Thiên 6 — Phẩm 5 – Giới thanh tịnh (phần còn lại)

 Phần còn lại của phẩm Tịnh Giới (phẩm nói về việc giữ giới trong sạch; "giới" là những điều răn, điều cấm mà người tu phải giữ).

 Lại nữa, này Xá-lợi-phất (một trong hai đệ tử lớn nhất của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất)! Những tỳ-kheo (tăng sĩ nam đã thọ đủ giới, sống bằng khất thực) phá giới (phạm, làm hỏng giới đã thọ) nghe những kinh như thế này do Phật nói thì lòng không trong sạch, không vui mừng tin theo. Họ tự biết mình có lỗi, nên ngờ rằng kinh này nói nhắm vào bọn họ chứ không vì người khác. Vì sao? Vì cho rằng chính bọn tỳ-kheo như mình đang ở trong những chuyện ấy. Này Xá-lợi-phất! Đối với pháp (giáo lý của Phật) cao diệu không gì sánh được như thế, tỳ-kheo phá giới lại sinh lòng giận ghét, phần nhiều không tin người thuyết pháp. Được nghe kinh Phật nói như thế, họ chống lại, không chịu nhận, rồi nói: "Đây không phải lời Phật nói", và đem lời ấy dạy người khác. Vì sao? Vì tỳ-kheo phá giới không ưa tu đạo, còn tỳ-kheo tu đạo thì không chống lại lời Phật. Đó đều là pháp xấu ngu si của kẻ phá giới, tức là lòng không tin, chống lại lời Phật. Những tỳ-kheo như thế tự biết mình có lỗi, nhưng chỉ sinh giận ghét, kiêu căng, ngang ngạnh hung hăng; với lòng kiêu mạn tà ác, họ phỉ báng Phật, Pháp, Tăng (Tam bảo: Phật, giáo pháp của Phật, và đoàn thể tăng sĩ).

 Này Xá-lợi-phất! Tỳ-kheo nào nghe các kinh này mà chống lại, không tin, lòng không thông đạt Bồ-đề vô thượng (sự giác ngộ cao nhất, tức quả vị Phật), lại dạy người khác rằng đó không phải Phật nói, thì này Xá-lợi-phất, Phật nói người ấy là kẻ phỉ báng pháp. Vì phỉ báng pháp nên không phải là sa-môn (người xuất gia tu hành), không phải con dòng họ Thích (dòng họ của Phật; con dòng Thích tức đệ tử chân chính của Phật). Nên diệt tẫn (đuổi hẳn ra khỏi đoàn tăng, không cho chung sống) những tỳ-kheo như thế. Dù có trăm nghìn muôn ức chư Phật dùng tam luân thị hiện (ba cách hiển hiện để giáo hóa: hiện thần thông, biết rõ lòng người, và thuyết pháp răn dạy) cũng không thể khiến họ tỉnh ngộ mà được đạo quả (kết quả của sự tu, tức các bậc chứng ngộ). Vì sao? Này Xá-lợi-phất! Những kẻ xấu như thế ở trong pháp này tự gây chướng ngại cho con đường tu của mình, không còn phần được sinh vào chỗ tốt, không có lòng tin, chỉ ham áo đẹp cơm ngon, tham thích lợi lộc thế gian. Ta nói người này ắt rơi vào địa ngục.

 Này Xá-lợi-phất! Nay Ta nói rõ cho ông biết: nếu người nào chống lại pháp báu như thế thì vĩnh viễn không có phần được sinh vào nơi tốt đẹp, chỉ sinh vào chỗ xấu, luôn mù lòa không có mắt. Này Xá-lợi-phất! Các tỳ-kheo ấy kiêu mạn hừng hực, không thể nói pháp một cách quyết định chắc chắn, phá hoại chánh pháp của Ta. Những người khác không tự sống nổi, vì lợi lộc cúng dường mà cũng theo họ phá pháp của Ta. Này Xá-lợi-phất! Pháp báu như thế lúc ấy sẽ bị hư hoại tiêu mất. Vì sao? Pháp báu như thế được tất cả chư Phật cùng cung kính, các Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, không đi giáo hóa rộng) và A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử, quả vị cao nhất của hàng Thanh văn) cũng đều cung kính. Thế mà những tỳ-kheo phá giới, tăng thượng mạn (tự cho mình đã chứng đắc điều chưa chứng, kiêu căng cho mình hơn người) lại thuyết pháp không quyết định. Lúc ấy các tỳ-kheo đều cùng khinh pháp của Ta mà xa lìa nó. Họ phần nhiều ôm lòng keo kiệt tham lam, chuyên lo kế sinh nhai, coi trọng tiền của lợi lộc, bị lòng ghen ghét trói buộc, thường thích tranh cãi kiện tụng, gây oán hiềm với nhau, không kính trọng nhường nhịn nhau, không có uy nghi (dáng vẻ, cử chỉ đúng phép của người tu), tính tình nông nổi hấp tấp như con khỉ, thay đổi uy nghi, làm các nghiệp ác, thoái lui khỏi pháp của sa-môn, xa lìa các bậc hiền thánh.

 Này Xá-lợi-phất! Những kẻ xấu như thế che giấu lỗi lầm, ham nhiều đòi nhiều, lấy tiền của mà sống. Ác ma (loài ma chuyên phá hoại người tu và chánh pháp) biết lòng họ, bày ra phương cách khiến họ chống trái nhau, ai nấy chia rẽ tan rã. Đoàn tăng báu vốn một vị (đồng một lối, hòa hợp như nước biển chỉ một vị mặn) bị chia làm năm bộ phái. Đã có năm bộ thì sinh ra tranh cãi, cãi nhau phải trái, nói lỗi của nhau. Này Xá-lợi-phất! Như tỳ-kheo hiện nay thì dạy bảo nhau, cung kính nhau, đồng lòng cùng tu, thuận theo lời Phật. Còn tỳ-kheo thời ấy thì không dạy bảo nhau, không cung kính nhau; thấy kẻ làm ác thì sợ mà bỏ đi, không thể dùng pháp mà răn dạy nhau. Có khi dù có người học rộng trí sâu, vẫn ôm lòng kiêu mạn khinh rẻ người khác; ai nấy lấy cái mình cho là đúng mà tự dựng riêng bánh xe pháp của mình, không thích gặp nhau, huống gì chịu nghe dạy. Này Xá-lợi-phất! Khi Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến) còn ở đời thì Tam bảo một vị; sau khi Ta diệt độ (nhập Niết-bàn, tức qua đời) thì chia làm năm bộ.

 Này Xá-lợi-phất! Hiện nay ác ma vẫn còn ẩn thân, giúp Điều Đạt (Đề-bà-đạt-đa, người em họ của Phật, phản Phật và chia rẽ tăng đoàn) phá Pháp và Tăng của Ta. Vì Như Lai có đại trí đang ở đời, nên ma xấu ác không thể làm nên điều đại ác. Đến đời sau, ác ma sẽ biến thân làm hình sa-môn, vào trong đoàn tăng, nói đủ thứ thuyết tà, khiến nhiều chúng sinh rơi vào tà kiến (cách thấy sai lầm), nói tà pháp cho họ, tức là: Di-lâu-đà-la-ca-lâu (?) (tên một bộ phái hoặc một chủ thuyết), chuyện tranh cãi của Ngũ phần (bộ phái Ngũ phần, tức Hóa địa bộ), chuyện "niệm niệm diệt" (thuyết cho rằng mọi vật diệt mất trong từng sát-na), chuyện "nhất thiết hữu" (thuyết cho rằng mọi pháp đều thật có, của Nhất thiết hữu bộ), chuyện "có ngã" (thuyết cho rằng có một cái "ta" thật), chuyện "có chỗ được" (thuyết cho rằng có cái thật để nắm bắt, chứng đắc). Lúc ấy ác ma nói những chuyện tham đắm tà vạy như thế; những chuyện như thế không phải điều chư Phật và đệ tử Phật nói. Lúc ấy kẻ xấu bị ma làm mê muội, ai nấy chấp vào chỗ thấy của mình: "Ta đúng, người kia sai." Này Xá-lợi-phất! Như Lai thấy trước rằng ở đời vị lai sẽ có những chuyện phá pháp như thế, nên nói kinh sâu xa này để dứt hết mọi chỗ chấp trước của ác ma.

 Này Xá-lợi-phất! Thời ấy trong cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di theo vũ trụ quan Phật giáo, chỉ thế giới loài người chúng ta) phần nhiều là người tăng thượng mạn, làm chút việc thiện nhỏ liền cho là đã đắc đạo; sau khi chết sẽ rơi vào ác thú (các cõi xấu: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Vì sao? Người này suốt đêm dài (suốt thời gian lâu dài trong sinh tử) tự cho mình đắc đạo, lại còn nói người khác đắc đạo, mạo nhận những thứ cúng dường dành cho bậc thánh. Người này đối với trời, người và thế gian là kẻ giặc đại ác. Kẻ ngu như thế nghe nói đệ nhất thật nghĩa (chân lý tối thượng, ý nghĩa chân thật cao nhất) thì kinh ngạc ngờ vực, sợ hãi như rơi xuống hố sâu. Này Xá-lợi-phất! Có những tỳ-kheo ưa thích việc này, rủ nhau nhóm họp phá hoại Bồ-đề vô thượng của chư Phật. Lúc ấy người tăng thượng mạn chấp lệch thì nhiều; ác ma lại làm mê lòng người tại gia và xuất gia, khiến họ chấp vào phi pháp. Người nói chánh pháp ít được giúp đỡ, nên bị tan rã, không đứng vững được nữa.

 Này Xá-lợi-phất! Thời ấy trong đời có nhiều tỳ-kheo trẻ tuổi căn cơ lanh lợi. Vì sao? Vì những người xuất gia còn sót phiền não, trở lại sinh làm người rồi lại xuất gia. Các tỳ-kheo này ưa thích hỏi vặn, tìm xét đệ nhất thật nghĩa của Phật pháp. Này Xá-lợi-phất! Lúc ấy những kẻ tăng thượng mạn bị ma làm mê, chỉ cầu sống qua ngày, thật ra là phàm phu mà tự xưng là A-la-hán, nói với các tỳ-kheo trẻ rằng: "Làm cho thân, miệng, ý được tốt lành, đó là đệ nhất thật nghĩa của Phật pháp. Khéo giữ tịnh giới, đọc tụng kinh pháp, siêng tu học rộng, đó gọi là nhân duyên của thuận nhẫn (sự nhận chịu thuận theo chân lý, một bậc hiểu biết trước khi thấy suốt lẽ chân thật), tức là lòng trong sạch tin Phật. Lại có đệ nhất thật nghĩa nữa: các ông hãy buộc tâm vào đối tượng quán, chuyên nghĩ đến Niết-bàn (trạng thái dứt hết phiền não và khổ đau, ra khỏi sinh tử), diệt ba thứ khổ (khổ vì đau đớn, khổ vì vui rồi mất, khổ vì mọi thứ luôn biến đổi), thì có thể nhàm chán xa lìa năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc tức thân xác, thọ tức cảm giác, tưởng tức hình dung nhận biết, hành tức ý muốn tạo tác, thức tức sự hay biết), mười hai nhập (sáu giác quan cùng sáu đối tượng của chúng), mười tám giới (sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức tương ứng). Các ông hãy ở nơi vắng lặng quán các pháp ấm, giới, nhập này đều vô thường (không bền, luôn đổi thay), tự quán thân mình đủ thứ dơ nhớp. Các ông quán được như thế sẽ được quả Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, nhập vào dòng thánh). Lại có thể quán sâu các pháp năm ấm v.v… là vô thường, khổ, không, vô ngã (không có cái 'ta' thật), chẳng có gì bền chắc, thì được quả Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần); lại quán sâu hơn nữa thì được A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không trở lại cõi dục nữa), được A-la-hán. Đó là đệ nhất thật nghĩa."

 Trong đó tỳ-kheo trẻ lại hỏi: "Trong Phật pháp, quả A-la-hán chính là đệ nhất nghĩa sao? Chúng tôi cũng biết việc ấy, được A-la-hán là đệ nhất nghĩa. Vậy năm ấm này sinh ra nơi người có nhớ nghĩ, hay sinh ra nơi người không nhớ nghĩ?" Đáp: "Năm ấm này sinh ra nơi người có nhớ nghĩ, người không nhớ nghĩ thì không sinh." Lại hỏi: "Sự nhớ nghĩ với năm ấm là khác nhau chăng?" Đáp: "Năm ấm thế nào thì nhớ nghĩ cũng thế." Lại hỏi: "Nếu năm ấm thế nào thì nhớ nghĩ cũng thế, vậy ai là người nhớ nghĩ năm ấm?" Đáp: "Nếu không có người nhớ nghĩ năm ấm thì không có Niết-bàn. Thật có người nhớ nghĩ năm ấm, cho nên có người tu tám chánh đạo (tám con đường ngay thẳng của bậc thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng đúng, nhớ đúng, định đúng) mà vào Niết-bàn." Này Xá-lợi-phất! Đời vị lai sẽ có nhiều tỳ-kheo thành tựu cái "nhẫn" (sự chấp nhận, hiểu biết) như thế.

 Này Xá-lợi-phất! Lúc ấy trong hội có nhiều chư thiên (các vị trời) muốn nghe đệ nhất thật nghĩa của Phật pháp, nghe kẻ tăng thượng mạn kia nói, lòng sinh ngờ vực hối hận như rơi xuống hố sâu, đều nói: "Than ôi! Phật pháp của Phật Thích-ca Mâu-ni nay sắp mau diệt rồi!" Này Xá-lợi-phất! Trong đó có những tỳ-kheo đã thành tựu căn lành, nói rằng tỳ-kheo kia là kẻ ngu, già suông vô ích, là kẻ tăng thượng mạn. Đối với lời nói có tướng năm ấm, tướng mười hai nhập, mười tám giới, họ không nhận, không vui không thích, đứng dậy khỏi chỗ ngồi mà đi. Này Xá-lợi-phất! Lúc ấy chư thiên lòng rất vui mừng, xướng lên khắp bốn phương: "Phật Thích-ca Mâu-ni vẫn còn đệ tử tốt! Những người này căn lành không ít, không thích nghe lời nói không trong sạch kia, tức là ngã kiến (thấy có cái 'ta' thật), nhân kiến (thấy có 'người' thật)." Chư thiên thấy thế đều rất vui mừng, khen ngợi những người căn cơ lanh lợi ấy: những người ưa thích hỏi vặn như vậy ắt đều sẽ thành tựu vô sinh pháp nhẫn (sự nhận biết chắc chắn, an trụ vững vàng nơi lẽ thật rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Những người như thế họp lại một chỗ làm bạn đồng tu, nhưng người thì ít mà thế lực cũng yếu.

 Này Xá-lợi-phất! Lúc ấy những người con thật của Ta, đối với dòng họ của cha mình (tức những người cùng trong đạo Phật) còn chẳng được một lời yêu thương, huống chi được cúng dường, được ở trong tháp chùa. Này Xá-lợi-phất! Ông hãy xem: lúc ấy Như Lai bị coi rẻ; sau khi Ta diệt độ, các con của Ta khi thành tựu sự vắng lặng tốt lành, thành tựu vô sở đắc nhẫn (sự an nhận lẽ thật rằng không có gì để nắm bắt, chứng đắc) cũng bị khinh rẻ. Vì thế mà Ta trong vô số kiếp (khoảng thời gian cực dài) đã đánh dẹp các kẻ thù oán, giáo hóa tất cả vua trời, vua người, khiến lòng họ trong sạch. Sở dĩ như thế là để các con của Ta được yên ổn ở ngôi vị của cha. Này Xá-lợi-phất! Nay Như Lai lấy tất cả trời người trong thế gian làm chứng: Như Lai đúng như pháp mà được A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ chân chánh, cùng khắp, cao tột không gì hơn, tức quả Phật), chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi) vô thượng, mà sa-môn, Bà-la-môn (giai cấp tăng lữ trong đạo Bà-la-môn ở Ấn Độ), hoặc trời, ma, Phạm thiên (vị trời cai quản cõi Sắc) đều không thể chuyển ngược lại được. Này Xá-lợi-phất! Việc hiện ra như thế: sau khi Như Lai diệt độ, các đệ tử của Ta muốn truyền bá rộng rãi A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề này của Ta, thì những kẻ xấu ấy không thể làm chứng, cũng không thể ban cho sự không sợ hãi.

 Này Xá-lợi-phất! Ví như đặt một bình mật ở ngã tư đường, rồi nói rằng: "Ai ăn được chừng một đầu sợi lông mật này thì mãi không già không chết." Lúc ấy chư thiên và người đời ai nấy cầm dao gậy canh giữ bình ấy. Những người canh giữ đều nói: "Nếu có ai ăn một đầu sợi lông, chúng ta sẽ giết." Này Xá-lợi-phất! Trong đó có một người thầm nghĩ: "Mật trong bình này ăn một đầu sợi lông thì không già không chết. Nay ta tiếc chết làm gì mà không ăn? Nếu ăn được rồi thì không còn sợ những kẻ canh giữ, lại được mãi không già, bệnh, chết." Quyết lòng như thế, không tiếc mạng sống, đi thẳng đến chỗ bình mật. Những kẻ canh giữ ai nấy cầm dao gậy tranh nhau muốn giết. Này Xá-lợi-phất! Người ấy nếu trước khi dao gậy chạm đến mà ăn được một giọt, thì thoát khỏi hoạn nạn suy hao, không còn già chết. Cũng thế, này Xá-lợi-phất! Có nhiều kẻ xấu, ma và dân của ma muốn diệt pháp của Ta. Sau khi Như Lai diệt độ, nếu có người thuận theo pháp "không" (lẽ các pháp không có tự tính cố định), thông đạt không ngờ vực, thì đối với các pháp lòng không chỗ nắm bắt, thành tựu thượng nhẫn (sự an nhận chân lý ở bậc cao). Lúc ấy dù bị kẻ xấu khinh rẻ, ngăn phá đạo của mình, người ấy nếu không tiếc thân mạng, siêng năng tinh tấn, thông đạt các pháp không sinh, không tạo tác, thì được vượt thoát sinh, già, bệnh, chết. Này Xá-lợi-phất! Bình mật là pháp đệ nhất nghĩa của Phật. Chư thiên và người đời canh giữ bình là những kẻ xấu ưa làm việc của ma, tự đánh mất lợi lớn, lại còn ngăn người khác tu theo thật tướng (bộ mặt chân thật của các pháp), làm họ mất lợi lớn.

 Này Xá-lợi-phất! Những kẻ tăng thượng mạn đều là bè đảng của ma, giúp làm nên việc ma, đều cùng chê bai quở trách pháp không sinh không diệt. Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Những kẻ nói pháp không trong sạch — có ngã kiến, nhân kiến, chúng sinh kiến (thấy có chúng sinh thật), thấy năm ấm, mười hai nhập, mười tám giới là thật; chưa được mà nói đã được, trong lòng cho là mình đắc đạo, cho là được Niết-bàn — cũng đều chê bai chánh pháp như thế. Vì sao? Vì người ấy tham đắm chấp vào cái "không" (?), cũng là bè lũ ma, bị ma làm mê, lấy chánh pháp của Ta mà làm việc của ma. Này Xá-lợi-phất! Nếu người tại gia hay xuất gia nghe pháp vô ngã, vô nhân, vô chúng sinh, rốt ráo không này mà kinh ngạc ngờ vực sợ hãi, thì nên biết người ấy đã nhận sự giáo hóa của ma. Những tỳ-kheo hình tướng như thế là kẻ trộm pháp, uy nghi xấu ác. Này Xá-lợi-phất! Người ấy là kẻ có ngã kiến, chúng sinh kiến, hữu kiến (chấp có), vô kiến (chấp không), thường kiến (chấp mọi thứ còn mãi), đoạn kiến (chấp chết là hết, đứt mất), đều là dân của ma, không phải đệ tử Phật. Vì sao? Trong kinh Ta nói: tất cả thế gian đều không, không có ta, không có cái của ta, không có người, không có chúng sinh, không có cái gì thường còn, không có cái gì cố định, không có pháp nào không hư hoại. Những kẻ xấu như thế cũng cùng đọc tụng kinh này, nói cho người khác, mà lòng thì tham đắm ngã kiến, nhân kiến.

 Kẻ ngu như thế gọi là kẻ tạo nhân khổ, gọi là kẻ lật qua lật lại hai bên, gọi là kẻ gây đánh nhau rối loạn phá hòa hợp tăng, gọi là kẻ làm ô nhiễm đạo pháp, gọi là cặn đục trong hàng sa-môn, gọi là kẻ xấu xí dơ bẩn, gọi là kẻ chỉ có lời nói suông, gọi là sa-môn giả dối, gọi là kẻ nghèo trong hàng sa-môn, gọi là kẻ gánh gánh nặng (tội lỗi), gọi là kẻ lừa dối chư Phật, gọi là kẻ phạm tội nghịch (tội cực nặng, trái nghịch đạo lý). Này Xá-lợi-phất! Người ấy gọi là giặc đại ác nghịch, gọi là ác tri thức (bạn xấu, thầy xấu dẫn người vào đường sai), gọi là kẻ phá giới, gọi là kẻ tà kiến, gọi là ngoại đạo (người theo đạo khác ngoài Phật pháp), gọi là kẻ không có hạnh tu thật, gọi là bạn xấu, gọi là quỷ giết người, gọi là mụn ghẻ hủi, gọi là thứ hôi thối, gọi là thứ nóng đốt, gọi là kẻ dua nịnh quanh co, gọi là kẻ rơi trong tối tăm, gọi là kẻ lọt vào rừng gai rậm rạp, gọi là kẻ rơi vào dòng sinh tử, gọi là kẻ thay nhau phô ra điều ác (?), gọi là địa ngục, gọi là súc sinh, gọi là ngạ quỷ (quỷ đói), gọi là a-tu-la (loài thần hay giận dữ, hiếu chiến), gọi là kẻ không vào đạo, gọi là kẻ lừa dối người, gọi là kẻ tự khen mình, gọi là kẻ làm nghề xem tướng bói toán, gọi là kẻ la hét lớn tiếng, gọi là kẻ lấy lợi để cầu lợi, gọi là kẻ làm ô uế nhà người, gọi là kẻ thường đùa cợt, gọi là kẻ tâm tán loạn, gọi là kẻ bị tham làm hại, gọi là kẻ bị sân (giận dữ) làm hại, gọi là kẻ bị si (ngu mê) làm hại, gọi là kẻ dùng mặt mũi dễ coi để lừa, gọi là chốn suy hao phiền não, gọi là kẻ không được giải thoát, gọi là kẻ bị lo buồn trói buộc, gọi là kẻ không phải sa-môn, kẻ chỉ có hình tượng sa-môn, kẻ chiên-đà-la (hạng người hèn kém bị khinh rẻ nhất trong xã hội Ấn Độ xưa) trong hàng sa-môn, thứ hôi thối trong hàng sa-môn, bã cặn trong hàng sa-môn, gọi là kẻ khó làm cho thỏa mãn, gọi là kẻ khó nuôi, gọi là kẻ phá hỏng uy nghi, gọi là kẻ không biết xấu hổ, gọi là kẻ bị chặt đầu (như cây bị chặt ngọn không thể mọc lại), gọi là kẻ thân thể hư hoại, gọi là kẻ áo cà-sa (áo của người xuất gia) buộc quanh cổ, gọi là kẻ tự đi vào tối tăm, gọi là kẻ nhiều tham dục, gọi là kẻ nhiều giận dữ, gọi là kẻ nhiều ngu si, gọi là kẻ bị năm triền cái (năm thứ che lấp tâm: tham dục, giận dữ, hôn trầm buồn ngủ, xao động hối tiếc, nghi ngờ) quấn che, gọi là kẻ bị chìm, gọi là kẻ rỗng, kẻ trống, gọi là kẻ ngu.

 Này Xá-lợi-phất! Thế nào gọi là "trống"? Vì đã mất các tướng của người tốt được chư Phật khen ngợi, nên gọi là trống. Vì mất hết công đức của sa-môn và việc làm, phép tắc của sa-môn, nên gọi là trống. Thế nào là "rỗng"? Vì ở ngoài thánh pháp, nên gọi là rỗng; vì xa lìa pháp không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy các pháp là không, không chấp vào hình tướng, không mong cầu gì) nên gọi là rỗng. Này Xá-lợi-phất! Kẻ xấu như thế có thể khiến ma vui, vì tham đắm, chấp chặt vào pháp hư dối; giống như phàm phu, có đủ tướng của kẻ tội ác, không giống người đã được pháp nhẫn. Việc làm, phép tắc và công đức của sa-môn, trong trăm nghìn muôn phần họ còn không có được một phần. Này Xá-lợi-phất! Vì thế gọi là kẻ trống, kẻ rỗng: chỉ tham đắm sâu nặng lợi lạc thế gian, không phải sa-môn mà tự xưng sa-môn, không đáng được cúng dường mà nhận cúng dường; gọi là kẻ giặc thường trực, kẻ giặc dựng cờ tướng (khoác áo tu làm cờ hiệu để trộm), gọi là kẻ giặc tự do giết hại người. Mỗi miếng người ấy ăn đều không trong sạch. Chỉ có người đang hướng đến đạo quả hoặc đã được đạo quả mới tiêu được của cúng dường; người ấy không có điều này, nên gọi là kẻ ăn không trong sạch. Này Xá-lợi-phất! Vì thế gọi là kẻ trống, kẻ rỗng.

 Ý ông nghĩ sao? Nếu có người giết hại, trộm cắp, tà dâm (quan hệ nam nữ sai trái), nói dối, nói hai lưỡi (đâm thọc chia rẽ), nói lời độc ác, nói lời thêu dệt vô ích, tham lam ghen ghét, giận dữ, tà kiến, thì người ấy có phải lúc nào cũng giết hại, lúc nào cũng cướp mạng sống không? — Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật), không ạ. Người tại gia giết hại không phải lúc nào cũng cướp mạng sống; lúc giết thì ít, lúc không giết thì nhiều. — Này Xá-lợi-phất! Ý ông nghĩ sao? Nếu có người trộm cắp, thì lúc trộm nhiều hay lúc không trộm nhiều? — Bạch Thế Tôn, lúc không trộm nhiều. — Này Xá-lợi-phất! Ý ông nghĩ sao? Nếu có người tà dâm, thì lúc tà dâm nhiều hay lúc không tà dâm nhiều? — Bạch Thế Tôn, lúc không tà dâm nhiều. — Nói dối, nói độc ác, nói hai lưỡi, nói thêu dệt, tham ghen, giận dữ, thì lúc làm nhiều hay lúc không giận dữ nhiều? — Bạch Thế Tôn, lúc không giận dữ nhiều. — Này Xá-lợi-phất! Trong mười nghiệp bất thiện (mười con đường làm điều ác) này, tội nào nặng? — Bạch Thế Tôn, trong mười điều bất thiện, tội tà kiến là nặng. Vì sao? Bạch Thế Tôn, người tà kiến thì cấu bẩn luôn bám dính trong lòng, lòng không trong sạch.

 Này Xá-lợi-phất! Nay Ta nói với ông: giả sử có người một ngày giết trăm nghìn muôn ức chúng sinh, một ngày trộm trăm nghìn muôn ức vàng bạc báu vật; tà dâm thì ngày đêm không ngừng; nói dối thì luôn lừa gạt người, nghiệp miệng không trong sạch, không có một lời thật; nói hai lưỡi thì luôn phá sự hòa hợp, lại giúp kẻ phá; nói độc ác thì miệng luôn hung ác ngang ngược, cho đến không nói một lời dịu dàng; nói thêu dệt thì nói không căn cứ, người ta hỏi việc này thì đem vô số lời khác làm rối loạn; tham ghen thì đối với của người khởi lòng phi pháp; giận dữ thì không có nguyên do mà vô cớ nổi giận, ôm hận đầy lòng; tà kiến thì ưa làm điều trái đạo. Này Xá-lợi-phất! Ý ông nghĩ sao? Nếu có người thành tựu những pháp bất thiện như thế, tội có nhiều không? — Rất nhiều, bạch Thế Tôn. — Này Xá-lợi-phất! Nay Ta nói với ông: giả sử có người suốt trăm năm thành tựu mười tội bất thiện như thế, thì tỳ-kheo phá giới nhận cúng dường của người ta trong một ngày một đêm, tội còn nhiều hơn người kia. Vì sao? Vì kẻ giết hại kia được nhiều người biết, nhiều người nhận ra, bị người ghét bỏ khinh rẻ; ai cũng biết đó là kẻ giết người cướp mạng, là kẻ tội dơ bẩn, là kẻ làm ô nhiễm, là kẻ bất thiện không đức mà người ta xa lánh.

 Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Người giết hại tuy cướp nhiều mạng sống, nhưng có khi sinh lòng chán, tự biết mình sai, sẽ phải chịu quả báo tội. Ai cũng biết đó là kẻ ác, không giới, dơ bẩn, nên đối với người ấy không ai mong được công đức, dù chỉ bằng một phần trăm của sợi lông chẻ ra, huống gì coi là phúc điền (ruộng phước: người đáng được cúng dường, cúng dường vào thì sinh phước như gieo hạt vào ruộng tốt) mà cúng dường. Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Vợ con trong nhà người giết hại, ai cũng biết rõ, không ai cung kính, còn chẳng mời ngồi, huống gì cúng dường. Người giết hại lấy tiền của tự nuôi sống và nuôi vợ con, có khi cúng dường sa-môn, Bà-la-môn; nhờ quả báo của nghiệp ấy mà được gặp bậc hiền thánh, được tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ đã thọ đủ giới) nói đạo pháp cho nghe, dạy lìa bỏ giết hại, bỏ nghiệp giết, rồi được xuất gia trong Phật pháp không chướng ngại. Xuất gia rồi gần gũi thiện tri thức (bạn tốt, thầy tốt dẫn dắt trên đường tu) mà được quả sa-môn. Người này ngay đời hiện tại chịu quả báo tội nhẹ, không bị chướng ngại đường thánh, được thoát khỏi tam đồ (ba đường khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).

 Này Xá-lợi-phất! Trong pháp của Ta có những tỳ-kheo không phải sa-môn mà tự nói là sa-môn, không phải người tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, dứt dâm dục) mà tự nói là tu phạm hạnh; dứt các căn lành, chướng ngại việc vào Niết-bàn, mê lầm mất đường, phá nhân duyên của đạo, phá các pháp lành, làm việc của ngoại đạo, vào đường ác, nhiều giặc ác; sống uổng một đời như người chết, hình sắc tiều tụy, mất uy nghi chân chính. Trong pháp của Ta, họ gọi là kẻ ô nhiễm, gọi là giặc trộm pháp, gọi là kẻ nghịch, gọi là sứ giả của ma, như cái nhà xí biết đi, như con chó chết; giống hình sa-môn, mặc áo sa-môn mà không có việc làm của sa-môn. Này Xá-lợi-phất! Ví như con dã can (loài chó rừng, cáo hèn mọn) ở giữa bầy sư tử; như kẻ hoàng môn (người bị hoạn, không có khả năng nam tính) ở giữa đoàn tùy tùng của Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp); như con khỉ ở giữa chư thiên; như con lừa ở giữa bầy voi chúa; như người mù ở giữa những người có thiên nhãn (mắt của trời, thấy được xa và những điều mắt thường không thấy); như con dơi ở giữa bầy chim kim sí (chim cánh vàng, loài chim thần to lớn). Này Xá-lợi-phất! Tỳ-kheo phá giới ở trong chúng của Ta; trăm nghìn muôn ức chư thiên thấy tỳ-kheo này ngồi trong chúng, đều rất buồn khổ, nói: "Kẻ xấu như thế dự bố-tát (lễ tụng giới mỗi nửa tháng, chư tăng họp lại để xét mình, sám hối) làm gì? Đó là bè lũ ma, muốn nghe đạo Phật vô thượng để nói lại với bạch y (người áo trắng, tức người tại gia)." Lại có các long (loài rồng), quỷ thần tin ưa Phật pháp, lớn tiếng kêu to: "Tỳ-kheo xấu ác kia, cớ sao giấu mình ở đây, giống như con ngựa xấu ở giữa bầy ngựa đã thuần hiền?" Kẻ ngu như thế tự cho rằng không ai thấy biết điều ác của mình, tự giấu mình ở đây để lừa dối trời người; hắn là kẻ giặc trong tất cả trời người. Mọi người cùng thấy rồi đều cười lớn.

 Này Xá-lợi-phất! Tỳ-kheo tội ác như thế là kẻ giặc ác mà chư thiên đều biết; chẳng khác gì người tại gia mà lại nhận cúng dường, được người ta đưa đón, lễ lạy, chắp tay cung kính. Kẻ xấu ngu si ấy như xác chết; áo quần mặc đều là đồ trộm được, thức ăn trong bát đều là đồ lấy trộm, không có ai cho cả, cho đến chút nước cũng là trộm được. Này Xá-lợi-phất! Tỳ-kheo phá giới đi đến phương nào, dù đến phương đông, nam, tây, bắc, đều là đi trên đất trộm. Vì sao? Vì mọi uy nghi, phép tắc của người ấy đều do trộm cắp, giả mạo mà làm: đi, đứng, ngồi, nằm, đến, đi, nhìn ngó, co duỗi, cúi ngửa, mặc áo, cầm bát. Nay chỉ nói tóm tắt: những gì người ấy làm bằng thân, miệng, ý đều là giặc trộm. Nếu có ai cạo tóc cho người ấy thì là cạo tóc cho giặc. Nói gọn lại: những gì tỳ-kheo phá giới làm đều là việc làm của giặc. Này Xá-lợi-phất! Tỳ-kheo xấu ác, cho đến đại tiện, tiểu tiện, rửa tay, đều là phép của giặc. Vì sao? Này Xá-lợi-phất! Mọi thứ trong cõi Diêm-phù-đề đều là của vua, các đại thần, dân chúng, và thuộc về các loài phi nhân (những loài không phải người như quỷ thần); tỳ-kheo xấu ác ở trong đó là giặc.

 Này Xá-lợi-phất! Vua và đại thần đối với kẻ giặc ác thì không mong được công đức, không nói nó bằng ta, không nói nó hơn ta. Còn tỳ-kheo phá giới mặc pháp phục của bậc thánh (áo của người tu), nên người ta mong được công đức nơi người ấy, vì vậy cho phép ở lại trong nước. Nếu biết điều ác của người ấy thì đến khạc nhổ xuống đất cũng không cho. Vì thế, này Xá-lợi-phất, tỳ-kheo xấu ác cứ động thân làm gì cũng đều là việc làm của giặc; gọi là giặc thường trực, giặc lớn, giặc dựng cờ tướng, kẻ đánh hại tất cả người trong đời. Vì sao? Vì không điều ác nào không làm. Vì thế, này Xá-lợi-phất, tỳ-kheo xấu ác đối với tất cả trời người thế gian là giặc lớn. Này Xá-lợi-phất! Nếu một người là giặc lớn của tất cả trời người thế gian, thì người ấy có tiêu nổi một ngụm nước không? — Bạch Thế Tôn, không. — Này Xá-lợi-phất! Ý ông nghĩ sao, người ấy chẳng phải là kẻ đại ác sao? — Đúng vậy, bạch Thế Tôn. — Này Xá-lợi-phất! Tỳ-kheo phá giới đối với tất cả trời người thế gian có tội đại ác. Vì nghĩa ấy nên Ta nói bài kệ (bài thơ tóm ý giáo pháp) này:

 Thà ăn đá nung đỏ, thà nuốt nước đồng sôi, chứ không thể là kẻ không giữ giới

 mà ăn của tín thí (đồ người có lòng tin đem cúng dường).

 Này Xá-lợi-phất! Tỳ-kheo phá giới này không có vẻ tươi sáng, không có đức, không còn chí nguyện; thân tâm nóng nảy như trúng độc, hay thấy ác mộng; không thích ở một mình, có khi ở một mình, có khi đi một mình thì thân run sợ; thấy người giữ giới trong sạch thì lánh mặt né tránh quay đi, lòng khiếp sợ tự thẹn, không muốn gặp; khi nhận cúng dường thì kinh hãi ngờ vực sợ sệt; tâm luôn rong ruổi, nhiều ý nghĩ lăng xăng; tham sâu tiền của lợi lộc, ưa thích món ngon. Tỳ-kheo như thế sau khi chết ắt vào địa ngục. Này Xá-lợi-phất! Đó gọi là bảy mũi tên lo khổ của tỳ-kheo phá giới, ắt vào địa ngục.

 Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Tỳ-kheo phá giới thích ở chỗ đông đúc ồn ào, tán loạn, lắm lời, tính hay ghen ghét; kết bạn thân với kẻ phá giới, thường thích bàn chuyện xấu ác phá giới, lấy đó làm vui, không biết xấu hổ; chống lại kinh sâu, lòng ngờ không tin. Có khi nghe nói những kinh như thế này thì ngờ vực chống đối, tranh cãi, không thích nghe nhận; ngó đông nhìn tây, lòng không chuyên nhất, lấy tay che miệng, ngửa nhìn hư không, đứng dậy khỏi chỗ ngồi, phỉ báng giáo pháp của Phật, ôm lòng giận ghét mắng chửi người thuyết pháp. Vì những nhân duyên tội lỗi như thế, sau khi chết rơi sâu vào địa ngục. Này Xá-lợi-phất! Đó gọi là tám mũi tên lo khổ của tỳ-kheo phá giới, ắt rơi vào địa ngục.

 Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Tỳ-kheo phá giới chỉ thích tôn trọng hòa thượng (vị thầy truyền giới, thầy chính của người xuất gia) và a-xà-lê (vị thầy dạy phép tắc, uy nghi), khen ngợi công đức của các vị ấy để cầu danh lợi, được tiếng là người giữ giới, nhờ vậy mà sống; ai nắm việc thì liền bám theo; tùy cơ khéo léo mà không biết xấu hổ, như con quạ đen; mượn cớ vì tăng chúng mà đòi nhiều áo quần; ăn uống thả cửa, thân thể béo khỏe; không biết hổ thẹn, nói năng không thứ lớp; tay chân thô ráp, sắc mặt tiều tụy; thích nhìn đàn bà, không gần gũi đàn ông. Kẻ xấu như thế bị mọi người khinh rẻ, trời, rồng, quỷ thần không khen ngợi, cho đến chư Phật cũng không khen. Tâm tính nóng vội, thường hay giận dữ; khi chúng tăng xét xử việc thì dựa vào thế lực. Này Xá-lợi-phất! Tỳ-kheo phá giới như thế phần nhiều tìm cách có uy thế trong tăng chúng, chưa hỏi đã đáp, thường bới lỗi người; thấy người giữ giới trong sạch thì cho là lừa dối; không cùng chung pháp tu với người siêng cầu đạo; thích chia rẽ khác biệt, thấy người tranh cãi thì vui vẻ giúp sức. Này Xá-lợi-phất! Đó gọi là chín mũi tên lo khổ của tỳ-kheo phá giới, ắt rơi vào địa ngục.

 Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Tỳ-kheo phá giới ưa thích chuyện của người khác, đứng ra cãi lý giùm; thấy ai tranh cãi đánh nhau thì lấy làm vui; mặc áo quần trang điểm thân mình, bắt chước uy nghi người khác; tìm đồ nằm tốt, lợi lộc cúng dường cho thân sung sướng, thích được người khen; giữ khư khư thí chủ (người hay cúng dường) và tiếc giữ chỗ ở, sợ tỳ-kheo tốt đến thấy lỗi mình; ghét người giữ giới, thân với kẻ phá giới; thường khen bố thí, mà không khen giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, không khen sự vắng lặng, xa lìa, ở một mình; thường thích chê bai bàn tán lỗi của người giữ giới, cũng không khen người tu hạnh đầu-đà (hạnh khổ tu: ăn khất thực, ở rừng, mặc áo vá, ít muốn biết đủ…); hoặc chỉ trỏ nói chuyện của họ, hoặc vô cớ buông lời độc ác, hoặc tự tưởng tượng mà nói bậy; dựa vào dòng dõi, luôn thăm hỏi họ hàng; vì chút nhân duyên nhỏ, vì lòng tham mà thuyết pháp; thường lấy lòng quanh co mà ôm sự kinh sợ ngờ vực; bị mọi người ghét bỏ, càng lâu càng hèn; đối với người giữ giới thì thường thích chê bai; người nói lời thật gay gắt thì không muốn gần gũi; trong lòng không thích nghe những kinh như thế này, đối với người thích thọ trì đọc tụng kinh như thế, người nghe kinh này mà vui mừng, cũng không thích gặp; lại không thích nghe khen pháp giữ giới; có giảng những kinh này thì không đến nghe, dù có đến nghe thì chẳng bao lâu đã về; phần nhiều kết bạn quen với người tại gia; thường thích bàn tán về tỳ-kheo giữ giới; khi đã được tự do thế lực thì xem nhẹ mà làm điều hung bạo xấu ác. Này Xá-lợi-phất! Đó gọi là mười mũi tên lo khổ của tỳ-kheo phá giới, ắt rơi vào đường ác. Này Xá-lợi-phất! Sau khi Ta diệt độ, những người như thế đầy khắp cõi Diêm-phù-đề, chuyên làm việc cầu lợi để sinh sống.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video