Quyển tám
Thiên thứ ba mươi: Giao tế (việc kết giao, qua lại giữa người với người)
Lời xưa có câu: “Người thì quý người cũ, đồ thì quý đồ mới. Anh em qua nhiều đời thì xa dần, bạn bè qua nhiều đời thì thân thêm.” Đó là lẽ của việc kết giao, cũng là tình thường của con người.
Ngày nay thì không như vậy. Người ta phần nhiều nghĩ đến kẻ xa mà quên người gần, bỏ bạn cũ mà theo bạn mới. Có kẻ qua nhiều năm lại càng xa cách, có kẻ đang nửa đường thì bỏ nhau. Họ làm trái lời răn dạy của các bậc thánh xưa, phụ lời thề hẹn từ lâu. Vì sao lại thế? Lui về mà ngẫm thì cũng hiểu được. Thế thời có chiều hướng thường thấy, lẽ đời có điều vốn dĩ như vậy. Giàu sang thì người ta tranh nhau bám vào, đó là chiều hướng thường thấy của thế thời. Nghèo hèn thì người ta tranh nhau bỏ đi, đó là điều vốn dĩ của lẽ đời.
Kết giao với người giàu sang thì lợi lớn là được khen ngợi, tiến cử, lợi nhỏ là được của cải. Kết giao với người nghèo hèn thì tốn kém lớn là phải cứu giúp, cho vay, thiệt hại nhỏ là phải cho mượn đồ.
Nay giả sử một người làm quan, dù gộp đủ cái ác của Kiệt (bạo chúa cuối đời nhà Hạ) và Chích (tức Đạo Chích, tên cướp lớn thời Xuân Thu), mà chỉ cần ngồi xe bốn ngựa ghé qua thăm một kẻ sĩ, thì kẻ sĩ ấy vẫn lấy làm vinh dự mà theo về. Huống chi người đó thực sự đem lại lợi ích! Giả sử một xử sĩ (người có học nhưng chưa ra làm quan, sống ở ẩn hoặc ở nhà), dù có đủ đức hạnh của Nhan Hồi và Mẫn Tử Khiên (hai học trò hiền đức bậc nhất của Khổng Tử), mà chỉ cần mặc áo vải thô đến cửa, thì người ta vẫn lấy làm nhục và sợ người ấy còn quay lại. Huống chi người đó thực sự gây thiệt hại!
Cho nên người giàu sang làm gì cũng dễ được cho là phải, người nghèo hèn làm gì cũng khó được cho là vừa. Mặc đẹp thì bị bảo là xa xỉ, vượt phận. Mặc xấu thì bị bảo là khốn quẫn. Đi chậm thì bị bảo là đói lả. Đi nhanh thì bị bảo là trốn nợ. Không đến thăm hỏi thì bị bảo là kiêu căng. Đến luôn thì bị bảo là đến xin ăn. Đến tay không thì bị cho là không có lòng. Mang lễ vật đến ra mắt thì bị cho là muốn vay mượn. Khiêm cung thì bị cho là kém cỏi. Cứng cỏi ngẩng cao đầu thì bị cho là thiếu đức. Đó là cảnh long đong bạc bẽo của xử sĩ, là nỗi khổ cay đắng của người nghèo hèn.
Ở vào địa vị thấp kém, mang nỗi lo âu nặng nề như trong bài thơ “Bắc Môn” (bài trong Kinh Thi, lời một viên quan nhỏ than nghèo túng, khổ sở mà không ai thấu), ở trong nhà thì bị vợ con trách móc, ra ngoài thì bị các bậc sĩ phu chê cười. Gặp dịp tiệc vui thì không đủ sức theo lễ, tiễn đưa đãi đằng thì không bằng người, của cải không đủ để giữ tình hòa hảo, sức lực thế lực không đủ để giúp nhau lúc nguy cấp. Bạn cũ từng vui vẻ với nhau lâu năm, tình thân bỏ bẵng không qua lại, thì tự nhiên chẳng vì cớ gì mà xa nhau. Dần dần xa cách thì người hèn càng tự thấy ngại ngùng mà ngày một lùi xa, người sang càng lo kết bè đảng mà quên hẳn người kia.
Lấy kẻ hèn ngày càng xa cách, nằm ở chốn thấp kém, mà trông mong vào người sang ngày càng quên mình, thì đó chính là lý do bài thơ “Cốc Phong” (bài trong Kinh Thi, lời người bị bỏ rơi trách kẻ lúc hoạn nạn thì cần mình, lúc yên vui thì ruồng bỏ) đau xót tận lòng, và là lý do Giới Tử Thôi (bề tôi theo Tấn Văn Công lưu vong mười chín năm, khi vua về nước lại không được ban thưởng) bỏ vào núi sâu ở ẩn.
Kết giao mà có lợi thì thân nhau, kết giao mà có hại thì xa nhau. Cho nên đã thề hẹn lâu dài mà vẫn bỏ nhau, thì ắt là vì người kia vô dụng. Kết giao dần dần mà càng thân, thì ắt là vì người kia có ích.
Người đời đối với nhau là thế này: có lợi thì sinh thân, thân lâu thì sinh mến, mến lâu thì cho là đúng, cho là đúng mãi thì cho là hiền. Lòng đã cho người ấy là hiền thì bất giác trong lòng thân, ngoài miệng khen. Không có lợi thì sinh xa, xa lâu thì sinh ghét, ghét lâu thì cho là sai, cho là sai mãi thì cho là xấu. Lòng đã cho người ấy là xấu thì bất giác trong lòng gạt ra ngoài, ngoài miệng chê bai.
Vì thế người giàu sang dù mới quen, thế tất ngày một thân; người nghèo hèn dù là bạn cũ, thế tất ngày một xa. Đó là lý do xử sĩ không thể tranh được với kẻ làm quan. Bậc vua chúa trong đời không xét xem tình bạn bè từ đâu mà ra, cứ tin bừa lời các bề tôi quyền quý, nên kẻ sĩ trong sạch thì một mình bị che lấp khuất lánh, còn bọn gian hùng thì kết bè đảng mà vùng vẫy bay cao.
Xưa kia, khách khứa của Ngụy Kỳ hầu (Đậu Anh, ngoại thích quyền quý thời Hán Cảnh Đế) khi ông thất thế đã trôi dạt sang nhà Vũ An hầu (Điền Phần, người đang được sủng ái thời Hán Vũ Đế). Thuộc hạ của Trường Bình hầu (Vệ Thanh, đại tướng thời Hán Vũ Đế) chuyển sang theo Quán Quân hầu (Hoắc Khứ Bệnh, cháu Vệ Thanh, về sau được sủng ái hơn). Liêm Pha (danh tướng nước Triệu, khi mất chức thì khách bỏ đi, khi được dùng lại thì khách lại kéo về) và Địch công (quan Đình úy thời Hán, khi làm quan thì khách đầy nhà, mất chức thì trước cửa vắng đến giăng lưới bắt chim được) thì khách lúc đầy lúc vơi. Bốn người ấy hiền tài như thế, lại dựa vào ân huệ từ thuở còn sang trọng, mà khách khứa còn như vậy, huống chi những người sinh ra đã nghèo hèn?
Chỉ có những kẻ sĩ mang phong thái cương liệt thời xưa, có chí khí và nghĩa khí, mới không như thế. Ân tình đã kết thì suốt đời không cởi; lòng đã thương mến thì người kia càng hèn lại càng đằm thắm. Kinh Thi nói: “Người quân tử tốt lành, phong thái trước sau như một, lòng bền chặt như nút buộc.” Cho nên đến tiết rét mướt mới biết cây tùng cây bách rụng lá sau cùng; đời gặp lúc khốn khó mới biết người nào thật bền lòng, vững dạ.
Hầu Doanh (người giữ cổng thành nhà Ngụy, được Tín Lăng quân hết lòng trọng đãi, bày mưu giúp cứu nước Triệu rồi tự vẫn để báo ơn) và Dự Nhượng (môn khách của Trí Bá nước Tấn, nhiều lần liều mình mưu giết Triệu Tương tử để báo thù cho chủ) đã bỏ thân mình để báo ơn. Chuyên Chư (người nước Ngô, giấu dao trong bụng cá đâm chết vua Ngô là Liêu giúp công tử Quang) và Kinh Kha (thích khách được thái tử Đan nước Yên sai đi đâm vua Tần) đã liều mạng để ra sức phục vụ người dùng mình. Cho nên cái chết thì người ta dám làm, cái khó là ở cách đối đãi để người ta chịu làm như thế mà thôi.
Bàng Huân (?) và Bột Điêu (tức hoạn quan Bột Đề nước Tấn, từng được sai đi giết Trùng Nhĩ; sau Trùng Nhĩ về làm vua vẫn tha tội và dùng ông, ông bèn báo tin có kẻ mưu đốt cung làm phản), một khi được thu dụng, còn lập tức lấy nghĩa mà báo đáp, huống chi người có ơn cũ chồng chất? Cho nên Trâu Dương (mưu sĩ thời Hán) có nói: “Chó nhà Kiệt có thể sai sủa vua Nghiêu, khách của Chích có thể sai đâm Hứa Do” (nghĩa là được ai nuôi dưỡng thì làm việc cho người ấy, dù phải chống lại bậc thánh hiền). Há phải là lời nói suông sao?
Kẻ sĩ tầm thường thì nông cạn, chỉ vội vàng với cái lợi trước mắt: thấy chạy theo có ích thì đến trước tiên, thấy vô dụng thì quay lưng sau rốt. Vì thế bọn muốn mau đạt lợi thì đua nhau tâng bốc người trên mà không rảnh tiếp đón kẻ dưới, tranh nhau đuổi theo phía trước mà chẳng kịp đoái hoài phía sau. Cho nên Hàn An Quốc (đại thần thời Hán Vũ Đế) có thể đem năm trăm cân vàng biếu Điền Phần để được nâng đỡ, mà không thể cứu giúp nổi một người khốn cùng; Địch Phương Tiến (thừa tướng thời Hán Thành Đế) ra sức khen Thuần Vu Trường (kẻ ngoại thích đang được sủng ái), mà không thể tiến cử nổi một kẻ sĩ. An Quốc và Phương Tiến là những bậc trung thần lương thần của đời trước mà còn như vậy, huống chi hạng quan lại tầm thường ở buổi đời suy mạt (?)! Đó là lý do bọn gian hùng chạy theo bè đảng mà được thăng tiến, còn xử sĩ thì càng bị che lấp. Nếu không phải bậc vua sáng suốt thánh minh, thì ai có thể soi xét được?
Vả lại, sự oán ghét nảy sinh giống như hai người đứng đối mặt nhau. Nếu họ hướng về nhau, thì ân tình hướng vào nhau, đẩy tâm ý đến tận cùng, lòng chân thành chiếu rọi vào nhau, thấu tim thấu tủy; yêu mến vui vầy đến cực độ thì coi nhẹ việc chết vì nhau. Vì thế Hầu Doanh, Dự Nhượng tự cắt cổ mà không oán hận. Nếu họ quay lưng lại nhau, thì lòng dạ trái ngược, đẩy tâm ý đến tận cùng, mỗi người chạy về một ngả, một kẻ đến tận cùng phương đông, một kẻ đến tận cùng phương tây mà lòng vẫn chưa hả. Vì thế Trần Dư và Trương Nhĩ (hai người cuối đời Tần vốn là bạn thề sống chết, sau thành thù; Trương Nhĩ theo nhà Hán đánh giết Trần Dư) về già thì tìm diệt nhau đến cùng mà chẳng chút xót thương.
Xem đó thì thấy lẽ kết giao, tình ý trong ấy thật lớn lao. Không chỉ bạn bè như vậy, mà vua tôi, vợ chồng cũng thế. Lúc đang vui vầy thì cha con cũng không chen vào được; đến khi trái nhau thì kẻ thù oán cũng không hơn được. Cho nên bậc thánh nhân luôn thận trọng từ những chỗ nhỏ nhặt để giữ cho trọn vẹn về sau.
Giàu sang chưa chắc đáng trọng, nghèo hèn chưa chắc đáng khinh. Lòng người không cùng chung sở thích, chí lượng khác nhau đến muôn ức lần. Hứa Do (ẩn sĩ thời vua Nghiêu) được nhường ngôi vua mà từ chối, còn người tầm thường thì tranh nhau một chức quan huyện. Mạnh Kha (tức Mạnh Tử) từ chối bổng lộc vạn chung (chung là đơn vị đo thóc thời xưa; vạn chung là bổng lộc rất hậu), còn kẻ tiểu nhân thì tham một thưng cơm.
Cho nên có câu: chim cút, chim sẻ đồng bay thành đàn, suốt ngày không nghỉ, bay loạn xạ rồi đậu túm tụm, chẳng rời khỏi đám cỏ ngải cỏ tranh. Chim hồng chim hộc (loài ngỗng trời, thiên nga) bay cao, từng đôi tách khỏi bầy, bay ngàn dặm vạn dặm, mà chí chỉ ở ao đầm. Chim loan chim phượng (loài chim thần) liệng trên tầng trời vàng (?), lượn lờ giữa Thái Thanh (tầng trời trong cao nhất), theo gió lành mà phiêu diêu, lúc bay lên lúc hạ xuống thong dong, mà ý vẫn chưa thỏa, cất tiếng kêu vang dài, vụt kêu vỗ cánh, vượt mây đỏ, sát tới sao Bắc Đẩu, sao Bắc Cực, hít thở sương móc dưới ánh mặt trời, suốt mười ngày không ăn, mà ý vẫn còn thấy chưa đủ.
Ba loài ấy theo đuổi khác nhau, mỗi loài yên với việc của mình. Vì thế Bá Di (con vua nước Cô Trúc, không chịu ăn thóc nhà Chu, lên núi Thú Dương hái rau vi mà ăn đến chết) hái rau vi mà không oán hận, Sào Phủ (ẩn sĩ thời vua Nghiêu, làm tổ trên cây mà ở) ở trên cây mà cam lòng. Xem đó thì thấy chí lượng của kẻ sĩ vốn khó đo lường. Hỡi các bậc quân tử, chớ nên cậy giàu sang mà kiêu với người nghèo hèn, cho rằng người nghèo hèn ắt phải chịu khuất phục mình.
Kinh Thi nói: “Đức nhẹ như sợi lông, mà dân ít ai nhấc nổi.” Đời có bốn điều rất khó mà người ta không ai làm được: một là thứ (lấy lòng mình suy ra lòng người mà khoan dung với người), hai là bình (công bằng, không thiên lệch), ba là cung (kính cẩn, khiêm nhường), bốn là thủ (giữ vững lòng mình không đổi). Thứ là gốc của nhân (lòng thương người); bình là gốc của nghĩa (lẽ phải, điều nên làm); cung là gốc của lễ (phép tắc cư xử đúng mực); thủ là gốc của tín (giữ lời, đáng tin cậy). Bốn gốc cùng đứng vững thì bốn đức hạnh mới đủ; bốn đức hạnh đều có đủ thì gọi là người hiền thật sự. Bốn gốc không đứng vững thì bốn đức hạnh không thành; bốn đức hạnh không có lấy một thì gọi là kẻ tiểu nhân.
Gọi là thứ, tức là người quân tử khi xét người khác thì lấy mình mà suy, mọi hành động đều cân nhắc trong lòng. Điều mình không có thì không đem ra trách kẻ dưới; điều mình có thì không đem ra chê bai người khác. Tự biết mình thích được kính trọng, nên tiếp kẻ sĩ có lễ; tự biết mình thích được yêu thương, nên đối đãi với người có ân. Mình muốn đứng vững thì giúp người khác đứng vững, mình muốn thành đạt thì giúp người khác thành đạt. Mình thích người khác lo cho mình, nên trước hết ra sức lo cho người; mình ghét người khác quên mình, nên luôn nhớ đến người.
Hạng người tầm thường thì không như thế: xét người mà không lấy mình mà suy, hành động mà không nghĩ trong lòng; điều mình không có lại đi trách người, điều mình có lại đi chê người; bản thân vô lễ mà đòi người kính trọng, bản thân không có ân mà đòi người yêu thương. Khi nghèo hèn thì trách người ta vốn chẳng lo cho mình; khi giàu sang thì cho việc mình chẳng lo cho ai là đúng. Lập thân như vậy thì khó mà gọi là có nhân được.
Gọi là bình, tức là trong lòng mang ân tình như chim thi cưu (Kinh Thi tả chim thi cưu nuôi bảy con, cho ăn đều nhau không thiên vị, ví lòng công bằng), bên ngoài giữ tấm lòng phẳng như đá mài, thẳng như mũi tên (Kinh Thi ví đường lối ngay thẳng). Xét kẻ sĩ thì ắt căn cứ vào chí hướng và việc làm; chê hay khen ắt đối chiếu với kết quả thực tế. Không theo thói đời mà a dua, không chạy theo tiếng đồn mà góp lời. Hễ chỗ nào có điều thiện thì không chê dù là nghèo hèn; hễ chỗ nào có điều ác thì không kiêng dù là giàu sang. Không nịnh người trên mà khinh kẻ dưới, không chán người cũ mà kính người mới.
Hạng người tầm thường thì không như thế: trong nhà thì thiên vị vợ con, ra ngoài thì bị bạn bè làm cho mê lầm; được lợi thì khen, oán ghét thì phỉ báng; bàn luận không có chuẩn mực như cái đích để nhắm, chê khen không căn cứ vào kết quả thực tế; cứ a dua người sang để kết bè đảng, cứ nhặt nhạnh tiếng đồn mà sủa theo bầy; thờ kẻ giàu sang như đầy tớ thờ chủ, nhìn người nghèo hèn như kẻ làm thuê; trăm lần đến cửa nhà kẻ nắm quyền mà không một lần đến nhà người không có thế lực. Giữ lòng như vậy thì khó mà gọi là có nghĩa được.
Gọi là cung, tức là trong nhà không dám kiêu ngạo với người nhà, ra ngoài không dám khinh nhờn các bậc sĩ đại phu; thấy người hèn mà đối đãi như người sang, thấy người trẻ mà đối đãi như người lớn tuổi; lễ thì đi trước, lời thì nói sau; ơn nghĩa của người thì không gì không đáp lại, lễ kính của người thì không gì không báo đền; thấy người hiền thì không ngồi trên, nhường nhịn người khác; làm việc thì nhận phần vất vả, chỗ ở thì theo chỗ tồi tàn, địa vị thì yên phận thấp kém, ăn uống thì vui lòng đạm bạc.
Hạng người tầm thường thì không như thế: trong nhà thì coi thường vợ con, ra ngoài thì khinh nhờn bạn bè; tai mắt không phân biệt thật giả, lòng dạ không phân biệt tốt xấu; ngu mà thích kiêu với người hiền, trẻ mà thích lấn người lớn; ơn nghĩa không đáp lại nhau, lễ kính không báo đền nhau; thấy người hiền không biết suy tôn, lúc hội họp không biết nhường nhịn; làm việc thì muốn chọn phần nhàn, chỗ ở thì muốn chỗ yên ổn, ăn uống thì muốn chiếm phần hậu, địa vị thì muốn tranh chỗ cao; thấy người khiêm nhường thì nhân đó chê cười, thấy người cung kính thì nhân đó kiêu ngạo, như thế mà tự cho mình là hiền tài, giỏi giang. Làm như vậy thì khó mà gọi là trung (?) được.
Gọi là thủ, tức là ở nơi lòng. Kẻ sĩ có khuôn phép thì tình ý tinh chuyên, lòng dạ tự thấy rõ một mình, không bị thói đời gian hiểm (?) lôi kéo, không bị miệng lưỡi đông người làm cho mê lầm; sáng suốt hơn người rất xa, giữ lòng chân thật mà sâu xa, đứng một mình mà không sợ, lánh đời mà không buồn bực, lòng bền như vàng đá, chí coi nhẹ cả bốn biển. Cho nên giữ được lòng mình mà thành được chữ tín.
Hạng người tầm thường thì không như thế: bên trong không có khí tiết để giữ, bên ngoài không có chuẩn mực để theo; nghiêng ngả gian tà, cầu sao cho giống với người đời; miệng không có lời bàn cố định, không giữ đức hạnh được lâu dài, việc làm thì hai ba lòng. Giữ khí tiết như vậy thì khó mà gọi là có tín được.
Bốn đức hạnh ấy, nhẹ thì nhẹ như sợi lông, nặng thì nặng như núi; người quân tử cho là dễ, kẻ tiểu nhân cho là khó. Khổng Tử nói: “Nhân có xa đâu? Ta muốn nhân thì nhân đến ngay.” Ngài lại nói: “Người hiểu được đức thì ít lắm.” Thói đời thiên lệch, kết bè đảng là từ xưa đã vậy, không phải đến nay mới có. Hỡi các bậc quân tử, người ta đua nhau kiêu căng vượt phận, ham vui chơi, khinh ngạo người, như đi buôn mong lãi gấp đôi, để hơn thua với nhau. Hễ ai giàu sang thì dù chất chứa xảo trá độc ác, người ta cũng tranh nhau khen ngợi, rốt cuộc không bị chê; hễ ai nghèo hèn thì dù cung kính cẩn thận, cũng chỉ bị coi là kém cỏi, rốt cuộc không được khen là phải. Đó là lý do phong tục giáo hóa dần dần đổ nát, mà lễ nghĩa thì tiêu mòn suy kém.
Đời có ba điều đáng lo. Ba điều ấy là gì? Là: tình thật thì bạc mà lời lẽ thì tỏ ra hậu; lòng thật thì lơ là mà lời văn thì làm ra vẻ lo lắng; trong bụng không định đến mà ngoài miệng thì hẹn ngày. Không tin thì sợ bỏ lỡ người hiền; tin thì bị lừa mà lỡ việc. Đó là điều đáng ghét nhất ở hạng kẻ sĩ tầm thường. Cho nên Khổng Tử ghét kẻ nói quá việc mình làm, còn Kinh Thi thì xót than: “Lời khoác lác to tát, cứ thế tuôn ra từ miệng. Lời khéo léo như lưỡi gà trong ống sáo, mặt dày biết bao!”
Lối kết giao của người đời nay là chưa soi xét rõ về nhau mà đã đòi gắn bó sâu bền, moi gan ruột, nắm cổ tay, vỗ ngực thề thốt, chẳng qua chỉ cốt để che chở cho nhau trong lời bàn tán mà thôi. Đến ngày chia lìa, hoặc sau khi đã đạt được điều mong muốn, thì bỏ rơi quên lãng nhau. Có kẻ nhận ơn đức của người, trước thì hứa sẽ giúp đỡ cứu vớt (?), đến khi không cất nhắc được thì nhân đó chê bai người ta, bới ra vết xấu, nói rõ rằng: “Ta đã không tiếc sức, khổ nỗi chính hắn không ra gì.” Kinh Thi nói: “Biết ta đến nông nỗi này, thà đừng sinh ra còn hơn.” Trước hợp nhau mà sau trái nhau, có đầu mà không có cuối, thì chẳng bằng ngay từ đầu không nảy ra ý kết giao, khỏi phải gượng gạo thề thốt.
“Người trên cứ thề nguyền mãi, loạn vì thế mà càng lớn.” Đạo của bậc đại nhân là hòa hợp rộng khắp mà không kết bè đảng; chỉ một lời nhỏ cũng cảm thông được nhau, khớp nhau như hai nửa của cùng một chiếc phù (thẻ tín vật chia đôi, ghép lại khớp nhau để làm tin), thì cần gì đến thề nguyền? Khổng Tử thì ôn hòa cung thuận, như người không biết nói, lại được tả là “nói năng thẳng thắn rõ ràng, chỉ có điều thận trọng”. Kẻ sĩ quý ở chỗ biết ăn nói, nhưng cũng ghét kẻ lắm mồm. Cho nên có câu: “Văn và chất cân xứng hài hòa (văn là vẻ ngoài, lời lẽ, lễ nghi; chất là thực chất bên trong), thế rồi mới là người quân tử.” So với kẻ không trung thực, thì người cứng cỏi, kiên quyết, chất phác, chậm lời còn gần với nhân hơn.
Than ôi, buồn thay! Người đời nay, lời nói thì vuông vức ngay thẳng mà việc làm thì tròn trượt, miệng thì chính đáng mà lòng thì gian tà, việc làm trái với lời nói, lòng dạ trái với miệng lưỡi. Bàn chuyện xưa thì biết khen Bá Di, Thúc Tề (hai anh em con vua nước Cô Trúc, nổi tiếng thanh cao, thà chết đói không ăn thóc nhà Chu), Nguyên Hiến (học trò Khổng Tử, nghèo mà giữ đạo), Nhan Hồi; nói chuyện nay thì ắt chỉ nói đến tước vị, chức quan. Bàn suông thì biết lấy đạo đức, nghĩa lý làm thước đo người hiền; đến khi tiến cử người thì ắt lấy dòng dõi, gia thế công trạng làm đầu. Xử sĩ dù tự mình làm được đức hạnh như Nhan Hồi, Mẫn Tử Khiên, tính tình có phẩm chất có công mà vẫn khiêm nhường, mang tài năng như Y Doãn (hiền tướng giúp vua Thang lập nhà Thương) và Lã Vọng (tức Khương Thái Công, giúp nhà Chu diệt nhà Thương), ôm đạo lý cứu dân, thì việc họ không được đời này dùng đến cũng đã quá rõ ràng rồi!
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video