Phẩm thứ ba: Niệm Pháp
Bấy giờ, Xá-lợi-phất (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được thế gian tôn kính), vì sao có người cũng nói pháp này mà là ác tri thức (thầy bạn xấu, dẫn người vào đường sai)? Bạch Thế Tôn, vì sao có người cũng nói pháp này mà là thiện tri thức (thầy bạn tốt, dẫn người vào đường đúng)?"
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Nếu có tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) dạy tỳ-kheo khác rằng: 'Này tỳ-kheo, nay ông nên biết việc niệm Phật (nhớ nghĩ đến Phật) là niệm rỗng không. Chỗ đối tượng để nhớ nghĩ ấy là chỗ không nên nhớ nghĩ. Cái niệm rỗng không mà ông nhớ nghĩ cũng lại rỗng không. Cái rỗng không không có tánh này có thể dứt ý tưởng về sắc (hình tướng vật chất), dứt ý tưởng nắm bắt. Lúc ấy người này còn không đạt được vô tưởng (không có ý tưởng), huống chi là niệm. Lúc ấy người này hoàn toàn không có gì, vắng lặng không tánh, không gom góp các ý tưởng, diệt tất cả các pháp; đó gọi là tu tập niệm Phật.
Niệm Phật nghĩa là phá tất cả giác quán (giác: tâm tìm xét thô; quán: tâm dò xét tinh tế), dù lành hay chẳng lành; không giác, không quán, vắng lặng, không ý tưởng, gọi là niệm Phật. Vì sao vậy? Không nên dùng giác quán để nhớ nghĩ chư Phật; không giác, không quán gọi là niệm Phật thanh tịnh. Trong niệm này còn không có nghiệp (hành động tạo tác) nhớ nghĩ vi tế của tâm, huống chi là nghiệp của thân và miệng. Lại nữa, niệm Phật là lìa mọi ý tưởng; các ý tưởng không ở trong tâm; không phân biệt, không tên chữ, không chướng ngại; không muốn, không đắc, không khởi giác quán. Vì sao vậy? Này Xá-lợi-phất, hễ có niệm nào khởi lên thì mọi ý tưởng sinh ra đều là tà kiến (cái thấy sai lầm). Này Xá-lợi-phất, thuận theo chỗ không có gì, không giác không quán, không sinh không diệt; thông suốt được điều ấy gọi là niệm Phật. Trong niệm như vậy không tham, không đắm, không nghịch, không thuận, không tên, không ý tưởng.
Này Xá-lợi-phất, không ý tưởng, không lời nói mới gọi là niệm Phật. Trong đó còn không có một niệm nhỏ vi tế nào, huống chi là nghiệp thô của thân, miệng, ý. Chỗ không có nghiệp thân, miệng, ý thì không lấy, không bỏ, không tranh, không kiện, không niệm, không phân biệt, rỗng không vắng lặng, không có tánh, diệt hết giác quán, đó gọi là niệm Phật.
Này Xá-lợi-phất, nếu người thành tựu niệm như vậy, muốn xoay chuyển đất của bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức cả một thế giới) thì tùy ý xoay được; cũng có thể hàng phục trăm nghìn ức ma (thế lực ngăn cản, phá hoại người tu), huống chi là vô minh (sự mê tối không thấy lẽ thật) yếu ớt, từ duyên hư dối mà khởi lên, không có tướng nhất định. Pháp này như vậy: không ý tưởng, không hý luận (lời bàn suông, phân biệt vô ích), không sinh không diệt, không thể nói, không thể phân biệt, không tối không sáng; ma và dân của ma không đo lường được.
Chỉ dùng lời nói thế tục mà có chỗ dạy dỗ, nói rằng: "Khi ông niệm Phật, chớ nắm lấy chút ý tưởng nào, chớ sinh hý luận, chớ có phân biệt. Vì sao vậy? Pháp này đều rỗng không, không có thể tánh (bản chất), không thể nhớ nghĩ; chỉ một tướng, tức là không có tướng. Đó gọi là niệm Phật chân thật, tức là vô sinh (không sinh), vô diệt (không diệt), vô tướng (không có hình tướng), vô vi (không do nhân duyên tạo tác). Vì sao vậy? Như Lai (danh hiệu của Phật) không gọi là sắc, không gọi là tưởng, không gọi là niệm, không gọi là phân biệt; không nghịch, không thuận, không lấy, không bỏ; chẳng phải định (tâm lắng yên), chẳng phải tuệ (trí tuệ); chẳng phải minh (sáng suốt), chẳng phải vô minh. Như Lai không thể nói, không thể nghĩ bàn, không có tướng. Nay ông chớ ưa nắm lấy tướng, chớ ưa hý luận. Phật đối với các pháp không chấp, không lường, không thấy có pháp nào có thể chấp, có thể lường."' Người ấy đối với Phật còn không đạt được gì, huống chi là niệm. Này Xá-lợi-phất, người dạy như vậy gọi là thiện tri thức. Trong đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng, vượt ngoài lời nói) không có gì nhất định: đây là thiện tri thức, đây là ác tri thức.
Lại nữa, này Xá-lợi-phất, nếu có tỳ-kheo dạy tỳ-kheo khác rằng: 'Này tỳ-kheo, ông nên phân biệt quán sát các pháp, mà cũng chớ nhớ nghĩ đến tướng của pháp.' Tỳ-kheo ấy tu tập như vậy, tâm không vướng mắc, thì có thể thông suốt các pháp chỉ một tướng, tức là không có tướng. Người ấy còn không sinh ý tưởng về pháp, huống chi ý tưởng về "ta", về "người".
Này Xá-lợi-phất, ý ông thế nào, người nhớ nghĩ ý tưởng về pháp có thể diệt được tất cả các pháp không?" — "Không, bạch Thế Tôn." — "Này Xá-lợi-phất, như cây không có rễ thì có thể có cành, lá, hoa, quả không?" — "Không, bạch Thế Tôn." — "Cũng vậy, này Xá-lợi-phất, nếu người không nắm được gốc rễ của các pháp, người ấy có thể sinh ý tưởng về các pháp không?" — "Không, bạch Thế Tôn." — "Này Xá-lợi-phất, nếu người không đạt được việc không nhớ nghĩ ý tưởng về pháp, người ấy có thể diệt được tất cả các pháp không?" — "Không, bạch Thế Tôn."
"Người ấy không nắm lấy pháp, không nắm lấy tướng của pháp, không nắm lấy sự diệt, cũng không phân biệt không sinh, không diệt. Lúc ấy người này không sinh, không diệt, không gọi là người đạt niết-bàn (sự dứt sạch phiền não, giải thoát hoàn toàn), cũng không gọi là người không đạt niết-bàn. Này Xá-lợi-phất, người dạy như vậy gọi là thiện tri thức. Trong đệ nhất nghĩa không có thiện tri thức, không có ác tri thức.
Này Xá-lợi-phất, nếu người thành tựu được tướng như vậy thì thật hiếm có ở thế gian, vì đạt được cái thấy chân thật không điên đảo; đó là chánh kiến (cái thấy đúng đắn). Lại nữa, này Xá-lợi-phất, chánh kiến nghĩa là làm đúng, thực hành đúng, đi đường đúng, hiểu đúng, không điên đảo, thấy đúng như thật; vì thế Như Lai gọi là chánh kiến. Này Xá-lợi-phất, nếu có chúng sinh không điên đảo, quán sát đúng như thật, thì có chánh kiến. Nếu sinh ý tưởng về "ta", ý tưởng về "người", ý tưởng về chúng sinh, nên biết người ấy đều đi theo hạnh tà.
Này Xá-lợi-phất, Phật và các đệ tử không nói có "ta", không nói có "người", không nói có chúng sinh, không nói có thọ mạng (một cái "ta" sống lâu, mang sinh mạng), không nói đoạn diệt (chết là mất hẳn) hay thường còn. Vì thế Phật và các đệ tử được gọi là chánh kiến. Vì sao vậy? Vì quán sát đúng, không điên đảo. Này Xá-lợi-phất, tất cả phàm phu (người thường chưa giác ngộ) đều không ai đi vào được việc này. Vì sao vậy? Tất cả phàm phu đều không có chánh kiến, chỉ có thể thuận theo chánh kiến mà được nhu thuận nhẫn (tâm mềm mỏng thuận theo và an nhận lẽ thật), chứ không thể đúng như thật.
Này Xá-lợi-phất, đó là chỗ khác nhau giữa chánh kiến và tà kiến. Vì thấy đúng như thật nên gọi là chánh kiến. Thấy được nguyên nhân của cái vui thế gian, làm tăng thêm của cải lợi lộc, đó là chánh kiến thế gian; những điều ấy đều là lừa dối, không thoát khỏi sinh tử (vòng sống chết luân hồi). Này Xá-lợi-phất, Phật nói chánh kiến thế gian là nói pháp dành cho kẻ lười biếng, thấp kém. Bậc hiền thánh không nghĩ rằng: đây là chánh kiến, đây là tà kiến. Vì sao vậy? Mọi cái thấy đều từ duyên hư dối mà khởi lên. Này Xá-lợi-phất, nếu nghĩ "đây là chánh kiến" thì người ấy chính là tà kiến. Này Xá-lợi-phất, trong thánh pháp, nhổ dứt gốc rễ của mọi cái thấy, dứt sạch mọi đường lời nói, như tay quơ trong hư không chẳng chạm vướng vào đâu. Pháp của các sa-môn (người xuất gia tu hành) đều nên như vậy."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video