Kinh Thắng Thiên Vương Bát-nhã Ba-la-mật (Bát-nhã Ba-la-mật: trí tuệ sáng suốt thấy rõ bản chất thật của mọi sự, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ; Thắng Thiên Vương là tên vị vua cõi trời đứng ra thưa hỏi Phật trong kinh này), phẩm Hai Hạnh, thứ mười bốn.
Bấy giờ, Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ; Bồ-tát là người tu hành cầu thành Phật để cứu giúp chúng sinh) rằng: "Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, đã tu hành lâu dài, có tâm nguyện rộng lớn) khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật thì nên thành tựu trọn vẹn Bát-nhã Ba-la-mật cả trước lẫn sau, tức là từ lúc đầu cho đến lúc cuối. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát có hai loại hạnh: một là tự mình thành tựu Bát-nhã, hai là giáo hóa chúng sinh (dạy dỗ, dìu dắt chúng sinh thay đổi theo hướng tốt)."
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thưa Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật: đấng được cả thế gian tôn kính)! Bồ-tát Ma-ha-tát giáo hóa chúng sinh như thế nào?"
Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi: "Từ lúc mới bắt đầu có Bát-nhã cho đến tận cùng về sau, Bồ-tát thuyết pháp không bao giờ hết, với tâm vô công dụng (tâm tự nhiên mà làm, không cần gắng sức hay cố ý), ở giữa không hề gián đoạn. Bồ-tát làm vậy để chúng sinh thoát khỏi quả báo của tam hữu (ba cõi tồn tại trong vòng luân hồi: cõi Dục, cõi Sắc và cõi Vô sắc) và ác thú (các đường dữ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), để giúp chúng sinh được yên ổn, sống trong thiện đạo (các đường lành như cõi người, cõi trời) và đạt được ba quả thánh (quả vị giác ngộ của ba hạng người tu: Thanh văn, Duyên giác và Bồ-tát). Này Văn-thù-sư-lợi! Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật để giáo hóa chúng sinh.
Này Văn-thù-sư-lợi! Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật thì thành tựu được pháp vô vi (cái không do nhân duyên tạo thành, không sinh ra, không mất đi) không có bờ bến. Đó gọi là hạnh tự tu của Bồ-tát Ma-ha-tát. Vì sao vậy? Vì nhờ thế mà thành tựu được mọi công đức."
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thưa Phật: "Bạch Thế Tôn! Những pháp nào phù hợp với Bát-nhã Ba-la-mật của Bồ-tát Ma-ha-tát?"
Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi: "Đó là nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ tất cả mọi pháp đến từng chi tiết). Pháp chân thật ấy vượt ngoài mọi suy lường, nhiệm mầu, không có hình tướng, đạo lý rất sâu xa. Không thể nhìn thấy, khó mà thấu suốt. Pháp ấy thường còn, vắng lặng, mát mẻ và trùm khắp mọi nơi. Không phân biệt, không vướng mắc, không ngăn ngại. Pháp ấy thuận theo đạo lý mà không thể nắm bắt hay bám giữ, vắng lặng tột cùng, cao nhất trong mọi pháp, không gì sánh bằng. Này Văn-thù-sư-lợi! Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, tu những pháp như thế thì tương ứng với Tát-bà-nhã (phiên âm từ tiếng Phạn, nghĩa là trí biết tất cả của Phật)."
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thưa Phật: "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật trong những cảnh giới (phạm vi, tầm mức mà sự tu tập và trí tuệ đạt tới) nào?"
Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi: "Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật trong ba cảnh giới: cảnh giới rất sâu, cảnh giới rộng lớn và cảnh giới công đức.
Này Văn-thù-sư-lợi! Cảnh giới rất sâu là cảnh giới mà bản thể là vô vi. Không thể tách lìa nó, nó không vướng vào hai bên (hai cực đoan như có và không, còn mãi và mất hẳn) và thoát khỏi mọi chướng ngại. Tự tính của nó vốn trong sạch, không thể suy lường, không thể đếm biết. Cảnh giới này không chung với Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Bích-chi-phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy, cũng không giáo hóa rộng rãi).
Này Văn-thù-sư-lợi! Cảnh giới rộng lớn là cảnh giới mà Bồ-tát Ma-ha-tát đạt tới khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật. Mọi công đức của chư Phật Như Lai (Như Lai: danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) đều lấy hai pháp làm bản thể, đó là Bát-nhã Ba-la-mật và Ma-ha-ca-lâu-na (tiếng Phạn, nghĩa là lòng thương xót lớn, tức đại bi). Cảnh giới ấy lìa khỏi mọi phân biệt, dùng tâm vô công dụng để làm lợi ích cho chúng sinh, việc gì cũng hợp với lòng họ, không lúc nào tạm bỏ.
Này Văn-thù-sư-lợi! Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật thì tương ứng với mọi công đức. Nhờ ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm nổi bật trên thân của bậc Phật), tám mươi vẻ đẹp phụ (tám mươi nét đẹp nhỏ hơn đi kèm theo) và sức oai thần của Phật, Bồ-tát có thể hiện ra đủ mọi hình dáng, tùy theo căn cơ, ham muốn, tính nết và việc làm của từng chúng sinh. Bồ-tát có khi hiện lên cõi trời Đâu-suất (cõi trời nơi Bồ-tát ở trước khi xuống trần thành Phật), có khi từ cõi ấy giáng xuống. Có khi hiện ở trong thai mẹ, có khi hiện lúc mới sinh, có khi hiện làm cậu bé, có khi dạo chơi trong vườn. Có khi hiện ra đi tu, có khi hiện tu khổ hạnh, có khi hiện đến dưới cây Bồ-đề (cây mà Phật ngồi dưới gốc để thành đạo), có khi hiện thành Phật. Có khi hiện chuyển pháp luân (bắt đầu giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi), có khi hiện vào Niết-bàn (cõi vắng lặng, chấm dứt hoàn toàn sinh tử). Bồ-tát thị hiện đủ mọi cách như thế là để giúp chúng sinh chấm dứt hẳn sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi không ngừng, tức luân hồi). Này Văn-thù-sư-lợi! Đó gọi là cảnh giới của Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật."
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thưa Phật: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Bát-nhã Ba-la-mật rất sâu như thế này, cảnh giới của chư Phật như thế này, thật không thể nghĩ bàn."
Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi: "Đúng vậy, đúng vậy! Đúng như lời ông nói. Bát-nhã Ba-la-mật là pháp bất cộng (pháp riêng của Phật, không chung với ai khác), không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì mọi kẻ phàm phu, Thanh văn và Duyên giác (tức Bích-chi-phật) đều không thể thấu suốt, đó không phải là cảnh giới của họ. Ngoài Phật Như Lai ra, không ai đạt được. Vì sao vậy? Vì lẽ như như (chân như: bản chất thật vốn như thế, không bao giờ thay đổi, của mọi sự) có nghĩa lý rất sâu. Cảnh giới ấy tự tại, không lay động, thuộc về vô lậu giới (cảnh giới không còn phiền não rỉ chảy, tức đã sạch hết phiền não). Ở cảnh giới ấy, việc giáo hóa chúng sinh đem lại lợi ích trọn vẹn. Vì thế gọi là cảnh giới của chư Phật. Cảnh giới ấy vượt ngoài mọi lời nói, thuộc về đệ nhất nghĩa (chân lý tối cao, cao hơn mọi hiểu biết thông thường). Ở đó không có giác quán (sự suy xét của tâm, từ thô sơ đến tinh tế), không có phân biệt, suy lường, cũng vượt ngoài mọi thí dụ so sánh. Đó là bậc cao nhất trong mọi pháp, không ở lại trong sinh tử, cũng không ở lại trong Niết-bàn.
Này Văn-thù-sư-lợi! Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật thì có năm điều không thể nghĩ bàn: một là tự tính, hai là phương hướng và nơi chốn, ba là chỗ trụ, bốn là một hay khác, năm là lợi ích.
Này Văn-thù-sư-lợi! Thế nào là tự tính không thể nghĩ bàn? Sắc (phần hình chất, thân thể vật chất) chính là như (chân như), vậy mà tìm thì không thể được. Ngoài sắc mà có như, tìm cũng không thể được. Thọ (cảm giác vui, khổ), tưởng (sự nhận biết hình tướng), hành (sự tạo tác của ý) và thức (sự hay biết, phân biệt) cũng đều như vậy. Địa đại (yếu tố đất, tức chất cứng chắc, một trong bốn yếu tố cấu tạo vật chất) chính là như, tìm không thể được. Ngoài đất mà tìm như, cũng không thể được. Thủy đại (yếu tố nước, tức chất ướt), hỏa đại (yếu tố lửa, tức hơi nóng) và phong đại (yếu tố gió, tức sự chuyển động) đều như vậy cả. Nhãn nhập (con mắt, xem như một cửa ngõ tiếp nhận cảnh bên ngoài) chính là như, tìm không thể được. Ngoài mắt mà tìm như, cũng không thể được. Tai, mũi, lưỡi, thân và ý đều như vậy cả. Có pháp là như, tìm không thể được. Không có pháp là như, tìm cũng không thể được.
Nếu ở trong Dục giới (cõi của chúng sinh còn ham muốn dục lạc, như cõi người và các cõi trời thấp) thì không thể nghĩ bàn. Nếu lìa Dục giới thì cũng không thể nghĩ bàn. Sắc giới (cõi trời đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế) và Vô sắc giới (cõi chỉ còn tâm thức, không còn thân hình) đều như vậy cả. Nếu ở phương Đông thì không thể nghĩ bàn. Nếu lìa phương Đông thì cũng không thể nghĩ bàn. Phương Nam, phương Tây, phương Bắc, bốn phương phụ (đông nam, tây nam, tây bắc, đông bắc), phương trên và phương dưới đều như vậy cả.
Trụ trong an vui thì không thể nghĩ bàn. Trụ trong vắng lặng thì không thể nghĩ bàn. Trụ khi có tâm thì không thể nghĩ bàn. Trụ khi không có tâm cũng không thể nghĩ bàn.
Như Lai của tam thế (ba đời: quá khứ, hiện tại, vị lai) cùng ở một chỗ, đó là pháp giới (toàn thể cảnh giới chân thật của mọi pháp) vô lậu, có tự tính trong sạch. Là một hay là khác đều không thể nghĩ bàn, vì trí tuệ và sức thần thông đều cùng một pháp giới.
Bát-nhã và phương tiện (những cách khéo léo, linh hoạt để giáo hóa chúng sinh) là hai tướng bình đẳng như nhau, có thể đem lại lợi ích vô lượng cho chúng sinh. Lợi ích ấy không thể nói ra, vì vượt ngoài phạm vi lời nói. Vậy mà Phật vẫn có thể thuận theo căn tính của chúng sinh, nói ra đủ mọi cách, hiện ra đủ mọi hình. Ba mươi hai tướng và tám mươi vẻ đẹp phụ cũng được hiện ra như thế, theo đúng ý muốn của chúng sinh."
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thưa Phật: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là ba mươi hai tướng và tám mươi vẻ đẹp phụ?" Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi: Tướng tốt và vẻ đẹp của Như Lai thì vô cùng vô tận, nói không thể hết. Vì thuận theo cách hiểu thông thường của thế gian nên chỉ nói tóm lược thành ba mươi hai tướng và tám mươi vẻ đẹp phụ.
Một là lòng bàn chân bằng phẳng, đầy đặn. Hai là bước đi bằng phẳng, ngay ngắn. Ba là dưới lòng bàn chân có hình bánh xe, đủ trục, vành và nghìn nan hoa, trông rất trang nghiêm. Bốn là ngón tay thon dài, mềm mại và thẳng, không lộ đốt xương. Năm là thân to lớn, vuông vức, ngay ngắn. Sáu là giữa các ngón tay, ngón chân có màng nối liền như màng chân của vua ngỗng. Bảy là lòng bàn tay như hoa sen đỏ. Tám là mắt cá chân không lộ ra. Chín là bắp chân như bắp chân của vua hươu y-ni (?) (một loài hươu ở Ấn Độ, bắp chân thon tròn). Mười là thân mềm mại và thẳng. Mười một là chỗ kín ẩn sâu như của ngựa. Mười hai là các phần thân thể đầy đặn, cân đối như cây ni-câu-lô-đà (cây đa Ấn Độ, chiều cao và bề rộng tán bằng nhau). Mười ba là lông trên thân xoáy về bên phải. Mười bốn là mỗi lỗ chân lông mọc một sợi lông, da mịn màng trơn láng, bụi bẩn không bám được. Mười lăm là thân màu vàng ròng. Mười sáu là có vầng sáng tròn quanh thân rộng một trượng (khoảng ba mét). Mười bảy là bảy chỗ trên thân đầy đặn (hai lòng bàn tay, hai lòng bàn chân, hai vai và cổ). Mười tám là ngực như ngực sư tử. Mười chín là hai cánh tay ngay ngắn, dưới nách đầy đặn. Hai mươi là hai cánh tay tròn và thẳng như vòi của vua voi, khi đứng thì buông dài quá đầu gối. Hai mươi mốt là miệng có bốn mươi chiếc răng, đều đặn, khít khao liền nhau, trắng như ngọc kha (loại vỏ sò quý màu trắng) và như tuyết. Hai mươi hai là bốn chiếc răng nanh trên dưới có hình như trăng non. Hai mươi ba là trán như trán sư tử. Hai mươi bốn là đầu tròn. Hai mươi lăm là cổ họng có đủ nghìn mạch. Hai mươi sáu là xương ngực chắc như của Na-la-diên (vị thần lực sĩ có sức mạnh phi thường). Hai mươi bảy là xương đỉnh đầu tự nhiên nhô cao. Hai mươi tám là lưỡi rộng và dài như cánh hoa sen. Hai mươi chín là tiếng nói như tiếng trống trời của Phạm vương (vị vua của cõi trời Phạm thiên). Ba mươi là mắt màu xanh như hoa ưu-bát-la (hoa sen xanh). Ba mươi mốt là lông mi xanh biếc óng ánh (?) như lông mi của vua trâu. Ba mươi hai là giữa hai lông mày có sợi lông trắng. Này Văn-thù-sư-lợi! Đó gọi là ba mươi hai tướng. Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật đều có thể thành tựu được những công đức như thế.
"Này Văn-thù-sư-lợi! Thế nào gọi là tám mươi vẻ đẹp phụ?
Một là không ai nhìn thấy được đỉnh đầu. Hai là xương đỉnh đầu chắc chắn. Ba là trán rộng, bằng phẳng, ngay ngắn. Bốn là lông mày cao và dài, hình như trăng non, màu xanh biếc như ngọc lưu ly. Năm là mắt rộng và dài. Sáu là mũi cao, tròn, thẳng, lỗ mũi không lộ ra. Bảy là tai dày, rộng, dài, dái tai và vành tai hoàn hảo. Tám là thân chắc chắn như thân Na-la-diên. Chín là thân thể không thể bị hủy hoại. Mười là các khớp xương trên thân chắc và khít. Mười một là khi ngoảnh lại nhìn thì quay cả thân như vua voi. Mười hai là thân có ánh sáng. Mười ba là thân cân đối, thẳng thắn. Mười bốn là luôn trẻ, không già. Mười lăm là thân luôn mịn màng tươi nhuận. Mười sáu là thân tự giữ gìn, không cần người khác hộ vệ. Mười bảy là thân thể đầy đủ các phần. Mười tám là thức (sự hay biết) đầy đủ. Mười chín là dung nghi (vẻ mặt và dáng điệu) đầy đủ. Hai mươi là oai đức vang dội xa. Hai mươi mốt là hướng về tất cả mọi người, không quay lưng với ai. Hai mươi hai là chỗ đứng chỗ ngồi vững vàng, không chênh vênh lay động. Hai mươi ba là khuôn miệng vừa phải, không to cũng không dài. Hai mươi bốn là mặt rộng và đầy đặn. Hai mươi lăm là mặt tròn, sạch sẽ như trăng rằm. Hai mươi sáu là không có vẻ tiều tụy. Hai mươi bảy là đi đứng như vua voi. Hai mươi tám là dáng vẻ như vua sư tử. Hai mươi chín là bước đi như vua ngỗng. Ba mươi là đầu như quả ma-đà-na (một loại quả tròn ở Ấn Độ). Ba mươi mốt là sắc thân sáng sủa, tươi vui. Ba mươi hai là mu bàn chân dày. Ba mươi ba là móng tay như lá đồng đỏ. Ba mươi bốn là khi đi thì vết chân in rõ trên đất. Ba mươi lăm là vân ngón tay đẹp đẽ. Ba mươi sáu là vân ngón tay rõ ràng, không mờ. Ba mươi bảy là đường chỉ tay rõ và thẳng. Ba mươi tám là đường chỉ tay dài. Ba mươi chín là đường chỉ tay không đứt đoạn. Bốn mươi là tay chân cử động theo ý muốn. Bốn mươi mốt là tay chân hồng trắng, màu như hoa sen. Bốn mươi hai là các lỗ trên thân đều có tướng tốt. Bốn mươi ba là bước đi không ngắn quá. Bốn mươi bốn là bước đi không dài quá. Bốn mươi lăm là bước đi vững vàng, êm ả. Bốn mươi sáu là rốn sâu và dày, hình như con rắn cuộn tròn, xoay về bên phải. Bốn mươi bảy là màu lông xanh đỏ như cổ chim công. Bốn mươi tám là màu lông óng mượt, sạch sẽ. Bốn mươi chín là lông trên thân rủ về bên phải. Năm mươi là miệng tỏa ra mùi hương tuyệt diệu, thân và lông cũng vậy. Năm mươi mốt là môi đỏ thắm, tươi nhuận như quả tần-bà (một loại quả chín màu đỏ tươi). Năm mươi hai là môi tươi nhuận, cân xứng. Năm mươi ba là lưỡi mỏng. Năm mươi bốn là ai cũng thích nhìn. Năm mươi lăm là theo ý của chúng sinh mà ôn hòa, vui vẻ nói chuyện với họ. Năm mươi sáu là ở bất cứ nơi đâu cũng chỉ nói lời tốt lành. Năm mươi bảy là gặp ai thì chủ động nói chuyện trước. Năm mươi tám là giọng nói không cao không thấp, hợp với điều chúng sinh ưa thích. Năm mươi chín là thuyết pháp theo ngôn ngữ của từng loài chúng sinh. Sáu mươi là thuyết pháp mà không vướng mắc. Sáu mươi mốt là nhìn mọi chúng sinh bình đẳng như nhau. Sáu mươi hai là quan sát trước rồi mới làm. Sáu mươi ba là phát ra một tiếng mà đáp được mọi tiếng hỏi. Sáu mươi bốn là thuyết pháp có thứ tự, điều gì cũng có nguyên do. Sáu mươi lăm là không chúng sinh nào nhìn thấy hết được các tướng của Ngài. Sáu mươi sáu là người nhìn không bao giờ chán. Sáu mươi bảy là có đủ mọi loại âm thanh. Sáu mươi tám là hiện ra sắc tướng tốt đẹp. Sáu mươi chín là người cứng đầu ngang bướng thấy Ngài thì được thuần phục, người đang sợ hãi thấy Ngài thì được yên ổn. Bảy mươi là giọng nói trong sáng. Bảy mươi mốt là thân không nghiêng ngả lay động. Bảy mươi hai là thân thể to lớn. Bảy mươi ba là thân cao. Bảy mươi bốn là thân không bị nhiễm bẩn. Bảy mươi lăm là ánh sáng trùm quanh thân, mỗi phía một trượng. Bảy mươi sáu là ánh sáng soi thân khi đi. Bảy mươi bảy là thân trong sạch. Bảy mươi tám là sắc ánh sáng tươi nhuận như ngọc xanh. Bảy mươi chín là tay chân đầy đặn. Tám mươi là tay chân có hình chữ đức (dấu hiệu biểu trưng cho công đức, như chữ vạn cát tường)."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video