanh, Quát lâu, Sài hồ, Thanh mộc hương, Ngô lam, Bối mẫu, Huyền sâm, Bạch vi, Tri mẫu, Quế tâm, Thược dược.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Hay quên, mục thứ bốn mươi lăm
Viễn chí, Xương bồ, Nhân sâm, Phục thần, Thi thực, [chữ mất] như (?), Bạch mã tâm (tim ngựa trắng), Long đởm, Quy giáp, Thông thảo.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Thông cửu khiếu, mục thứ bốn mươi sáu (cửu khiếu: chín lỗ trên cơ thể – hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng, lỗ tiểu và hậu môn)
Đại táo, Giới tử (hạt cải), Viễn chí, Xương bồ, Tế tân, Mạn kinh.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Bệnh lỵ ở phần dưới, mục thứ bốn mươi bảy (lỵ: đi ngoài nhiều lần, phân có máu mũi, đau quặn, mót rặn)
Phỉ thực, Long cốt, Thử vĩ thảo, Doanh thực, Hoàng liên, Hoàng cầm, Can khương, Phụ tử, Thương mễ (gạo cũ để lâu trong kho), Thục tiêu, Ngũ thạch chi, Vô thực tử, Hộc nhược, Địa du, Long đởm, Hoàng bá.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Hư tổn, tả tinh, mục thứ bốn mươi tám (hư tổn: cơ thể suy kiệt, hao mòn; tả tinh: di tinh, tinh dịch tự chảy ra)
Bạch cức, Cửu tử (hạt hẹ), Lộc nhung, Sơn thù du, Trạch tả, Thỏ ty tử, Mẫu lệ, Bạch long cốt.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Nước bọt dính như keo và khạc ra máu, mục thứ bốn mươi chín
Tử uyển, Tử sâm, Toàn phúc hoa, Ma hoàng, Phục linh, Quế tâm, Hòe tử, Khung [chữ mất] (?), Can khương, Xạ can, Tiểu mạch.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Thổ huyết (nôn ra máu), mục thứ năm mươi
Nhung diêm, Bá diệp, Thủy tô, Bại thuyền như, Sinh địa hoàng trấp (nước cốt sinh địa tươi), Trúc nhự, Tề tào (con sùng), Ngải diệp, Bạch giao, Đại tiểu kế căn (rễ đại kế và tiểu kế), Linh dương giác, Mã thỉ (phân ngựa).
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Hạ huyết (đi ngoài ra máu), mục thứ năm mươi mốt
Bạch từ tiết, Phục long can, Bá diệp, Thanh dương chi (mỡ dê xanh), Ngải diệp, Ngũ thạch chi, Xích tiễn, Thiên danh tinh, Bồ hoàng, Sinh địa hoàng, Hoàng cầm, Thiến căn, Bại thuyền như, Thủy tô, Bạch giao, Mã thỉ, Hộc mạch (gân lá cây hộc) (?).
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Nục huyết (chảy máu cam), mục thứ năm mươi hai
Loạn phát hôi (tro tóc), Thủy tô, Tử sâm, Bá diệp, Vương bất lưu hành, Sinh địa hoàng trấp.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Niệu huyết (đái ra máu), mục thứ năm mươi ba
Long cốt, Nhung diêm, Lộc nhung, Thông thế trấp (nhớt trong cọng hành).
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Điếc tai, mục thứ năm mươi bốn
Từ thạch, Xương bồ, Sơn thù du, Ô kê chi (mỡ gà đen), Nga chi (mỡ ngỗng), Thông thảo, Vương qua.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Cầm mồ hôi, mục thứ năm mươi lăm
Mẫu lệ, Long cốt, Bá thực (hạt trắc bá), Vệ mâu.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Làm ra mồ hôi, mục thứ năm mươi sáu
Sơn thù du, Tế tân, Thạch cao, Thục tiêu, Can khương, Thông bạch tu (rễ chùm hành trắng), Quế tâm, Cát căn, Ma hoàng.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Làm chắc răng, mục thứ năm mươi bảy
Tang thượng ký sinh, Hương bồ, Mạn kinh, Tần tiêu, Thục tiêu, Thử lý căn, Nhung diêm.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Ung thũng, mục thứ năm mươi tám (ung thũng: mụn nhọt sưng to, nóng đỏ, làm mủ)
Doanh thực, Phi liêm, Tật lê tử, Bạch cức, Vương bất lưu hành, Mộc lan bì, Lạc thạch, Tử thạch anh, Ngũ thạch chi, Từ thạch, Thược dược, Phòng kỷ, Trạch lan, Đại toán, Liên kiều, Hoàng [chữ mất] (?), Bạch liễm, Khổ sâm, Bại tương, Thông thảo, Vương qua.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Ác sang, mục thứ năm mươi chín (ác sang: mụn lở độc, loét lan rộng, lâu lành)
Bạch cập, [chữ mất] lô (?), Xà hàm, Thanh tương, Nha tử, Lang độc, Doanh thực, Hoàng cầm, Đương quy, Khổ sâm, Tỳ [chữ mất] (?), Thư hoàng, Tùng chi, Lậu lô, Cập kỷ, Thông thảo, Địa du, Thục dương tuyền.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Nóng quá độ, thở suyễn, miệng lưỡi khô khốc, mục thứ sáu mươi
Thạch cao, Thạch mật, Mạch môn đông, Quát lâu, Lạc thạch, Hạnh nhân, Phục linh, Tùng chi, Tử uyển, Khoản đông, Mai tử, Đại hoàng, Cam thảo.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Làm thông huyết mạch (giúp máu lưu thông trong mạch), mục thứ sáu mươi mốt
Ngọc tuyền, Đan sa, Không thanh, Trường thạch, Mang tiêu, Can địa hoàng, Nhân sâm, Cam thảo, Thông thảo, Thược dược, Quế tâm, Thục tiêu, Ma tử.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Mất hồn phách, mục thứ sáu mươi hai (hồn phách: phần tinh thần của con người; mất hồn phách là tinh thần hoảng hốt, không yên, như mất hồn vía)
Ngọc tuyền, Đan sa, Tử thạch anh, Phục thần, Hổ phách, Long cốt, Nhân sâm, Ngưu hoàng.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Làm đẹp da mặt, mục thứ sáu mươi ba
Bạch qua tử, Hùng hoàng, Đan sa, Lạc quỳ tử (hạt mồng tơi), Lộc tủy (tủy hươu), Khuẩn quế, Toàn phúc hoa, Xạ hương, Qua lâu.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Lở miệng, mục thứ sáu mươi bốn
Hắc thạch chi, Can địa hoàng, Hoàng liên, Long đởm, Đại thanh, Thăng ma, Bá mộc, Tiểu bá, Khổ trúc diệp (lá tre đắng), Lạc (sữa đặc), Tô, Thị (đậu xị), Thạch mật.
Quyển thứ nhất · Dược lục toản yếu — Dùng thuốc và kê đơn, thiên thứ tư
Chân yếu, đau, lạnh, mục thứ sáu mươi lăm
Thạch hộc, Thạch chung nhũ, Ân nghiệt, Khổng công nghiệt, Thạch lưu hoàng, Phụ tử, Thị, Đan sâm, Ngũ gia bì, Trúc lịch, Đại đậu, Thiên hùng, Trắc tử, Mộc phòng kỷ, Độc hoạt, Tùng tiết, Ngưu tất.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video