Thiên 2 — Phẩm 2 – Niệm Phật

 Phẩm thứ hai: Niệm Phật

 Bấy giờ, Xá-lợi-phất (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được thế gian tôn kính), trong pháp này, thế nào là ác tri thức (người thầy, người bạn xấu, dẫn người khác vào đường sai)? Thế nào là thiện tri thức (người thầy, người bạn tốt, dẫn người khác vào đường đúng)?"

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Nếu có tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) dạy tỳ-kheo khác rằng: 'Này tỳ-kheo, ông nên niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm thí, niệm thiên (sáu pháp nhớ nghĩ: nhớ đến Phật, đến giáo pháp, đến đoàn thể người tu, đến giới luật, đến việc bố thí, đến các cõi trời). Này tỳ-kheo, ông nên quán (quan sát bằng tâm) thân, nắm lấy tướng của thân này, tức là bất tịnh (dơ uế). Nên quán tất cả các pháp hữu vi (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành) đều vô thường (không còn mãi). Nên quán tất cả các pháp đều rỗng không, không có ngã (cái "ta" thật có). Này tỳ-kheo, ông nên nắm lấy tướng của đối tượng mình quán, buộc tâm vào đối tượng ấy, chuyên tâm nhớ đến tướng rỗng không. Nên ưa thích pháp lành; nên nắm lấy tướng của pháp chẳng lành; nắm lấy rồi, vì để dứt nó mà quán niệm tu tập: để dứt tham dục thì quán tướng bất tịnh; để dứt sân hận (giận dữ) thì quán tướng của lòng từ (lòng thương, mong người khác được vui); để dứt ngu si thì quán pháp nhân duyên (lẽ mọi vật do nguyên nhân và điều kiện mà thành). Thường nhớ đến giới thanh tịnh, nắm chắc tướng rỗng không; siêng năng tinh tấn để đạt được tứ thiền (bốn tầng thiền định từ cạn đến sâu). Chuyên tâm cầu đạo, quán thấy pháp chẳng lành đều là suy hại, quán thấy pháp lành là an ổn nhất. Một lòng tu đạo, phân biệt quán xét kỹ càng; đã nắm chắc tướng của pháp lành và chẳng lành rồi, thì chỉ quán niết-bàn (sự dứt sạch phiền não, giải thoát hoàn toàn) an ổn vắng lặng, chỉ yêu niết-bàn rốt ráo thanh tịnh.' Dạy như vậy gọi là dạy tà; tưởng là dạy chánh mà thật ra là dạy tà.

 Này Xá-lợi-phất, người dạy như vậy gọi là ác tri thức. Người ấy gọi là phỉ báng ta, giúp sức cho ngoại đạo (các đạo ngoài đạo Phật), cũng là nói pháp đường tà cho người khác. Này Xá-lợi-phất, kẻ ác như vậy ta không cho nhận dù một ngụm nước để tự nuôi mình. Ta nói đến người dạy, không nói đến người nhận lời dạy. Này Xá-lợi-phất, trong pháp ta có nhiều lời dạy tăng thượng mạn (kiêu mạn, cho mình đã chứng đắc mà thật chưa) như thế.

 Này Xá-lợi-phất, nếu người nhận lời dạy ấy đã thọ giới năm năm mà không bỏ hết được những lời dạy như vậy, cứ trong lời dạy ấy mà siêng năng tinh tấn; dù có tỳ-kheo đã đạt được pháp vô sở hữu (không có gì là thật có) mà người ấy chẳng đến thưa hỏi, thì ta nói người này dù đã năm năm vẫn gọi là tà kiến (cái thấy sai lầm), xen lẫn pháp của ngoại đạo, làm theo lời dạy của ma (thế lực ngăn cản người tu).

 Này Xá-lợi-phất, nếu có tỳ-kheo nhận lời dạy ấy rồi, đến khi nghe pháp không, vô sở đắc (không có gì để đạt được), liền tự biết: "Những gì ta nhận trước đây đều là tà kiến", đối với pháp không, vô sở đắc thì không nghi, không hối, đi sâu vào, thông suốt, không dựa vào bất cứ ngã kiến (chấp có cái "ta"), nhân kiến (chấp có con người) nào. Này Xá-lợi-phất, ta nói người này được phạm hạnh (đời sống tu hành trong sạch) thanh tịnh.

 Này Xá-lợi-phất, nếu có tỳ-kheo thành tựu vô sở đắc nhẫn (tâm an nhận được lẽ không có gì để đạt được) như vậy, dù hiện nay chưa đạt vô dư niết-bàn (niết-bàn trọn vẹn khi thân này cũng đã dứt), ta thọ ký (báo trước về quả tu tương lai) cho người ấy: vào thời Phật Di-lặc (vị Phật sẽ ra đời trong tương lai) người ấy sẽ có mặt trong pháp hội đầu tiên. Khi ấy Phật Di-lặc vui mừng xướng lên ba lần: "Người này đã thành tựu vô sở đắc nhẫn trong pháp của Phật Thích-ca Mâu-ni." Này Xá-lợi-phất, dù là người tại gia hay xuất gia, nếu thành tựu được nhẫn này, ta thọ ký người ấy chắc chắn được niết-bàn.

 Này Xá-lợi-phất, nếu có người nhận lời dạy kia rồi, nghe pháp không, vô sở đắc liền kinh hãi sợ sệt, thì người ấy thật đáng thương, không ai cứu, không chỗ nương, đi thẳng vào địa ngục. Vì sao vậy? Này Xá-lợi-phất, ai đối với giáo pháp của Phật mà kinh hãi, nghi ngờ, sợ sệt, thì người ấy đã có đủ đường ác. Vì sao vậy? Ta thường tự nói: có chỗ đạt được là phần của đường ác. Vì sao vậy? Này Xá-lợi-phất, pháp mà Phật đạt được không có sai khác; nếu còn phân biệt được cái "phải" và cái "không phải" thì là có chỗ đạt được.

 Này Xá-lợi-phất, người ta thà phạm năm tội nghịch (năm tội ác nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của chúng tăng), còn hơn thành tựu ngã kiến, chúng sinh kiến, nhân kiến, thọ kiến, mạng kiến, ấm nhập giới kiến (chấp rằng thật có cái "ta", chúng sinh, con người, kẻ sống lâu, kẻ mang sinh mạng, và thật có các ấm, nhập, giới — tức các nhóm hợp thành thân tâm và thế giới); còn hơn tham đắm việc giữ giới mà chấp vào cái thấy về giữ giới; tham đắm tam-muội (tâm định chuyên nhất) mà chấp vào cái thấy về tam-muội; dựa vào ý tưởng về Phật mà có ý tưởng về Pháp; ở nơi chúng tăng xử việc mà thành tựu thân kiến (chấp thân này là "ta"). Vì sao vậy? Ở trong Phật pháp mà thành tựu thân kiến thì không thuộc vào số Tăng. Này Xá-lợi-phất, chúng đệ tử Phật tâm không phân biệt. Này Xá-lợi-phất, trong chúng đệ tử Phật không ai là kẻ chẳng lành, không ai phá giới, không ai phá chánh kiến, không ai phá oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ đúng phép).

 Này Xá-lợi-phất, thế nào là ác, chẳng lành? Ở trong chúng của Phật mà không thuộc vào số Tăng thì gọi là ác, chẳng lành. Tức là tâm và các trạng thái tâm hợp với các duyên, không có việc gì chân thật mà chỉ tạo ra phân biệt; vì phân biệt nên cho là có chỗ đạt được. Người ấy, cho đến mọi lời nói năng, tâm nối tiếp tâm, cho đến cả pháp lành lẫn pháp chẳng lành, trong thánh pháp đều gọi là ác, chẳng lành. Vì sao vậy? Này Xá-lợi-phất, chỗ nào có vui thì ắt có khổ; pháp của Như Lai (danh hiệu của Phật) diệt cả khổ lẫn vui ấy. Này Xá-lợi-phất, trong chỗ Như Lai đạt được, không có dục, cũng không có không dục; không vui, không khổ, không nghĩ, không tưởng, không tu, cho đến cũng không có ý tưởng về "không".

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi-phất, nếu nghĩ đến ý tưởng về "không" thì tức là ý tưởng về "ta", ý tưởng về chúng sinh, là ý tưởng thường còn, là ý tưởng đoạn diệt. Vì sao vậy? Này Xá-lợi-phất, hễ có ý tưởng nào thì liền sinh ra các ý tưởng khác; tất cả đều rơi vào tà. Này Xá-lợi-phất, "không" nghĩa là không có niệm, đó gọi là không; cái niệm về "không" cũng rỗng không, đó gọi là không. Này Xá-lợi-phất, trong "không" thì không lành, không ác, cho đến cũng không có ý tưởng về "không", vì thế gọi là không. Này Xá-lợi-phất, các pháp hữu vi có thể biết, có thể hiểu; còn "không" thì không thể biết, cũng không thể hiểu, không thể suy lường, vì thế gọi là không. Này Xá-lợi-phất, "không" không phải do niệm mà được. Vì sao vậy? Vì "không" thì không có tưởng, vì thế gọi là không.

 Này Xá-lợi-phất, vì sao nói là thực hành hạnh không? Là không nghĩ đến mọi ý tưởng, cho đến ý tưởng về "không" cũng không nghĩ đến, đó gọi là thực hành hạnh không. Này Xá-lợi-phất, tưởng nghĩa là, cho đến hễ tâm có chỗ nghĩ đến thì gọi là tưởng; không có chỗ nghĩ đến mới gọi là vô tưởng; vì lìa mọi ý tưởng nên gọi là vô tưởng. Hễ nắm lấy ý tưởng nào thì đều là tà kiến. Vì sao vậy? Này Xá-lợi-phất, trong thánh pháp, cho rằng mình đạt được tịch diệt (sự vắng lặng, dứt hết) cũng đều rơi vào tà kiến, huống chi lời nói, huống chi người nói. Pháp không như vậy thì lấy gì mà nói được?

 Này Xá-lợi-phất, vì sao chư Phật nói mọi lời nói đều là tà? Những ai không thông suốt tất cả các pháp đều bị lời nói che lấp. Vì thế Như Lai biết mọi lời nói đều là tà, cho đến chút ít lời nói cũng không đúng sự thật. Này Xá-lợi-phất, A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn) của chư Phật đều không có tưởng, không có niệm. Vì sao vậy? Như Lai đối với pháp không đạt được thể tánh (bản chất), cũng không đạt được niệm.

 Này Xá-lợi-phất, vì sao Như Lai nói có niệm xứ (chỗ an trú của sự nhớ nghĩ chân chính)? Này Xá-lợi-phất, kinh nói: nếu người đạt được tứ niệm xứ (bốn phép quán: quán thân là dơ uế, quán cảm giác là khổ, quán tâm là vô thường, quán các pháp là không có "ta") mà người ấy đạt được thể tánh của các pháp, đạt được tự thân, đạt được "ta", đạt được con người, thì không có lẽ ấy. Vì để chỉ ra rằng tướng riêng của các pháp là rỗng không nên nói bốn niệm xứ. Tánh của bốn niệm xứ là không có tánh, không có chỗ, không niệm, không nói, không tham đắm. Tánh của niệm còn không có, huống chi chỗ của niệm. Vì thế Như Lai gọi đó là niệm xứ.

 Này Xá-lợi-phất, nếu các pháp có thể tánh nhất định, dù chỉ nhỏ như một phần trăm của sợi tóc chẻ ra, thì chư Phật đã không ra đời, rốt cuộc cũng không nói các pháp tánh vốn rỗng không. Này Xá-lợi-phất, các pháp thật là rỗng không, không có tánh, chỉ một tướng, tức là không có tướng; Như Lai thấy rõ hết, vì vậy Như Lai mới nói có niệm xứ.

 Này Xá-lợi-phất, niệm xứ nghĩa là không có chỗ, cũng không phải không có chỗ; không niệm, không nghiệp (hành động tạo tác) của niệm; không tưởng, không phân biệt; không ý, không nghiệp của ý; không suy nghĩ, không nghiệp của suy nghĩ; không pháp, không tướng của pháp; tất cả đều không hợp, không tan. Vì thế bậc hiền thánh được gọi là người không phân biệt. Đó gọi là niệm xứ. Như Lai vì vậy mà nói có niệm xứ. Vì thuận theo vô sở hữu (không có gì là thật có) nên gọi là niệm xứ; thuận theo niệm Phật nên gọi là niệm xứ.

 Này Xá-lợi-phất, thế nào gọi là niệm Phật? Thấy vô sở hữu gọi là niệm Phật. Này Xá-lợi-phất, chư Phật vô lượng, không thể nghĩ bàn, không thể cân đo; vì nghĩa ấy, thấy vô sở hữu gọi là niệm Phật. "Thật" nghĩa là không phân biệt; chư Phật không phân biệt; vì thế nên nói: niệm không phân biệt tức là niệm Phật. Lại nữa, thấy thật tướng (bộ mặt chân thật) của các pháp gọi là thấy Phật. Thế nào gọi là thật tướng của các pháp? Tức là các pháp rốt ráo rỗng không, không có gì. Dùng pháp rốt ráo rỗng không, không có gì ấy mà niệm Phật. Lại nữa, trong pháp như vậy, cho đến một niệm nhỏ cũng không thể có, đó gọi là niệm Phật.

 Này Xá-lợi-phất, pháp niệm Phật này dứt đường lời nói, vượt ra ngoài mọi niệm; niệm mà không thể đạt được, đó gọi là niệm Phật. Này Xá-lợi-phất, mọi niệm đều là tướng vắng lặng; thuận theo pháp này thì gọi là tu tập niệm Phật. Không thể dùng sắc (hình dáng, màu sắc) mà niệm Phật. Vì sao vậy? Nhớ đến sắc là nắm lấy tướng, tham đắm mùi vị, tạo thành thức phân biệt. Không hình, không sắc, không duyên, không tánh, đó gọi là niệm Phật. Vì thế nên biết: không phân biệt, không lấy, không bỏ, đó mới là niệm Phật chân thật."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video