Loại thứ năm: Giả kết bạn để lừa
Dụ bạn uống rượu, chơi gái để hại thân và danh tiếng của người ta
Thạch Quyên, người huyện Ma Thành, đất Hồ Quảng, giàu có mà nhiều mưu gian, tính hiếu thắng, hay cậy khí, từng tranh mua ruộng nhà với người anh họ là Thạch Giản nên sinh hiềm khích. Con trai Thạch Giản là Thạch Hiếu đi học và đã tiến học (đỗ kỳ thi đầu, được vào học ở trường của huyện, thành sinh viên, tức bậc tú tài), người tuấn tú, tính lanh lợi, giỏi văn, nhiều người đoán cậu sẽ đỗ cao. Thạch Quyên vẫn ôm lòng ghen ghét, nghĩ: "Cả đời ta làm giàu đã bị anh Giản đè đầu, nay con hắn lại đứng vào hàng sĩ (hàng người có học, có đường làm quan), thế là cọp lại mọc thêm cánh." Vì thế y tính kế ngầm hại cha con Giản và Hiếu.
Chưa được mấy năm, Thạch Giản mất, Thạch Hiếu cư tang (để tang cha, theo lệ phải ở nhà, thôi thi cử), không ai trông nom răn dạy. Quyên nghĩ Hiếu còn trẻ, không biết giữ mình, có thể dùng rượu và gái để dụ dỗ. Y bèn giả vờ kết thân: Hiếu đi đâu y cũng đi theo, Hiếu nói gì y cũng gật theo, suốt ngày rủ nhau chơi bời, nhiều lần lấy rượu làm vui. Có khi có kỹ nữ đẹp, Quyên mời Hiếu đến uống rượu ở nhà ả (?); có khi có đào hát giỏi, Quyên thường mời gánh hát về diễn rồi mời Hiếu uống rượu, lại sai đào hát chiều chuộng hết lòng, cốt khơi dậy lòng dâm đãng của Hiếu.
Hiếu sa vào mưu của y mà không hay, ham chơi bỏ phí ngày tháng, bỏ bê sách vở. Đến khi mãn tang, dự kỳ thi bổ, lại bị xếp vào hạng kém. Hiếu nhân thế phát phẫn, lên chùa ở để đọc sách, Quyên liền kéo bạn bè, dắt theo kỹ nữ, chở rượu đến chùa vui uống.
Hiếu thấy kỹ nữ thì bất giác mừng thầm, thói cũ lại nổi lên. Quyên lại khuyên Hiếu cưới hai nàng hầu xinh đẹp, sớm tối mặc sức dâm dục. Trong thì mê đắm sắc dục, ngoài thì chìm trong rượu chè, đến nỗi tay run lẩy bẩy, không viết nổi chữ chân phương, thi đạo khảo (kỳ thi kiểm tra học trò do quan đốc học của tỉnh tổ chức) thì bị đánh trượt, gia sản suy sụp. Thạch Quyên vỗ tay cười lớn: "Mối hận cả đời ta đã được hả, mưu kế cũng đã thành rồi."
Y bèn gọi con trai đến dạy rằng: "Khi anh Giản còn sống, nhà giàu hơn ta. Vì sinh ra thằng Hiếu hư hỏng, mê rượu, ngủ đêm ở nhà chứa, không chịu học hành, đến nỗi mất cả tiền đồ, thân như con chó nhà có tang (bơ vơ, không ai ngó ngàng). Các con nên lấy đó làm gương, chớ có đi theo vết xe đổ của nó."
Chẳng bao lâu, con của y cũng bị người ta dụ đi cờ bạc, chơi gái, tiêu tốn không biết bao nhiêu mà kể. Quyên đã già, không làm gì được, chỉ biết thở dài mà thôi.
Lời bàn: Thạch Quyên gian xảo trăm đường, giấu mối oán mà làm bạn, khiến Hiếu chìm đắm trong rượu và sắc, mất cả danh lẫn lợi. Hắn tuy tự cho là đắc kế, đủ để hả mối hận cũ, nhưng nào nghĩ rằng: giết cha người thì người cũng giết cha mình, giết anh người thì người cũng giết anh mình. Lưới trời lồng lộng (trời xét rất rộng, không ai thoát được), báo ứng không sai. Làm sao đảm bảo người khác không dùng lại mưu cũ của hắn, và con cháu hắn không đi theo vết xe đổ? Lời răn hai con của hắn, cái gốc xuất phát e đã khác hẳn với lời dạy con theo lẽ phải, thì có gì lạ khi con hắn lại đi đúng con đường ấy. Nhưng Hiếu cũng tự mình ngu. Nếu Hiếu có chút tâm trí, lẽ ra phải nghĩ: lúc cha còn sống, cha với hắn có oán; nay cha đã qua đời, được hắn không nhắc chuyện cũ là đủ rồi, sao lại mong hắn kết thân sâu đậm đến thế, thì biết lòng dạ bên trong của hắn khó lường. Nếu từ đó lấy lười biếng, chơi bời làm điều răn, chăm chỉ không ngừng mà tự cường, thì Thạch Quyên dù gian trá đến đâu, làm sao hại được kẻ sĩ biết tự đứng vững?
Dụ bạn phạm tội gian dâm để mưu chiếm ruộng
Tất Hòa, người Sơn Tây, lòng dạ xảo quyệt, hiểm ác, ngầm hung dữ độc địa, người trong làng không ai là không bị y hại.
Em họ là Tất Tùng có một thửa ruộng trị giá hơn năm mươi lạng bạc, giáp liền với ruộng của Hòa. Hòa nhiều lần mưu chiếm không được, bèn giả vờ thân thiết, nhiều lần bày tiệc thết đãi, sớm tối cùng chơi bời, còn hơn cả anh em ruột.
Cùng làng có người tên Lâm Viễn, tính cứng cỏi mà nóng nảy. Vợ hắn là La thị, đẹp mà ham dâm, với chồng lại không hòa thuận.
Hòa nhân dịp ấy ve vãn, rồi thông dâm qua lại, tình rất mặn nồng. Y giả vờ không cho Tùng biết, nhưng thật ra muốn Tùng biết, nên cố ý giấu đầu hở đuôi, để Tùng nhìn ra. Tùng bèn trách Hòa: "Uổng công chơi thân với anh, có người đàn bà đẹp thế này, sao không dắt tôi đến ngủ một đêm, chẳng lẽ tôi lại cướp người anh yêu sao?" Hòa khiêm nhường xin lỗi: "Người đàn bà này rất đa tình, nếu dắt chú đến, ắt sẽ thương yêu chú lắm, chỉ sợ chú lui tới không chừng mực, việc không kín, chồng nó mà biết thì hại đến thân và nhà, không tiện." Tùng chỉ ngờ là Hòa muốn độc chiếm, bèn lén tự đến ve vãn, La thị liền ưng thuận. Về sau tình càng quấn quýt, mỗi khi chồng ả ra ngoài, không phải Hòa đến thì Tùng đến, thậm chí cả ba cùng nằm một giường, tình như một khối.
Được hơn một tháng, Hòa lén báo với chồng ả rằng: "Chú Tùng với tôi rất thân, nay nghe chú ấy có tình ý với vợ anh, tôi nhiều lần can mà không nghe. Nghe nói anh định bắt quả tang. Nếu bắt được thì đánh nhẹ tay thôi, nó ắt sẽ gọi tôi đến dàn xếp, tôi sẽ bảo nó đưa anh nhiều bạc một chút, để dứt việc làm càn về sau của nó, chớ có hại đến tính mạng nó." Lâm Viễn nghe vậy, giận sôi gan, hôm sau liền nói dối là đi xa, ba ngày sau mới về.
Tùng chuyên rình lúc Viễn đi vắng, vừa nghe hắn ra ngoài liền đến nhà ôm lấy La thị, vào buồng đùa cợt. Lâm Viễn từ chỗ nấp xông ra, đánh vào trong buồng. Hai người đã cởi áo nằm trên giường, Viễn túm Tùng lôi xuống giường đánh dữ dội.
La thị liều mạng giữ chặt tay chồng, Viễn không đánh được nhiều. Tùng xin tha: "Xin nộp bạc để chuộc tội."
Viễn nói: "Phải có ai đến bảo lãnh." Tùng nói: "Gọi anh Hòa của tôi đến." Viễn đúng ý, liền sai người gọi Hòa đến. Hòa nói: "Không đi đường ngay, đến nỗi thế này, phải gọi anh ruột chú đến."
Tùng nói: "Đừng gọi anh tôi, chỉ nhờ anh bỏ bạc ra đưa giúp, mai kia tôi trả ngay." Hòa nói: "Tôi đứng ra dàn xếp, sao lại bỏ bạc được. Nhưng nay việc gấp rồi, nếu tôi không bỏ bạc ra thì việc này không cách gì gỡ được, có điều phải có vật thật tương xứng làm tin mới được." Tùng bèn viết văn tự bán thửa ruộng giáp ranh kia. Hòa nói: "Chỉ nên ghi giá thấp, ghi nhiều thì cũng vào tay Lâm Viễn cả." Thế là chỉ ghi giá bốn mươi lạng.
Hòa về nhà lấy ba mươi lạng bạc đưa cho Viễn. Viễn nói: "Phải sáu mươi lạng." Hòa nói: "Gian dâm bị bắt thì phải bồi thường bằng nửa giá người đàn bà. Cứ cho vợ anh xinh đẹp, đáng giá sáu mươi lạng, thì đây đã là một nửa rồi." Viễn nhất định không chịu. Hòa nói: "Ruộng của nó giá bốn mươi lạng, trong tay tôi không có sẵn bạc, chi bằng hẹn một tháng sau anh nhận thêm ở tay tôi mười lạng nữa." Viễn đòi viết giấy hẹn. Hòa nói: "Nếu người khác đứng ra dàn xếp thì phải lấy hai phần mười tiền công, tôi đáng được tám lạng rồi; nay vì anh mà dẹp yên việc, sao còn ép tôi viết giấy hẹn?"
Rốt cuộc không viết giấy hẹn, thả Tùng cùng về.
Mấy hôm sau, Tùng sắm đủ cả vốn lẫn lãi bốn mươi bốn lạng để chuộc lại ruộng, Hòa không chịu trả. Một tháng sau, Lâm Viễn đến đòi Hòa số bạc đã hẹn. Hòa nói: "Tôi chỉ cách cho anh kiếm được ba mươi lạng, anh trả ơn tôi hai lạng, há là nhiều sao?" Về sau Viễn kể với người ta chuyện Hòa bày cho bắt quả tang, bấy giờ Tùng mới biết mình bị Hòa bán đứng. Nhưng đã mắc mưu gian của y, hối cũng không kịp nữa.
Lời bàn: Hòa muốn mưu chiếm ruộng của Tùng thì trước hết dắt Tùng vào chuyện gian dâm; muốn dụ Tùng gian dâm thì trước hết kết bạn với Tùng. Mà chuyện gian dâm ấy, y không công khai dắt đi, lại khiến Tùng tự mình sa vào. Còn việc lấy ruộng thì đợi lúc Tùng gặp nạn gấp, đứng ra gỡ rối để từ từ thu về tay; mưu kế thật khéo. Nếu không vì quỵt số bạc đã hẹn sau đó thì Lâm Viễn hẳn không nói ra đầu đuôi, lòng dạ sâu hiểm, độc ác của Hòa ai mà lường được. Cho nên với kẻ vốn hạnh kiểm không đứng đắn, dù hắn chơi thân với ta, ta cũng phải đề phòng.
Mưu tính tiền của bạn đến khuynh gia bại sản
Kim Tòng Vũ và Hồng Khởi Dư đều là người phủ Ứng Thiên (vùng Nam Kinh), cách nhau hơn một nghìn cửa hiệu (?), đều mở cửa hàng lớn bán hàng kinh (?), mỗi người có vốn hơn nghìn lạng bạc. Nhưng Tòng Vũ xảo quyệt, gian hiểm, còn Khởi Dư hiền lành, chất phác. Hai người thường buôn mua hàng của khách, nhiều lần gặp nhau ở bàn tiệc, ai cũng có tửu lượng, chỉ thi nhau mời rượu.
Tòng Vũ nghĩ: "Người ta nói: hiền từ thì không cầm được quân, trọng nghĩa thì không giữ được của. Ta xem Khởi Dư hiền lành, chuộng nghĩa, thật thà mà không có mưu trí, sao cửa hàng hắn buôn bán lại ngang ngửa với ta? Phải dùng mưu mà lung lạc hắn."
Vì thế y giả vờ kết thân, đến ngày lễ tết thì đem quà biếu tặng, có lễ mừng gì cũng mời nhau. Khởi Dư chỉ cho là Kim có lòng tốt, lần nào cũng nhận ít mà đáp lễ hậu. Tòng Vũ nói: "Người này mê rượu, phải dùng rượu mà làm hỏng hắn." Bèn thường xuyên bày tiệc rượu hàng tháng, góp tiền ăn chung, mời dự tiệc mừng của hội buôn (?), hầu như không ngày nào không mời uống; gặp buổi sáng đẹp trời, cảnh đẹp thì rủ cùng đi chơi, đêm trăng mát mẻ thì ngồi tâm sự đến sáng. Khởi Dư quả nhiên mắc mưu, ngày ngày say sưa, bỏ bê buôn bán. Tòng Vũ tuy ngày nào cũng theo Khởi Dư chơi bời uống rượu, nhưng y có em là Tế Vũ ở cửa hàng, việc gì cũng lo liệu thay được. Khởi Dư thì cứ mải đi chơi, trong cửa hàng bỏ trống không người trông, khách đến tìm không gặp, phần nhiều sang cửa hàng của Tế Vũ mua. Từ đó cửa hàng họ Kim ngày càng thịnh, cửa hàng họ Hồng ngày càng sa sút. Khởi Dư dần dần túng thiếu, Tòng Vũ hễ hỏi là cho vay ngay. Mỗi lần cho vay, một nửa là bạc chín phần nguyên chất, một nửa là bạc bảy tám phần, cân lại nhẹ thiếu, mà không đòi giấy vay, chỉ nói phải ghi sổ cho rõ ràng. Chưa đầy bốn năm năm, lần lượt vay đến hơn sáu trăm lạng, y bèn sai Tế Vũ đến đòi. Khởi Dư vay chỗ khác hai trăm lạng để trả. Sau khi tính sổ, còn nợ hơn bốn trăm lạng, y ép phải viết văn tự cầm cố ruộng nhà, hẹn bao giờ trả nợ mới lấy lại ruộng. Khởi Dư nghe theo tất cả, lại qua hai năm nữa, cả vốn lẫn lãi đã thành hơn bốn trăm năm mươi lạng. Tế Vũ ra sức ép đòi thu hết. Khởi Dư xin Tòng Vũ nới tay một chút, Tòng Vũ nói: "Bạc của tôi vốn chung với em tôi, nó ở nhà vẫn trách tôi không nên đem bạc cho anh vay, nay tôi không can thiệp, để hai bên tự giải quyết thế nào thì thế." Lúc ấy nhà họ Kim đã có văn tự cầm cố mới lập trong tay, Khởi Dư khất lần không được, đành phải viết văn tự giao hết sản nghiệp để trả nợ. Các chủ nợ khác biết ông đã sa sút, đều kéo đến ép đòi. Cơ nghiệp hơn nghìn lạng, chưa đầy hai ba năm, một sớm sạch trơn, đều là do Kim Tòng Vũ lừa gạt, mưu tính hãm hại cả.
Sau khi họ Hồng đã tan nhà, Tòng Vũ chẳng thèm ngó ngàng, dù có xin vay một đồng cũng không cho mảy may. Tòng Vũ lại dùng mánh ấy kết thân với con trai nhà họ Dương mở hiệu. Có người hiểu chuyện cười bảo cậu con họ Dương: "Cậu là kẻ thế chân cho Hồng Khởi Dư đấy, sao không lấy vết xe đi trước làm gương (?)" Cậu họ Dương bèn dần dần xa lánh, cắt đứt với y.
Lời bàn: Đem bạc cho người vay, thu lãi, chưa phải là mưu tính hãm hại. Chỉ vì họ Hồng vốn là nhà buôn giàu, Tòng Vũ dụ ông ta chơi bời rượu chè, bỏ bê làm ăn, khiến vốn liếng hao hụt, rồi mới đem bạc cho vay, trong đó lấy tám làm mười, tính lãi ba phần mười, ép giá ruộng xuống thấp, từ từ gặm nhấm dần như tằm ăn dâu; lòng gian tham của Tòng Vũ đến thế là cùng cực. Giàu mà bất nhân, Tòng Vũ còn gì để biện bạch?
Xúi bạn kiện tụng và gian dâm để phá nhà
Mã Tự Minh, người Thiệu Hưng, Chiết Giang, là kẻ tiểu nhân khôn vặt, khéo nịnh hót mà nhiều mưu gian. Em họ là Mã Ứng Lân, nông nổi ngu muội, nhà lại giàu hơn Tự Minh. Cha của Lân vốn bất hòa với cha của Minh, hai bên đều ngầm tính hại nhau mà chưa ra tay.
Tự Minh thấy Ứng Lân ngờ nghệch, tính lại mê rượu, nên thường xuyên cùng uống rượu. Y cũng kéo thêm nhiều người khác cùng góp tiền ăn uống chung, nhưng chỉ hai người này là kết thân sâu đậm. Người ta phần nhiều chán ghét, không chịu uống cùng. Hai người bèn ngồi đối ẩm với nhau, kẻ xướng người họa, tự gọi là bạn tâm giao. Ứng Lân có việc gì phần nhiều đều nhờ Tự Minh quyết, Minh cũng thường bày chuyện gây hiềm khích để tỏ lòng trung thành (?).
Ứng Lân vốn bất hòa với anh ruột, nhiều lần rêu rao cái xấu của anh, định làm đơn kiện. Tự Minh giả vờ can ngăn, thật ra đúng lúc then chốt lại nói ngược để khích, làm Lân càng giận thêm. Ứng Lân bèn đi kiện anh trước, quan xử rõ ràng, định cho Ứng Lân tội đánh anh. Lân lại phải nhờ người có thế lực nói giúp mới được gỡ tội, đó là khởi đầu của việc tan nhà. Tự Minh lại nhiều lần xúi Lân tranh kiện với người khác, nhà cửa ngày một suy sụp.
Về sau, Tự Minh đến một nhà dân nghèo đòi nợ, thấy người vợ trẻ đẹp, về khoe trước mặt Ứng Lân: "Hôm nay tôi đến nhà kia đòi nợ, cô con dâu nhà ấy đẹp lắm, đúng là nàng Tây Thi (người đẹp nổi tiếng thời cổ) trong đám đàn bà. Tôi đưa mắt liếc tình, cô ấy cúi đầu đi qua. Nhà nó chỉ có một gian, cô ấy cứ đi qua đi lại trước mặt mấy lần. Tôi hồn vía bay bổng, không tự kiềm được. Lại dùng lời cười cợt ve vãn, cô ấy cũng tươi cười đáp lại, xem chừng có thể tán được. Chỉ sợ chồng và mẹ chồng nó vướng víu nên chưa dám ra tay, đến giờ vẫn vương vấn trong lòng, thức ngủ đều nhớ (lời trong Kinh Thi)." Ứng Lân nói: "Nhà ấy thuộc giáp do tôi đứng đầu (?) (giáp: đơn vị tổ chức hộ dân trong làng để thu thuế, chia phu dịch), lại là tá điền của tôi, tán có gì khó. Tôi nhất định phải chiếm trước." Tự Minh khích: "Nếu anh làm được, tôi chịu thua anh một bữa tiệc lớn. Theo ý tôi, đừng dây vào thằng chồng ngu ấy, lỡ nó bắt được, nắm đấm thô của nó đánh chết người thật đấy." Ứng Lân nói: "Chưa từng nghe tá điền dám đánh chủ."
Hôm sau, Lân liền đến nhà ấy thu thuế điều biên (thứ thuế gộp nhiều khoản làm một, nộp bằng bạc, đời Minh), vừa thấy người vợ liền ve vãn. Lân sai bà mẹ chồng ra ngoài, bảo ra ngoài kiếm rau về nấu bữa trưa. Bà vừa đi, Lân liền cưỡng ôm người vợ vào buồng. Người vợ đang lưỡng lự giữa theo và không, thấy một người đàn bà nhà bên nhìn trộm rồi lánh đi, bèn chỉ mà nói: "Bà kia ở nhà bên nhìn thấy anh rồi, đừng làm thế." Lân nào chịu thôi, chỉ cho là cô ta thoái thác. Giằng co đã lâu, bà mẹ chồng từ ngoài về, người vợ đành phải gọi: "Mẹ ơi, ông chủ giở trò sàm sỡ thế này." Bà mẹ chồng đổi sắc mặt quát mắng Lân. Lân giận, đến huyện trước làm đơn tố họ thiếu thuế điều biên, lại còn hung hãn đánh lý trưởng. Người tá điền thì kiện Lân tội cưỡng dâm. Quan bắt đến xét hỏi: người đàn bà nhà bên đã nhìn thấy, chính mẹ chồng bắt gặp. Người vợ lại đẹp nghiêng thành, cả công đường xúm lại xem, tấm tắc khen ngợi.
Vì thế xét thành tội cưỡng dâm, đáng bị xử tử. Sau nhờ người có thế lực nói giúp, đổi thành tội trêu ghẹo chưa thành. Nhưng gia sản đã khánh kiệt, ruộng nhà đều bán cho Tự Minh. Minh lại trách Lân: "Lúc đầu tôi đã bảo anh đừng làm, anh không nghe lời tôi, đến nỗi thế này." Ứng Lân nói: "Miệng anh tuy bảo tôi đừng làm, nhưng anh đã bắc sẵn cầu, đưa tôi ra giữa cầu rồi, khó mà quay lại. Nay muốn trách anh lại chẳng trách được. Mạnh Tử nói 'muốn chê thì không tìm ra chỗ mà chê, muốn chỉ trích thì không tìm ra chỗ mà chỉ trích', chính là hạng người như anh đấy." Ruộng của Lân bán hết, Tự Minh tuyệt nhiên không qua lại nữa. Lân sớm tối phải đi vay mượn, chỉ còn biết đến cầu xin anh ruột, mới biết ruột thịt rốt cuộc vẫn là ruột thịt, còn bọn bạn rượu thịt kia toàn là tình giả.
Lời bàn: Ứng Lân bị Tự Minh lung lạc, tan nhà mất nghiệp, sản nghiệp đều vào tay Minh, vậy mà còn kết làm bạn tâm giao với y, sao mà ngu thế! Nếu có chút tâm trí thì biết người ở đời, trong có anh em chú cháu, ngoài có bạn bè thân thích, không thể thiếu ai. Kiện tụng với anh mà lại tìm thân với bạn, ấy là chỗ đáng hậu thì đối xử bạc, chỗ đáng bạc lại đối xử hậu. Sao không xem chuyện Tôn Hoa xa lánh, đuổi em là Tôn Vinh (?) mà thân với bạn bè, nếu không nhờ người vợ hiền đức họ Dương thì đâu có lúc hối ngộ về sau (tích trong vở tuồng "Sát cẩu ký": người vợ giết chó giả làm xác người để thử, bọn bạn đều bỏ đi, chỉ có người em ra tay giúp, người anh mới tỉnh ngộ). Nếu Lân biết nhân đó mà tự sửa mình, thì kẻ kia dù có trăm mưu nghìn kế, làm sao hại được người biết tự đổi mới!
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video