Thiên 18 — Bàn về Phù và Ức

 Thiên thứ chín: Bàn về Phù và Ức

 Phù lấy nghĩa là giúp đỡ, nâng đỡ; Ức lấy tên từ nghĩa ngăn lại, đẩy lui. Ngũ hành (năm hành: Mộc – cây, Hỏa – lửa, Thổ – đất, Kim – kim loại, Thủy – nước) đã thành thì thịnh suy có lúc, trên dưới thay đổi nhau, nên có nghĩa nâng đỡ và đè nén nhau. Khi chúng gặp nhau: mẹ (hành sinh ra) gặp con (hành được sinh ra) là Phù; con gặp mẹ là Ức. Con có lẽ hiếu thảo phụng dưỡng, thuận theo giúp đỡ, nên là Phù; mẹ có đạo tôn nghiêm, dạy bảo răn đe, nên là Ức.

 Nâng đỡ nhau: Mộc phù Thủy, Thủy phù Kim, Kim phù Thổ, Thổ phù Hỏa, Hỏa phù Mộc; đó đều là mẹ gặp con. Đè nén nhau: Mộc ức Hỏa, Hỏa ức Thổ, Thổ ức Kim, Kim ức Thủy, Thủy ức Mộc; đó đều là con gặp mẹ.

 Sách Quy kinh (sách bói mai rùa) của Liễu Thế Long nói: "Phù là sống lâu, Ức là bế tắc; Phù là dấy lên, Ức là dừng lại; Phù là ngửa lên, Ức là cúi xuống; Phù là tiến, Ức là lui; Phù là đi, Ức là đứng; Phù là tốt, Ức là xấu."

 Về điều này lại cần cân nhắc thêm. Phàm cha mẹ mà có khí (đang ở giai đoạn sinh, vượng) thì là cha mẹ thật; cha mẹ không có khí thì là tổ tiên, quỷ thần ở tông miếu (nhà thờ tổ). Con có khí thì là con cái đem lại phúc và giúp đỡ; không có khí thì là của cải, công đức. Vì thế Phù là tốt, Ức là xấu. Lúc ở giai đoạn "sinh" (khí mới ra đời) và "vượng" (khí thịnh nhất) là có khí; lúc ở giai đoạn "tử" (khí chết) và "một" (khí mất hẳn) là không có khí. Có khí và không có khí lại chia làm hai trường hợp: nếu gặp Hợp (sự hòa hợp, kết đôi giữa các can chi) và Đức (yếu tố tốt lành, che chở) thì tuy là Ức cũng không hại; nếu gặp Hình (yếu tố trừng phạt, sát hại) và Khắc (sự chế ngự, áp đảo giữa các hành) thì cái xấu càng nặng hơn.

 Hỏi: "Mẹ đối với con, đạo dạy bảo răn đe mà gọi là xấu, điều này chưa hiểu được. Tôn nghiêm răn dạy, dạy con theo lẽ phải, mong con nên người, sao lại thành xấu?" Đáp: "Lời giải trước đã nói có hai trường hợp: nếu gặp Đức, Hợp thì tuy là Ức cũng không hại; có khí thì là cha mẹ thật, đó là mong con nên người. Tuy vậy, lúc bị răn dạy, người con không được vừa lòng, đó cũng là trở ngại. Huống chi gặp Hình, Khắc. Vua Thuấn hiếu thảo bậc nhất mà khi cha đánh bằng gậy lớn vẫn phải bỏ chạy; Vương Tường (người đời Tấn) phải nằm trên băng mà gõ băng bắt cá cho mẹ kế; Mạnh Tông (người nước Ngô thời Tam Quốc) phải khóc trong rừng tre mùa đông để có măng cho mẹ. Những việc ấy đâu phải là cách dạy con theo lẽ phải? Còn không có khí là quỷ thần: quỷ thần đến phần nhiều muốn gây họa, phải khấn vái van xin mới có thể được phúc; như thế không phải là bế tắc, đè nén thì là gì?"

 Hỏi: "Lời giải nói có khí là cha mẹ, không có khí là quỷ thần; điều này cũng có chỗ ngờ. Quỷ thần tuy ở nơi u tối khó thấy, nhưng vẫn là có thật; tinh linh cảm ứng thông suốt, họa phúc theo đó mà ứng. Nếu bảo là không có, thì việc cúng tế ở tông miếu dựa vào đâu?" Đáp: "Chỗ nói có và không là bàn đúng về sống và chết: sống thì hình còn, là có; chết thì khí tan, là không. Không phải nói về chỗ u tối khó thấy, có gì đáng ngờ?"

 Hỏi: "Nếu giải như vậy thì chết là không có; đã không có thì lo gì, sao lại có thể đè nén?" Đáp: "Quỷ thần tuy không có hình chất để thấy, nhưng có điều tốt xấu để tìm, nên có thể đè nén." Hỏi: "Nếu có thể đè nén thì tức là có rồi." Đáp: "Xét về việc đè nén thì có, nói về hình thể thì không; nay giải là nói về chữ "không". Xét theo khí thì không phải hoàn toàn không có, mà chỉ là không có khí vượng tướng (khí đang thịnh và khí đang lên mạnh), mà có khí tử một (khí chết và mất). Khí vượng tướng đến thì tốt, khí tử một đến thì xấu. Chỗ nói "không có khí" chỉ là không có khí vượng tướng mà thôi."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video