Thiên 11 — Loại 11 — Cường thương: giật cướp

 Loại thứ mười một: Lừa kiểu cướp giật trắng trợn

 Lén đóng dấu (?) để chiếm đồ chăn đệm

 Trong làng có một kẻ điêu ngoa họ Vưu, coi thường pháp luật, hay gây kiện tụng, bóc lột dân thường. Ai nghe tiếng điêu ngoa của hắn cũng đều sợ mà tránh xa. Một hôm hắn đi nhờ thuyền lên phủ (phủ: đơn vị hành chính trên cấp huyện; ở đây là lỵ sở của phủ). Hắn đã lên thuyền ngồi trước, sau đó những người đi nhờ thuyền kéo nhau đến. Họ tình cờ gặp nhau như bèo nước, chẳng ai quen ai.

 Ngồi đối diện trong thuyền, mọi người tán gẫu, bỗng nói đến chuyện quan tuần án (tức tuần án ngự sử: chức quan triều Minh được triều đình phái đi tuần tra các tỉnh, xét xử án kiện, giám sát quan lại) bắt bọn dân điêu ngoa. Trong đó có một chàng trai trẻ họ Khâu, không biết kẻ điêu ngoa họ Vưu đang ngồi trên thuyền, bèn nói với mọi người: "Nghe nói bây giờ cả huyện ta chỉ có Vưu Ngũ là điêu ngoa nhất. Hễ ai ở cùng hắn dù chỉ chốc lát cũng đều bị hắn lừa hại. Nếu quan tuần án trừ được tên này thì dân mới được yên ổn."

 Vưu Ngũ cười nhạt trong bụng, nghĩ: "Ta với mày có can hệ gì, vậy mà mày đã rêu rao cái điêu ngoa của ta, lại còn mong quan tuần án trừ khử ta. Nếu không lừa không của nó một trận thì uổng cái tiếng điêu ngoa của ta." Thấy bộ chăn đệm chàng Khâu mang theo rất tốt, hắn liền lấy ra một con dấu gỗ, lén đến sát tấm chăn dạ, chỗ còn trắng, đóng một dấu vào giữa.

 Chiều tối thuyền cập bến, mọi người ai nấy thu xếp hành lý của mình mà đi. Tên Vưu đi theo sau chàng Khâu, đến trước cửa phủ thì giật lấy bộ chăn đệm trên gánh của người đầy tớ, nói: "Làm phiền anh gánh hộ, để tôi tự mang đi."

 Chàng Khâu chạy tới giật lại, nói: "Đây là chăn đệm của tôi, anh mang đi đâu?" Hai người giằng co không ai chịu buông, kéo nhau vào tận công đường của phủ. Vưu nói: "Đây là đồ của tôi, hắn ngang nhiên giành lấy." Khâu cũng nói: "Chính hắn giành đồ của tôi." Quan tri phủ hỏi: "Hai người tranh nhau, mỗi người có dấu hiệu gì?" Khâu đáp: "Tôi tự mua về, chưa đánh dấu gì." Vưu nói: "Trong tấm chăn dạ của tôi có đóng chữ 'Vưu' (?)." Mở ra xem ngay giữa công đường, Vưu lấy con dấu gỗ trong đai áo ra so, quả nhiên khớp nhau. Quan tri phủ nói: "Đây là đồ của Vưu, sao Khâu dám mạo nhận tranh giành?" Rồi sai đánh Khâu mười gậy, cho Vưu nhận chăn đệm mang về. Cả hai bị đuổi ra ngoài phủ.

 Khâu chửi: "Mày là thằng giặc nào mà dám lừa tao như thế, sau này tao ắt sẽ báo thù." Vưu Ngũ nói: "Lúc nãy trên thuyền, cái tên Vưu điêu ngoa mà mày nói chính là tao đây. Tao với mày có can hệ gì, mà mày cứ suốt ngày bảo tao điêu ngoa? Cho nên tao dạy cho mày biết: kẻ điêu ngoa là làm như thế này đấy." Lúc ấy chàng Khâu mới hối hận trong lòng, nghĩ: "Chính vì ta nói bừa về cái xấu của người khác nên mới chuốc lấy thiệt hại này."

 Lời bàn: Kẻ điêu ngoa độc ác thì ai mà chẳng ghét? Nhưng khi chưa biết mặt người ta thì chớ dễ dàng rêu rao lỗi của họ. Nếu họ ngồi bên cạnh nghe được, ắt sẽ ôm hận trong lòng, chờ lúc mình có sơ hở thì nhân dịp đó mà hại mình thật độc, khiến mình không hề hay biết. Vì thế người xưa ba lần niêm miệng (điển tích pho tượng người bằng đồng ở miếu thờ đời Chu, miệng bị niêm ba lớp, ý răn phải hết sức thận trọng lời nói), dè dặt trong lời ăn tiếng nói.

 Kế "để lại sự yên ổn" của Bàng công (Bàng Đức Công, ẩn sĩ đời Hán, nói rằng người khác để lại cho con cháu sự nguy hiểm, còn ông để lại sự yên ổn) là chỉ nói "tốt" (ý: không chê bai ai). Tên Vưu Ngũ kia tuy độc ác, nhưng cớ sao chàng Khâu lại nói xấu hắn sau lưng, để tự chuốc lấy việc bị Vưu Ngũ chiếm không bộ chăn đệm? Như thế là trái hẳn với kế "để lại sự yên ổn" của Bàng công. Cho nên Khổng Tử ghét kẻ nói cái xấu của người khác, Mạnh Tử răn sợ việc nói điều không tốt của người khác; đó đều là cách thánh hiền dạy người tránh xa thù oán. Lời nói không thể không thận trọng vậy.

 Dán cao thuốc lên mắt để cướp thỏi bạc

 Ở huyện thành có một người thợ bạc, nhà khá giàu có. Các giải hộ (những hộ dân được giao nhiệm vụ áp tải tiền thuế nộp lên trên) nhận bạc thuế lương vụ thu (khoản thuế nông nghiệp vụ thu, nộp bằng bạc) thường nhờ ông nấu chảy đúc lại.

 Một hôm ông đúc nguyên bảo (thỏi bạc lớn đúc hình con thuyền, dùng để nộp thuế hoặc cất trữ), thấy bên trong vẫn còn chỗ chưa chảy đều, nên ban đêm lại nấu rửa lại. Cửa tiệm ông có một khe hở lớn, đứng ngoài có thể nhìn thấy bên trong. Một tên lưu manh mua một miếng cao dán lớn, ban đêm lén đến nhòm. Thấy ông rửa xong hai thỏi nguyên bảo, đặt bên cạnh lò, tên lưu manh ở ngoài giả kêu đau, gọi: "Mở cửa!" Người thợ bạc hỏi: "Ai đấy?" Tên lưu manh ở ngoài đáp: "Tôi bị lũ giặc đánh nặng quá, xin nhờ bên lò của ông hơ nóng miếng cao dán để dán vào."

 Người thợ bạc mở cửa cho vào. Tên lưu manh làm bộ đi khập khiễng, tay run rẩy kêu đau, đầu tóc bù xù, cúi mặt xuống, lấy miếng cao dán lớn hơ ở bên lò cho chảy ra, rồi dùng hai tay áp thẳng vào mặt người thợ bạc, lập tức cướp một thỏi nguyên bảo mà chạy. Người thợ bạc nóng rát không chịu nổi, vội giật miếng cao ra thì thỏi bạc đã bị hắn lấy mất rồi. Ông vội kêu "có trộm", chạy ra cửa đuổi theo nhưng không biết hắn chạy đường nào, cuống cuồng đuổi được vài chục bước, đành ngậm ngùi tức giận mà quay về.

 Lời bàn: Việc tên lưu manh giả đau gọi cửa và xin hơ cao dán bên lò quả thật khó mà nhận ra. Nhưng thỏi nguyên bảo là vật quý giá, phải cất giấu trước rồi mới mở cửa thì có thể không bị mất. Người đời sau xem chuyện này, hễ ai có bạc trong người thì đều không được dễ dãi để người lạ mặt, khả nghi đến gần bên mình.

 Rắc vôi vào mắt để cướp bạc

 Tôn Thao là người Hà Nam, thường mua vải bông đem đến phủ Kiến Ninh, tỉnh Phúc Kiến bán. Một đêm ông đến tiệm của thợ bạc Vương Lục để nấu đúc bạc. Đúc xong, lúc ấy hai gói bạc đang đặt trên bàn. Hai người lại đang cân đối chiếu bạc thì có một tên cướp xông thẳng vào tiệm, lấy vôi rắc vào mắt họ. Hai người lo cứu mắt còn chẳng kịp, tên cướp liền lấy hết bạc đã gói trên bàn chạy mất. Tôn Thao liều mạng đuổi theo, sắp đuổi kịp thì tên cướp ném một gói xuống đất. Tôn Thao nhặt gói ấy quay về, đến tiệm bạc mở ra xem thì toàn là sắt. Về sau rốt cuộc không tìm được dấu vết gì để bắt.

 Có câu rằng: "Kẻ trộm là kẻ tiểu nhân, nhưng mưu trí hơn người quân tử." Câu ấy thật đúng thay! Lúc đầu hắn vào tiệm, rắc vôi làm cay mắt người ta, khiến người ta không kịp lo đến của cải. Khi bị đuổi gần sát thì ném gói xuống đất, cốt để chặn việc đuổi theo mà thoát thân. Đó há chẳng phải vì kẻ trộm rình mò đã thạo mánh, mà cũng vì cất giữ cẩu thả tức là dạy kẻ trộm đến lấy (lời Kinh Dịch) hay sao? Thế nhưng chính vì Tôn Thao ngày thường không cẩn thận nên mới gây ra chuyện ấy. Lấy việc này làm gương để răn mình (?) thì mới là đúng.

 Đi đại tiện bị lưu manh cướp giữa ban ngày

 Vương Hanh, người phủ Dương Châu thuộc Nam Kinh, là điển lại (viên lại trông coi giấy tờ, sổ sách ở nha môn) của phủ ấy. Hai kỳ khảo xét (mỗi kỳ là một đợt đánh giá thành tích của quan lại sau một thời hạn làm việc) đã mãn, đến lượt phải lên kinh làm việc (chờ được bổ nhiệm). Nhà nghèo không có tiền, ông vay mượn họ hàng bạn bè được hơn mười lạng bạc, một mình lên Bắc Kinh để làm chi phí lo việc.

 Vừa đến kinh thành, ông vào bãi cỏ bên cạnh bãi tập quân để đi đại tiện. Vừa tụt quần xuống thì bất ngờ bị hai tên lưu manh tóm lấy, vừa chửi vừa lột đồ, nói: "Thằng giặc này lấy trộm quần áo của bọn tao!" Rồi lập tức cướp cả quần áo lẫn bạc của ông mà chạy. Đến khi ông đứng dậy buộc quần đuổi theo thì hai tên lưu manh đã chạy xa rồi. Vương Hanh đi đường đã lâu ngày, sức lực mệt mỏi, liều chết đuổi cũng không kịp, tức giận ngút trời. Đành phải đến Hội Đồng quán (nhà trạm ở kinh đô dùng để tiếp đón sứ thần và người đi công cán) xin vay tiền lộ phí về nhà, rồi tính cách khác.

 Lời bàn: Người khách đi xa một mình, chẳng những ở chỗ vắng vẻ phải đề phòng bị cướp, mà ngay cả lúc đi giải ở ven đường lớn cũng phải cởi quần ra kẹp vào nách. Nếu gặp bọn lưu manh có ý đồ xấu thì đứng dậy chạy cũng được, hoặc đánh lại với chúng cũng được. Như Vương Hanh không biết đề phòng nên bị bọn lưu manh lột sạch cả quần áo lẫn bạc. Lúc ấy không có tiền lộ phí, còn nói gì đến tiền đồ? Nếu không nhờ những người cùng cảnh ngộ ở Hội Đồng quán cho vay tiền lộ phí để về, thì suýt nữa đã thành kẻ ăn mày rồi.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video