Thiên thứ mười hai: Bàn về Hại
Tương hại là đi ngược chiều mà gặp nhau trong mười hai thần (mười hai địa chi: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tị, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi, dùng để chỉ giờ, ngày, tháng, phương hướng), từng đôi hại nhau, gọi là Lục hại (sáu cặp hại nhau): Tuất với Dậu, Hợi với Thân, Tý với Mùi, Sửu với Ngọ, Dần với Tị, Mão với Thìn; đó là sáu hại. Hại mang nghĩa giết chóc, làm tổn thương.
Nay sáu hại này, có cặp là vua tôi, cha con, có cặp là vợ chồng, theo lẽ không nên hại nhau. Sách Hiếu kinh nói: "Không yêu người thân của mình mà yêu người khác, gọi là trái đức." Đã trái với tính thương yêu, nên có lẽ giận dữ giết hại. Điều ngũ hành (năm hành: Mộc – cây, Hỏa – lửa, Thổ – đất, Kim – kim loại, Thủy – nước) ghét là ở "xung" (hai chi đối diện nhau, khí chống chọi nhau) và "phá" (phá hoại nhau). Nay hại nhau là vì hợp với kẻ xung phá mình. Cho nên cha mất lòng từ, con trái đạo hiếu, vợ không kính thuận, chồng bỏ sự hòa đồng; đều hợp với kẻ thù oán, lẽ thành ra hại nhau.
Đến như việc Sở Thành vương bị con ép chết, xin được ăn món tay gấu rồi mới chết mà không được; Triệu Vũ Linh vương bị vây trong cung, đói phải moi tổ chim sẻ mà ăn; công tử Trùng Nhĩ nước Tấn phải chạy trốn ra nước ngoài, thái tử Thân Sinh bị ép phải tự tử; vùng Hà Nội (đất phía bắc sông Hoàng Hà) thì vợ chồng tàn hại nhau, ngoài biên ải thì vua tôi giết cướp nhau (?). Những việc ấy há chẳng phải là hại sao?
Thìn và Mão hại nhau: Mão hợp với Tuất, Tuất bị Thìn phá; Thìn là Thổ, là vợ của Mão là Mộc; Tuất với Thìn là thù; Mão hợp với Tuất tức là bỏ Thìn. Thìn lại hợp với Dậu, Dậu xung phá Mão; Thìn là vợ của Mão, Dậu là thù của Mão; Thìn hợp với Dậu, mà Dậu có thể khắc Mão: đó là hình ảnh người vợ tư thông với chồng ngoài để giết chồng mình.
Tị hợp với Thân, Thân xung Dần; Tị là con của Dần, Thân có thể khắc Dần; Tị hợp với Thân, tức là con làm việc nghịch.
Sửu và Ngọ hại nhau: Sửu hợp với Tý, Tý xung phá Ngọ; Ngọ hợp với Mùi, Mùi phá Sửu; đó cũng là nghĩa cha con hại nhau.
Mùi và Tý hại nhau: Mùi hợp với Ngọ, Ngọ xung phá Tý; Mùi là Thổ, là vua; Tý là Thủy, là tôi; Ngọ là Hỏa, là của cải của Tý Thủy; đó là hình ảnh vua dùng của cải để hại bề tôi. Tý hợp với Sửu, Sửu phá Mùi; Sửu cũng là Thổ; Tý hợp với Sửu là muốn dẫn vua ngoài về cùng hại chủ mình; đó là hình ảnh bề tôi bỏ trốn.
Thân và Hợi hại nhau: Hợi hợp với Dần, Dần xung Thân; Thân hợp với Tị, Tị xung Hợi; đó cũng là nghĩa cha con hại nhau.
Tương sinh chưa hẳn đã sinh nhau, tương hại chưa hẳn đã hại nhau. Như lửa có thể đốt cháy vật, thế mà có thứ lửa ở Viêm Châu (xứ nóng trong truyền thuyết) lại không đốt cháy vật; nước có thể làm cho vật tươi tốt lớn lên, nhưng lũ lụt ập đến cũng khiến cây cỏ vàng úa. Đó là tương sinh mà ngược lại thành hại nhau. Còn tương hại mà ngược lại thành sinh nhau: dùi gỗ thì ra lửa, mây mưa lại sinh ra chớp, nhân nhau mà có; đó là hại nhau mà ngược lại sinh nhau. Nước vốn hại lửa, nhưng dầu mỡ rót vào thì đèn càng sáng; đó cũng là hại nhau mà ngược lại sinh nhau.
Âm dương ngũ hành là nơi vạn vật nương tồn; sự ứng nghiệm tốt xấu, mỗi thứ đều theo loại của nó mà nói. Có khi trong tốt có xấu, trong xấu có tốt. Xấu thì xem có gì cứu; tốt thì xem có gì hại. Xấu mà có cứu thì không đến nỗi gặp họa; tốt mà có hại thì không đến được điều mừng. Thuần xấu thì họa lớn, thuần tốt thì phúc sâu.
Như Sửu với Ngọ hại nhau: vì Tý xung phá Ngọ, mà trong Tý có Thủy ở giai đoạn vượng (giai đoạn khí thịnh nhất), đó là thuần xấu. Mùi phá Sửu, mà trong Sửu có Mộc sắp đến giai đoạn tướng (khí đang lên mạnh, sắp đạt cực thịnh), có thể chế ngự Mùi Thổ, nên là có cứu. Mùi với Tý hại nhau: Ngọ xung phá Tý, Tý là Thủy đang vượng, Thủy chế ngự được Ngọ Hỏa, là trong xấu có tốt; Tý hợp với Sửu, Sửu Thổ ngược lại chế ngự Tý Thủy, tức là trong tốt có xấu. Nghĩa của sinh và hại, các trường hợp đều như thế.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video