Thiên 12 — Phẩm 12 – Đà-la-ni

 Kinh Thắng Thiên Vương Bát-nhã Ba-la-mật (kinh về trí tuệ thấu suốt đưa người sang bờ giác ngộ, do Thắng Thiên Vương thưa hỏi), phẩm thứ mười hai: Đà-la-ni

 Bấy giờ, Bồ-tát Ma-ha-tát (vị Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu giúp mọi loài) Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ) liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần vai phải, quỳ gối phải sát đất, chắp tay hướng về Phật cúi đầu đảnh lễ, rồi bạch Phật: “Thật hiếm có, bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, chỉ Đức Phật)! Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật) dạy rằng Bồ-tát Ma-ha-tát đạt được đà-la-ni (tổng trì: năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi giáo pháp không quên mất) ‘mọi pháp không vào được’ này thì thành tựu công đức (cái tốt lành do tu hành mà có) vô lượng vô biên.”

 Bấy giờ, Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi: “Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, lời gọi người nghe pháp)! Công đức như vậy, dù Như Lai nói suốt trăm nghìn năm cũng không hết.”

 Bấy giờ, trong hội chúng có một vị Bồ-tát Ma-ha-tát tên là Tịch Tĩnh Ý, thưa với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi: “Bồ-tát Ma-ha-tát đạt được đà-la-ni này, được Phật Thế Tôn khen ngợi; người như thế khéo được lợi lớn, việc tự mình tu và việc giáo hóa người khác đều không uổng phí.”

 Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp Bồ-tát Ma-ha-tát Tịch Tĩnh Ý: “Này thiện nam tử! Trong đệ nhất nghĩa (chân lý cao nhất, tuyệt đối) không có pháp nào để khen ngợi; không hình sắc, không hình tướng. Đã không hình sắc, không hình tướng thì có gì để khen? Đã không có gì để khen thì vui mừng vì điều gì?”

 Bồ-tát Tịch Tĩnh Ý thưa với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi: “Như tôi đã nghe trong kinh tu-đa-la (kinh điển ghi lời Phật dạy) Phật nói: ‘Tất cả các pháp không có cái ta và cái của ta, không có gì làm cho vui, không có gì làm cho giận; pháp này bình đẳng, Bồ-tát nên học.’

 Ví như mặt đất nằm trên nước, nếu đào giếng, đào ao thì có nước dùng, còn nếu không đào thì không có cách gì lấy được nước. Cũng vậy, cảnh giới trí tuệ của bậc thánh bao trùm khắp các pháp, nếu ai siêng năng tu tập bát-nhã và phương tiện (cách thức khéo léo, linh hoạt phù hợp từng người) thì sẽ đạt được; người không tu thì làm sao đạt được? Cho nên Bồ-tát muốn cầu bồ-đề (giác ngộ) thì không được lười biếng, phải siêng năng tu hành tinh tấn (chuyên cần, không lùi bước), thì pháp ấy sẽ hiện ra trước mắt.

 Này thiện nam tử! Như người mù bẩm sinh không thấy được hình sắc, cũng vậy, phiền não (những thứ làm tâm rối loạn, khổ sở như tham, giận, si mê) làm mù chúng sinh khiến họ không thấy được pháp. Như người có mắt mà không có ánh sáng bên ngoài thì không thấy được hình sắc; người tu hành cũng vậy, tuy có trí tuệ mà không có thiện tri thức (bạn lành, thầy hiền dẫn dắt mình trên đường tu) thì không thấy được pháp. Như người có thiên nhãn (con mắt nhà trời, thấy được mọi nơi), không cần ánh sáng bên ngoài mà tự thấy được hình sắc; Bồ-tát Ma-ha-tát đã vào dòng pháp thì tự nhiên tiến lên vượt bậc.

 Như thai nhi trong bụng mẹ, ngày ngày lớn lên mà tự mình không thấy; Bồ-tát Ma-ha-tát siêng năng tinh tấn, cũng không tự thấy các hạnh của mình tăng trưởng, nhưng vẫn thành tựu được tất cả Phật pháp. Ví như trên núi Tuyết có cây thuốc chúa không khô héo, không gãy đổ; Bồ-tát Ma-ha-tát siêng năng tinh tấn thì mọi hạnh tu đều không lùi sụt, không mất đi.

 Ví như Chuyển luân Thánh vương (vị vua lý tưởng dùng chính pháp cai trị cả thiên hạ) xuất hiện ở đời thì có đủ bảy báu (bảy thứ quý mà vị vua ấy tự nhiên có được); Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm bồ-đề thì có đủ bảy báu pháp, đó là bố thí, trì giới (giữ giới luật), nhẫn nhục (chịu đựng mà không oán giận), tinh tấn, thiền định (giữ tâm lắng yên, chuyên chú), trí tuệ và sức phương tiện. Lại như Chuyển luân Thánh vương đi khắp bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức cả thế giới loài người), đối với mọi chúng sinh tâm đều bình đẳng; Bồ-tát Ma-ha-tát dùng tứ nhiếp pháp (bốn cách thu phục, gần gũi chúng sinh: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng chung việc với họ) làm lợi ích cho chúng sinh cũng như vậy. Lại như nơi nào có Chuyển luân Thánh vương thì nơi ấy không có kiện tụng tranh chấp; Bồ-tát Ma-ha-tát nói pháp đúng như thật cũng không có tranh cãi.

 Ví như khi tam thiên đại thiên thế giới (một hệ thống vũ trụ gồm một tỷ thế giới nhỏ) mới hình thành, liền có núi chúa Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới) và biển lớn; Bồ-tát cũng vậy, nếu phát tâm cầu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn khắp, tức quả vị Phật) thì liền có bát-nhã và đại bi (lòng thương xót lớn). Ví như mặt trời mọc, chiếu sáng những núi cao trước tiên; Bồ-tát Ma-ha-tát có được ngọn đuốc bát-nhã, thì những vị Bồ-tát có hạnh cao, căn lành (gốc rễ điều thiện) đã chín muồi được ánh sáng ấy chiếu đến trước. Ví như mặt đất gánh đỡ tất cả, hoa quả, cây cối, cỏ thuốc đều bình đẳng; Bồ-tát Ma-ha-tát đạt được pháp môn đà-la-ni này thì đối với mọi chúng sinh tâm đều bình đẳng.”

 Bấy giờ, Thế Tôn khen Bồ-tát Ma-ha-tát Tịch Tĩnh Ý: “Này thiện nam tử! Đúng như lời ông nói. Này thiện nam tử! Bồ-tát Ma-ha-tát đạt được pháp môn đà-la-ni này thì phàm điều gì nói ra, mỗi câu mỗi chữ đều là lời Phật. Này thiện nam tử! Pháp được nói ra ấy lìa khỏi sắc, thanh, hương, vị, xúc (hình sắc, âm thanh, mùi hương, mùi vị, cảm xúc chạm — các đối tượng của giác quan). Vì sao vậy? Vì đó không phải pháp thế gian. Nó không cùng tận, không bờ bến, vào được tất cả; thân tâm nhẹ nhàng nhanh nhạy; dù nói trước trăm nghìn vị Phật cũng không nhút nhát.

 Vì sao vậy? Vì vị Bồ-tát Ma-ha-tát này được sức gia trì (sức che chở, nâng đỡ) của Phật, tâm không bám chấp — không chấp ta, không chấp chúng sinh, không chấp pháp — liền đạt được pháp giới (toàn thể thực tại) thanh tịnh, Như Lai thanh tịnh, thật tế (cái giới hạn chân thật tột cùng, tức thực tại tuyệt đối) thanh tịnh; đạt được pháp vô tận, chữ vô tận, lời nói vô tận. Liền sinh vui mừng, vì đạt được bát-nhã, vì đạt được xà-na (trí, sự hiểu biết đúng), vì không còn lưới nghi ngờ.”

 Khi pháp môn đà-la-ni này được giảng nói, trong hội chúng có tám nghìn vị Bồ-tát đạt được đà-la-ni mọi pháp không vào được này; một vạn hai nghìn vị Bồ-tát đạt bất thoái chuyển (địa vị tu hành vững chắc, không còn lùi bước); năm nghìn vị Bồ-tát đạt vô sinh pháp nhẫn (sự hiểu chắc chắn, an trụ vững vàng nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt); một vạn sáu nghìn thiên tử (con trời, chỉ chư thiên) đạt được pháp nhãn thanh tịnh, xa lìa bụi bặm, dơ bẩn (con mắt thấy rõ chân lý một cách trong sạch, là bước đầu chứng nhập thánh quả); vô lượng vô biên chúng sinh phát tâm cầu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 Bấy giờ, Thế Tôn bảo Bồ-tát Tịch Tĩnh Ý: “Đà-la-ni này có thể hàng phục mọi loài ma, phá tan các ngoại đạo (người theo đạo khác ngoài Phật pháp) và những kẻ ghét bỏ, đố kỵ chính pháp; dập tắt lửa phiền não, thắp lên ngọn đèn bát-nhã; che chở pháp sư (người giảng dạy giáo pháp) cho đến khi đạt Niết-bàn (trạng thái dứt hết phiền não, ra khỏi luân hồi); điều phục tâm mình, khéo giáo hóa những người bên ngoài; thân hình đẹp đẽ, oai nghi khiến người thấy đều vui mừng; vì những người tu hành chân chính mà thuyết pháp bình đẳng; quán xét đúng như thật căn tính của chúng sinh, không sớm cũng không muộn (?).”

 Khi pháp này được giảng nói, các núi Tu-di và biển lớn trong tam thiên đại thiên thế giới đều rung động. Chư thiên rải mưa hoa — hoa Mạn-đà-la (hoa trời màu trắng, ai thấy cũng vui lòng), hoa Ma-ha Mạn-đà-la (hoa Mạn-đà-la lớn), hoa Mạn-thù-sa (hoa trời màu đỏ, mềm mại), hoa Ma-ha Mạn-thù-sa (hoa Mạn-thù-sa lớn), hoa Ưu-bát-la (sen xanh), hoa Câu-vật-đầu (một loại sen, súng), hoa Phân-đà-lợi (sen trắng), hoa Ca-ma-la (sen hồng). Chư thiên ở trên không trung tấu lên mọi thứ âm nhạc, không ai đánh mà tự vang lên.

 Bấy giờ, Thế Tôn bảo Bồ-tát Tịch Tĩnh Ý: “Này thiện nam tử! Ở đời quá khứ, cách đây vô lượng vô biên kiếp (khoảng thời gian dài vô cùng) không thể đếm, không thể đếm, có một vị Phật ra đời hiệu là Bảo Nguyệt Như Lai, Ứng Cúng (bậc xứng đáng nhận sự cúng dường), Chính Biến Tri (bậc hiểu biết đúng đắn và trọn khắp), Minh Hạnh Túc (bậc trí tuệ và đức hạnh đều đầy đủ), Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu rõ thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo dạy dỗ người tu), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật (bậc giác ngộ), Thế Tôn — đó là mười danh hiệu của Phật. Cõi nước tên là Vô Hủy, kiếp tên là Hoan Hỷ. Đệ tử Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, cầu giải thoát cho riêng mình) có ba mươi hai ức vị; Bồ-tát Ma-ha-tát thì không thể đếm xuể. Vị Phật ấy thành đạo mà không phải trải qua khổ hạnh và hàng phục thiên ma.

 Khi ấy trong hội chúng có một vị Bồ-tát tên là Bảo Công Đức, biện tài khéo léo, giảng nói đủ loại giáo pháp. Bấy giờ, đại chúng thỉnh Phật ở lại đời, đừng nhập Niết-bàn. Bồ-tát Bảo Công Đức liền nói với đại chúng: ‘Như Lai Thế Tôn không sinh không diệt, cần gì khuyên thỉnh đừng nhập Niết-bàn. Nếu hư không nhập Niết-bàn thì Như Lai mới nhập Niết-bàn; nếu thật tế, chân như (bản thể chân thật, như vậy không đổi của mọi pháp), pháp giới, cảnh giới không thể nghĩ bàn nhập Niết-bàn thì Như Lai mới nhập Niết-bàn.

 Vì sao vậy? Pháp của Như Lai không thành không hoại, không nhiễm không tịnh, không phải thế gian hay xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian), không phải hữu vi (do nhân duyên tạo tác, có sinh diệt) hay vô vi (không do tạo tác, không sinh diệt), không phải đoạn (chấm dứt) cũng không phải thường (tồn tại mãi). Giả sử một cái miệng có mười cái lưỡi, mỗi cái lưỡi lại mọc ra trăm cái lưỡi, mỗi cái lưỡi ấy lại mọc ra nghìn cái lưỡi, cũng không thể nói được sự thành hay hoại của Như Lai.’

 “Khi Bồ-tát Bảo Công Đức giảng pháp này, có tám vạn sáu nghìn vị Bồ-tát đạt bất thoái chuyển; bảy nghìn vị Bồ-tát đạt được các đà-la-ni: Vô Biên Công Đức (công đức không bờ bến), Duyệt Ý (làm vui lòng), Vô Ngại (không ngăn ngại), Hoan Hỷ (vui mừng), Đại Bi (thương xót lớn), Nguyệt Ái (đáng yêu như trăng), Nguyệt Quang (ánh trăng), Nhật Ái (đáng yêu như mặt trời), Nhật Quang (ánh mặt trời), Tu-di Sơn (núi Tu-di), Đại Hải (biển lớn), Đức Vương (vua của các đức); ba vạn sáu nghìn người và trời đạt được pháp nhãn thanh tịnh, xa lìa bụi bặm, dơ bẩn.”

 Phật bảo Bồ-tát Tịch Tĩnh Ý: “Bồ-tát Bảo Công Đức thuở ấy há phải người nào khác? Chính là thân ông đó. Vì nhân duyên ấy mà ông có thể nói được pháp môn đà-la-ni này.”

 Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói kệ (bài thơ ngắn trong kinh tóm ý giáo pháp) rằng:

 “Tổng trì như thuốc quý, chữa được mọi bệnh mê lầm,

 Như vị cam lộ (nước ngọt thần diệu) cõi trời, ai được thì mãi không chết.”

 Bấy giờ, Bồ-tát Công Đức Hoa Vương nói kệ rằng:

 “Tổng trì không có văn tự, văn tự làm hiện rõ tổng trì,

 Nhờ sức bát-nhã và đại bi, lìa lời mà vẫn dùng văn tự để nói.”

 Bấy giờ, San-đâu-suất-đà Thiên vương (vua cõi trời Đâu-suất, cõi trời hỷ lạc) liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần vai phải, quỳ gối phải sát đất, chắp tay hướng về Phật cúi đầu đảnh lễ, rồi bạch Phật: “Bạch Thế Tôn! Chư Phật Như Lai không thể nghĩ bàn, pháp chư Phật nói cũng không thể nghĩ bàn, những điều các vị đại Bồ-tát thực hành và giảng nói cũng không thể nghĩ bàn. Chúng con là chư thiên, nhờ căn lành sâu dày từ các đời trước, nên được gặp Như Lai, được nghe nói pháp này.” Rồi liền đem đủ loại hoa báu cõi trời, hoa trời, hương trời rải lên Phật Như Lai để cúng dường.

 Bấy giờ, Thế Tôn bảo San-đâu-suất-đà Thiên vương: “Đại vương! Phàm ai muốn cúng dường Phật Như Lai thì nên tu ba pháp, đó là: phát tâm cầu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, giữ gìn chính pháp, và tu hành đúng như điều đã nghe. Đại vương! Nếu ai tu hành ba pháp này, người ấy gọi là cúng dường Như Lai. Đại vương! Giả sử Như Lai sống một kiếp, ở đời nói về phúc báo của sự cúng dường này cũng không thể nói hết. Cho nên, Đại vương! Nếu muốn cúng dường Phật Như Lai thì phải có đủ ba pháp này mới gọi là cúng dường.

 Đại vương! Nếu ai giữ gìn dù chỉ một bài kệ bốn câu của Như Lai, người ấy chính là đã che chở cho sự giác ngộ A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề của chư Phật quá khứ, hiện tại và vị lai. Vì sao vậy? Chư Phật Như Lai đều từ pháp mà sinh ra; cúng dường bằng pháp mới gọi là cúng dường chân thật, mọi thứ của cải đều không sánh kịp; cúng dường bằng pháp là bậc nhất trong mọi cách cúng dường.”

 Bấy giờ, Thế Tôn bảo San-đâu-suất-đà Thiên vương: “Ta nhớ về quá khứ, cách đây vô lượng vô biên a-tăng-kỳ a-tăng-kỳ (con số lớn không đếm được) kiếp, khi Ta đang tu hành đạo Bồ-tát, nghe chư thiên trên hư không nói kệ:

 “‘Trời người xa lìa kho báu lớn, như của cải bị vua, giặc, nước, lửa làm tiêu mất;

 Trăm nghìn vạn kiếp khó được nghe pháp, nghe được mà không giữ, không truyền trao cho người thì cũng như vậy (?).

 Lấy tâm đạo làm gốc để giáo hóa chúng sinh, tu hành đúng như thật thì tâm vắng lặng;

 Tâm bình đẳng, lợi mình và lợi người, tu hành như thế là cúng dường Phật.’

 “Đại vương! Thuở xưa khi Ta mới nghe bài kệ này, liền giảng lại cho người khác, có tám nghìn người phát tâm cầu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Cho nên, Đại vương! Cúng dường bằng pháp là bậc nhất. Vì sao vậy? Vì tất cả chư Phật đều từ pháp mà sinh ra.”

 Kinh Thắng Thiên Vương Bát-nhã Ba-la-mật, quyển thứ sáu.

 Kinh Thắng Thiên Vương Bát-nhã Ba-la-mật, quyển thứ bảy.

 Do Nguyệt-bà-thủ-na, vương tử nước Ưu-thiền-ni (một vương quốc cổ ở miền Tây Ấn Độ), dịch vào đời Trần (triều đại Trung Hoa thời Nam Bắc triều).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video