Loại thứ bảy: Lừa đảo dụ dỗ cờ bạc
Dùng lời nói khích để dụ người ta đánh bạc trở lại
Trương Sĩ Thăng, người đất Cử Khê, là con nhà giàu sang, quen ăn ngon mặc đẹp. Cha anh làm ra cả vạn lạng bạc, chia đều cho anh em Sĩ Thăng; ruộng vườn màu mỡ, anh chỉ việc ngồi hưởng cơ nghiệp có sẵn. Rồi một ngày người cha qua đời. Bấy giờ triều đình vừa cho lưu hành tiền Vạn Lịch (đồng tiền đúc dưới niên hiệu Vạn Lịch của nhà Minh), thì anh bị bọn côn đồ dụ đi đánh bạc. Cậu công tử nhà giàu non nớt ấy chỉ thấy trong sòng được uống rượu, ăn chơi phóng túng, ngông nghênh cho sướng, nào biết tiền của phải biết quý. Chưa được mấy tháng đã thua mất mấy trăm lạng bạc, mà vẫn hớn hở ham chơi, chưa chịu dừng.
Trong làng có người tên Trần Vinh Nhất, lúc cha Sĩ Thăng còn sống thì được dùng làm người trung gian bảo lãnh trong các việc mua bán, vay mượn, và để sai vặt. Ông tuy thân phận thấp hèn nhưng có lòng trung nghĩa, không nỡ để Sĩ Thăng bị bọn côn đồ dụ dỗ. Ông bèn bày một bữa tiệc thịnh soạn, chỉ mời riêng một mình Sĩ Thăng. Giữa tiệc, ông thong thả trò chuyện, đem chuyện người cha lúc sinh thời làm ra của cải từ đầu đến cuối thế nào, chuyện ông ấy quý từng đồng tiền hạt gạo ra sao, kể lại tỉ mỉ từng việc một; lại khen ngợi tài giỏi của người cha, than thở cho những vất vả của ông. Sau đó lại bàn đến chuyện lòng người, thói đời, chuyện tiền gạo khó kiếm, chuyện người nghèo không có tiền khổ sở ra sao. Rồi ông khuyên: "Cha cậu gây dựng được cơ nghiệp giàu to này đâu phải dễ. Cậu phải nghĩ đến công lao khó nhọc của người đi trước mà giữ gìn cơ nghiệp, nhất định không được đi đánh bạc nữa. Trước đây tuy đã thua mất mấy trăm lạng, chuyện đã qua thì thôi đừng trách, chỉ cần từ nay sửa đổi thì vẫn được ngồi hưởng phúc như xưa." Sĩ Thăng thấy lời lẽ của Vinh Nhất tha thiết, nhất thời lương tâm thức tỉnh, nói: "Tôi nghe lời ông, từ nay thề không đánh bạc nữa."
Hôm sau bọn côn đồ đến rủ, quả nhiên anh không đi. Cả bọn đang lấy làm lạ, sau mới biết là do Vinh Nhất khuyên. Không biết làm sao, chúng bàn nhau: "Ai dụ được nó đánh bạc trở lại thì cả bọn góp mười lạng bạc thưởng cho." Có kẻ tên Sài Côn nói: "Tôi dụ được." Cả bọn bèn gói sẵn mười lạng bạc để đó. Côn thấy Sĩ Thăng đang ngồi chơi trong cái đình bên đường, liền sán lại gần, trước hết nói chuyện vu vơ, sau mới hỏi: "Nghe nói nay cậu đã rửa tay không đánh bạc nữa à?" Sĩ Thăng đáp: "Phải." Côn nói: "Cờ bạc chẳng phải chuyện hay, nay cậu tự biết quay đầu, thật là bậc hào kiệt. Con nhà dòng dõi giàu sang quả có người hiểu biết hơn đời, tôi thật phục lắm. Chỉ có điều người ngoài đều đồn là lão Vinh Nhất khuyên nên cậu mới thôi, có thật là lão ấy khuyên không?" Sĩ Thăng đáp: "Đúng là nhờ ông ấy khuyên."
Sài Côn thở dài than: "Vinh Nhất là hạng người dưới, loại chạy vạy sai vặt hèn mọn, nào phải cha anh cậu, nào phải chú bác cậu, sao lại cấm cản được người ta? Cậu là con nhà danh giá, một đấng nam nhi thông minh, việc gì phải để kẻ hèn dạy dỗ, để người qua đường đồn rằng cậu nghe lời kẻ hạ tiện sai khiến, ai nấy đều ngấm ngầm chê cười, bảo cậu là đồ bất tài. Theo ý tôi, cậu nên tạm ra chơi nhỏ một ít, qua nửa tháng một tháng rồi tự mình thôi, người ta mới bảo là cậu tự không thích cờ bạc, chẳng phải do nghe lệnh kẻ dưới. Như thế mới là việc làm của bậc đại trượng phu, không làm xấu hổ nếp nhà dòng dõi lâu đời." Sĩ Thăng là cậu trẻ non nớt không hiểu biết, nghe lời xiểm nịnh ấy thì trong bụng tự nghĩ: "Đúng thật, nay nếu ta thôi luôn thì người ta bảo là công của Vinh Nhất. Phải đi đánh thêm một tháng rồi tự thôi, như thế chẳng phải là hào kiệt lắm sao." Liền vào sòng đánh lại. Sài Côn lén lĩnh tiền của cả bọn rồi đi. Sĩ Thăng đánh được một tháng, máu mê lại bùng lên. Sau đó Vinh Nhất có khuyên cũng không nghe nữa. Rốt cuộc đánh bạc đến sạch cả gia sản, tất cả chỉ vì một câu khích của Sài Côn, tai hoạ thật là thảm khốc.
Lời bàn: Sĩ Thăng mê muội nghe lời nói càn của Sài Côn, gạt bỏ lời can ngay thẳng của Vinh Nhất, chỉ vì ông ấy là người thấp hèn mà cho rằng nghe theo lời can của ông là nhục. Đâu biết rằng vua Nghiêu còn hỏi han dân dưới, vua Thuấn còn hỏi cả kẻ cắt cỏ kiếm củi, Chu Công còn vội vàng chạy ra đón kẻ sĩ hèn mọn, Hàn Tín còn xin kế sách của Lý Tả Xa (một tướng nước Triệu đã bị Hàn Tín bắt). Những bậc đế vương tướng tướng ấy còn cúi mình nghe lời người nhỏ bé. Vậy thì sao có thể vì người ta thấp hèn mà bỏ đi lời hay của họ được? Tiếc thay Sĩ Thăng là đứa trẻ ranh còn hôi sữa, mắt không biết chuyện xưa nay, nên mắc phải lời gièm pha mà không nhận ra. Than ôi!
Giả làm công tử, thông đồng với kỹ nữ để lừa lấy tiền cờ bạc
Vương Địch Khê là con nhà giàu cả vạn lạng, mê cờ bạc không biết chán, nhiều lần bị bọn bạn bạc hùa nhau lừa. Sau khi phá sạch gia sản, gom góp số tiền còn lại chỉ được ba trăm lạng. Anh bèn dẫn theo một người hầu, lại lên huyện đánh bạc. Bọn côn đồ lại góp vốn thay nhau đến đánh với anh. Lúc ấy nhà Địch Khê tuy đã tan nát, nhưng tay nghề cờ bạc cũng đã học được rất cao, tuy chưa thắng nổi bọn côn đồ nhưng cũng không đến nỗi bị chúng thắng. Giằng co hơn nửa tháng, không có công tử con nhà nào đến, không có con mồi non nào để vây bắt, anh bèn lên phủ thành; ở đó lại không có sòng bạc lớn nào cho thoả chí, bèn đến nhà kỹ nữ Lý Tế Khanh chơi bời.
Có hai ba tên trong bọn bạc tìm đến phủ, nghe tin Địch Khê đã vào nhà kỹ nữ, cả bọn liền bày mưu: cứ làm thế này thế này để giăng lưới dụ anh ta, thì có thể lấy sạch tiền của anh ta. Hôm sau, đợi lúc Địch Khê ra ngoài tìm bạn bạc, chúng vào nói với Tế Khanh: "Địch Khê chỉ mê cờ bạc, không mê gái, hắn chẳng có món gì hậu hĩnh cho cô đâu. Nay cô nghe chúng tôi làm thế này thế này, trước hết chúng tôi biếu cô hai mươi lạng làm quà, sau đó hễ thắng được bao nhiêu thì cứ một trăm lạng lại hứa trích thêm cho cô hai phần mười." Tế Khanh nhận lời.
Buổi trưa bày tiệc thịnh soạn, vừa cùng Địch Khê vào bàn uống được mấy chén, bỗng có hai gia nhân đến đưa lễ vật, rực rỡ lộng lẫy, toàn đồ thượng hạng, đáng giá chừng hơn hai mươi lạng, nói: "Công tử sai mang chút lễ mọn này đến, lát nữa công tử sẽ tới." Tế Khanh xem qua từng món, thu nhận hết cả, mời hai gia nhân uống trà ở ngoài, rồi trở vào bàn tiếp Địch Khê, vẻ mặt vừa mừng vừa làm ra bộ buồn bực. Địch Khê hỏi: "Ai gửi cho nàng lễ hậu thế, sao nàng lại có vẻ buồn rầu, là cớ làm sao?" Tế Khanh đáp: "Chàng không hỏi thì thiếp thật khó mở miệng. Đây là lễ của Hoàng công tử. Năm ngoái công tử đánh bạc ở đây, thua mất hơn nghìn lạng bạc, thiếp cũng được công tử ban ơn hậu hĩnh. Hôm nay công tử sắp đến, mong tướng công thứ lỗi cho thiếp, thiếp đành phải ra đón công tử, hôm khác xin hầu tướng công thêm mấy ngày để chuộc tội." Địch Khê nói: "Đã là công tử thì ta ra ngoài nhường cho người ta." Tế Khanh mừng rỡ nói: "Tướng công rộng lượng như vậy, thiếp như được hai tầng trời che chở (tức mang ơn rất lớn)."
Địch Khê toan phất áo đứng dậy, Tế Khanh níu lại nói: "Ngồi thêm một lát cũng chẳng sao. Còn một việc nữa: người này rất cởi mở, dễ gần, không kiêu kỳ. Lát nữa thiếp nhân dịp nhắc đến chàng, nếu công tử mời gặp mặt thì chàng ở đây cùng trò chuyện, tiếp khách giúp thiếp; nhờ được bậc hiền tài như chàng, cũng là làm tăng giá trị cho thiếp." Địch Khê vốn định lánh đi, nhưng vừa nghe nói công tử trước kia từng đánh bạc ở đây, trong bụng đã mừng mười phần, bèn bảo một người hầu đứng hầu, một mình ngồi uống rượu ở trong, bảo Tế Khanh ra ngoài đón khách. Chốc lát công tử đến, Tế Khanh thong thả dâng trà, hỏi han xong xuôi. Công tử đứng dậy định đi thẳng vào trong dạo chơi, Tế Khanh vội vàng xin ngăn lại: "Vừa có một người họ hàng bên ngoại ở xa đến, thiếp giữ lại ăn bữa cơm xoàng trong ấy, sợ không có chỗ nào để tránh mặt." Công tử cười nói: "Nhân tình thì cứ nói là nhân tình, việc gì phải mượn cớ họ hàng. Đã là người tình của cô, ta xưa nay không biết ghen, cứ mời ra gặp nhau thì có sao."
Liền sai hai người hầu vào mời, chưa thấy ra, lại giục Tế Khanh: "Cô vào mời đi." Tế Khanh vào trong mời ra. Công tử nhìn Địch Khê thấy dáng vẻ chẳng phải người tầm thường, cười ha hả nói: "Tế Khanh thật là người tinh ý, quả biết chọn tài tử." Liền bước xuống chào hỏi theo lễ.
Tiệc trong viện đã dọn xong, công tử ngồi ghế trên, Địch Khê ngồi phía trước, Tế Khanh ngồi bên trái tiếp rượu. Trong bữa tiệc chuyện trò cười nói, tuyệt nhiên không nhắc gì đến cờ bạc. Đến tối, đòi lấy xúc xắc ra chơi tửu lệnh (trò chơi phạt rượu trong tiệc), công tử đùa: "Chỉ sợ kẻ hèn này không biết gieo ra 'sắc' đẹp (chơi chữ: 'sắc' vừa là điểm xúc xắc, vừa là sắc đẹp)." Tế Khanh nói: "Công tử có cái hào phóng một lần gieo trăm vạn (như Lưu Nghị đời Tấn, gieo một lần cược cả trăm vạn tiền), chàng Địch cũng có cái hứng gieo xúc xắc của bậc vua chúa (điển 'hô lư tứ phi': người xưa gieo xúc xắc hô to mong ra mặt đen; vua Đường Minh Hoàng gieo được mặt bốn liền ban cho mặt bốn màu đỏ), chỉ thẹn là con hầu này chưa đủ làm 'sắc' đẹp mà thôi." Công tử nói: "Địch Khê cũng là tay chơi lão luyện sao? Đánh chơi một chút, sáng mai ai thua thì làm chủ đãi một chầu, thế nào?" Địch Khê nói: "Chầu đãi thì tiểu đệ xin đứng ra, đâu cần phải đánh." Công tử nói: "Ăn không thì chẳng thú, phải thắng mà được ăn mới hay." Công tử cầm xúc xắc gieo trước, không ra điểm gì, Địch Khê gieo một lần liền thắng. Công tử đòi cược thêm một buổi hát, lại thua, máu nóng nổi lên, nói: "Địch Khê có tay nghề giỏi thế này ư? Ta với anh quyết thắng thua thêm lần nữa." Địch Khê nói: "Không dám trèo cao, nhưng cũng xin hầu vài ván." Đánh lên thì bên được bên thua. Đến canh một (khoảng bảy đến chín giờ tối), công tử thua hơn trăm lạng, Tế Khanh cũng đã thu tiền hồ (phần tiền chủ sòng trích từ tiền thắng) được hơn mười lạng, liền cất xúc xắc đi, nói: "Hôm nay công tử ngồi kiệu mệt nhọc, đêm cũng đã khuya, nên đi ngủ thôi. Mai lúc xem hát, giữa bữa tiệc sẽ gỡ lại, nhớ chiếu cố cho thiếp ít tiền hồ."
Công tử vì thua nhiều, nổi giận đòi đánh tiếp. Địch Khê cũng nói to: "Nếu đánh nữa thì phải một trăm lạng một đống cược, không thì thôi." Công tử bèn lấy bạc ra đặt cược, lấy một trăm làm một đống; Tế Khanh cố ý cầm xúc xắc không đưa. Công tử nổi giận nói: "Chỉ một lần gieo thôi, được hay mất cũng mặc, rồi thôi." Tế Khanh trả lại xúc xắc, công tử gieo một lần liền thắng, được một trăm lạng, nói: "Lại một đống như trước." Lại thắng.
Công tử nói: "Ta xưa nay thích chơi lớn không thích chơi nhỏ, phải hai trăm một đống." Đang lúc hăng máu, ngoài cửa có đuốc và kiệu đến, gia nhân hớt hải vào báo: "Lão gia đang tìm gấp lắm, xin mau về." Công tử nói: "Vận đỏ của ta vừa đến, sao lại làm cụt hứng ta." Sau đó gieo một lần, lại thắng đống hai trăm. Gia nhân giục như lửa cháy, công tử nói: "Mai ban ngày ta không đến thì ban đêm nhất định đến." Địch Khê giữ lại không được. Tế Khanh cũng làm ra vẻ hoảng hốt ngẩn ngơ, vội vàng tiễn công tử. Quay vào trách Địch Khê: "Người ta không ai thắng mãi, chàng thắng trước được nhiều như thế thì phải biết dừng. Sao công tử muốn gỡ, chàng lại còn đặt đống lớn, thật là không biết tránh lúc vận đổi. Uổng làm tay chơi lão luyện, chẳng bằng con mắt của đàn bà như thiếp." Địch Khê nói: "Cả vạn lạng ta còn đánh sạch, kể gì ba trăm lạng của hắn, có gì to tát đâu, oán trách làm gì cho phí lời." Ở lại nhà Tế Khanh mấy ngày, nàng còn giữ nữa thì anh một mực từ chối mà đi.
Lời bàn: Vị công tử kia là kẻ giả trang. Trước lấy lễ hậu biếu kỹ nữ, khiến Địch Khê tin là công tử thật; những cạm bẫy về sau đều là bày đặt sẵn. Xúc xắc gian (xúc xắc đã bị làm giả, ví như đổ chì, để gieo ra điểm theo ý muốn) đã được giấu sẵn trong tay Tế Khanh, nên cho cô ta giật lấy xúc xắc thật, rồi đưa trả lại xúc xắc gian, khiến không ai nghi ngờ; ba lần gieo đều thắng, xong bẫy thì có người đến giục về, ai mà đề phòng nổi. Địch Khê tuy là tay chơi lão luyện, làm sao lường được mánh khoé ấy. Than ôi! Phàm chuyện cờ bạc, gian lận đẻ ra gian lận; ai lấy chuyện này làm gương mà biết dừng đúng lúc, rửa tay không đánh bạc nữa, thì thật là kế hay, chứ đừng như người kia một sớm túi rỗng không còn gì.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video