Thiên 6 — Quyển 6 — Bệnh phụ nữ (hai)

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai)

 Mục thứ nhất: Sau sinh tâm muộn (ngực tức, bứt rứt, khó chịu trong lòng)

 Gồm bốn bài thuốc.

 Chữa sau sinh tức ngực bứt rứt, mắt không mở ra được: túm một nắm tóc to bằng ngón tay ở đỉnh đầu sản phụ, bảo người kéo mạnh, mắt sẽ mở ra ngay.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ nhất: Sau sinh tức ngực bứt rứt

 Bài "đơn hành linh dương giác tán" (bột sừng linh dương dùng một vị; "tán" là thuốc dạng bột)

 Bài chữa sau sinh tức ngực bứt rứt do huyết khí xông ngược lên (máu và khí trong người dồn ngược lên trên): linh dương giác (sừng linh dương) — một chiếc, đốt thành tro.

 Một vị trên, giã rồi rây thành bột, uống với nước dòng chảy về hướng đông, mỗi lần một phương thốn chủy (thìa đong thuốc bột hình vuông, mỗi cạnh một tấc; lượng bột đầy thìa ấy là một liều). Nếu chưa khỏi thì chốc lát uống lần nữa, uống đến khi khỏi thì thôi.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ nhất: Sau sinh tức ngực bứt rứt

 Bài "đơn hành dương giác tán" (bột sừng dê dùng một vị)

 Bài chữa sau sinh tức ngực bứt rứt: sừng dê, đốt thành tro.

 Một vị trên, giã rây thành bột, uống với rượu ấm mỗi lần một phương thốn chủy. Nếu chưa khỏi thì chốc lát uống lần nữa, uống đến khi khỏi thì thôi. Bài này cũng chữa đẻ khó.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ nhất: Sau sinh tức ngực bứt rứt

 Bài "đơn hành sinh xích tiểu đậu tán" (bột đậu đỏ hạt nhỏ để sống, dùng một vị)

 Bài chủ trị sau sinh tức ngực bứt rứt: xích tiểu đậu (đậu đỏ hạt nhỏ), một vị. Giã rây thành bột, uống với nước dòng chảy về hướng đông, mỗi lần một phương thốn chủy. Chưa khỏi thì chốc lát uống lần nữa, sẽ khỏi.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai)

 Mục thứ hai: Sau sinh hư phiền (cơ thể suy yếu sinh ra bứt rứt, nóng nảy trong lòng)

 Gồm mười ba bài thuốc.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ hai: Sau sinh hư phiền

 Bài "giới bạch thang" (thuốc sắc củ kiệu; "thang" là thuốc nước sắc)

 Bài chữa sau sinh trong ngực nóng bức bứt rứt, khí nghịch (khí đi ngược lên gây nôn ọe, ho, khó thở): giới bạch (củ kiệu), thái nhỏ; bán hạ (củ cây bán hạ, có độc), rửa bỏ chất nhớt; nhân sâm; cam thảo (rễ cam thảo), chích (sao, nướng cho vàng); tri mẫu (thân rễ cây tri mẫu, vị thuốc làm mát) — mỗi vị hai lạng (lạng: đơn vị khối lượng, một lạng bằng hai mươi bốn thù); mạch môn đông (rễ củ cây mạch môn) — nửa thăng (thăng: đơn vị đo dung tích; mười thăng là một đấu), bỏ lõi; thạch cao (một loại đá khoáng, vị thuốc làm mát) — bốn lạng, đập vụn, gói trong bông; quát lâu (quả hoặc rễ cây qua lâu) — ba lạng.

 Tám vị trên, phủ trở (giã hoặc cắt nhỏ vị thuốc), dùng một đấu ba thăng nước, sắc còn bốn thăng, chia làm năm lần uống: ban ngày ba lần, ban đêm hai lần. Nếu nóng nhiều thì thêm thạch cao, tri mẫu mỗi vị một lạng.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ hai: Sau sinh hư phiền

 Bài "trúc căn thang" (thuốc sắc rễ tre)

 Bài chủ trị sau sinh hư phiền: rễ tre, thái nhỏ, một đấu năm thăng.

 Dùng hai đấu nước sắc vị trên còn bảy thăng, bỏ bã, cho vào hai thăng lúa mì, hai mươi quả đại táo (táo tàu), lại sắc đến khi lúa mì chín; lại cho vào một lạng cam thảo, một thăng mạch môn đông đã sao và bỏ lõi. Thuốc sắc xong thì bỏ bã, uống ấm mỗi lần năm hợp (hợp: một phần mười thăng). Chưa khỏi thì uống tiếp đến khi khỏi. Nếu bị đoản khí (hụt hơi, thở ngắn) thì uống bài này cũng rất tốt.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ hai: Sau sinh hư phiền

 Bài "nhân sâm đương quy thang"

 Bài chủ trị sau sinh bứt rứt, tức ngực, không yên: nhân sâm; đương quy (rễ cây đương quy, vị thuốc bổ máu); thược dược (rễ cây thược dược); mạch môn đông, bỏ lõi; gạo tẻ — một thăng; can địa hoàng (củ cây địa hoàng phơi khô); quế tâm (phần vỏ quế đã cạo bỏ lớp vỏ ngoài sần sùi) — mỗi vị một lạng; đại táo — hai mươi quả, bỏ hạt; lá đạm trúc (lá một loại tre nhỏ), thái nhỏ — ba thăng.

 Chín vị trên, phủ trở, dùng một đấu hai thăng nước, trước hết sắc lá tre và gạo còn tám thăng, bỏ bã, cho các vị thuốc vào sắc còn ba thăng, để nguội vừa ấm, chia ba lần uống. Nếu vẫn bứt rứt tức ngực không yên thì lấy một thăng đậu xị (đậu đen ủ lên men), dùng ba thăng nước sắc còn một thăng, uống hết, rất tốt.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ hai: Sau sinh hư phiền

 Bài "cam trúc nhự thang" (thuốc sắc tinh tre ngọt)

 Bài chủ trị sau sinh bên trong suy yếu, bứt rứt nóng nảy, hụt hơi: cam trúc nhự (lớp vỏ xanh cạo từ thân một loại tre ngọt); nhân sâm; phục linh (một loại nấm mọc ký sinh ở rễ cây thông); hoàng cầm (rễ cây hoàng cầm, vị thuốc làm mát); cam thảo, chích — mỗi vị một lạng.

 Năm vị trên, phủ trở, dùng sáu thăng nước sắc còn hai thăng, chia ba lần uống.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ hai: Sau sinh hư phiền

 Bài "tri mẫu thang"

 Bài chủ trị sau sinh lúc rét lúc nóng, khắp người nóng ấm, trong ngực bứt rứt tức nghẹn: tri mẫu — ba lạng; hoàng cầm, thược dược — mỗi vị hai lạng; quế tâm, cam thảo — mỗi vị một lạng.

 Năm vị trên, phủ trở, dùng năm thăng nước sắc còn hai thăng năm hợp, chia làm ba lần uống. (Một bài khác không dùng quế tâm mà thêm sinh địa hoàng — củ địa hoàng tươi.)

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ hai: Sau sinh hư phiền

 Bài "trúc diệp thang" (thuốc sắc lá tre)

 Bài chủ trị sau sinh trong lòng bứt rứt tức nghẹn không dứt: lá đạm trúc tươi, thái nhỏ; mạch môn đông, bỏ lõi; lúa mì — mỗi vị một thăng; đại táo — mười bốn quả, bẻ ra; phục linh, gừng tươi — mỗi vị ba lạng, thái nhỏ; cam thảo — hai lạng, chích.

 Bảy vị trên, phủ trở, dùng một đấu nước, trước hết sắc lá tre và lúa mì còn tám thăng, cho các vị thuốc vào sắc còn ba thăng, chia làm ba lần uống. Nếu trong lòng suy yếu, tim đập hồi hộp, thì thêm hai lạng nhân sâm; nếu người bệnh ăn ít, không có sức, có thể thêm năm hợp gạo tẻ trắng; nếu khí nghịch thì thêm hai lạng bán hạ.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ hai: Sau sinh hư phiền

 Bài "đạm trúc nhự thang" (thuốc sắc tinh tre đạm trúc)

 Bài chủ trị sau sinh hư phiền, đau đầu, hụt hơi như muốn chết, trong lòng rối loạn tức nghẹn, không dậy được: tinh tre đạm trúc tươi — một thăng; mạch môn đông — năm hợp, bỏ lõi; lúa mì — năm hợp; đại táo — mười bốn quả (một bài khác dùng thạch cao); gừng tươi — ba lạng, thái nhỏ (một bài khác dùng gừng khô); cam thảo, chích — một lạng.

 Sáu vị trên, phủ trở, dùng tám thăng nước sắc tinh tre và lúa mì cho cạn bớt một thăng, rồi cho các vị thuốc vào, sắc tiếp còn hai thăng, chia làm hai lần uống; người gầy yếu thì chia làm ba lần.

 Nếu có nhân sâm thì cho vào một lạng; nếu không có nhân sâm thì cho một lạng rưỡi phục linh cũng tốt. Nhân sâm và phục linh đều chữa bứt rứt tức ngực và tim hồi hộp kinh sợ, làm yên tinh thần; có thì càng tốt, không có thì cứ theo bài gốc uống một tễ, chưa khỏi thì làm thêm mà uống. Nếu khí nghịch thì thêm hai lạng bán hạ, rửa bỏ nhớt.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ hai: Sau sinh hư phiền

 Bài "đơn hành bạch khuyển cốt tán" (bột xương chó trắng dùng một vị)

 Bài chủ trị sau sinh bứt rứt tức ngực, không ăn được: lấy xương chó trắng đốt, giã rây, uống với nước mỗi lần một phương thốn chủy.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ hai: Sau sinh hư phiền

 Bài "đơn hành tiểu đậu tán" (bột đậu đỏ nhỏ dùng một vị)

 Bài chữa sau sinh bứt rứt tức ngực, không ăn được, bụng đầy do hư: hai mươi mốt hạt đậu đỏ nhỏ, đốt thành bột vụn, hòa với nước lạnh uống một lần cho hết.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ hai: Sau sinh hư phiền

 Bài "đơn hành bồ hoàng tán" (bột bồ hoàng dùng một vị)

 Bài chữa sau sinh khổ sở vì bứt rứt tức ngực: bồ hoàng (phấn hoa cây cỏ nến), một vị, hòa với nước dòng chảy về hướng đông, uống mỗi lần một phương thốn chủy, rất tốt.

 Bài chữa sau sinh hư nhiệt (nóng do cơ thể suy yếu) lúc lên lúc xuống, trong lòng ngực bứt rứt đầy tức, đau các khớp xương và đau đầu, sốt cao, cứ đến giờ bô (khoảng 3 đến 5 giờ chiều) lại nặng thêm, lại giống như bị sốt rét nhẹ: lá thục tất (lá non cây thường sơn); hoàng cầm; quế tâm; cam thảo, chích — mỗi vị một lạng; sinh địa hoàng — một cân; hoàng kỳ (rễ cây hoàng kỳ, vị thuốc bổ khí) (?), tri mẫu — mỗi vị ba lạng; thược dược — hai lạng.

 Tám vị trên, phủ trở, dùng một đấu nước, trước hết sắc địa hoàng còn bảy thăng, bỏ bã, cho các vị thuốc vào, sắc còn hai thăng năm hợp, chia ba lần uống. Thuốc này chữa chứng rét nóng mà không hại người.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ hai: Sau sinh hư phiền

 Bài "thược dược thang"

 Bài chữa sau sinh hư nhiệt, đau đầu: bạch thược dược (rễ thược dược trắng); can địa hoàng; mẫu lệ (vỏ con hàu) — mỗi vị năm lạng, sao khô; quế tâm — ba lạng.

 Bốn vị trên, phủ trở, dùng năm thăng nước sắc còn ba thăng rưỡi, chia ba lần uống. Thuốc không hại người, không độc. Cũng chữa trong bụng đau quặn gấp. Nếu khắp người phát sốt thì thêm hai lạng hoàng cầm, sốt cao sẽ hết ngay.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ hai: Sau sinh hư phiền

 Bài "lộc giác tiết thị thang" (thuốc sắc vụn sừng hươu và đậu xị)

 Bài chủ trị phụ nữ sẩy thai, máu ra chưa hết, khổ sở vì bứt rứt tức ngực: sừng hươu — mài thành vụn, một lạng; hương thị (đậu xị thơm) — một thăng rưỡi.

 Hai vị trên, dùng ba thăng nước, trước hết sắc đậu xị sôi ba dạo, bỏ bã, cho vụn sừng hươu vào, khuấy cho đều, uống một lần cho hết, chốc lát máu sẽ ra.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai)

 Mục thứ ba: Âm thoát (sa sinh dục — tử cung hoặc thành âm đạo sa xuống, lòi ra ngoài cửa mình)

 Gồm tám bài thuốc.

 Phép ngồi ngâm nước vôi, chủ trị sau sinh âm đạo không khép lại: vôi — một thăng, rang nóng đến mức có thể làm cháy cỏ.

 Một vị trên, đổ hai đấu nước vào vôi, đợi nước nguội vừa ấm thì ngồi ngâm vào nước ấy; chốc lát lại thay nước theo cách như thường. Đây là bài thuốc thần diệu bí truyền, đã chữa cho người có hiệu nghiệm.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ ba: Âm thoát

 Bài "đương quy tán"

 Chữa phụ nữ âm thoát: đương quy, hoàng cầm — mỗi vị hai lạng; thược dược — năm phân (phân: đơn vị khối lượng, bằng một phần tư lạng); vị bì (da con nhím) (?) — nửa lạng; mẫu lệ — hai lạng rưỡi, sao khô.

 Năm vị trên, giã rây thành bột, uống với rượu mỗi lần một phương thốn chủy, ngày ba lần. Kiêng mang vác nặng thì tốt.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ ba: Âm thoát

 Bài "hoàng cầm tán"

 Chữa phụ nữ âm thoát: hoàng cầm, vị bì (da nhím) (?) — mỗi vị nửa lạng; thược dược — một lạng; đương quy — ba phân; mẫu lệ, sao khô; vỏ cây thông và quả thông (phơi trong bóng râm một trăm ngày rồi đốt thành tro; một bài khác dùng dương vật con cáo); trúc bì (vỏ xanh cạo từ thân tre) — mỗi vị hai lạng rưỡi.

 Bảy vị trên, giã rây thành bột, uống với nước cơm mỗi lần một phương thốn chủy, ngày ba lần. Kiêng làm lụng nhọc mệt, đừng ăn đồ lạnh.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ ba: Âm thoát

 Bài "lưu hoàng tán" (bột lưu huỳnh)

 Chữa phụ nữ âm thoát: lưu hoàng (lưu huỳnh) — nửa lạng; ô tặc ngư cốt (mai con mực) — nửa lạng; ngũ vị tử (quả cây ngũ vị) — ba thù (thù: đơn vị khối lượng rất nhỏ, hai mươi bốn thù là một lạng).

 Ba vị trên, giã, rây, rắc bột lên chỗ sa, tốt; mỗi ngày rắc hai, ba lần.

 Bài chữa phụ nữ âm thoát bằng cách đắp thiết tinh (bột sắt mịn lấy ở lò rèn) với mỡ dê: mỡ dê nấu chảy xong, để nguội vừa ấm thì bôi lên chỗ sa, rắc thiết tinh lên trên lớp mỡ, nhiều ít sao cho đều; hơ vải trên lửa cho ấm rồi chườm lên, từ từ đẩy chỗ sa vào trong. Lại tán từ thạch (đá nam châm) thành bột, uống với rượu mỗi lần một phương thốn chủy, ngày ba lần. Bài này cũng chữa sa trực tràng (lòi dom).

 Bài chữa phụ nữ ngứa cửa mình và sa sinh dục: phàn thạch (phèn chua), rang khô.

 Một vị trên, tán bột, mỗi sáng lúc bụng đói hòa với rượu uống một phương thốn chủy, ngày ba lần.

 Bài khác: lấy mỡ bôi trục bánh xe (?) đắp vào thì khỏi.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ ba: Âm thoát

 Bài "đương quy thang"

 Bài thuốc rửa chữa phụ nữ sau sinh, chỗ kín bị trúng phong (bị tà khí gió lạnh xâm nhập), cửa mình sưng nặng nề (?): đương quy, độc hoạt (rễ cây độc hoạt, vị thuốc trừ phong thấp) — mỗi vị ba lạng; bạch chỉ (rễ cây bạch chỉ); vỏ rễ địa du (cây địa du, vị thuốc cầm máu); phàn thạch, sao khô — mỗi vị hai lạng.

 Năm vị trên, phủ trở, dùng một đấu năm thăng nước sắc còn một đấu hai thăng, dùng để rửa ngâm.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai)

 Mục thứ tư: Ác lộ (sản dịch — máu và chất dịch hôi tiếp tục ra từ tử cung sau khi sinh)

 Gồm mười tám bài thuốc.

 Bài chữa sau sinh mắc bệnh hà (khối tụ trong bụng, lúc có lúc tan, thường do máu xấu đọng lại) — rượu quả cân nung: lấy quả cân bằng sắt nung cho thật đỏ, nhúng vào một thăng rượu, ngâm đến khi hết tiếng xèo xèo, lấy quả cân ra, uống hết một lần. Chưa khỏi thì làm lại.

 Bài "tử thang" (thuốc nước màu tím): chữa sau sinh ác lộ chưa ra hết, lại kèm bị phong (tà khí gió xâm nhập) làm trong người đau quặn.

 Lấy một thăng đại đậu (đậu đen), trước hết dùng vải mới lau cho bóng, rang sống, đến khi hạt đậu vừa hết kêu lách tách thì đổ một thăng rượu trong vào, để sôi ba dạo, lọc bỏ bã. Mỗi lần uống một thăng, ban ngày ba lần, ban đêm một lần.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "can địa hoàng thang"

 Chữa sau sinh ác lộ ra không hết, trừ các bệnh, bổ chỗ thiếu hụt.

 Can địa hoàng — ba lạng; xuyên khung (thân rễ cây khung cùng, vị thuốc hoạt huyết) (?); quế tâm; hoàng kỳ (?); đương quy — mỗi vị ba lạng; tế tân (rễ cây tế tân, vị cay ấm); nhân sâm; phục linh; phòng phong (rễ cây phòng phong, vị thuốc trừ phong); thược dược; cam thảo, chích — mỗi vị một lạng.

 Mười một vị trên, phủ trở, dùng một đấu nước sắc còn ba thăng, chia làm ba lần uống: ban ngày hai lần, ban đêm một lần.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "đào nhân thang" (thuốc sắc nhân hạt đào)

 Bài chủ trị sau sinh rét nóng qua lại, máu xấu ra không hết: đào nhân (nhân hạt đào) — năm lạng, bỏ vỏ, bỏ đầu nhọn và bỏ những hạt có hai nhân; ngô thù du (quả cây ngô thù, vị cay nóng) — hai thăng; hoàng kỳ (?), đương quy, thược dược — mỗi vị hai lạng; gừng tươi; sài hồ (rễ cây sài hồ), bỏ phần thân mầm; bơ sữa luyện trăm lần — mỗi vị tám lạng.

 Tám vị trên, phủ trở; bốn vị dùng một đấu rượu với hai thăng nước nấu chung, sắc còn ba thăng, vắt bỏ bã. Để nguội vừa ấm, uống trước bữa ăn mỗi lần một thăng, ngày ba lần.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "hậu phác thang" (?)

 Bài chủ trị sau sinh trong bụng đầy đau, ác lộ ra không hết: hậu phác (vỏ cây hậu phác, vị thuốc hành khí tiêu đầy) (?), chích; gừng khô, bào (vùi tro nóng nướng cho nứt vỏ); quế tâm — mỗi vị bốn lạng; hoàng cầm; thược dược; can địa hoàng; phục linh; đại hoàng (rễ cây đại hoàng, vị thuốc tẩy xổ) — mỗi vị ba lạng; đào nhân, sao; bạch truật (thân rễ cây bạch truật, vị thuốc bổ tỳ) — mỗi vị năm lạng.

 Mười bốn vị trên (?), phủ trở, dùng một đấu nước với ba thăng rượu trong nấu chung, sắc còn ba thăng, vắt bỏ bã, cho mang tiêu (một loại muối khoáng, vị thuốc tẩy xổ mạnh) vào cho tan, để nguội vừa ấm, uống mỗi lần một thăng, ngày ba lần. (Một bài khác dùng mười bốn quả chi tử — quả dành dành.)

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "trạch lan thang"

 Bài chủ trị phụ nữ sau sinh ác lộ ra không hết, đau bụng không dứt, bụng dưới đau quặn, đau lan ra lưng, ít sức: trạch lan (thân lá cây trạch lan, vị thuốc hoạt huyết); sinh địa hoàng; đương quy — mỗi vị hai lạng; gừng tươi, thược dược — mỗi vị một lạng; đại táo — mười quả, bẻ ra; cam thảo — một lạng rưỡi, chích.

 Bảy vị trên, thái nhỏ, dùng chín thăng nước sắc còn ba thăng, chia làm ba lần uống. Người sẩy thai nguy kịch như sắp chết, uống vào cũng khỏi.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "cam thảo thang"

 Chủ trị sau sinh máu thừa ra không hết, dồn ngược xông lên ngực, tay chân lạnh, môi khô, bụng chướng, hụt hơi.

 Cam thảo, chích; thược dược; quế tâm — mỗi vị ba lạng; đại hoàng — bốn lạng; a giao (keo nấu từ da lừa) — ba lạng.

 Năm vị trên, phủ trở, dùng một đấu nước dòng chảy về hướng đông sắc còn ba thăng, vắt bỏ bã, cho a giao vào cho tan, chia làm ba lần uống. Uống một lần vào bụng thì sắc mặt liền có màu hồng hào; trong một ngày một đêm uống hết ba lần thì máu xấu sẽ ra. Sau đó chăm sóc như người mới sinh.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "đại hoàng thang"

 Chữa sau sinh ác lộ ra không hết: đại hoàng; đương quy; gừng tươi; mẫu đơn (vỏ rễ cây mẫu đơn), bỏ lõi; thược dược; cam thảo, chích — mỗi vị một lạng; ngô thù du — một thăng.

 Bảy vị trên, phủ trở, dùng một đấu nước sắc còn bốn thăng, chia làm bốn lần uống, uống hết trong một ngày thì rất tốt. Thêm hai lạng nhân sâm thì gọi là "nhân sâm đại hoàng thang".

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "đương quy thang"

 Chữa sau sinh máu đọng lại ở hạ tiêu (vùng bụng dưới, nơi có ruột, bàng quang, tử cung) không đi: đương quy; quế tâm; cam thảo, chích — mỗi vị hai lạng; xuyên khung (?), thược dược — mỗi vị ba lạng; can địa hoàng — bốn lạng.

 Sáu vị trên, phủ trở, dùng một đấu nước sắc còn năm thăng, chia làm năm lần uống.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "sài hồ thang"

 Chữa sau sinh rét nóng qua lại, ác lộ ra không hết: sài hồ, bỏ thân mầm; gừng tươi — mỗi vị hai lạng, thái nhỏ; đào nhân — năm mươi hạt, bỏ vỏ và đầu nhọn; đương quy, thược dược, hoàng kỳ (?) — mỗi vị ba lạng.

 Bảy vị trên, phủ trở, dùng một đấu ba thăng rượu trong sắc còn ba thăng, uống trước bữa ăn mỗi lần một thăng, ngày ba lần. (Sách "Thiên kim" thì sắc bằng nước — câu chú bị thiếu (?).)

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "đại hoàng thang"

 Chủ trị bệnh còn sót lại sau sinh: có máu tích tụ không đi, bụng to, hụt hơi, không ăn uống được, máu dồn xông lên ngực, thường xuyên bứt rứt rối loạn, khí ngược lên đầy tức, tay chân nóng nhức, trong dạ dày nóng kết lại.

 Đại hoàng; hoàng cầm; cam thảo, chích — mỗi vị một lạng; bồ hoàng — nửa lạng; đại táo — ba mươi quả, bẻ ra.

 Năm vị trên, phủ trở, dùng ba thăng nước sắc còn một thăng, uống vào sáng sớm, đến giữa trưa sẽ đi ngoài. Nếu đi ngoài không ngừng thì ăn nửa thăng cháo nguội, sẽ cầm ngay; nếu không đi ngoài thì cho uống chút đồ uống nóng, sẽ tự đi. Người gầy yếu thì dùng một nửa liều. (Sách "Thiên kim" gọi là "bồ hoàng thang", có thêm một lạng mang tiêu.)

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "chi tử thang" (thuốc sắc quả dành dành)

 Chữa sau sinh, chỗ đứa trẻ vừa ra (tử cung) trống rỗng, máu đọng lại ra không hết, bụng dưới đau quặn thắt.

 Ba mươi quả chi tử, dùng một đấu nước sắc còn sáu thăng; cho đương quy, thược dược mỗi vị ba lạng, mật ong năm hợp, gừng tươi năm lạng, mỡ dê một lạng vào nước sắc chi tử, sắc còn hai thăng, chia làm ba lần uống, ngày ba lần.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "đại hoàng thang"

 Bài chữa sau sinh máu không lưu thông: đại hoàng; hoàng cầm; đương quy; thược dược; mang tiêu; cam thảo, chích — mỗi vị một lạng; đào nhân, hạnh nhân (nhân hạt mơ) — mỗi vị ba mươi hạt, bỏ vỏ và đầu nhọn.

 Tám vị trên, phủ trở, dùng một đấu nước sắc còn ba thăng, bỏ bã, cho mang tiêu vào cho tan, chia làm bốn lần uống. Uống vào lẽ ra sẽ đi ngoài; nếu đi ngoài không ngừng thì nấu một chén cháo trắng loãng uống ấm. Cách khoảng thời gian thổi chín một nồi cơm thì uống lần tiếp.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "sinh địa hoàng thang"

 Chữa sau sinh ba ngày hoặc bốn năm ngày, trong bụng máu thừa chưa ra hết, đau quặn, bụng cứng đầy, hơi thở không thông.

 Sinh địa hoàng — năm lạng; gừng tươi — ba lạng; đại hoàng; tế tân; cam thảo, chích; quế tâm; hoàng cầm; phục linh; thược dược; đương quy — mỗi vị một lạng rưỡi; đại táo — hai mươi quả, bẻ ra.

 Mười một vị trên, phủ trở, dùng tám thăng nước sắc còn hai thăng năm hợp, chia làm ba lần uống, ngày ba lần. Kiêng đồ sống, đồ lạnh. Tốt.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "đại hoàng can tất thang"

 Chữa mới sinh xong còn máu đọng, trong bụng đau như cắt.

 Đại hoàng; can tất (nhựa sơn để khô, vị thuốc phá máu đọng), sao; can địa hoàng; gừng khô; quế tâm — mỗi vị một lạng.

 Năm vị trên, phủ trở, dùng nước và rượu trong mỗi thứ năm thăng sắc còn ba thăng, bỏ bã, uống ấm mỗi lần một thăng, máu sẽ ra. Nếu không ra thì hôm sau uống thêm một thăng; uống đủ ba lần thì bệnh không gì là không khỏi.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "ma tử tửu" (rượu hạt gai dầu)

 Chữa sau sinh máu không ra hết.

 Năm thăng hạt gai dầu giã nát, ngâm trong một đấu rượu một đêm, sáng hôm sau bỏ bã, uống một thăng trước bữa ăn; chưa khỏi thì uống thêm một thăng. Thuốc không làm nôn hay tiêu chảy. Không được giao hợp với đàn ông; trong một tháng phải giữ gìn chăm sóc như phép đối với người mới sinh.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "thăng ma thang"

 Chữa sau sinh chất dơ (máu, dịch xấu) ra không hết, có khi đã qua một tháng, nửa năm hay một năm.

 Ba lạng thăng ma (thân rễ cây thăng ma) dùng năm thăng rượu sắc còn hai thăng, chia hai lần uống. Uống vào sẽ nôn ra hoặc đi ngoài ra chất dơ, đừng lấy làm lạ, rất tốt.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "đại hoàng khổ tửu" (đại hoàng nấu giấm)

 Chữa sau sinh máu trong tử cung ra không hết: tám thù đại hoàng thái nhỏ, nấu chung với hai thăng khổ tửu (giấm) còn một thăng, để nguội vừa ấm uống, máu ra ngay, rất tốt.

 Mục thứ năm: Tim đau (đau vùng ngực, vùng tim) — gồm bốn bài thuốc.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "dương nhục quế tâm thang" (thuốc sắc thịt dê với quế tâm)

 Bài chủ trị sau sinh hư lạnh (cơ thể suy yếu và lạnh bên trong) gây đau tim ngực: thịt dê — ba cân; quế tâm — bốn lạng; đương quy; gừng khô; cam thảo, chích — mỗi vị hai lạng; ngô thù du; nhân sâm; xuyên khung (?); can địa hoàng — mỗi vị hai lạng.

 Chín vị trên, phủ trở, dùng một đấu nước nấu thịt, lấy năm thăng nước thịt, bỏ thịt ra, cho các vị thuốc vào, sắc còn hai thăng rưỡi, chia làm ba lần uống. (Một bài khác có thêm ba lạng cát cánh — rễ cây cát cánh.)

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "thục tiêu thang" (thuốc sắc hạt tiêu đất Thục)

 Bài chủ trị sau sinh đau tim ngực, do bị lạnh nặng gây nên: thục tiêu (hoa tiêu vùng Tứ Xuyên) — hai hợp, sao cho ra dầu, bỏ hạt đen bên trong, bỏ những quả còn khép miệng; đương quy; bán hạ, rửa bỏ nhớt; quế tâm; cam thảo, chích; phục linh; nhân sâm — mỗi vị hai lạng; thược dược — ba lạng; mật ong — một thăng; nước cốt gừng tươi — năm hợp.

 Mười vị trên, phủ trở, dùng chín thăng nước nấu hoa tiêu cho sôi, rồi cho các vị thuốc vào, sắc còn hai thăng rưỡi, bỏ bã, cho nước cốt gừng và mật ong vào, sắc tiếp còn một thăng rưỡi. Mỗi lần uống năm hợp, tăng dần đến sáu hợp cho hết. Đừng ăn đồ lạnh thì tốt.

 Bài chữa sau sinh đau tim ngực (có bản gọi là "đại nham mật thang"): can địa hoàng; đương quy; độc hoạt; thược dược; tế tân; quế tâm; gừng khô; tiểu thảo (phần thân lá cây viễn chí); cam thảo, chích — mỗi vị ba lạng; ngô thù du — một thăng.

 Mười vị trên, phủ trở, dùng chín thăng nước sắc còn ba thăng, chia ba lần uống. (Sách "Thiên kim" có dùng năm hợp mật ong.)

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ tư: Ác lộ

 Bài "thược dược thang"

 Bài chủ trị sau sinh đau tim ngực, do bị lạnh nặng gây nên: thược dược, quế tâm — mỗi vị ba lạng; đương quy; bán hạ, rửa bỏ nhớt; phục linh — mỗi vị hai lạng; thục tiêu — hai hợp, sao cho ra dầu;

 nước cốt gừng tươi — năm hợp; mật ong — một thăng.

 Tám vị trên, phủ trở, dùng bảy thăng nước sắc còn hai thăng, bỏ bã, cho nước cốt gừng và mật ong vào, sắc tiếp còn hai thăng năm hợp. Mỗi lần uống năm hợp, tăng dần đến sáu hợp; mỗi lần uống cách nhau khoảng thời gian thổi chín một nồi cơm. Kiêng đồ ăn lạnh.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai)

 Mục thứ sáu: Đau bụng

 Gồm mười sáu bài thuốc.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ sáu: Đau bụng

 Bài "can địa hoàng thang"

 Chủ trị sau sinh hai bên sườn đầy đau, đồng thời trừ trăm bệnh.

 Can địa hoàng, thược dược — mỗi vị hai lạng; gừng tươi — năm lạng; đương quy, bồ hoàng — mỗi vị ba lạng; quế tâm — sáu lạng; đại táo — hai mươi quả, bẻ ra; cam thảo, chích — một lạng.

 Tám vị trên, phủ trở, dùng một đấu nước sắc còn hai thăng rưỡi, chia ba lần uống.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ sáu: Đau bụng

 Bài "thược dược thang"

 Chủ trị sau sinh đau bụng.

 Thược dược — bốn lạng; phục linh — ba lạng; nhân sâm, can địa hoàng, cam thảo — mỗi vị hai lạng.

 Năm vị trên, phủ trở, dùng rượu trong và nước mỗi thứ sáu thăng, sắc còn ba thăng, chia ra uống ngày ba lần.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ sáu: Đau bụng

 Bài "trư thận thang" (thuốc sắc quả cật lợn)

 Chữa sau sinh đau bụng.

 Quả cật (thận) lợn — một quả; ngô thù du — một thăng; hoàng kỳ (?); đương quy; xuyên khung (?); nhân sâm; phục linh; can địa hoàng — mỗi vị hai lạng; gừng tươi, thái nhỏ; hậu phác (?), chích; cam thảo, chích — mỗi vị ba lạng; quế tâm — bốn lạng; bán hạ — năm lạng, rửa bỏ nhớt.

 Mười ba vị trên, phủ trở, dùng hai đấu nước nấu cật lợn cho chín, lấy một đấu nước, thổi bỏ lớp mỡ váng, cho các vị thuốc vào, lại thêm hai thăng rượu trong, sắc còn ba thăng, chia làm bốn lần uống: ban ngày ba lần, ban đêm một lần.

 Bài khác: thịt dê — một cân rưỡi; hành củ trắng — một cân; gừng khô, đương quy, quế tâm — mỗi vị ba lạng; thược dược; xuyên khung (?); can địa hoàng; cam thảo, chích — mỗi vị hai lạng.

 Chín vị trên, phủ trở, trước hết dùng hai đấu nước nấu thịt lấy một đấu nước, bỏ thịt ra, cho các vị thuốc vào, sắc còn ba thăng, chia làm bốn lần uống, uống hết trong một ngày.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ sáu: Đau bụng

 Bài "ngô thù du thang"

 Chủ trị phụ nữ vốn có hàn lạnh, ngực đầy đau, hoặc tim bụng đau như dùi đâm, hoặc nôn mửa, hoặc ăn ít, hoặc phù thũng, sau sinh càng nặng hơn; hoặc rét, hoặc đi ngoài càng nặng thêm, hơi thở yếu ớt đứt quãng như sắp tắt (?) — đều chủ trị được.

 Ngô thù du — hai lạng; phòng phong; cát cánh; gừng khô; can địa hoàng; đương quy; tế tân; cam thảo, chích — mỗi vị nửa lạng.

 Tám vị trên, phủ trở, dùng bốn thăng nước sắc còn một thăng năm hợp, chia làm ba lần uống.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ sáu: Đau bụng

 Bài "hoãn trung thông bạch thang" (thuốc sắc hành trắng làm dịu vùng bụng giữa)

 Chủ trị sau sinh đau bụng, hụt hơi: hành củ trắng; đương quy; nhân sâm; bán hạ, rửa bỏ nhớt; tế tân — mỗi vị hai lạng; thiên môn đông (rễ củ cây thiên môn), bỏ lõi; thược dược; gừng khô; cam thảo, chích — mỗi vị sáu lạng; sinh địa hoàng, lấy nước cốt; ngô thù du — mỗi vị một thăng.

 Mười một vị trên, phủ trở, dùng bảy thăng nước sắc còn hai thăng, mỗi lần uống một thăng, uống hết trong một ngày một đêm.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ sáu: Đau bụng

 Bài "dương nhục đương quy thang" (thuốc sắc thịt dê với đương quy)

 Bài chủ trị sau sinh trong bụng và dưới vùng tim đau như cắt, không ăn được, rét nóng qua lại, hoặc bị trúng phong (bị tà khí gió xâm nhập) mà mệt mỏi không có sức: thịt dê — ba cân, bỏ mỡ; đương quy — hai lạng; hoàng cầm (một bài khác dùng hoàng kỳ); xuyên khung (?); phòng phong — mỗi vị một lạng (một bài khác dùng nhân sâm); gừng tươi — năm lạng; thược dược; cam thảo, chích — mỗi vị ba lạng.

 Tám vị trên, phủ trở, dùng hai đấu nước nấu thịt lấy một đấu nước, vớt thịt ra, cho các vị thuốc vào, sắc còn ba thăng, chia làm ba lần uống.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ sáu: Đau bụng

 Bài "bồ hoàng thang"

 Bài chủ trị bệnh còn sót sau sinh: trong ngực hụt hơi, đau bụng đau đầu, máu thừa chưa ra hết, trừ chứng trong bụng chướng đầy như muốn chết: bồ hoàng, gừng tươi, sinh địa hoàng — mỗi vị năm lạng; mang tiêu — hai lạng; đào nhân — hai mươi hạt, bỏ vỏ và đầu nhọn; xuyên khung (?), quế tâm — mỗi vị một lạng; đại táo — mười lăm quả, bẻ ra.

 Tám vị trên, phủ trở, dùng chín thăng nước sắc còn hai thăng năm hợp, bỏ bã, cho mang tiêu vào, chia làm ba lần uống, rất hiệu nghiệm.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ sáu: Đau bụng

 Bài "bại tương thang"

 Bài chủ trị sau sinh đau lan ra lưng và bụng như bị dùi, dao đâm: bại tương (cây bại tương, vị thuốc tiêu ứ, tiêu mủ) — ba lạng.

 Một vị trên, thái nhỏ, dùng bốn thăng nước và hai thăng rượu, sắc lửa nhỏ còn hai thăng, để nguội vừa ấm, mỗi lần uống bảy hợp, ngày ba lần, uống trước bữa ăn thì rất tốt. (Sách "Thiên kim" có thêm quế tâm và xuyên khung mỗi vị một lạng rưỡi, đương quy một lạng, thành bốn vị.)

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ sáu: Đau bụng

 Bài "xuyên khung thang" (?)

 Chủ trị sau sinh đau bụng.

 Xuyên khung (?) — hai lạng; nữ uy (rễ cây ngọc trúc hoặc dây nữ uy) — năm phân; hoàng cầm; tiền hồ (rễ cây tiền hồ); đào nhân, bỏ vỏ và đầu nhọn; quế tâm — mỗi vị một lạng; thược dược, đại hoàng — mỗi vị một lạng rưỡi; bồ hoàng — năm hợp; sinh địa hoàng, thái nhỏ — một thăng rưỡi; cam thảo — hai lạng, chích; đương quy — ba lạng.

 Mười hai vị trên, phủ trở, dùng một thăng nước với ba thăng rượu nấu chung, sắc còn ba thăng, chia làm bốn lần uống: ban ngày ba lần, ban đêm một lần. (Sách "Thiên kim" có hoàng kỳ, không có hoàng cầm.)

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ sáu: Đau bụng

 Bài "độc hoạt thang"

 Bài chủ trị sau sinh đau bụng, lan ra lưng và cột sống co rút căng cứng: độc hoạt, đương quy, thược dược, gừng tươi, quế tâm — mỗi vị ba lạng; đại táo — mười quả, bẻ ra; cam thảo — hai lạng, chích.

 Bảy vị trên, phủ trở, dùng tám thăng nước sắc còn ba thăng, chia ba lần uống; mỗi lần cách nhau khoảng thời gian đi bộ mười dặm thì uống lần tiếp.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ sáu: Đau bụng

 Bài "thược dược hoàng kỳ thang" (?)

 Bài chữa sau sinh đau tim ngực và bụng: thược dược — bốn phân; hoàng kỳ (?) — ba lạng; bạch chỉ; quế tâm; gừng tươi; cam thảo, chích — mỗi vị hai lạng; đại táo — mười quả, bẻ ra.

 Bảy vị trên, phủ trở, dùng rượu và nước mỗi thứ năm thăng nấu chung, sắc còn ba thăng, lúc bụng đói uống một thăng, ngày ba lần. (Sách "Thiên kim" có thêm nhân sâm, đương quy, xuyên khung, địa hoàng, phục linh, thành mười hai vị.)

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ sáu: Đau bụng

 Bài "đào nhân thược dược thang"

 Bài chữa sau sinh đau đớn: đào nhân — nửa thăng, bỏ đầu nhọn và vỏ; thược dược — ba lạng; xuyên khung (?); đương quy; can tất, sao; quế tâm; cam thảo, chích — mỗi vị hai lạng.

 Bảy vị trên, phủ trở, dùng tám thăng nước sắc còn ba thăng, chia làm ba lần uống, mỗi lần cách nhau khoảng thời gian thổi chín một nồi cơm thì uống lần tiếp.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ sáu: Đau bụng

 Bài "đơn hành thù du tửu" (rượu ngô thù du dùng một vị)

 Bài chữa sau sinh trong bụng đau đớn: một thăng ngô thù du ngâm trong ba thăng rượu một đêm, sắc còn nửa thăng, uống một lần cho hết; cũng có thể uống thêm lần nữa.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ sáu: Đau bụng

 Bài "đơn hành quế tửu" (rượu quế dùng một vị)

 Bài chủ trị sau sinh đau đớn và chứng tim bụng bỗng nhiên đau: quế tâm — ba lạng, thái nhỏ, dùng ba thăng rượu sắc còn hai thăng, chia làm ba lần uống.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ sáu: Đau bụng

 Bài "đơn hành sinh ngưu tất tửu" (rượu ngưu tất tươi dùng một vị)

 Bài chủ trị sau sinh trong bụng đau dữ dội: năm lạng rễ ngưu tất (rễ cây ngưu tất, vị thuốc hoạt huyết) tươi thái nhỏ, dùng năm thăng rượu sắc còn hai thăng, chia làm hai lần uống. Nếu dùng ngưu tất khô thì phải ngâm rượu trước rồi mới sắc được.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai)

 Mục thứ bảy: Hư tổn (cơ thể suy yếu, hao tổn)

 Gồm mười bảy bài thuốc.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "dương nhục hoàng kỳ thang" (?) (thuốc sắc thịt dê với hoàng kỳ)

 Bài chủ trị sau sinh suy yếu mệt mỏi, cần bồi bổ: thịt dê — ba thăng; hoàng kỳ (?), mạch môn đông — mỗi vị ba lạng, bỏ lõi; đại táo — ba mươi quả, bẻ ra; can địa hoàng; phục linh; đương quy (văn bản thiếu liều lượng và vài vị thuốc (?)). Mười vị trên, phủ trở, dùng hai đấu nước nấu thịt lấy một đấu nước, bỏ thịt ra, cho các vị thuốc vào, sắc còn ba thăng, chia làm ba lần uống, rất tốt.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "lộc nhục thang" (thuốc sắc thịt hươu)

 Bài bồi bổ chủ trị sau sinh suy yếu, bứt rứt, lao tổn (hao mòn do mệt nhọc): thịt hươu — bốn cân; can địa hoàng; thược dược; phục linh; hoàng kỳ (?); mạch môn đông, bỏ lõi; cam thảo — mỗi vị hai lạng, chích; xuyên khung (?); đương quy; nhân sâm — mỗi vị ba lạng; gừng tươi — sáu lạng; đại táo — hai mươi quả, bẻ ra; bán hạ — một thăng, rửa bỏ nhớt.

 Mười ba vị trên, phủ trở, dùng ba đấu nước nấu thịt lấy hai đấu nước, bỏ thịt ra, cho các vị thuốc vào, sắc còn ba thăng, chia làm bốn lần uống: ban ngày ba lần, ban đêm một lần.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "chương cốt thang" (thuốc sắc xương con hoẵng)

 Bài chữa sau sinh suy yếu mệt mỏi, ngũ lao thất thương (năm loại hao mòn của ngũ tạng do lao lực và bảy loại tổn thương do tình chí, ăn uống, sinh hoạt gây ra), hư lao thiếu hụt, tạng phủ (các cơ quan bên trong) lạnh nóng không điều hòa: xương hoẵng — một bộ, chặt vụn; viễn chí (rễ cây viễn chí), bỏ lõi; hoàng kỳ (?); thược dược; vỏ quýt; phục thần (phần nấm phục linh ôm quanh rễ thông); hậu phác (?), chích; xuyên khung (?); cam thảo, chích — mỗi vị ba lạng; đương quy; gừng khô; phòng phong; độc hoạt — mỗi vị hai lạng; gừng tươi, thái nhỏ; quế tâm — mỗi vị bốn lạng.

 Mười lăm vị trên, phủ trở, dùng ba đấu nước nấu xương hoẵng lấy một đấu, bỏ bã, cho các vị thuốc vào sắc còn ba thăng, chia làm bốn lần uống.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "dương nhục thang" (thuốc sắc thịt dê)

 Bài chủ trị sau sinh và sau sẩy thai cơ thể suy kiệt nặng, khí xông ngược lên (thở dốc), đau bụng, kèm bị phong nhẹ: thịt dê — hai cân (không có thịt dê thì dùng thịt hoẵng thay); mạch môn đông — bảy hợp, bỏ lõi; sinh địa hoàng — năm lạng; đại táo — mười hai quả, bẻ ra; hoàng kỳ (?); nhân sâm; độc hoạt; quế tâm; phục linh; cam thảo, chích — mỗi vị hai lạng.

 Mười vị trên, phủ trở, dùng hai đấu nước nấu thịt lấy một đấu, bỏ thịt ra, cho các vị thuốc vào, sắc còn ba thăng rưỡi, chia làm bốn lần uống: ban ngày ba lần, ban đêm một lần. (Sách "Thiên kim" có thêm gừng khô.)

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "dương nhục sinh địa hoàng thang"

 Bài dùng sau sinh ba ngày, chủ về bổ phần giữa cơ thể, điều hòa tạng phủ, làm mạnh sức lực, làm tan máu đọng: thịt dê — hai cân; thược dược — ba lạng; sinh địa hoàng, thái nhỏ — hai thăng; đương quy; xuyên khung (?); nhân sâm; quế tâm; cam thảo, chích — mỗi vị hai lạng.

 Tám vị trên, phủ trở, dùng hai đấu nước nấu thịt lấy một đấu, bỏ thịt ra, cho các vị thuốc vào, sắc còn ba thăng, chia làm bốn lần uống: ban ngày ba lần, ban đêm một lần.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "dương nhục đỗ trọng thang"

 Bài chữa sau sinh đau lưng, ho: thịt dê — bốn cân; đỗ trọng (vỏ cây đỗ trọng, vị thuốc bổ lưng gối), chích; tử uyển (rễ cây tử uyển, vị thuốc chữa ho); quế tâm; đương quy; bạch truật — mỗi vị ba lạng; tế tân; ngũ vị tử; khoản đông hoa (nụ hoa cây khoản đông, vị thuốc chữa ho); hậu phác (?), chích; phụ tử (củ con của cây ô đầu, vị thuốc rất nóng và có độc), bào, bỏ vỏ; tỳ giải (thân rễ cây tỳ giải) (?); nhân sâm; xuyên khung (?); hoàng kỳ (?); cam thảo, chích — mỗi vị hai lạng; gừng tươi — tám lạng, thái nhỏ; đại táo — ba mươi quả, bẻ ra.

 Mười tám vị trên, phủ trở, dùng hai đấu nước nấu thịt lấy một đấu, bỏ thịt ra, cho các vị thuốc vào, sắc còn ba thăng, chia ba lần uống ấm.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "đương quy kiến trung thang" (thuốc sắc đương quy làm vững phần giữa cơ thể, tức tỳ vị)

 Bài bồi bổ bên trong, làm người khỏe mạnh, chữa sau sinh suy yếu gầy mòn thiếu hụt, trong bụng đau mãi không dứt, thở hụt hơi từng hồi, hoặc bụng dưới co rút đau quặn lan ra lưng, không ăn uống được; trong một tháng sau sinh, mỗi ngày uống được bốn, năm tễ là tốt: đương quy — bốn lạng; quế tâm — ba lạng; cam thảo, chích — hai lạng; thược dược — sáu lạng; gừng tươi — ba lạng; đại táo — mười hai quả, bẻ ra.

 Sáu vị trên, phủ trở, dùng một đấu nước sắc còn ba thăng, chia làm ba lần uống, uống hết trong một ngày. Nếu suy kiệt nặng thì thuốc sắc xong cho thêm sáu lạng mạch nha, đặt lên lửa hâm cho mạch nha tan. Nếu không có gừng tươi thì dùng ba lạng gừng khô thay.

 Nếu người bệnh mất máu quá nhiều, băng huyết tổn thương, chảy máu bên trong không dứt, thì thêm sáu lạng địa hoàng, hai lạng a giao, gộp thành tám vị; thuốc sắc xong bỏ bã rồi mới cho a giao vào. Nếu không có đương quy thì dùng xuyên khung (?) thay.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "nội bổ xuyên khung thang" (?) (thuốc sắc xuyên khung bồi bổ bên trong)

 Chủ trị phụ nữ sau sinh suy yếu gầy mòn, và băng huyết quá nhiều, cơ thể suy kiệt, trong bụng đau đớn.

 Xuyên khung (?), can địa hoàng — mỗi vị bốn lạng; thược dược — năm lạng; quế tâm — hai lạng; đại táo — bốn mươi quả, bẻ ra; gừng khô (văn bản thiếu liều lượng (?)). Bảy vị trên (?), phủ trở, dùng một đấu hai thăng nước sắc còn ba thăng, chia làm ba lần uống. Nếu chưa khỏi thì làm thêm, đến ba tễ.

 Nếu có hàn lạnh, khổ vì hơi đi ngoài lỏng, thì thêm ba lạng phụ tử, bào. Bài này chủ trị phụ nữ suy yếu gầy mòn, hụt hơi, thất thương (bảy loại tổn thương) hao kiệt, trong bụng co rút đau, băng huyết suy kiệt, mặt mắt không có sắc máu, và khạc ra máu — rất tốt.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "đại bổ trung đương quy thang" (thuốc sắc đương quy bổ mạnh phần giữa cơ thể)

 Chữa sau sinh suy tổn thiếu hụt, trong bụng co rút, hoặc tiểu ra máu, bụng dưới đau khổ sở, hoặc ngã từ trên cao xuống làm tổn thương bên trong (?), và vết thương do dao kiếm mất nhiều máu, tổn thương bên trong; đàn ông uống cũng hợp.

 Đương quy; gừng khô; tục đoạn (rễ cây tục đoạn, vị thuốc nối gân xương); quế tâm — mỗi vị ba lạng; can địa hoàng — sáu lạng; thược dược — bốn lạng; xuyên khung (?); mạch môn đông, bỏ lõi;

 bạch chỉ; cam thảo, chích — mỗi vị hai lạng; đại táo — bốn mươi quả, bẻ ra; ngô thù du — một thăng.

 Mười hai vị trên, phủ trở, ngâm thuốc trong một đấu rượu một đêm, sáng hôm sau thêm tám thăng nước nấu chung, sắc còn năm thăng, bỏ bã, chia năm lần uống ấm: ban ngày ba lần, ban đêm hai lần. Nếu có hoàng kỳ thì cho vào hai lạng càng tốt.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "hoãn trung thang" (thuốc sắc làm dịu phần giữa cơ thể)

 Chủ trị phụ nữ sau sinh trong bụng co rút, và bụng đầy do hư, hụt hơi, các chứng suy yếu thiếu hụt sau sinh; làm rộng thông phần giữa, bổ chỗ hàn lạnh.

 Ngô thù du — một thăng; gừng khô; đương quy; bạch chỉ; nhân sâm; cam thảo, chích — mỗi vị hai lạng; mạch môn đông, bỏ lõi; bán hạ, rửa bỏ nhớt — mỗi vị ba lạng; thược dược — sáu lạng; tế tân — một lạng; sinh địa hoàng — một cân, lấy nước cốt.

 Mười một vị trên, phủ trở, dùng một đấu nước sắc còn ba thăng, bỏ bã, cho nước cốt địa hoàng vào, lại đặt lên lửa đun chung sôi hai ba dạo, uống ấm mỗi lần một thăng, ngày ba lần. Nếu không có đương quy thì dùng bốn lạng xuyên khung (?) thay.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "đại bổ thang" (thuốc sắc bổ mạnh)

 Chữa sau sinh suy yếu thiếu hụt, hụt hơi mệt mỏi không có sức, trong bụng co rút đau và các chứng đau đớn, băng huyết bên trong tổn thương hao kiệt, suy kiệt, bên trong co thắt căng gấp, lưng và… (văn bản bị thiếu chữ (?)): đương quy; can địa hoàng; bán hạ, rửa bỏ nhớt; quế tâm — mỗi vị ba lạng; ngô thù du — một thăng (một bản không có vị này); nhân sâm; mạch môn đông, bỏ lõi; xuyên khung (?); gừng khô; cam thảo, chích; bạch chỉ — mỗi vị hai lạng; thược dược — bốn lạng; đại táo — bốn mươi quả, bẻ ra.

 Mười ba vị trên, phủ trở, dùng một đấu nước sắc còn ba thăng, chia ba lần uống.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "đương quy thược dược thang"

 Bài chữa sau sinh suy tổn, ăn uống vào bị nghịch lên, ngại ăn uống: đương quy — một lạng rưỡi; thược dược; nhân sâm; quế tâm; gừng tươi, thái nhỏ; cam thảo, chích — mỗi vị một lạng; can địa hoàng — hai lạng; đại táo — hai mươi quả, bẻ ra.

 Tám vị trên, phủ trở, dùng bảy thăng nước sắc còn ba thăng, chia làm ba lần uống, ngày ba lần.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "bào ngư thang" (thuốc nấu với cá muối)

 Bài chủ trị sau sinh trong bụng suy kiệt cùng cực, đường tiểu bế tắc không thông, khí ngược lên gây chướng, cổ họng nghẹn, hụt hơi: bào ngư (thời xưa chỉ cá ướp muối phơi khô) — một cân rưỡi; ma tử nhân (nhân hạt gai dầu); tế tân; phục linh; gừng tươi, thái nhỏ; ngũ vị tử — mỗi vị một lạng; địa hoàng — năm lạng.

 Bảy vị trên, phủ trở, dùng một đấu nước nấu cá muối như cách nấu ăn thường ngày, lấy bảy thăng nước, cho các vị thuốc vào sắc còn ba thăng, chia làm ba lần uống, rất thần nghiệm.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "hậu phác thang" (?)

 Bài chủ trị trong bốn ngày sau sinh khí huyết suy yếu, trong miệng khô, thở hổn hển: hậu phác (?), chích; chỉ thực (quả non cây cam chua phơi khô), chích; gừng tươi — mỗi vị ba lạng; thược dược; ngũ vị tử; phục linh; tiền hồ — mỗi vị một lạng; nhân sâm — nửa lạng; đại táo — hai mươi quả, bẻ ra.

 Chín vị trên, phủ trở, dùng sáu thăng nước sắc còn hai thăng năm hợp, chia làm ba lần, uống khi nguội vừa ấm. Kiêng đồ lạnh.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "sinh địa hoàng thang"

 Bài chủ trị sau sinh suy tổn, hụt hơi: sinh địa hoàng; nhân sâm; tri mẫu; quế tâm; hậu phác (?), chích; cam thảo, chích — mỗi vị hai lạng; xích tiểu đậu — ba thăng.

 Bảy vị trên, phủ trở, dùng hai đấu năm thăng nước nấu địa hoàng lấy một đấu, bỏ bã, cho các vị thuốc vào, sắc còn ba thăng, chia làm ba lần uống.

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "khí bôn thang"

 Bài chủ trị phụ nữ mắc chứng bôn đồn khí (cảm giác có luồng khí từ bụng dưới chạy xộc lên ngực, cổ như con lợn con chạy, lúc phát lúc thôi), lao nhọc lâu ngày, khí của tạng phủ thiếu hụt, trong ngực bứt rứt nóng nảy, từ huyệt Quan Nguyên (huyệt nằm dưới rốn khoảng ba khoát ngón tay) trở xuống nặng trĩu như đang ôm năm nghìn đồng tiền: hậu phác (?), chích; đương quy; tế tân; thược dược; cát cánh; thạch cao, đập vụn; quế tâm — mỗi vị ba lạng; đại hoàng — năm lạng; can địa hoàng — bốn lạng; gừng khô; trạch tả (thân rễ cây trạch tả, vị thuốc lợi tiểu); hoàng cầm; cam thảo, chích — mỗi vị năm lạng.

 Mười ba vị trên, phủ trở, dùng một đấu nước sắc còn ba thăng, chia ba lần uống ấm; uống ba tễ thì tốt. (Sách "Thiên kim" có ngô thù du, không có đại hoàng.)

 Quyển thứ sáu · Bệnh phụ nữ (phần hai) — Mục thứ bảy: Hư tổn

 Bài "hạnh nhân thang"

 Bài chữa sau sinh khí hư (khí suy yếu): hạnh nhân, bỏ vỏ, đầu nhọn và những hạt có hai nhân; lá tía tô — mỗi vị một thăng; bán hạ — một lạng, rửa; gừng tươi — mười lạng; quế tâm — bốn lạng;

 nhân sâm; vỏ quýt; mạch môn đông, bỏ lõi; bạch tiền (rễ cây bạch tiền, vị thuốc chữa ho, giáng khí) — mỗi vị ba lạng.

 Chín vị trên, phủ trở, dùng chín thăng nước sắc còn hai thăng năm hợp, chia ba lần uống.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video